Ο Θουκυδίδης το αποδίδει αυτό στη φύση του ανθρώπου. Ο Αριστοτέλης αναφέρεται στον εθισμό που διαμορφώνει τους ανθρώπους, χωρίς βέβαια να απορρίπτει τη φύση. Όπως και να ‘χει, το στοίχημα του ανθρώπου να συνυπάρξει παραμένει ανοιχτό. Το δόλωμα της επικράτησης φαίνεται ανίκητο: «… πολύ πιο εύκολο είναι να πολεμηθούν οι επεκτατικές φιλοδοξίες των Λακεδαιμονίων απ’ ό,τι η δική σας αλλοτινή αυτοκρατορία: εσείς είχατε ναυτικό κι εξουσιάζατε άλλους που δεν είχαν, ενώ τούτοι, λίγοι καθώς είναι, έχουν την αξίωση να εξουσιάζουν πολλούς που δεν είναι χειρότερα εξοπλισμένοι από τους ίδιους».

Μια ανησυχητική παράμετρος που σημειώνουμε είναι η συνεχής ανάπτυξη των τουρκικών ναυτικών δυνάμεων, επισημαίνοντας ότι το τουρκικό ναυτικό έχει ένα μεγάλο αριθμό αρματαγωγών, φρεγατών και ενός αυξανόμενου αριθμού υποβρυχίων. Πιο σοβαρή απ’ όλα, περιγράφουμε την αυξανόμενη απειλή που ανοίγει μια νέα εποχή για τον τουρκικό ιμπεριαλισμό. Ο καθορισμός των ΑΟΖ, στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή έχει μετατρέψει την Τουρκία σε μια επεκτατική, περιφερειακή εξουσία.

Ε, λοιπόν, τι άλλο συνιστά αυτή η λειτουργία του PISA παρά μια συγκεκριμένη μορφή άσκησης κοινωνικού ελέγχου στην ίδια την εκπαιδευτική διαδικασία; Αυτή η εξέλιξη, σε τελευταία ανάλυση, σημαίνει ότι η συμμετοχή στις διαδικασίες του ανοίγει τις προϋποθέσεις για εκχώρηση του ελέγχου της ίδιας της παιδαγωγικής και διδακτικής πράξης στους ορισμούς της ενιαίας υπερεθνικής και αυστηρά συγκεντρωτικής «επιθεωρητικής» του εξουσίας. Τόσο οι χώρες που κατακτούν τα πρωτεία όσο κι αυτές που προσδιορίζονται από το σύνδρομο της τελευταίας θέσης, ανταγωνίζονται με κοινό σημείο αναφοράς το «εξεταστικό παράδειγμα» PISA.

«Μπορούμε να αποκλείσουμε ότι οι άμεσες οικονομικές κρίσεις από μόνες τους παράγουν βασικά γεγονότα. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να δημιουργήσουν ένα έδαφος πιο ευνοϊκό για τη διάδοση ορισμένων τρόπων σκέψης για την τοποθέτηση και λύση των ζητημάτων που συνδέονται με όλη την παραπέρα εξέλιξη της κρατικής ζωής.»

Αν θέλουμε να βοηθήσουμε, λοιπόν, το δημόσιο να σταθεί στα πόδια του, πρέπει να το απελευθερώσουμε από όλους εκείνους τους παράγοντες που το καθηλώνουν στο σημερινό τέλμα της αναποτελεσματικότητας –ειδάλλως ο δημόσιος χαρακτήρας θα αφορά μόνον στις δαπάνες που απαιτούνται για την ύπαρξη μηχανισμών που σήμερα λειτουργούν εντελώς ασυνάρτητα.

Τα αποτελέσματα της πανεπιστημιακής προπαγάνδας έγιναν φανερά σχεδόν αμέσως: «Όλες οι πολιτικές της Χιλής τοποθετήθηκαν κάτω από το μικροσκόπιο και κρίθηκαν ελλειμματικές: το ισχυρό δίκτυο κοινωνικής ασφάλειας, η προστασία των εθνικών βιομηχανιών, οι φραγμοί στο εμπόριο, η διατίμηση. Οι φοιτητές διδάσκονταν να περιφρονούν αυτές τις προσπάθειας εξάλειψης της φτώχειας και πολλοί από αυτούς επέλεξαν ως θέμα για τη διδακτορική διατριβή τους την ανατομία του παραλογισμού που διέκρινε την οικονομική της ανάπτυξης στη Λατινική Αμερική».

Οι καταστασιακοί με μισούσαν! Πίστευαν πως τα Arguments πρόδωσαν την επαναστατικότητα. Λέγανε πως «όποιος δημοσιεύει είναι με το σύστημα». Ο Debord όμως το έκανε. Και είχαν και μικροαστική ηθική. Ο Debord άμα γαμούσε, παντρευόταν… Αυτό είναι contradictoire… Δεν πίστεψαν στις ελεύθερες ερωτικές σχέσεις, ποτέ δεν αμφισβήτησαν το θέμα της μονογαμίας οι καταστασιακοί. Ενώ τα Arguments αφιέρωσαν διπλό τεύχος το 1959-60. Για μας ήταν ιδεολογία, ανεστραμμένη πραγματικότητα.

Για τον Παυσανία δεν ήταν καλές οι εξελίξεις στην πατρίδα: «… δικάστηκε κι υπήρχε πιθανότητα να τον εκτελέσουν: τον κατηγορούσαν ότι πήγε στον Αλίαρτο μετά το Λύσανδρο ενώ είχε συμφωνήσει να βρίσκεται εκεί την ίδια μέρα, ότι παρέλαβε τους νεκρούς με εκεχειρία αντί να προσπαθήσει να τους πάρει πίσω με μάχη, κι ότι τον καιρό που είχε τους Αθηναίους δημοκρατικούς στο χέρι του, στον Πειραιά, τους είχε αφήσει να ξεφύγουν».

Από αυτή τη διαπίστωση, συμπέραναν ότι το καλύτερο και ωφελιμότερο για το παιδί, είναι να τρέφεται με κρέας η μητέρα ή η τροφός, για όσο διάστημα θηλάζει· διότι, το παιδί κάνει εμετό το πηγμένο γάλα· επομένως, όταν η μάνα καταναλώνει μόνο φυτικές τροφές, τα οξέα που βρίσκονται στο στομάχι του παιδιού προκαλούν την πήξη του γάλακτος – διαφορετικά, το ανθρώπινο γάλα «κατ’ ουδένα τρόπο δύναται να πήξει.» Αν αυτά συμβαίνουν με το γάλα της γυναίκας, στην περίπτωση που είδαμε, τα πράγματα θα είναι πολύ χειρότερα, αν το μωρό τρέφεται με γάλα φυτοφάγων ζώων, που πήζει από μόνο του.

Όσοι ενδιαφερόμαστε για ένα σχολείο με αξία, θεωρούμε με πίστη ακλόνητη πως ο δρόμος αυτός περνά μέσα από την αναβάθμιση των σπουδών του και σε καμία περίπτωση μέσα από την περαιτέρω υποβάθμιση των φιλολογικών μαθημάτων στο Αναλυτικό Πρόγραμμα για λόγους στείρας δημοσιονομικής πολιτικής. Η επιλογή του σχολείου που σήμερα θα αποφασίσουμε να δημιουργήσουμε, θα αντικατοπτρίζει και το είδος της κοινωνίας που αύριο θα έχουμε.