18 Αυγούστου 2014 at 21:43

Αμφίπολη, η Αλεξάνδρεια της Ελλάδας;

από

Αμφίπολη, η Αλεξάνδρεια της Ελλάδας;

Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης

Η Αμφίπολη ιδρύθηκε από τους Αθηναίους, συγκεκριμένα από τον στρατηγό Άγνωνα, το 438 π.Χ. . Η πόλη-κράτος των Αθηνών εκείνη την περίοδο βρίσκεται στη χρυσή εποχή της ανάπτυξής της. Για την κοινωνική προστασία των φτωχότερων και ακτήμονων τάξεων του αττικού πληθυσμού, αλλά και για την κατοχύρωση της αθηναϊκής κυριαρχίας μέσα στην περιοχή της μεγάλης αθηναϊκής συμμαχίας που είχε σχηματίσει, ίδρυε διάφορες αποικίες και κληρουχίες. Η διαφορά τους είναι ότι, ενώ οι αποικίες οργανώνονταν ως ανεξάρτητες πολιτείες με ιδιαίτερη νομοθεσία κατά τα πρότυπα των παλαιών αποικιών της αρχαϊκής εποχής, οι κληρουχίες είχαν άρρηκτη πολιτική εξάρτηση από το αθηναϊκό κράτος. Οι κληρούχοι διατηρούσαν τα δικαιώματά τους ως Αθηναίοι πολίτες και η περιοχή τους ήταν τμήμα της αθηναϊκής επικράτειας. Τέτοια κληρουχία ήταν η Αμφίπολη, η οποία είχε αττική φρουρά που διοικούνταν από φρούραρχο.

Η είσοδος του τάφου με τις Σφίγγες
Η είσοδος του τάφου με τις Σφίγγες

Η περιοχή που ιδρύθηκε η νέα πόλη ήταν γνωστή από τον 6 αι. π.Χ. και ανήκε στους Εδωνίτες της Θράκης και ονομαζόταν «Εννέα Οδοί». Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο ο Ξέρξης κατά την εκστρατεία του στην Ελλάδα το 480 π.Χ., καθώς περνούσε τις γέφυρες του Στρυμόνα, έθαψε ζωντανά εννέα νεαρά αγόρια και κορίτσια ως θυσία. Η περιοχή αυτή ήταν ιδιαίτερα σημαντική για την Αθήνα, γιατί έλεγχε την πλούσια ενδοχώρα του πλωτού εκείνη την εποχή ποταμού Στρυμόνα, αλλά και των μεταλλείων χρυσού και ασημιού του όρους Παγγαίου. Πήρε την ονομασία Αμφίπολη, ίσως γιατί ήταν χτισμένη μεταξύ του ποταμού Στρυμόνα και της λίμνης Κερκινίτιδας, η οποία μόλις το 1930 αποξηράνθηκε, γιατί είχε καταντήσει έλος επικίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων της περιοχής.

Το πόσο σημαντική πόλη ήταν φαίνεται από το πάθος των  Αθηναίων να την ανακαταλάβουν, όταν την έχασαν. Το 424 π.Χ. η πόλη, κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου, έπεσε στα χέρια των Σπαρτιατών, όπως η Θεσσαλία και οι περισσότερες πόλεις της Χαλκιδικής. Ο Αθηναίοι προσπάθησαν να την πάρουν με στρατό που στάλθηκε από τη Θάσο με αρχηγό τον κατοπινό μεγάλο ιστορικό Θουκυδίδη. Λόγω της αποτυχίας ο ιστορικός εξορίστηκε (και από την εξορία άρχισε να γράφει την ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου). Οι Αθηναίοι όμως δεν ξέχασαν την Αμφίπολη και το 423/22 έστειλαν τον Κλέωνα, το νέο ήρωα της αττικής δημοκρατίας, ο οποίος όμως σκοτώθηκε, όπως και ο σπαρτιάτης στρατηγός Βρασίδας, για τον οποίο οι Αμφιπολίτες ίδρυσαν γι’ αυτόν μνημείο στην αγορά τους και του απένειμαν ηρωικές τιμές.

