28 Ιουνίου 2013 at 21:03

Η ψευδαίσθηση της ελεύθερης βούλησης

από

Η ψευδαίσθηση της ελεύθερης βούλησης

Γράφει ο Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης

Από πού προέρχονται οι σκέψεις; Είμαστε στ’ αλήθεια οι συγγραφείς τους ή μόνο οι παραλήπτες προηχογραφημένων μηνυμάτων;

Με αυτά τα ερωτήματα καταπιάνεται ο Sam Harris στο αμετάφραστο στα ελληνικά «Free Will», ένα μικρό αλλά ‘ενοχλητικό’ βιβλίο, και τις σκέψεις του θα προσπαθήσω να μεταφέρω εδώ [διόρθωση: το βιβλίο έχει πλέον κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κέδρος].

Η ελεύθερη βούληση είναι αυταπάτη. Σκέψεις και προθέσεις προκύπτουν από παρασκηνιακές αιτίες τις οποίες δεν γνωρίζουμε και δεν ελέγχουμε. Οι σκέψεις μας είτε είναι καθορισμένες από προϋπάρχουσες φυσικές αιτίες για τις οποίες δεν είμαστε υπεύθυνοι είτε αποτέλεσμα τυχαίων μεταβλητών τις οποίες δεν επιλέξαμε. Νευρώνες και εγκεφαλικά κύτταρα συνωμοτούν και κινούν τα νήματα της ύπαρξής μας κάθε στιγμή.

Από πού προέρχονται οι σκέψεις; Είμαστε στ’ αλήθεια οι συγγραφείς τους ή μόνο οι παραλήπτες προηχογραφημένων μηνυμάτων; Με αυτά τα ερωτήματα καταπιάνεται ο Sam Harris στο αμετάφραστο στα ελληνικά «Free Will», ένα μικρό αλλά ‘ενοχλητικό’ βιβλίο, και τις σκέψεις του θα προσπαθήσω να μεταφέρω εδώ.
Από πού προέρχονται οι σκέψεις; Είμαστε στ’ αλήθεια οι συγγραφείς τους ή μόνο οι παραλήπτες προηχογραφημένων μηνυμάτων;
Με αυτά τα ερωτήματα καταπιάνεται ο Sam Harris στο αμετάφραστο στα ελληνικά «Free Will», ένα μικρό αλλά ‘ενοχλητικό’ βιβλίο, και τις σκέψεις του θα προσπαθήσω να μεταφέρω εδώ.

Ξεκινάω κάθε μου μέρα με καφέ ή τσάι. Σήμερα διάλεξα τσάι. Γιατί όχι καφέ; Δεν είμαι σε θέση να ξέρω. Απλά σήμερα ήθελα τσάι περισσότερο από καφέ και είχα την ελευθερία να επιλέξω μεταξύ των δύο. Συνειδητά διάλεξα τσάι; Όχι. Η επιλογή έγινε για μένα από τον εγκέφαλό μου, και εγώ, ως συνειδητός μάρτυρας των σκέψεων και ενεργειών μου δεν μπορούσα να τις επιβλέψω ή να τις επηρεάσω.

Το να ξέρω ότι προτιμώ την μπύρα από το κρασί είναι ό,τι χρειάζομαι για να λειτουργήσω σε ένα μπαρ. Για οποιονδήποτε λόγο προτιμώ τη γεύση του ενός έναντι του άλλου. Υπάρχει ελευθερία σ’ αυτό; Καμία. Θα αποκαθιστούσα την ελευθερία μου αν επέλεγα με το ζόρι κρασί αντί για μπύρα; Όχι, γιατί η πηγή αυτής της επιλογής θα ήταν εξίσου μυστηριώδης με την αρχική μου πρόθεση.

Απόδειξη έρχεται από τα εργαστήρια νευροεπιστημόνων, όπου βρέθηκε ότι μπορεί να προβλεφθεί δραστηριότητα στον κινητικό φλοιό (motor cortex) του εγκεφάλου έως 10 δευτερόλεπτα πριν κάποιος αισθανθεί ότι αποφάσισε να κινηθεί. Φανταστείτε κάποιον να παρακολουθεί την δραστηριότητα στον εγκέφαλό σας σε πραγματικό χρόνο και να έχει τη δυνατότητα να προβλέψει τις κινήσεις σας 10 δευτερόλεπτα πριν εσείς οι ίδιοι πάρετε τη σχετική απόφαση. Πόση ελεύθερη βούληση χωράει σ’ αυτήν τη διαδικασία; Αυτό που γίνεται εμφανές είναι ότι το σώμα μας, ο εγκέφαλός μας, ενεργεί και εμείς είμαστε απλοί θεατές των αποφάσεων που παίρνει. Το αν απολαμβάνουμε τις αποφάσεις αυτές δε μας βοηθάει να περισώσουμε την ψευδαίσθησή μας. Αν ο καφές που συνήθως πίνω είναι στιγμιαίος και κάποια στιγμή παρατηρήσω ότι αρχίζω να προτιμώ τον ελληνικό, μπορεί να μου αρέσει η ιδέα ότι π.χ. ο ελληνικός είναι πιο παραδοσιακό ρόφημα, ότι δεν είμαι ο «Ελληνάρας» της καφετέριας κλπ. Αλλά αυτό θα ήταν σα να λέω ότι δεν είμαι φυλακισμένος αν μου αρέσει το κελί μου.

Και η αλήθεια είναι ότι ούτε υποκειμενικά αν ενδοσκοπήσουμε δεν μπορούμε να επιμείνουμε στην ιδέα της ελεύθερης βούλησης. Αρκεί να παρατηρήσουμε προσεκτικά. Ποια θα είναι η επόμενη σκέψη σας; Μπορεί να διαβάζετε αυτό το κείμενο και ειλικρινά να προσπαθείτε να το παρακολουθήσετε, αλλά υπάρχει μια φωνή μέσα στο κεφάλι σας, που λέει πράγματα όπως «Και οι εγκληματίες; Δεν είναι υπεύθυνοι των πράξεών τους;», «Και η ψυχή; Δεν παίζει ρόλο;».

Ας κάνουμε λοιπόν ένα δικό μας πείραμα. Θα σας δώσω μια επιλογή. Διαλέξτε μια πόλη. Είστε ελεύθεροι να επιλέξετε όποια πόλη θέλετε εκτός από αυτή που βρίσκεστε. Μπορείτε να το επαναλάβετε όσες φορές θέλετε. Παρεμπιπτόντως, αυτή ίσως να είναι η πιο ελεύθερη επιλογή που θα κάνετε ποτέ στη ζωή σας. Αν υπάρχει ελεύθερη βούληση καλά θα κάνουμε να τη βρούμε εδώ.

Οι σκέψεις μας είτε είναι καθορισμένες από προϋπάρχουσες φυσικές αιτίες για τις οποίες δεν είμαστε υπεύθυνοι είτε αποτέλεσμα τυχαίων μεταβλητών τις οποίες δεν επιλέξαμε. Νευρώνες και εγκεφαλικά κύτταρα συνωμοτούν και κινούν τα νήματα της ύπαρξής μας κάθε στιγμή.
Οι σκέψεις μας είτε είναι καθορισμένες από προϋπάρχουσες φυσικές αιτίες για τις οποίες δεν είμαστε υπεύθυνοι είτε αποτέλεσμα τυχαίων μεταβλητών τις οποίες δεν επιλέξαμε. Νευρώνες και εγκεφαλικά κύτταρα συνωμοτούν και κινούν τα νήματα της ύπαρξής μας κάθε στιγμή.

