Κατηγορία: Παιδεία

Ο ποιητής και πανεπιστημιακός Θεόδωρος Ορφανίδης (1817-1886)

Ο ποιητής και πανεπιστημιακός Θεόδωρος Ορφανίδης (1817-1886)

Ένας από τους ελάσσονες εκπροσώπους της Ρομαντικής Σχολής των Αθηνών υπήρξε ο ποιητής Θεόδωρος Ορφανίδης. Ο Ορφανίδης γεννήθηκε το 1817 στην Σμύρνη, αλλά τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε στην Σύρο και την Τήνο. Πέθανε στην Αθήνα στις 5 Αυγούστου του 1886.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η διαφοροποίηση της ουσίας της σάρκας με τη σάρκα (όπως και των άλλων πραγμάτων) στην ουσία έγκειται στο δίπολο που αφορά την ύλη και τη μορφή. Ως ύλη τίθεται η δυνατότητα (το μάρμαρο -ύλη- είναι δυνάμει άγαλμα), ενώ ως μορφή εκλαμβάνεται η πραγμάτωση, δηλαδή η ολοκλήρωση του έργου της ύλης (το μάρμαρο αποκτά τη μορφή του αγάλματος μόνο εφόσον το φιλοτεχνήσει ο καλλιτέχνης).

Ο Αριστοτέλης για τη λειτουργία του νου

Επιχειρώντας να διεισδύσει στη λειτουργία του νου ως τμήμα των δραστηριοτήτων της ψυχής ο Αριστοτέλης θα αναφερθεί στη διαφορά κάθε πράγματος με την ουσία του: «Επειδή […] άλλο είναι το μέγεθος και άλλο η ουσία του μεγέθους, και το νερό και η ουσία του νερού (το ίδιο ισχύει και για πολλά άλλα, αλλά όχι για όλα· γιατί σε μερικά είναι το ίδιο) η ψυχή αντιλαμβάνεται την ουσία της σάρκας και τη σάρκα είτε με άλλη ικανότητα είτε με την ίδια ικανότητα, αλλά σε διαφορετική κατάσταση» (429b 11-14).

Διαβάστε περισσότερα ›
«Είχαμαν τα ξυλοπόδαρα για να μη μας μπαίνουν οι κολλητσίδες στα ποδάρια, όταν περπάταγαμαν στα χωράφια. Είναι κι αγκάθια πολλά στα χωράφια, ξέρ’ς… Αυτά τα ξυλοπόδαρα τά ’φκιαναμαν μαναχά μας εμείς τα παιδιά. Έπρεπε να βρούμε καλό ξύλο, βασταερό (ανθεκτικό), ό,τι ξύλο: πλατάνι, φιλίκι, κουμαριά…».

«Στο χωριό μας ξέμειναν δυο Ιταλοί στρατιώτες, ο… Πίτουρο κι ο Μαριάνης!»

Τις εθνικές γιορτές τις τιμούμε έχοντας διαβάσει τα γεγονότα που σχετίζονται με αυτές. Υπάρχουν, όμως, και άνθρωποι που υπήρξαν όχι απλώς αυτόπτες μάρτυρες, αλλά και συμπρωταγωνιστές της Ιστορίας. Όταν ήταν παιδιά, υπήρχε μόνο μία εθνική επέτειος, αυτή της 25ης Μαρτίου. Οι σελίδες της άλλης γράφονταν τότε…

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης, η φαντασία και η νόηση

Ο Αριστοτέλης, η φαντασία και η νόηση

Η πλάνη των αισθήσεων ενδέχεται να πλανέψει και τη φαντασία, αφού η στρέβλωση της πρωταρχικής κίνησης πιθανότατα θα κινήσει στρεβλά και την κίνηση που θα επιφέρει. Ο έλεγχος της λογικής κρίνεται απαραίτητος. Η περίπτωση που η φαντασία ξεπερνά τα όρια της λογικής (κάποιος μπορεί να φαντάζεται ότι πετάει) δεν απορρίπτει το συλλογισμό που τη θέλει απόρροια των αισθήσεων, αφού και η πιο παράτολμη φαντασία χρειάζεται μια αφετηρία για να γεννηθεί (πρώτα βλέπει κανείς τα πουλιά και μετά φαντάζεται πώς θα ήταν αν πετούσε και ο ίδιος).