Η Αρχαία Αμφίπολη. Ψηφιακή αναπαράσταση
Η Αρχαία Αμφίπολη. Ψηφιακή αναπαράσταση

Τελικά οι Σπαρτιάτες την κράτησαν, παρόλο  που η Αθήνα την απαιτούσε. Οι απαιτήσεις των Αθηναίων για την επικύρωση των αξιώσεών της πάνω στην πολύ σημαντική πόλη της Αμφίπολης συνεχίστηκε κατά την περίοδο της δεύτερης αττικής συμμαχίας (386 πΧ.-371π.Χ.), αλλά και την περίοδο της θηβαϊκής ηγεμονίας (371π.Χ.-362π.Χ.) χωρίς όμως πάλι αποτέλεσμα.

Με την Αμφίπολη ασχολήθηκε στη συνέχεια ο Φίλιππος Β΄, ο νέος και φιλόδοξος βασιλιάς της Μακεδονίας. Παίρνοντας το θρόνο και, επειδή κινδύνευε το βασίλειο από τους Ιλλυριούς, τους Παίονες και τους Θράκες, για να πάρει με το μέρος του τους Αθηναίους, προβαίνει σε μια θεαματική ενέργεια. Παραιτείται από την Αμφίπολη. Όταν όμως ο Φίλιππος απαλλάχτηκε από τους κινδύνους, κατέλαβε την Αμφίπολη αιφνιδιαστικά το 357 π.Χ. . Έκτοτε η πόλη αποτέλεσε αναπόσπαστο τμήμα της μακεδονικής μοναρχίας καθ’ όλη τη διάρκειά της, όντας ένας σπουδαίος κόμβος στον κάτω ρου του ποταμού Στρυμόνα. Φτιάχτηκε εκεί νομισματοκοπείο και ναυπηγείο. Ήταν σημαντική ναυτική βάση των Μακεδόνων και τα 160 πολεμικά πλοία της εκστρατείας του Μ. Αλέξανδρου ξεκίνησαν από την Αμφίπολη. Γι’ αυτό ο μεγάλος στρατηλάτης σκόπευε να ανεγείρει έναν μεγαλοπρεπή ναό στην πόλη για να την τιμήσει για το παραπάνω γεγονός. Άλλωστε ήταν και ο ίδιος θαυμαστής της, όπως αναφέρει ο Διόδωρος Σικελιώτης.

Η Αρχαία Αμφίπολη. Ancient Amphipolis
Η Αρχαία Αμφίπολη. Ancient Amphipolis

Αργότερα μάλιστα έποικοι ίδρυσαν πόλη με το όνομα Αμφίπολη, την ελληνιστική περίοδο, με προτροπή του Σέλευκου, στις όχθες του Ευφράτη ποταμού!

 Με την πτώση του Μακεδονικού Βασιλείου από τους Ρωμαίους η Αμφίπολη έγινε μέρος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η πόλη ορίστηκε πρωτεύουσα μίας από τις τέσσερις διοικητικές περιφέρεις στις οποίες χώρισαν οι Ρωμαίοι τη Μακεδονία, τις επονομαζόμενες μερίδες (οι άλλες τρεις ήταν η Θεσσαλονίκη, η Πέλλα και η Πελαγονία). Η μερίδα της Αμφίπολης στην συνέχεια ενσωματώθηκε στην επαρχία της Θράκης. Από την πόλη διερχόταν η περίφημη Εγνατία οδός.

Αμφίπολη, χάρτης
Αμφίπολη, χάρτης

Μετά τις επιδρομές των Σλάβων στα τέλη του 6ου αιώνα μ.Χ. η Αμφίπολη ερήμωσε σταδιακά για να εγκαταλειφθεί εντελώς τον 8ο αιώνα μ.Χ., όταν οι περισσότεροι κάτοικοι κατέφυγαν στην κοντινή παραθαλάσσια πόλη Ηιώνα, που πλέον είχε μετονομαστεί από τους Βυζαντινούς σε Χρυσόπολη.