Παρατηρήστε τι συμβαίνει στο μυαλό σας ενώ επιλέγετε. Έστω ότι ήσασταν μεταξύ Παρισιού, Λονδίνου και Άμστερνταμ και για οποιοδήποτε λόγο διαλέξατε το Παρίσι. Υπάρχει ένα μεγάλο πλήθος πόλεων που γνωρίζετε, όπως το Ελσίνκι ή η Αδελαϊδα, αλλά για κάποιο λόγο δεν μπήκαν καν στην εξίσωση, δεν προέκυψαν καν σαν μια πιθανή επιλογή προκειμένου να τις διαλέξετε. Ποιες όμως είναι όλες αυτές οι πόλεις που δεν αξίζουν την προσοχή σας; Ποιος τις αφαίρεσε από την εξίσωση; Ήσασταν ελεύθεροι να επιλέξετε αυτό που δεν προέκυψε καν σαν επιλογή; Νομίζω η προφανής απάντηση είναι η αρνητική.

Και γιατί Παρίσι και όχι Λονδίνο; Όταν ερωτηθέντες έρχονται αντιμέτωποι με αυτό το ερώτημα, φτιάχνουν μια ιστορία. Π.χ. είδα μια γαλλική ταινία πρόσφατα και συνειρμικά μου ήρθε και διάλεξα το Παρίσι. Γιατί όμως έτσι και όχι αλλιώς; Θα μπορούσα κάλλιστα επειδή είδα μια γαλλική ταινία πρόσφατα να διαλέξω κάτι εντελώς διαφορετικό, όπως το Κάιρο ή κάτι παρεμφερές όπως το Αλγέρι.

Δε χρειάζεται να είναι κανείς υλιστής για να αποδεχτεί αυτό το γεγονός. Ακόμα και να συμπληρώσουμε το κενό των 10 δευτερολέπτων με την ψυχή, αυτή παραμένει τόσο μυστηριώδης και απρόβλεπτη όσο και οι προκαθορισμένες από τη φύση αιτίες ή οι κβαντικές τυχαιότητες. Δεν διαλέξαμε την ψυχή μας. Η εισαγωγή της ψυχής στον αντίλογο απλά προσθέτει άλλο ένα γρανάζι στο σύστημα.

Αν λοιπόν έχουμε την ψυχή ενός δολοφόνου είμαστε άτυχοι, όχι ‘κακοί’. Αν άλλαζα θέση με έναν εγκληματία μόριο προς μόριο, με όλες τις εμπειρίες και την ανατροφή (και την ψυχή) που έχει, τότε θα ήμουν αυτός. Δεν υπάρχει κάτι επιπλέον που θα με έκανε διαφορετικό, κάτι που θα με έβγαζε από την αναγκαιότητα του πώς με καθοδηγεί η γενετική μου προδιάθεση και το περιβάλλον. Τότε όμως πώς μπορούμε να κρατήσουμε υπόλογο έναν εγκληματία για τις πράξεις του; Μπορούμε να πούμε ότι έναν φονιάς φταίει για το έγκλημα που διέπραξε αν δεν το επέλεξε ο ίδιος;

Σίγουρα η έννοια της τιμωρίας χάνει κάθε νόημα αν την εξετάσουμε κάτω από αυτό το πρίσμα. Είναι όμως ωφέλιμο, σωστό, να φυλακίζεις κάποιον; Σαφώς και είναι. Όταν φυλακίζουμε κάποιον, βασικά και πρωτίστως το κάνουμε για να προστατεύσουμε τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας από αυτόν. Αυτή η ανάγκη δεν χάνεται υπό αυτήν τη σκοπιά. Για οποιονδήποτε λόγo και να σκοτώνει κάποιος, είτε επειδή είναι ‘κακός’ είτε επειδή έτσι είναι ‘κουρδισμένος’ να κάνει, το μέρος όπου ανήκει είναι η φυλακή. Ο άλλος λόγος που δικαιολογεί την φυλάκιση είναι η αποκατάσταση. Προσφέροντας δηλαδή το κατάλληλο περιβάλλον στον δράστη (αφού αποτύχαμε να παρέμβουμε στην ανατροφή του), μπορούμε να ελπίζουμε ότι δεν θα συνεχίσει την ίδια συμπεριφορά. Μην ξεχνάμε ότι απουσία ελεύθερης βούλησης δε σημαίνει μοιρολατρία. Το περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο, σαν μια σειρά ερεθίσματα για τον εγκέφαλο. Ούτε ο φαταλισμός έχει νόημα. Ο φαταλισμός θα μας οδηγούσε ενδεχομένως στο να πέσουμε στο κρεβάτι μας και να παραιτηθούμε από οποιαδήποτε δραστηριότητα. Κι αυτό όμως θα ήταν μια επιλογή εξίσου προκαθορισμένη με οποιαδήποτε άλλη (επιπλέον θα ανακαλύπταμε πολύ γρήγορα ότι το να μην κάνεις τίποτα είναι κάτι εξαιρετικά δύσκολο).

Τι μένει μετά από όλα αυτά; Τι αλλάζει με αυτή τη θέαση; Τι έχει σημασία στην καθημερινότητά μας και στον τρόπο που βλέπουμε τα πιο σημαντικά θέματα της ζωής μας;

Το σίγουρο είναι ότι χάνουμε κάτι. Χάνουμε την περηφάνια που νιώθουμε για κάποιο επίτευγμά μας και χάνουμε το μίσος για τον εγκληματία αφού δεν μπορούμε να τον κατηγορήσουμε περισσότερο από ένα σκυλί που μας δαγκώνει όταν μπαίνουμε στο σπίτι που φυλάει. Όπως χάνουμε και την ντροπή για κάποιο ελάττωμά μας. Αλλά η περηφάνια, το μίσος και η ντροπή δεν είναι και τόσο αξιόλογα αισθήματα έτσι κι αλλιώς. Για την ακρίβεια είναι εγωκεντρικά και απομονωτικά αισθήματα. Και η ευσπλαχνία; Η αγάπη; Η συμπόνια; Θεωρώ ότι αυτά όχι μόνο δεν τα χάνουμε, αλλά είναι τα μόνα συναισθήματα, το μόνο είδος συμπεριφοράς, που έχει νόημα!

Ας πάρουμε ένα ακραίο παράδειγμα ‘κακού’ ανθρώπου. Ο Ουντέι Χουσσέιν, γιος του Σαντάμ, όταν γυρνώντας στην Βαγδάτη έβλεπε να λαμβάνει χώρα ένας γάμος, επενέβαινε με τους φουσκωτούς του και βίαζε τη νύφη, πολλές φορές τη βασάνιζε και τη σκότωνε. Το έκανε αυτό πολλές φορές. Νομίζω ήδη έχουμε στο μυαλό μας την εικόνα ενός τέρατος. Ας τον φανταστούμε όμως 4 χρονών. Ήταν το τετράχρονο που με την ανατροφή και το περιβάλλον του θα γινόταν ο βασανιστής που περιέγραψα. Ήταν το τετράχρονο που θα γινόταν το τέρας Ουντέι Χουσσέιν. Κανένας δεν είναι υπεύθυνος για τα γονίδια και την αγωγή του. Αν είχαμε πρόσβαση στην ανατροφή του και γνώση των συνθηκών του, σε ποια φάση της ζωής του δεν θα ήταν το σωστό να παρέμβουμε στη ζωή του; Πότε θα ήταν πολύ αργά για να βοηθήσουμε τον Ουντέι να ξεφύγει από την ανατροφή του; Στα 5 του; Στα 8 του χρόνια; Η απάντηση είναι: ποτέ. Παρεμβαίνοντας στη ζωή του με ευσπλαχνία και οίκτο, προσφέροντάς του μια σωστή διαπαιδαγώγηση, θα ήταν η σωστή αντίδραση από μας για το καλό όχι μόνο του ίδιου του Ουντέι αλλά και του περίγυρού του.

