20 Οκτωβρίου 2013 at 05:22

Η τριπλή κατοχή της Ελλάδας (1941-1944)

από

Η τριπλή κατοχή της Ελλάδας (1941-1944)

Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης

Στην Ελλάδα, με το τέλος των επιχειρήσεων, που ολοκληρώθηκαν με την πτώση της Κρήτης τον Μάιο του 1941, οι Γερμανοί επέβαλλαν τριζωνική κατοχική διοίκηση, δηλαδή γερμανική, ιταλική και βουλγαρική.

Η σφαγή στο Δίστομο
Η σφαγή στο Δίστομο

Το Ράιχ είχε λίγα εδάφη υπό τον άμεσο έλεγχό του, που όμως ήταν περιοχές μεγάλης οικονομικής και στρατηγικής σημασίας. Τέτοιες ήταν η Αττική με την πρωτεύουσα Αθήνα, το αεροδρόμιο, το λιμάνι του Πειραιά και τα νησιά του Σαρωνικού. Επιπλέον η Θεσσαλονίκη, αλλά και όλη η κεντρική Μακεδονία από τον Αλιάκμονα μέχρι το Στρυμόνα. Και από τα νησιά τη Μήλο, τη Λήμνο, τη Μυτιλήνη, τη Χίο και τους 3 από τους 4 νομούς της Κρήτης, δηλαδή Χανίων, Ρεθύμνου και Ηρακλείου. Τέλος έλεγχε την ουδέτερη ζώνη στην ελληνο-τουρκική μεθόριο, για να μην προκληθεί ένταση μεταξύ Τούρκων και Βούλγαρων.

Οι Βούλγαροι πήραν ξανά την ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, όπως είχαν κάνει και στον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο πριν από 23 χρόνια! Και οι Ιταλοί όλο το υπόλοιπο κομμάτι της χώρας, που ήταν και το μεγαλύτερο, αλλά και μειωμένης οικονομικής και στρατηγικής σημασίας. Οι τρεις ζώνες κατοχής είχαν και διαφορετικό νόμισμα, το κατοχικό μάρκο το «γερμανικό έδαφος», τη μεσογειακή δραχμή το «ιταλικό έδαφος» και το λέβα το «βουλγαρικό έδαφος».

Στην αρχή οι Γερμανοί απελευθέρωσαν τους Έλληνες αιχμαλώτους και επέτρεψαν την ελληνική σημαία στα δημόσια κτήρια, πράγμα που προκάλεσε την αντίδραση του Μουσολίνι. Αυτό το έκαναν δείχνοντας ας πούμε «ευμενή μεταχείριση» αναγνωρίζοντας τη γενναία αντίσταση των Ελλήνων στρατιωτών. Όμως πολύ γρήγορα διαψεύστηκαν όσοι πίστευαν ότι οι Γερμανοί θα έδειχναν συμπάθεια στους Έλληνες, επειδή θαύμαζαν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Ακόμη και το γεγονός ότι η χώρα μας ήταν φτωχή σε πρώτες ύλες έκανε πολλούς να πιστεύουν ότι δε θα ενδιέφερε το γερμανικό ιμπεριαλισμό.

Αποκομιδή νεκρών στους δρόμους της Αθήνας, χειμώνας 1941-1942
Αποκομιδή νεκρών στους δρόμους της Αθήνας, χειμώνας 1941-1942

Όμως οι Γερμανοί είχαν από την αρχή στόχο την ολοκληρωτική υποταγή της Ελλάδας με συστηματικό τρόπο. Ζήτησαν την εκπόνηση 6 μελετών για την Ελλάδα στο Ινστιτούτο Διεθνούς Οικονομίας στο Κίελο που αφορούσαν τη βιομηχανία τροφίμων, τα ναυπηγία την κλωστοϋφαντουργία, το καουτσούκ, τα μεταλλεύματα και τη σιδηροβιομηχανία. Έτσι γνώριζαν την παραγωγική βάση της χώρας και πώς μπορούσαν να την εκμεταλλευτούν. Με το που μπήκαν στη χώρα κατάσχεσαν οτιδήποτε σε τρόφιμα και μεταλλεύματα υπήρχαν στις αποθήκες και εξαγόρασαν ή νοίκιασαν ή δέσμευσαν ελληνικές βιομηχανίες που είχαν οικονομικό ενδιαφέρον. Έτσι ποσότητες σιδηρομεταλλευμάτων, χρωμίου, νικελίου, πυρίτη, μαγγανίου και γρανίτη προμήθευαν τη γερμανική αγορά. Από αυτό το εξαγωγικό εμπόριο ζήτησε μερίδιο και η Ιταλία, αλλά μέχρι και το τέλος το 76% των ελληνικών εξαγωγών κατευθυνόταν προς τη Γερμανία και μόνο το 17% προς την Ιταλία.

Με τη συμφωνία της Ρώμης το 1942 συνομολογήθηκε δάνειο που οι δυνάμεις Κατοχής θα έπαιρναν από την Τράπεζα της Ελλάδας για τα έξοδα κατοχής. Ο καθηγητής Α. Αγγελόπουλος το υπολόγισε σε 3,5 δις δολάρια, που προσθέτοντας τόκο 3% φτάνει στα 13 δις δολάρια.