Πολύ κουβέντα γίνεται αν ο εντυπωσιακός τάφος που ανακαλύφθηκε σε κοντινό λόφο της αρχαίας Αμφίπολης είναι του Μ. Αλέξανδρου. Μετά το θάνατό του, το σώμα του το πήρε ο στρατηγός του, ο Πτολεμαίος και το έφερε στη Μέμφιδα της Αιγύπτου (σημερινό Κάιρο) και, στη συνέχεια, στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου τοποθετήθηκε για πρώτη φορά σε ένα τάφο και στη συνέχεια τοποθετείται σε ένα δεύτερο τάφο. Το σώμα του Αλεξάνδρου στη συνέχεια θα το δουν μία σειρά από γνωστά ονόματα της παγκόσμιας ιστορίας, συμπεριλαμβανομένων του Ιούλιου Καίσαρα και του Οκταβιανού Αυγούστου. Ο Καρακάλλας, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας στις αρχές του τρίτου αιώνα μ.Χ., φαίνεται να έχει δει, αν όχι το σώμα του, τον τάφο του σίγουρα το 215 μ.Χ. . Κάπου στα μέσα του 4 αι. μ.Χ. με τις καταστροφές των φανατικών χριστιανών στην Αίγυπτο το σώμα και ο τάφος φαίνεται να έχουν εξαφανιστεί χωρίς ίχνος. Κάποιοι ανέφεραν ότι ο τάφος, έτσι κι αλλιώς, υπήρχε τον 16ο ή τον 17ο αιώνα μ.Χ. !. Από τις αρχές του 19ου αιώνα, υπήρξαν ανακοινώσεις από επτά ευρήματα του τάφου του Αλέξανδρου. Κάθε ένα από αυτά έχει αποδειχθεί ότι ήταν λανθασμένα.

Ο περίφημος Λέων της Αμφίπολης, που ταυτοποιήθηκε ότι βρισκόταν στην κορυφή του εντυπωσιακού τάφου
Ο περίφημος Λέων της Αμφίπολης, που ταυτοποιήθηκε ότι βρισκόταν στην κορυφή του εντυπωσιακού τάφου

Μία πιθανότητα είναι να είναι της Ρωξάννης και του γιου και διαδόχου του Μ. Αλέξανδρου, Αλέξανδρου Δ΄ , αν και ο τάφος του μικρού διαδόχου βρέθηκε και στην Βεργίνα (αρχαίες Αιγές). Στην Αμφίπολη ζούσαν τα τελευταία χρόνια περιορισμένοι η σύζυγος του μεγάλου στρατηλάτη και ο γιος της και διάδοχος από τον στρατηγό Κάσσανδρο. Όταν οι στρατηγοί του Μ. Αλέξανδρου υπέγραψαν συνθήκη, ο Κάσσανδρος βρέθηκε σε μειονεκτική θέση. Έπρεπε να κρατήσει την εξουσία της Μακεδονίας μόνο για όσο χρονικό διάστημα χρειαζόταν μέχρι να ενηλικιωθεί ο έφηβος Αλέξανδρος Δ΄. Ο όρος αυτός όμως ήταν η θανατική καταδίκη για τον τελευταίο διάδοχο του οίκου των Αργεαδών. Το 310/09 π.Χ. η Ρωξάννη και ο γιος της δολοφονούνται στην Αμφίπολη κατ’ εντολή του Κάσσανδρου.

Τέλος η Αμφίπολη ήταν η γενέτειρα των ναυάρχων και φίλων του Μ. Αλέξανδρου Νέαρχου, Ανδροσθένη και Λαομέδοντα και θα μπορούσε να είναι μνημείο προς τιμή τους.