Είμαι σίγουρος ότι αυτή η θέαση δεν είναι μικρό κατόρθωμα για κάποιον που έχει πέσει θύμα του ή για συγγενείς θυμάτων, αλλά νομίζω ότι στις πιο ψύχραιμες στιγμές μας, η συγχώρεση και η συμπόνια είναι αυτά που πρέπει να μας καθοδηγούν, και αυτές είναι οι στιγμές που καλούμαστε να οργανώσουμε την κοινωνία, να γράψουμε νόμους, να αναθέσουμε στην πολιτεία να αντιμετωπίσει τους εχθρούς της.

Η ελευθερία μετράει. Και οι πολιτικές και κοινωνικές ελευθερίες σίγουρα μετράνε. Αν κάποιος κρατάει ένα όπλο στον κρόταφό μου, λίγο θα με ενδιαφέρει αν το κάνει με την ελεύθερη βούλησή του ή αν τον καθοδηγούν οι νευρώνες του. Είναι σημαντικό να έχεις την ελευθερία να κάνεις αυτό που θέλεις να κάνεις. Αλλά δεν μπορείς να επιλέξεις αυτό που θέλεις.

Δεν μπορείς να είσαι περήφανος για το ταλέντο σου, αλλά έχει σημασία να το χρησιμοποιείς. Δεν χρειάζεται να κατηγορείς τον εαυτό σου για τις αδυναμίες σου, αλλά έχει σημασία να τις διορθώνεις.

(Εμφανιστηκε 9.588 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

62
Leave a Reply

avatar
48 Comment threads
14 Thread replies
0 Ακόλουθοι
 
Με τις περισότερρες αντιδράσεις
Δημοφιλή αυτή την περίοδο
15 Συγγραφείς σχολίων
XmmmΑλήθειαΑκυροΜπλεNiceman Συγγραφείς προσφάτων σχολίων

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

  Εγγραφή  
Νεότερα Παλαιότερα Ψήφοι
Ενημέρωση όταν
Γιώργος Σακελλαρόπουλος
Guest
Γιώργος Σακελλαρόπουλος

Κατ΄αρχάς το κείμενο μετά των συλλογισμών είναι εξαιρετικό. Και ειλικρινά συγχαρητήρια. Κατά τα λοιπά συμφωνώ αλλά διαφωνώ. Και αυτό δεν συνιστά αντίφαση. Απλά το αντιλαμβανόμαστε ως αντίφαση χάριν στον…Αριστοτέλη. ΄Οπως δεν αντιλαμβανόμαστε ότι κάτι είναι δυνατόν να είναι – ταυτόχρονα – ούτε ψευδές ούτε αληθές! Κατά τη κρίση μου ούτε δεν υπάρχει ελεύθερη βούληση ούτε και υπάρχει ελεύθερη βούληση. Υπάρχει απλά ένα κενό διάκενο (και δεν είμαι καθόλου μα καθόλου στη σφαίρα της μεταφυσικής) όπου μετά τον καθορισμό των επιμέρους συνιστωσών (είτε dna, είτε παραστάσεις, είτε…, είτε…, είτε…), επακολουθεί μιά «τυχαία» επιλογή που ούτε τυχαία είναι ούτε και δεν είναι… Διαβάστε περισσότερα »

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest
Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος

Φίλε μου αν σε κατάλαβα καλά, προτείνεις μια θέαση της πραγματικότητας «αντικειμενική», δηλαδή εκτός της ανθρώπινης νόησης, έξω από τη συνείδησή μας. Νομίζω όμως ότι το μόνο που έχει σημασία και αξίζει τον κόπο να ασχοληθούμε μαζί του είναι η συνείδηση και ό,τι αυτή αντιλαμβάνεται. Αρκεί μόνο να φανταστούμε κάτι το οποίο δεν θα είχε καμία επαφή με τη συνείδησή μας, ό,τι κι αν θα ήταν αυτό, που δεν θα αφορούσε με κανένα τρόπο την αντίληψή μας. Είμαι σίγουρος ότι αυτό θα ήταν το πιο βαρετό πράγμα στον κόσμο. Μιλάς για πειθαρχία του πάθους να οδηγήσεις μοτοσυκλέτα. Μα κι αυτή… Διαβάστε περισσότερα »

Γιώργος Σακελλαρόπουλος
Guest
Γιώργος Σακελλαρόπουλος

Υ.Γ. 2. Εδω αδυνατούμε να προσδιορίσουμε το τι είμαστε εμείς. Γιατί ακόμα κι΄αν – υλιστικότατα – αποδεχθούμε ότι είμαστε μέρος της φύσης που απέκτησε συνείδηση του εαυτού του (Μαρξ) τίθεται τότε το ερώτημα «τι είναι η φύση» που ακόμα κι΄αν απαντηθεί επακολουθεί ο Χάϊντεγκερ (μας αρέσει ή όχι καρφί προσωπικά δεν μου καίγεται) που θέτει το ερώτημα «γιατί υπάρχει κάτι εκεί που θα ήταν δυνατόν να υπάρχει το τίποτα». Τύχη, αναγκαιότητα, ελευθερία, αυτοσυνείδηση, υλισμός, ιδεαλισμός, κλπ. είναι απλά και μόνο συμβατικές νοητικές έννοιες – ανάλογα με την επιλογή κοσμοεικόνας – προκειμένου, με διαφωνίες, συμφωνίες και αντιπαλότητες να αισθανθούμε τον κόσμο… Διαβάστε περισσότερα »

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest
Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος

Δε νομίζω ότι είναι αδύνατο να προσδιορίσουμε τον εαυτό μας. Τι εννοείς δηλαδή εδώ; Ότι είναι άσκοπο να αναρωτιόμαστε για τη φύση μας επειδή εν τέλει είναι αδύνατο να μάθουμε την… φύση της φύσης;
Όσο για το ερώτημα του Χάιντεγκερ έχει απαντηθεί από την κβαντική μηχανική. Η φιλοσοφία βλέπεις οφείλει να ακολουθεί την επιστήμη (την όποια γνώση μας γι αυτό που όντως υπάρχει) και όχι το αντίθετο.

γιαννης
Guest
γιαννης

πολλες φορες σκεφτομαι εαν ο ανθρωπος ηταν ενας παρατηρητης που εβλεπε , δε ξερω και εγω απο που ωστε να μην μπορει ουτε να επιρεασει ουτε να επιρεαστει, απο μια αλλη «διασταση» την γη , τον κοσμο μας , το συμπαν ολο … τι θα ελεγε ? εαν παρατηρουσε ολα τα εμβια οντα απο τον μονοκυταρο εως το ποιο πολυπλοκο οργανισμο … σε τι συμπερασμα θα κατεληγε ? για μιλουσε για ελευθερη βουληση σε οσα εβλεπε ή θα δηλωνε οτι τα παντα ακολουθουν ως «αβουλα οντα» τις προσταγες που οριζει το DNA τους ? δε ξερω αλλα οσο και εαν… Διαβάστε περισσότερα »

Γιώργος Σακελλαρόπουλος
Guest
Γιώργος Σακελλαρόπουλος

Εντελώς αποσπασματικά και χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις συνειρμικής ακολουθίας και μόνον επειδή είμαι στα κέφια μου, χώρια ότι βαρυέμαι μέχρι θανάτου να δακτυλογραφώ καθότι και τεμπέλης: Τι «είναι» το DNΑ; (βλ. και Χάϊντεγκερ: «Τι είναι το…»είναι»;). Επειδή ονοματίσαμε κάτι έχουμε και την εντύπωση ότι το κατέχουμε; ΄Η επειδή καταγράψαμε/διαγνώσαμε/υποδείξαμε ορισμένα στοιχεία του – ορατά σ΄έμάς ή στο μικροσκόπιο ή στην απομόνωση του εργαστηρίου – διακατεχόμαστε απο τη παραίσθηση ότι το ελέγχουμε ή θα το ελέγχουμε κάποτε στο μέλλον; Μα η δομή σκέψης (ονοματίζω-κατέχω, διαγιγνώσκω-κατανοώ), η δομή, όχι το περιεχόμενο, είναι ταυτόσημη με τους προγόνους μας (εννοώ τους…»πρωτόγονους» και όχι τους παπούδες… Διαβάστε περισσότερα »