Το εθνικό νόμισμα κατέρρευσε και ουσιαστικά αντικαταστάθηκε με τις χρυσές λίρες, που οι Σύμμαχοι έστελναν στις οργανώσεις του βουνού, αλλά και τις λίρες που πούλησαν οι Γερμανοί μέσω της Τράπεζας της Ελλάδας, για να στηρίξουν τη δραχμή. Επίσης η επίσχεση προϊόντων, όπως καπνός, ελαιόλαδο κ.α., αλλά και τραπεζών, επιχειρήσεων, ορυχείων, μπορεί να εξασφάλιζε το στρατό κατοχής, αλλά δημιουργούσε τεράστιο πρόβλημα διαβίωσης στον ελληνικό πληθυσμό και κυρίως αυτού που δεν είχε πρόσβαση σε κάποιο χωριό της επαρχίας, αλλά διέμενε στα αστικά κέντρα.

Το όραμα της μεγάλης Βουλγαρίας
Το όραμα της μεγάλης Βουλγαρίας

Επιπλέον η πτώση της παραγωγής, η πτώση του εισοδήματος και μάλιστα όχι μόνο των φτωχών, αλλά και των μεσαίων και υψηλών κοινωνικών στρωμάτων, που έχασαν τις καταθέσεις τους από τον υψηλό πληθωρισμό, η ανεργία, η διακοπή του εισαγωγικού εμπορίου, η αύξηση της ζήτησης, λόγω των δυνάμεων κατοχής και ο ναυτικός αποκλεισμός της χώρας μας, που επέβαλε η Βρετανία για στρατιωτικούς λόγους έφερε τεράστιο επισιτιστικό πρόβλημα και το χειμώνα του 1942 χιλιάδες πέθαναν από την πείνα.

Ταυτόχρονα τα άγρια αντίποινα των δυνάμεων κατοχής με την επίκληση της συλλογικής ευθύνης προκάλεσαν ακόμη μεγαλύτερη πληθυσμιακή αιμορραγία για την Ελλάδα. Τα Ες Ες εφάρμοζαν την ποσοτική αναλογία 50 εκτελέσεις για 1 σκοτωμένο Γερμανό, ενώ στην Ελλάδα η Βέρμαχτ εφάρμοσε κατά μέσο όρο 10 εκτελέσεις για έναν σκοτωμένο Γερμανό. Με αυτή την τυφλή βία είχαμε ομαδικές εκτελέσεις σε δεκάδες περιοχές της χώρας μας, όπως τα Καλάβρυτα, το Δίστομο Βοιωτίας, την Κλεισούρα Καστοριάς, το Κομμένο Άρτας, τον Κάνδανο Κρήτης, τα Άνω και Κάτω Κερδύλλια, το Μεσόβουνο Κοζάνης και αλλού. Το ίδιο έκαναν και οι σύμμαχοι των Γερμανών, όπως οι Βούλγαροι στη Μακεδονία και τη Θράκη. Για παράδειγμα 189 άντρες εκτελέστηκαν στο Δοξάτο Δράμας και 18 άτομα στο Ν. Σκοπό Σερρών.

Χάρτης της Ελλάδας υπό τριπλή Κατοχή
Χάρτης της Ελλάδας υπό τριπλή Κατοχή

Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω ήταν η Ελλάδα, αναλογικά με τον πληθυσμό, να έχει τους πιο πολλούς νεκρούς μετά τη Σοβιετική Ένωση (πάνω από 500.000). Και μάλιστα αν εφάρμοζαν τη «θεωρία του χάους», όπως στην Πολωνία, η καταστροφή θα ήταν πιο μεγάλη, γιατί σχεδίαζαν την καταστροφή όλων των υποδομών της χώρας (π.χ. βιομηχανίες, λιμάνια κ.α.) και την εκτέλεση των πολιτικών που ήταν έγκλειστοι στο Χαϊδάρι (π.χ. Σοφούλη, Καφαντάρη, Γονατά κ.α.).

Παρόλη όμως τη μη εφαρμογή του σχεδίου, η καταστροφή ήταν τεράστια. Εκτός από τις εκατοντάδες χιλιάδες, που πέθαναν από την πείνα ή τα αντίποινα, καταστράφηκε η οικονομία και μεγάλο μέρος των υποδομών της χώρας μας. Συγκεκριμένα πάνω από το 70% της γεωργικής παραγωγής, το 82% της βιομηχανικής παραγωγής, το 72% των μεταφορικών μέσων, το 25% των ελληνικών δασών, το 90% των γεφυρών, το 90% των αμαξοστοιχιών, το 60% των ζώων, το 78% της ναυτιλίας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της διάσκεψης των Παρισίων το 1946 για τις επανορθώσεις υπολογίζουν σε 8,5 εκατομμύρια δολάρια τις υλικές καταστροφές!

Εκτελεσμένοι κάτοικοι του χωριού Κοντομαρί από Γερμανούς στρατιώτες (Ιούνιος 1941)
Εκτελεσμένοι κάτοικοι του χωριού Κοντομαρί από Γερμανούς στρατιώτες (Ιούνιος 1941)

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος larousse Britannica

Εφημερίδα Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, άρθρα Στ. Χελιδόνη, Ν. Παπαναστασίου, Μ. Ψαλιδόπουλου, σελ.30-31, Σάββατο 27-Κυριακή 4 Ιουλίου 2010.

(Εμφανιστηκε 4.479 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

1
Leave a Reply

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Ακόλουθοι
 
Με τις περισότερρες αντιδράσεις
Δημοφιλή αυτή την περίοδο
0 Συγγραφείς σχολίων
Η τριπλή κατοχή της Ελλάδας (1941-1944) | Ένωση Μακεδόνων Κέρκυρας Συγγραφείς προσφάτων σχολίων

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

  Εγγραφή  
Νεότερα Παλαιότερα Ψήφοι
Ενημέρωση όταν
trackback

[…] Από Ερανιστής […]