Ο ποταμός Στρυμόνας, πλωτός σ' εκείνο το σημείο που συναντούσε τη λίμνη Κερκινίτιδα και την Αμφίπολη
Ο ποταμός Στρυμόνας, πλωτός σ’ εκείνο το σημείο που συναντούσε τη λίμνη Κερκινίτιδα και την Αμφίπολη

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Χέρμαν Μπένγκτσον «Ιστορία της αρχαίας Ελλάδας», Αθήνα 1991, εκδόσεις Μέλισσα.

G. Rogers  «Alexander: The Ambiguity of Greatness»,  New York: Random 2004.

Πλούταρχος  «Βίοι παράλληλοι (Δέκατος έβδομος τόμος) Αλέξανδρος-Καίσαρ», εκδόσεις  Κάκτος.

Διόδωρος Σικελιώτης  «Ιστορική βιβλιοθήκη», Αθήνα 2009, εκδόσεις Ζήτρος.

Αρριανός  «Αλεξάνδρου ανάβασις», Αθήνα 2006, εκδόσεις Ζήτρος.

Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ άρθρο Β.Χαρισοπούλου, σελ.4-5, Παρασκευή 15-Κυριακή 17 Αυγούστου 2014.

http://www.planetminecraft.com/project/the-greek-city-of-amphipolis/

http://en.wikipedia.org/wiki/Amphipolis

Δείτε ακόμη:

  • Ανασκαφικές εργασίες από την ΚΗ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στον Τύμβο Καστά, στην Αμφίπολη.27 Αυγούστου 2014 Τα μυστήρια της Αμφίπολης (0)
    Συνεχίζονται οι ανασκαφικές εργασίες από την ΚΗ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στον Τύμβο Καστά, στην Αμφίπολη. Δημοσιεύουμε στη συνέχεια φωτογραφίες και τα επίσημα δελτία […]
  • Ο κρατήρας του Δερβενίου - Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (λεπτομέρεια)13 Απριλίου 2014 Ο κρατήρας του Δερβενίου (2)
    Ο κρατήρας του Δερβενίου
  • Κατεβάστε δωρεάν 118 τεύχη του περιοδικού ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ (1981-2010)6 Οκτωβρίου 2016 Κατεβάστε δωρεάν 118 τεύχη του περιοδικού ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ (1981-2010) (2)
    Κατεβάστε δωρεάν μία ψηφιακή συλλογή 118 τευχών του περιοδικού ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ της περιόδου 1981-2010. Μπορείτε να δείτε online όλα τα ψηφιοποιημένα τεύχη του περιοδικού πατώντας […]
  • Πιθαράκια καραμαϊκού ρυθμού με διακόσμηση ψαριών, σπειρών και δικτυωτών. Φαιστός, παλαιοανακτορική περίοδος, 1800-1700 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Piramaria rhythms with decoration of fish, coils and nettles. Phaistos, Paleopalatial period, 1800-1700 BC Archaeological Museum of Heraklion.9 Ιουνίου 2017 Παλαιολιθικά ταξίδια στην Κρήτη – Ευρήματα 130.000 – 700.000 ετών (0)
    Την αρχαιότερη ένδειξη ναυσιπλοΐας στον κόσμο εντόπισαν στην Κρήτη Αμερικανοί και Έλληνες αρχαιολόγοι διεξάγοντας απλώς μία επιφανειακή έρευνα. […]
  • Ψηφιδωτό δάπεδο στην Αμφίπολη12 Οκτωβρίου 2014 Ψηφιδωτό δάπεδο εξαιρετικής ομορφιάς βρέθηκε στο μνημείο της Αμφίπολης (2)
    Συνεχίζεται η σταδιακή αφαίρεση μέρους της επίχωσης, από τον δεύτερο χώρο, πίσω από τις Καρυάτιδες και μέχρι την επιφάνεια του δαπέδου, σε βάθος 6μ. από την θόλο. Κατά την αφαίρεση της […]
  • Ορεία κρύσταλλος.12 Νοεμβρίου 2017 Μινωίτες και Μυκηναίοι είχαν είδος μεγεθυντικών φακών; (0)
    Η οφθαλμίατρος Χαρούλα Λιναρδή, διευθύντρια ΕΣΥ στον Ευαγγελισμό, λέει στο Liberal πως δεν αποκλείεται σε κάποιες περιπτώσεις άτομο νέο, ίσως με μυωπία, ή με εξαιρετική όραση, να ήταν σε […]
  • Το Piranhamesodon pinnatomus ζούσε πριν από 152 εκατομμύρια χρόνια παράλληλα με τους δεινόσαυρους23 Οκτωβρίου 2018 Παλαιοντολόγοι ανακάλυψαν το αρχαιότερο ψάρι πιράνχα (0)
    Οι παλαιοντολόγοι ανακάλυψαν στη νότια Γερμανία το απολίθωμα ενός μικρού ψαριού με μυτερά και κοφτερά σαν ξυράφι δόντια, το οποίο έμοιαζε πολύ με τα σημερινά […]
  • Αυτό είναι το Αρχείο της ΕΡΤ: η αντανάκλασή μας καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, με τα καλά μας και τα κακά μας: με στιγμιότυπα από τις ανεκδιήγητης αισθητικής γιορτές «πολεμικής αρετής» της χούντας στο Καλλιμάρμαρο, αλλά και με τον Ελύτη να μιλάει λίγο μετά το Νόμπελ στο «Μονόγραμμα» του Σγουράκη, ή με τη με τη φυματική γοητεία της Μάρμως στους «Πανθέους» και το Γιουσουφάκι να κλέβει την παράσταση στο «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται».7 Ιουλίου 2013 Aρχείο της ΕΡΤ: Από δω και πέρα τι; (0)
    Aρχείο της ΕΡΤ: Από δω και πέρα τι; Γράφει η Πατρίτσια Καλαφατά* Να αρχίσω αντίστροφα. Με το συμπέρασμα, με την πρόταση που επικάθεται σαν ίζημα τον τελευταίο καιρό, στη δική μου […]
  • Η ανασκαφή που διενεργήθηκε στο Κλείτος Κοζάνης, από την αρχαιολόγο Χριστίνα Ζιώτα, ανέδειξε έναν τεράστιο αρχαιολογικό χώρο, έκτασης περίπου 40 στρεμμάτων, και αποκάλυψε οικοδομικά λείψανα δύο προϊστορικών οικισμών της Υστερης και της Τελικής Νεολιθικής, τέλη 6ης και αρχές 5ης χιλιετίας π.Χ.23 Μαρτίου 2017 120.000 οστά ζώων σε αρχαία βοσκοτόπια (0)
    Πάνω από 120.000 (!) οστά ζώων, κυρίως οικόσιτων, το μεγαλύτερο ζωοαρχαιολογικό υλικό που έχει ανασκαφεί μέχρι σήμερα στον ελληνικό χώρο, έχει συλλεχθεί από τον νεολιθικό οικισμό του […]