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest
Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος

Συμφωνώ με τους περιορισμούς που αναφέρεις της κατηγοριοποίησης ως μέσου κατανόησης, αλλά η κατηγοριοποίηση-ταξινόμηση είναι ό,τι καλύτερο έχουμε για να κατανοήσουμε τον κόσμο. Είναι ο τρόπος που δουλεύει ο εγκέφαλός μας, και αυτό δεν είναι αυθαίρετη άποψη, είναι τεκμηριωμενό συμπέρασμα. Π.χ. η ίδια η φύση δεν ξεχωρίζει τον homo erectus από τον homo sapiens αλλά ο διαχωρισμός αυτός είναι ο μόνος τρόπος να προσεγγίσουμε την διαδικασία της δαρβινικής εξέλιξης που είναι όντως ο τρόπος που η φύση λειτουργεί κλπ κλπ. Όταν λες ότι ο,τιδήποτε απομονώνεται στο εργαστήριο δίνει ψευδείς πληροφορίες τι εννοείς; Οτι η επιστημονική μέθοδος είναι πλάνη; Δεν μπορώ… Διαβάστε περισσότερα »

Γιώργος Σακελλαρόπουλος
Guest
Γιώργος Σακελλαρόπουλος

Υ.Γ. 2. «Ο Sam Harris και οι ψευδαισθήσεις του. Μετά ηθικολογικών παροτρύνσεων». Υπο έκδοση…

Γιώργος Σακελλαρόπουλος
Guest
Γιώργος Σακελλαρόπουλος

Επιτρέψτε μου να μην αναλωθώ. Για να αποδειχθεί ότι το Είναι, η φύση ή ό,τι τυχόν άλλο επιθυμούμε να αποκαλέσουμε όπως επιθυμούμε να το αποκαλέσουμε «λειτουργούν»/»ενεργούν»/»πράττουν»/»εκδηλώνονται»/κλπ., κλπ./, είτε αιτιοκρατικά είτε νομοτελειακά είτε επιστημονικά είτε – ναι – «λογικά» οφείλουμε πρώτα να αποδείξουμε ότι η φύση ή το Σύμπαν ή… ή… εμπεριέχουν «αφ΄εαυτά δι΄εαυτών» τη λογική ή την επιστήμη ή την αιτιοκρατία, «αφ΄εαυτά δι΄εαυτών» και όχι με δικές μας «προβολές». όπερ αναπόδεικτο… Βλ. και «Γνωσιολογία». Ευάγγελος Π. Παπανούτσος. Εκδόσεις: Νόηση. Και περί επιστήμης ενταύθα… Υ.Γ. Εξέλαβα το κείμενό σας ως παρουσίαση κε Σαπαρδάνη (και είναι, επαναλαμβάνω, εξαιρετικό). Εαν είχα αντιληφθεί ότι… Διαβάστε περισσότερα »

Γιώργος Σακελλαρόπουλος
Guest
Γιώργος Σακελλαρόπουλος

Υ.Γ. (Παρεμπιπτόντως και ίσως εκτος θέματος – ίσως όχι – ): Το κεντρικό δίδαγμα του υπαρξισμού*, ότι δεν υπάρχει στον κόσμο τίποτα στο οποίο μπορείς να στηριχθείς, είναι ουσιαστικά ένα δίδαγμα ρομαντικό…Κάθε δικαιολογία είναι αναληθής και κάθε ΕΞΗΓΗΣΗ αποτελεί υπεκφυγή· αυτό είναι το στωϊκό δίδαγμα του υπαρξισμού, κι΄απορρέει κατευθείαν απο τον ρομαντισμό… Ο Sartre δικαιώνει τον Fichte και τον Kant – απο τους οποίους άλλωστε προέρχονται όλα αυτά – και απηχεί τις απόψεις τους λέγοντας ότι έχουμε να κάνουμε είτε με ένα είδος αυταπάτης είτε με μιάν εσκεμμένη προσπάθεια εξαπάτησης των άλλων… * Ουσιαστικά το σύμπαν είναι ένα είδος κενού… Διαβάστε περισσότερα »

Γιώργος Σακελλαρόπουλος
Guest
Γιώργος Σακελλαρόπουλος

Υ.Γ. 2. Και προκειμένου να μη λάβω την αναμενόμενη απάντηση ότι χάρη στις επιστήμες επιτύχαμε λ.χ. το άλφα ή το βήτα και, κυρίως (ίσως) τη παράταση της ζωής του καθενός μας λόγω της ιατρικής που θεραπεύει τις ασθένειες, της καλής διατροφής, κλπ., κλπ., αφού υπενθυμίσω ότι δεν πεθαίνουμε γιατί αρρωστήσαμε αλλά αρρωσταίνουμε γιατί πρέπει να πεθάνουμε (καθότι θνητοί), ασφαλώς και συμφωνώ ότι η επιστήμη βελτίωσε τα «επιμέρους», αλλά με διαμεσολαβητή και κλάδο της τη τεχνογνωσία/τεχνολογία και τις σχετικές εφαρμογές προκαλεί τη καταστροφή του πλανήτη και του ανθρώπινου γένους. Οπότε (ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΤΑΤΑ): πετύχαμε επιμέρους βελτιώσεις (αδιαμφισβήτητο) και αυτοκτονούμε, εμπειρικότατα και πάλι, ως… Διαβάστε περισσότερα »

trackback

[…] eranistis.net […]

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest
Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος

«Thought is movement confined in the brain»
«Η σκέψη είναι μια κίνηση που περιορίζεται στον εγκέφαλο»
Susan Greenfield

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest
Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος

Κάποιες συμπληρωματικές σκέψεις του Sam Harris πάνω στο ίδιο θέμα…

http://www.samharris.org/blog/item/free-will-and-the-reality-of-love

trackback

[…]   Πηγή: eranistis.net […]

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ
Guest
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

Το άρθρο σας διαψεύστηκε απο τις τελευταίες Επιστημονικές Παρατηρήσεις

http://aphilosopherstake.com/2012/08/10/neuroscience-and-free-will-new-study-debunks-libets-interpretation/

hdrakis1
Guest

Μα πάντα υπάρχει η δυνατότητα άσκησης βέτο από τη συνείδηση, επομένως υπάρχει ελεύθερη βούληση και με ευθύνη.

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Όπως γράφω και πιο κάτω, και το βέτο είναι μια απόφαση σαν όλες τις άλλες

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Καλησπέρα και με συγχωρείτε για την αργοπορημένη απάντηση. Στο άρθρο που επισυνάπτετε αναφέρεται μια έρευνα εκ νέου, παρόμοια με αυτήν που αναφέρει ο Sam Harris, η οποία δεν διαψέυει την αρχική όπως λέτε, απλά δίνει μια διαφορετική ανάγνωση των ίδιων δεδομένων. Όπως και να ‘χει, ακόμα και αν έχετε δίκιο, και μάλιστα ακόμα και αν δεν υπήρχε καν αυτός ο χρόνος πριν την ενσυνείδητη απόφαση να ενεργήσουμε όπου ο εγκέφαλός μας δραστηριοποιείται χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε καν, δεν αλλάζει τίποτα. Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι «ποια θα είναι η επόμενη σκέψη μου»; Η εικόνα που έχουμε για το… Διαβάστε περισσότερα »

heroicodesembarazo
Guest

Το να υπάρχουν κάποιες έξεις δε σημαίνει ότι η συνείδηση δεν μπορεί να πει όχι, να ασκήσει δηλ. βέτο σε αυτό που έχει συνηθίσει ένας οργανισμός. Αυτό ακριβώς είναι η δυνατότητα της ελεύθερης βούλησης όπως και η στιγμή της ευθύνης του καθενός από μας.
Ο ορισμός που δίνετε στην ελεύθερη βούληση είναι ασφυκτικά … θετικιστικός.
Αν ήταν έτσι , τότε δε θα είχαμε κανένα νεωτερισμό ή πρωτοτυπία. Σημαντική έννοια που θα πρέπει να έχουμε υπόψη είναι μία έννοια της διαίσθησης (intuition) χωρίς να είναι αναγκαστικά κάτι μεταφυσικό

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Μα και το βέτο είναι μια απόφαση εξίσου ανεξιχνίαστη όσο οποιαδήποτε άλλη.
Η διαίσθηση ιδιαίτερα, ακόμα και χωρίς να την θεωρήσουμε μεταφυσική, είναι ακόμα πιο απατηλή από την σκέψη. Πώς λοιπόν μας βοηθάει να εντοπίσουμε τη στιγμή της απόφασης; Νεοτερισμός και πρωτοτυπία φυσικά και προκύπτουν (ποιος θα μπορούσε να το αμφισβητήσει αυτό;), αλλά φαίνεται να είναι αποτελέσματα εξωτερικών παραγόντων σε συνδυασμό με κάποια προδιάθεση. Δείτε αν θέλετε και το παραπάνω σχόλιο.

heroicodesembarazo
Guest

Η βαση για τη στιγμη τηςαποφασης τιθεται απο τη στιγμη που το υποκειμενο εχει τη συνειδηση οτι ειναι αυτο που παιρνει τις αποφασεις. Αν το συστημα 1 (βλ. Kahneman) ειναι οι αυτοματες αντιδρασεις το συστημα 2 ειναι αυτο που επενεργει στο 2 δηλ. Η συνειδητη κριση επανω στο 1

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Νομίζω επανερχόμαστε στα ίδια και στα ίδια. Μιλάτε για «συνειδητή κρίση». Πώς αυτή δεν είναι άλλη μια απόφαση όπως αυτές που περιγράφω στο άρθρο (διαλέγω καφέ αντί για τσάι ή εγκληματώ αντί να υπακούσω στους νόμους); Μήπως θα βοηθούσε καποιο παράδειγμα;
Το να έχει ένα υποκείμενο τη συνείδηση ότι παίρνει αποφάσεις δεν σημαίνει ότι τις παίρνει κιόλας. Αυτό είναι η ψευδαίσθηση και αυτό είναι και το θέμα του άρθρου.

heroicodesembarazo
Guest

Όταν εγκληματεί για πχ κανείς έχει στη διάρκεια της πράξης πάντα τη δυνατότητα να το κάνει ή όχι ή να κάνει κάτι άλλο. Αυτό δείχνει ότι είναι λάθος να εστιάζει κανείς στο ντετερμινισμό ότι κάποιες σκοτεινές αιτίες οδηγούν σε αυτό το αποτέλεσμα. Μάλιστα εγώ θα έλεγα ότι δεν έχει καθόλου σημασία τι σε οδήγησε να κάνεις κάτι γιατί κατά τη διάρκεια της πράξης είσαι συνειδητά υπεύθυνος για αυτό που κάνεις και μπορείς ανά πάσα στιγμή να αλλάξεις. Δηλ. καταλήγω στο ότι η κάθε πράξη μας στο σύνολό της είναι μη-αναγώγιμη στο παρελθόν μας.

heroicodesembarazo
Guest

O Σαντάμ για πχ πάντα είχε τη δυνατότητα να μην το κάνει. Θυμάστε ένα ναζί που πέθανε πρόσφατα και έλεγε δεν έφταιγα γιατί με απειλούσαν. Κι όμως η ευθύνη και κατά συνέπεια η ελεύθερη επιλογή δεν είναι ανύπαρκτες. Μπορούσε πάντα να πει όχι.

Δείτε εδώ: http://rakis1.wordpress.com/2013/10/18/%CE%B6%CE%B7%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%B7%CE%B8%CE%B9%CE%BA%CE%AE%CF%82-%CE%BD%CE%BF-2-%CE%B7-%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%AF%CF%80%CF%84%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%AD%CF%81%CE%B9%CF%87-%CF%80/

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Οποιαδήποτε επιλογή κι αν κάνουμε (να εγκληματίσουμε ή όχι) μπορεί να ανιχνευθεί σε αίτια της ανατροφής μας ή στο DNA μας. Ας το πούμε έτσι απλοϊκά, κάποιος γεννιέται νευρικός και αυτό έχει κάποιες συνέπειες στο χαρακτήρα του και άρα και στην συμπεριφορά του. Όσον αφορά το σώμα μας, σίγουρα δεν έχουμε ευθύνη για το πώς γεννηθήκαμε. Όσον αφορά την ανατροφή μας; Διαλέγουμε τους γονείς μας; Την εκπαίδευσή μας; Διαλέγουμε το περιβάλλον μας; Τι άλλο απομένει λοιπόν; Ποιος είναι ο άλλος παράγοντας που χωράει την ελευθερία πράξεων; Αν φανταστείτε ότι αλλάζατε θέση, μόριο προς μόριο, με τον γιο του Σαντάμ και… Διαβάστε περισσότερα »

heroicodesembarazo
Guest

Ναι μπορώ να πω ότι μπορεί να ήμουνα διαφορετικός. Η συνειδητοποίηση μάς κάνει υπεύθυνα όντα και μας καλεί στο εδώ και τώρα να πράξουμε έτσι ή αλλιώς. Το παρελθόν δεν είναι καθοριστικό για το μέλλον αφού κάθε συγκυρία είναι διαφορετική.

εεε τί άλλο
Guest
εεε τί άλλο

Αν υπάρχει μόνο το τίποτε, τότε η ελεύθερη βουληση τί συμπεράσματα μπορεί να βγάλει;

heroicodesembarazo
Guest

Επίσης, το κείμενο είναι αντιφατικό γιατί την ίδια στιγμή που δηλώνει άγνοια για την προέλευση των επιλογών μας(δεν ξέρω γιατί διάλεξα τη Ρώμη και όχι το Αλγέρι), ταυτόχρονα γνωρίζει την προέλευση των επιλογών μας (ο Σαντάμ είναι εγκληματίας λόγω της αγωγής και των γονιδίων του!)

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Δεν υπάρχει αντίφαση. Μπορεί να μην μπορούμε να εντοπίσουμε την προέλευση μιας συγκεκριμένης απόφασής μας, αλλά μου φαίνεται προφανές ότι, όπως είπα και πριν, όποια και να είναι αυτή, προέρχεται από την αγωγή και τα γονίδιά μας.
Τελικά ποια νομίζετε εσείς ότι είναι η προέλευση, αν όχι μια από αυτές τις δύο; Στο προηγούμενο σχόλιό σας φαίνεται να λέτε ότι είναι η ίδια η συνείδηση (αν το κατάλαβα καλά). Αν όμως είναι έτσι, σημαίνει ότι η συνείδηση είναι κάτι εκτός του σώματός μας. Είναι έτσι;

heroicodesembarazo
Guest

Πώς δεν είναι αντιφατικό. Λέτε ότι ισχύει αυτό, ενώ δεν μπορείτε να βρείτε τεκμήρια για το τι είναι αυτό που ισχύει. Δυστυχώς τίποτα δεν είναι δεδομένο, ιδίως σε τέτοια θέματα.

εεε τί άλλο
Guest
εεε τί άλλο

Αν πάρουμε μια φωτογραφία του σύμπαντος τώρα, είναι ικανή αυτή να καθορίσει το αν εγώ στα επόμενα πέντε λεπτά θα εξακολουθήσω να γράφω; Και θέλω να πιστεύω πως αν μιλάμε για κάτι, αυτό υποθέτουμε πως πρέπει να υπάρχει.