  • Ο σφραγιδόλιθος του πολεμιστή της Πύλου8 Νοεμβρίου 2017 Ο σφραγιδόλιθος του πολεμιστή της Πύλου (0)
    Το πρόβλημα είναι ότι δεν ξέρουμε πώς χαράχθηκαν αυτοί οι σφραγιδόλιθοι. Δεν έχουν βρεθεί μεγεθυντικοί φακοί ως τώρα, ούτε στην Κρήτη ούτε στην ηπειρωτική Ελλάδα. Όμως είναι πολύ δύσκολο […]
  • Η παγκόσμια διάχυση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού θα ήταν ανέφικτη χωρίς την πρότερη κατίσχυση της πολιτισμικής-ιδεολογικής ηγεμονίας μιας διεθνοποιημένης μαζικής εμπορικής κουλτούρας, που παράγεται στα μητροπολιτικά καπιταλιστικά κέντρα26 Οκτωβρίου 2014 Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τον πολιτισμό (0)
    Η εξαρτημένη και περιθωριακή θέση της χώρας μας, μέσα στον διεθνή καταμερισμό παραγωγής πολιτισμού, έχει επιφέρει έναν διπλό καταναγκασμό. Από τη μια μεριά, έχει υποβαθμισθεί η γηγενής […]
  • 18 Ιανουαρίου 2014 Ο Μαραθώνιος των αριθμών (0)
    Στην Ελλάδα της κρίσης και των ποικίλων προβλημάτων κάποιοι συμπατριώτες μας επιλέγουν πιο ενεργητικούς τρόπους για να δραπετεύσουν, έστω και για λίγο, από τη δύσκολη καθημερινότητα και τα […]
  • Πρόγραμμα για την Ιστορία: chronas.org4 Φεβρουαρίου 2016 Πρόγραμμα για την Ιστορία: chronas.org (0)
    Πρόκειται για μία χρονολογική και χαρτογραφική εφαρμογή η οποία βρίσκεται στο hronas.org και για να τη χρησιμοποιήσετε θα πρέπει να κάνετε μία απλή […]
  • Αυτόνομος, λοιπόν, είναι εκείνος που δίνει στον εαυτό του έναν νόμο.1 Ιουνίου 2013 Κορνήλιος Καστοριάδης: η λέξη αυτονομία έχει εκπορνευθεί! (4)
    Κορνήλιος Καστοριάδης: η λέξη αυτονομία έχει εκπορνευθεί! Απόσπασμα από συνέντευξη που συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο με τίτλο "του Κορνήλιου Καστοριάδη, ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ - ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ - […]
  • Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν τέλει μπορεί και να μην είμαστε τόσο απαραίτητοι στο σχολείο της αποικίας Ελλάδα και ότι υπάρχουν κι άλλοι που μπορούν να διδάξουν τα πολυπληθή και πολυποίκιλα διδακτικά μας αντικείμενα.7 Ιουλίου 2013 Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; (1)
    Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; Γράφει ο Τάσος Χατζηαναστασίου* Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν […]
  • Ο Πινόκιο10 Οκτωβρίου 2013 Ζεια, το “υπερδημητριακό” των αρχαίων Ελλήνων… που το έδιναν στα ζώα (1)
    Ζεια, το “υπερδημητριακό” των αρχαίων Ελλήνων… που το έδιναν στα ζώα Γράφει ο Νίκος Σαραντάκος* Πήρα ένα απελπισμένο ηλεμήνυμα από μια φίλη μου, μαθηματικό, που είναι καθηγήτρια σε […]
  • Είναι γνωστές οι τερατολογίες και τα συνωμοσιολογικά παραμύθια που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο για τη ζεια.20 Οκτωβρίου 2013 Η ζειά από την αρχαιότητα έως σήμερα (0)
    Η ζειά από την αρχαιότητα έως σήμερα Είναι γνωστές οι τερατολογίες και τα συνωμοσιολογικά παραμύθια που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο για τη ζεια. Ο Νίκος Σαραντάκος είχε το κουράγιο να […]
  • Ψηφιακές εκδόσεις από το schooltime.gr, την Ανοικτή Βιβλιοθήκη OPENBOOK, το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, το Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, τις Εκδόσεις Σαΐτα, τη Βικιθήκη, το Project Gutenberg, καθώς και Αυτόνομες Εκδόσεις Ελλήνων Δημιουργών.13 Απριλίου 2013 90 Δωρεάν e-books για την ψηφιακή σας βιβλιοθήκη (0)
    90 Δωρεάν e-books για την ψηφιακή σας βιβλιοθήκη 90 Δωρεάν e-books για την ψηφιακή σας βιβλιοθήκη από το schooltime.gr Ενενήντα τίτλοι ψηφιακών βιβλίων για ελεύθερη on-line ανάγνωση, […]

3 Σχόλια

  1. Pingback: Αμφίπολη, η Αλεξάνδρεια της Ελλάδας; « ΑΒΕΡΩΦ

  2. Pingback: Αμφίπολη, η Αλεξάνδρεια της Ελλάδας; | ΝΕΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

  3. Pingback: Αμφίπολη, η Αλεξάνδρεια της Ελλάδας; | ΜΕΤΩΠΟ ΟΧΙ

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.