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Για το σύμπαν δεν ξέρω, αλλά ακόμα κι αν δεν μπορέσουμε ποτέ με ακρίβεια να καθορίσουμε κάθε φυσική αιτία που οδηγεί τις πράξεις μας για να κάνουμε προβλέψεις, αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αυτές οι φυσικές αιτίες.
Τι εννοείτε με το «αν μιλάμε για κάτι, αυτό υποθέτουμε πως πρέπει να υπάρχει.»; Δηλαδή αν μιλήσουμε για τα νεφελίμ πρέπει να προϋποθέσουμε την ύπαρξή τους; Αν πω τη λέξη «νεράιδα» θα πρέπει να υπάρχουν νεράιδες;

εεε τί άλλο
Guest
εεε τί άλλο

Αν τις πράξεις μας καθορίζουν μόνο φυσικές αιτίες, τότε σε πρώτη ανάγνωση καταλαβαίνουμε ότι η φύση καθορίζει πλήρως τις πράξεις μας χωρίς εμείς να μπορούμε να επέμβουμε, κι ας μην κατανοήσουμε ποτέ τις αιτίες αυτές ή τους νόμους της φύσης.Έτσι έχουμε δώσει μια γρήγορη απάντηση στο ερώτημα περί ελεύθερης βούλησης, απλά αυτή δεν υπάρχει! Η έκφραση » αν μιλάμε για κάτι, αυτό υποθέτουμε πως πρέπει να υπάρχει» αναφέρεται ακριβώς στα προηγούμενα: σύμπαν, φύση, νόμοι. Ίσως ήταν ανεπιτυχής έκφραση. Ευχαριστώ.

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

ok λοιπόν φαίνεται να συμφωνούμε τότε.
κι εγώ ευχαριστώ για τα σχόλια.

chris
Guest
chris

Η πράξη της αγάπης είναι ελεύθερη επιλογή

Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος
Guest

Δηλαδή επιλέγουμε, π.χ., ποιον θα ερωτευτούμε; Αυτό μου φαίνεται εντελώς αντίθετο με κάθε σχετική εμπειρία που μου έρχεται στο νου. Ή μήπως εννοείς κάτι άλλο που δεν κατάλαβα;

chris
Guest
chris

Δεν μίλησα για έρωτα. Συνηθίζουμε να τα μπερδεύουμε αλλά δεν είπα αυτό. Μίλησα για αγάπη και πράξεις που συνοδεύονται από ή μάλλον πράξεις με όχημα την αγάπη. Αυτό είναι επιλογή. Συνειδητή και ξεκάθαρη. Γιατί? Γιατί δεν γίνεται διαφορετικά να πράξεις με γνώμονα την αγάπη παρά μόνο επιλέγοντάς τη συνειδητά.

Δισλεξία
Guest

Δεν έχουν δίκιο οι ιδεαλιστές που φαντασιώνονται ότι ο άνθρωπος είναι ελεύθερος κι η φαντασίωση αυτή έχει περάσει στην ζωή του καθημερινού θνητού με το σύνθημα: «Είμαι ελεύθερος, θα κάνω ότι θέλω!» … Ίσως η μόνη ελευθερία που έχουμε είναι να επενδύσουμε σε αυτά που θέλουμε, όμως το, τι θέλουμε, δεν είναι καθόλου δικιά μας επιλογή. Για το, τι θέλουμε, ευθύνεται το ΤΥΧΑΙΟ DNA που κληρονομήσαμε και το ΤΥΧΑΙΟ περιβάλλον που γεννηθήκαμε! Δεν είναι δικιά μας επιλογή το είδους του «αυτοκινήτου» μας έτυχε να οδηγούμε στη ζωή. Δεν είναι δικιά μας επιλογή τα σταυροδρόμια που θα συναντήσουμε στη ζωή. Στο… Διαβάστε περισσότερα »

Δισλεξία
Guest

και μάλλον μπορούμε να αλλάξουμε ακόμη και το «αυτοκίνητο» που οδηγάμε: «… Αλλάζοντας την αντίληψή μας, αλλα και τις διαφορες¨θεσεις¨μας απεναντι στη καθημερινοτητα που ζουμε,το μυαλό μας, ο νους μας, μπορεί να αλλάξει τη δραστηριότητα των γονιδίων μας και να δημιουργήσει δεκαδες χιλιαδες ¨ ποικιλίες προϊόντων¨ από κάθε γονίδιο. Το¨software¨ των γονιδίων βρίσκεται στον πυρήνα των κυττάρων, κι ετσι μπορεί κανείς να ξαναπρογραμματισει αυτο software ..αλλάζοντας απλα τη χημεία του αίματος. …» https://ihthielaio.wordpress.com/2015/11/23/γονιδια-επαυσαν-πλεον-να-μασ-φοβιζουν/

γιωργος
Guest
γιωργος

λαθος.. δε γινεται να αποφασισει ο εγκεφαλος τι θα γινει 6 η 10 δευτερολεπτα μετα διοτι το περιβαλλον ανανεωνεται παροντικα..δηλαδη αν καποιος μου πει τωρα κανε τη ταδε κινηση την αντιλαμβανοναι και τη κανω, αρα πως γινεται 10 δευτερα πριν να ηξερε ο εγκεφαλος τι θα μου πει καποιος 10 δευτερα μετα; εκτο ςκαι αν ειναι μεντιουμ

Konstantinos Sapardanis
Guest

ΜΕΧΡΙ 10 δευτερόλεπτα. Και δεν γράφω τίποτα για το πόσο κρατάει η ανάληψη απόφασης από τον εγκέφαλο.
Εξάλλου, όπως γράφω αμέσως μετά, δεν χρειάζεται καν αυτή η απόδειξη από τα σχετικά πειράματα. Αρκεί να ενδοσκοπήσουμε υποκειμενικά και να παρατηρήσουμε τη διαδικασία ανάδυσης των σκέψεών μας. Αν δεν μπορούμε να σκεφτούμε την επόμενη σκέψη μας (ώστε να αποφασίσουμε να την κάνουμε αντικείμενο σκέψεως) τότε δεν μπορούμε να πούμε ότι την επιλέγουμε, και άρα ούτε πως επιλέγουμε οτιδήποτε άλλο «αποφασίσουμε» να κάνουμε

γιωργος
Guest
γιωργος

Ειναι τελειως ασαφες..αν μου πεις τωρα να σκεφτω κατι θα αντιληφθω τι μου λες και θα το σκεφτω συνειδητα, αρα αυτο με τα δευτερολεπτα πριν δεν στεκει λογικα, παρα μονο αν παιζει κατι με το χρονο/μελλον και τον εγκεφαλο, επισης δεν εχει ταυτοποιηθει το συνειδητο δικτυο στον εγκεφαλο 100% και δεν ξερουμε πως γεννιεται η αντιληψη και η βουληση.. αρα πως κρινεις κατι που δεν ξερεις πως δουλευει; εγω δεν κρινω βασει αυτου, κρινω λογικα και λεω οτι αφου τωρα το περιβαλλον επιτασσει να κανω κατι και πρεπει να το σκεφτω ενεργητικα για να το κανω, πως μπορει να πει… Διαβάστε περισσότερα »

γιωργος
Guest
γιωργος

αρα σκεφτομαι κατι που επιλεγω εγω να το σκεφτω, αλλα αυτο που ειμαι εγω εχει γεννηθει μεσα απο γονιδια και πως εχω μεγαλωσει. Υπαρχει βουληση και εκουσια κατευθυνση σκεψης στο πρωτο σκελος δεν υπαρχει ελευθερη βουληση στο δευτερο σκελος.Τα περι καποιος αλλος υπαρχει μεσα μας και δεν ειμαστε εμεις μπορουν ναχουν πολλες σημασιες, καλο ειναι να υπαρχει σαφηνεια σε οτι λενε οι ανθρωποι

Konstantinos Sapardanis
Guest

Δεν είναι ότι υπάρχει «κάποιος άλλος», είναι ότι υπάρχει μια αυτόματη ας την πούμε διαδικασία, που επηρεάζεται κάθε στιγμή από εξωτερικά ερεθίσματα και σύμφωνα με το γενετικό μας υλικό και ερεθίσματα του παρελθόντος. Ξέχνα τα δευτερόλεπτα εντελώς, το πείραμα δεν είναι απαραίτητο, απλά το αναφέρω γιατί κάνει πιο επιτακτική τη συνειδητοποίηση της απουσίας ελεύθερης βούλησης. Δε χρειάζεται να ξέρουμε 100% πώς λειτουργεί η συνείδηση για να την αναγνωρίσουμε. Αρκεί να παρατηρήσεις πώς λειτουργεί σ’ εσένα κάθε στιγμή. . Ποια θα είναι η επόμενή σου σκέψη; Για να πεις ότι την επιλέγεις, πρέπει να πεις ότι έκανες αντικείμενο της σκέψης σου… Διαβάστε περισσότερα »

γιωργος
Guest
γιωργος

Ουσιαστικα λες οτι ενας αυτιστικος δεν διαλεξε να ειναι αυτιστικος η ενας τζιχαντιστης δεν διαλεξε το προσηλιτισμο που εφαγε απο παιδακι και διαμορφωσαν τον εαυτο του και τη βουληση του..δε διαφωνω σε αυτο, απλα διαφερει με το πειραμα που μπορει να εχει πολλες ερμηνειες αυτο ειπα,πιο πολυ εκανα μια επικληση στην ασαφεια του πειραματος δηλαδη. Και το να ειμαι εγωιστης/ανταγωνιστικος και να θελω να νικαω π.χ. το νιωθω αυτο επειδη ετσι ειμαι φτιαγμενος απο τη φυση μου και τα ερεθισματα πουχω λαβει. Ναι αυτο μπορει να ισχυει καλλιστα. Εγω παντως θεωρω τελειως χαζες τις αποψεις περι συγχωρεσης σε εγκληματιες κλπ… Διαβάστε περισσότερα »

Τζίμυ
Guest
Τζίμυ

Έχεις μπερδέψει λίγο τη φρασεολογία νομίζω..οι παρορμήσεις και τα ένστικτα είναι αυτόματα και δεν επιλεξαμε το τι ειμαστε, όμως ο εγκέφαλος δεν είναι κάτι άλλο από εμας και εμεις είμαστε η συνειδητοποίηση, εμεις είμαστε ο εγκεφαλος και προφανώς γίνεται να διαλέξουμε σκέψεις πριν αυτες γίνουν, γίνεται να υπάρχουν πολλαπλες επιλογές σκέψης και με ενσυνειδητη εσωτερική προσπάθεια να διαλεξουμε τι θα σκεφτούμε μετά ανάλογα φυσικά με αυτό που ειματε από τη φυση μας..εάν ήμασταν απλοί παρατηρητές και παραλήπτες αυτό θα σήμαινε ότι δεν υπάρχει ενσυνειδητη εσωτερικγ προσπαθεια και εκκυσια κατευθυνση σκέψης και απλα θα λειτουργουσε κάτι αλλο και εμείς θα βλεπαμε… Διαβάστε περισσότερα »

Τζίμυ
Guest
Τζίμυ

Για να γίνω λίγο πιο σαφης, δεν επιλέξαμε τη δομή μας ως άνθρωποι, εκεί όλα καλα, όμως όσο αφορά το ότι δε μπορουμε να σκεφτουμε κάτι πριν το σκεφτουμε, προφανώς και δε γίνεται αυτό εφόσον ότι σκεφτομαστε υπάρχει στο παρον , όμως υπαρχει η ενσυνείδητη προσπαθεια για να γεννηθεί η σκέψη πριν αυτή γεννηθεί ως σκέψη υπάρχει δηλαδή ένα ενσυνειδητο τιμόνι της σκεψης (προφανώς) το οποιο τιμονι ποτέ δεν επέλεξε τη δομή του και τις παρορμήσεις του. Εάν δεν υπήρχε αυτό το τιμονι τότε θα βλέπαμε κυριολεκτικά ταινία εντός μας και θα ηταν σαν αυτο που ειμαστε εμεις ειναι καποιος… Διαβάστε περισσότερα »

Τζίμυ
Guest
Τζίμυ

Άρα δεν ειμαστε απλοί παθητικοι παραλήπτες και αποδεκτες σκέψεων που δημιουργει ένας αυτοματισμός; Υπάρχει ο αυτοματισνος ναι, αλλά υπάρχει και αυτό το τιμονι που ειμαστε εμεις και γεννάμε μια ιδέα πριν αυτή διαμορφωθει επηρεαζόμενοι από αυτό τον αυτοματισμό..με λίγα λόγια η αλήθεια μεταξύ ντετερμινισμου και ελεύθερης βουλησης είναι κάπου στη μέση

akrivodikaios
Guest
akrivodikaios

Πρώτη φορά που θα διαφωνήσω με τον Κ. Σαπαρδάνη στο ότι η «φιλοσοφία οφείλει να ακολουθεί την επιστήμη». Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να ίσχυε σε περίπτωση που η επιστήμη ήταν αντικειμενική όπως δήθεν εμφανίζεται. Δυστυχώς όμως η επιστήμη είναι υποκειμενικότατη σε πολλά πράγματα και πεδία και διαμορφώνεται από επιστήμονες, των οποίων η μονομέρεια, η σκοπιμότητα, η ιδιοτέλεια και η υστεροβουλία είναι χειρότερη από αυτή των φιλοσόφων. Μάλιστα σε τέτοιο βαθμό που μπορούμε να μιλάμε ΚΑΙ για επιστήμονες στυλ Ράμφου και όχι μόνο για φιλοσόφους στυλ Ράμφου.

Konstantinos Sapardanis
Guest

Μου φαίνεται προφανές ότι δεν έχει νόημα κάποιος φιλόσοφος να αναρωτηθεί για τη φύση ενός σύμπαντος που δεν έχει αρχή, εφόσον έχουμε μάθει για το μπιγκ μπανγκ ή τη φύση του ανθρώπου χωρίς να ξέρει τη θεωρία της εξέλιξης κτλ κτλ. Η αντίστροφη σχέση δεν είναι υποχρεωτική (ο Δαρβίνος δεν χρειαζόταν να διαβάσει Ντεκάρτ). Από κει και πέρα οι ραμφοειδείς ψευδοεπιστήμονες πρέπει να αποφεύγονται από όλους όπως και να ‘χει

Τζίμυ
Guest
Τζίμυ

Η φιλοσοφια και η επιστήμη οφείλουν να ακολουθούν τη λογική, φιλισοφια είναι λογική με μια πιο ποιητική χροια, ενώ επιστημη είναι εξίσου λογικη, υπό τη μορφή του πειράματος και της αντικειμενικής αποδειξης χωρίς ανακριβειες και ασαφειες.

akrivodikaios
Guest
akrivodikaios

Dear Jimmy
Δυστυχώς η επιστήμη δεν εμφανίζεται πάντα την μορφή αντικειμενικών αποδείξεων ή πειραμάτων. Τις περισσότερες φορές εμφανίζεται υπό μορφή δήθεν εγκύρων απόψεων ή ερμηνειών δήθεν αυθεντιών ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται περί κατασκευών και μύθων. Υπό αυτήν την έννοια δικαίως ο ψευδο- «επιστήμων» Χάγιεκ αποκλήθηκε απόγονος του ψευδο- φιλόσοφου Νίτσε.

μπαμπης
Guest
μπαμπης

συγχεει πολλες εννοιες (χαρρις ο συγγραφεας), η προαιρεση διαφερει απο βουληση, βουλησις εστι και των αδυνατων, βουλομεθα μεν αθανατοι ειναι προαιρουμεθα δε ου δηλ.θελομε να ζησομε για παντα αλλα δεν μπορουμε να το επιλεξομε,
προαιρετον και εκουσιον διαφερουν επισης, το κατα προαιρεσην μετα διανοιας, το εκουσιον ανευ του διανοηθηναι δηλ. η προαιρεση προυποθετει σκεψη και αποφαση, ενω το εκουσιο προ σκεψεως,

akrivodikaios
Guest
akrivodikaios

Επανέρχομαι στα του Σαπαρδάνη περί σχέσης επιστήμης και φιλοσοφίας και στην για πρώτη φορά διαφωνία μου με τον κατά τα άλλα λαμπρό αρθογράφο. Γράφει λοιπόν: «Το ερώτημα του Χάιντεγκερ έχει απαντηθεί από την κβαντική μηχανική». Τι νόημα έχει που απαντήθηκε- αν απαντήθηκε βέβαια- αφού αυτός που υποτίθεται πως ρώτησε δεν αναζήτησε την απάντηση στην επιστήμη, πράγμα που σημαίνει ότι και το ερώτημα είχε διατυπωθεί ανάλογα ; Άλλωστε στη μεγαλύτερη περίοδο της ζωής του ο Χάιντεγκερ είχε τους δικούς μεταφυσικούς προβληματισμούς (αυτούς που κουβαλάνε όχι μόνο οι ναζιστές αλλά οι Γερμανοί γενικότερα) τους οποίους προσπαθούσε να καλύψει πίσω από την δήθεν… Διαβάστε περισσότερα »

Niceman
Guest
Niceman

Το άρθρο είναι ασαφές και θα εξηγήσω γιατί…όταν λες ο εγκέφαλός μας, ενεργεί και εμείς είμαστε απλοί θεατές των αποφάσεων που παίρνει αυτή η φράση μπορεί ναχει τουλάχιστον 2 διαφορετικές ερμηνείες όχι μια και σαφή… οι αποφάσεις παίρνονται ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ, δηλαδή συνειδητοποιώ ότι πρέπει να κουνήσω το χέρι και το κουνάω, άρα δεν είμαστε θεατές κάποιας άλλης ύπαρξης και χωρίς ενσυνείδητη εσωτερική προσπάθεια απλά βλέπουμε εγκλωβισμένοι χωρίς δυνατότητα αντίδρασης το τι θα κάνουμε… το πείραμα που αναφέρθηκε με τα 10 Δευτερόλεπτα είναι ασαφές επίσης…η προσυνειδητη τάση δεν πράττει, είτε είναι ένας αυτόματος προϊδεασμός που είναι συνδεδεμένος με τη συνείδηση, την επηρεάζει… Διαβάστε περισσότερα »

Niceman
Guest
Niceman

Επίσης, όταν σκάει στη συνειδηση μια τάση να κάνει κάτι, μπορεί είτε να αποφασισει να το κανει είτε να ασκήσει βέτο…ακόμα και αν το βέτο το επιλεγει για λόγους που την επηρεάζουν χωρίς να το συνειδητοποιει, οι 2 επιλογές βρισκονται στη συνείδηση, δηλαδή εφόσον συνειδητοποιούμε οποιαδηποτε επιλογη και την εκτελούμε συνειδητά ή τελικη πράξη είναι πάντα μια συνειδητη βουλητικη πράξη για τις περιπτώσεις που βρισκομαστε μπροστά σε διάφορες πιθανές διαφορετικές επιλογες και διλληματα…αυτο υποστήριξε και ο ίδιος ο λιμπετ με τα πειραματα περί ασυνείδητων ενορμήσεω…άρα η συνειδητη επιλογή για το τι θα πράξουμε η τι θα αποφασίσουμε να ακεφτουμε είναι… Διαβάστε περισσότερα »

Μπλε
Guest
Μπλε

Ήμουν ελευθερος να επιλέξω το παρισι γιατί για κάποιο λόγο μαρεσει το παρισι…επιλέγω αυτό που μου αρεσει εκουσια και ελευθερα, δεν επέλεξα όμως τι μου αρεσει και τι οχι. Επισης το «ποια θα είναι η επόμενη σκεψη» είναι τελείως αφηρημενο ρε φιλε, πυροδοτουμε και δημιουργουμε σκεψεις εκούσια και ηθελημενα, δε χρειάζεται να τις επιλέξουμε πριν τις δημιουργήσουμε για να πουμε ότι τις δηνιουργουμε εκεινη τη στιγμή..η σκέψη είναι μια εκουσια διαδικασια όπως και η κίνηση, οι μεγαλύτεροι νευρολογοι το λένε κιολας δε σκάει ακούσια..τελείως αφηρημένο αρθρο

Ακυρο
Guest
Ακυρο

Προφανώς και μπορούμε να ελέγξουμε τις σκεψεις μας εκούσια, εάν δε μπορούσαμε να τις ελέγξουμε τότε δε θα μπορούσαμε να συζητήσουμε με τον άνθρωπο απέναντι μας αφού οι σκέψεις θα ήταν μοναχα αυτόματες και δε θα μπορούσαμε να τις κατευθυνουμε η να τις δημιουργήσουμε ελεγχόμενα.. ισχύει εν μερει ότι υπάρχουν αυτόματες σκεψεις, αλιμονο όμως να θεωρήσουμε ότι δεν ασκούμε κάποιον έλεγχο πάνω τους σα τη κίνηση του σώματος..πολύ επικυνδινη προσέγγιση που προσβαλλει την ελευθερία μας

Αλήθεια
Guest
Αλήθεια

Λαθος εν μερει. Ισχύει ότι ελεύθερη βούληση δεν υπαρχει με τη κλασσικη έννοια της λεξης..εφοσιν έχουμε μια βιολογικη δομή και είμαστε μεγάλωμενοι κάπου που δεν επιλεξαμε και εχουμε και ασυνείδητες τασεις τότε δεν υπάρχει ελευθελε βούληση..και ισχύει ότι οι σκεψεις σένα μεγάλο βαθμο είναι ενστικτώδεις. Από εκεί και περα ομως μπορούμε να αποφασισουμε για το που θα στρεχουμε τη νοηση μας αν συγκεντρωθούμε όπως και το πως θα ελεγξουμε την αναπνοη μας αν συγκεντρωθούμε..ο χαρις για να γραψει το βιβλιο κατέβαλε συνειδητή προσπάθεια δεν γράφτηκε αυτόματα..όπως λέμε απλά θα κουνήσουμε το χερι κάνουμε μια μυστηριώδη κινητοποίηση μέσα μας και κουνιεται… Διαβάστε περισσότερα »

Αλήθεια
Guest
Αλήθεια

Εάν δεν υπήρχε συνειδητος ελεγχος τότε κυριολεκτικα οι κινήσεις μας και η νόηση μας θα γινόντουσαν αυτόματα ΜΟΝΟ.. οπως η αναπνοη με τον αυτοματισμό και το συνειδητο ελεγχο.. αυτό προφανώς δεν προκυπτει.

Xmmm
Guest
Xmmm

Γίνεται υπό μια έννοια να ξέρεις τι θα σκεφτείς πριν το σκεφτεις: αν ξέρεις ότι πρέπει να σκεφτείς την αλφαβήτα, πριν φερεις τα γράμματα ξερεις ότι θα τα φέρεις. Άρα όταν θα ερθει το β στο νου σαν παροντικη πληροφορια, δεν ήρθε «μη ελεγχομενα» αλλά εξαιτιας της προηγούμενης συνειδητής σκέψης που με γνωστικό έλεγχο έφερε μετά το α το β. Άρα η τωρινή συνειδητη αντιληψη μπορει να καθορισει τη μελλοντική πορεία της νοησης με γνωστικό έλεγχο. Αυτό βέβαια δεν είναι απόδειξη ελεύθερης βούλησης με τη κλασσική εννοια διότι την αλφαβήτα την φερνεις ελεγχομενα στο νου σου ως ικανοτητα επειδή στο… Διαβάστε περισσότερα »