Διαβάστε περισσότερα ›
Το καλοκαίρι, στην εποχή της ακμής, η καππαριά εξαπλώνεται θεαματικά, μάλιστα είναι κατάφορτη από καρπούς (κάππαρη και... καππαρόκουμπα λόγω σχήματος!).

Ο αγώνας της καππαριάς για επιβίωση

Αυτός ο άγνωστος καρπός, όταν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής, “ανοίγει” και μας χαρίζει ένα σπάνιο… κόκκινο λουλούδι, το οποίο φυσικά είναι εντελώς διαφορετικό από αυτό που έχει η καππαριά κατά την περίοδο ανθοφορίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο όρκος του λόρδου Βύρωνα στον τάφο του Μάρκου Μπότσαρη στο Μεσολόγγι. Επιζωγραφισμένη λιθογραφία, σχεδ. Ant. Dadola, λιθ. Buzeghel

Η πολιτική των Μ. Δυνάμεων από το 1814 και ο φιλελληνισμός της Αγγλίας

Η φιλελληνική κίνηση της Μ. Βρετανίας είχε ως αποτέλεσμα και την μεταστροφή της Ρωσίας ως προς το ελληνικό ζήτημα. Αναλυτικά, στις 4 Απριλίου 1826, η Μ. Βρετανία και η Ρωσία υπέγραψαν πρωτόκολλο στην Αγία Πετρούπολη, με το οποίο αποφασίστηκε η δημιουργία ενός μικρού ελληνικού κράτους, το οποίο θα ήταν φόρου υποτελές στον σουλτάνο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης και η διερεύνηση της φαντασίας

Ο Αριστοτέλης και η διερεύνηση της φαντασίας

Ξεκινώντας τη διερεύνηση της φαντασίας ο Αριστοτέλης ξεκαθαρίζει: «Την ψυχή […] την ορίζουν κυρίως με δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: από τη μια με την κίνηση στο χώρο και από την άλλη με τη σκέψη, την κρίση και την αίσθηση» (427a 18-20). Ο αρχικός διαχωρισμός της κίνησης από τη σκέψη (και κατ’ επέκταση την κρίση και την αίσθηση) έχει να κάνει με τον τρόπο που η ψυχή αντιλαμβάνεται τον κόσμο που την περιβάλλει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον

Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον

Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ’, ακούσθει αόρατος θίασος να περνά με μουσικές εξαίσιες, με φωνές – την τύχη σου που ενδίδει πιά, τα έργα σου που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου που βγήκαν όλα πλάνες, μη […]

Διαβάστε περισσότερα ›
«Είναι φανερό, λοιπόν, ότι το “αισθάνομαι με την όραση” δε σημαίνει ένα μόνο πράγμα· γιατί, και όταν δε βλέπουμε με την όραση διακρίνουμε και το σκοτάδι και το φως, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο» (425b 21-23). Κι όχι μόνο αυτό: «Ακόμη, όμως, και το όργανο που βλέπει είναι κατά κάποιον τρόπο χρωματισμένο· γιατί κάθε αισθητήριο μπορεί να δεχθεί το αισθητό χωρίς την ύλη. Γι’ αυτό κι όταν δεν υπάρχουν αισθητά μέσα στα αισθητήρια όργανα εξακολουθούν να υπάρχουν τα αισθήματα και οι εικόνες» (425b 24-27).

Ο Αριστοτέλης και η ολοκλήρωση του ζητήματος της κοινής αίσθησης

Με άλλα λόγια, η αίσθηση του χρώματος δεν υπάρχει μόνο στο αντικείμενο που τίθεται για παρατήρηση, αλλά και στο ίδιο το αισθητήριο όργανο που όχι μόνο βλέπει το χρώμα, αλλά ταυτόχρονα ξέρει να το αναγνωρίζει και να το αποκωδικοποιεί. Από αυτή την άποψη, οι αισθήσεις δεν αφορούν μόνο τον εντοπισμό του ερεθίσματος που τις ενεργοποιεί, αλλά και την ερμηνεία των δεδομένων που εκείνο παρέχει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Συνεχίζοντας το τρίτο και τελευταίο βιβλίο από το έργο του Περί Ψυχής ο Αριστοτέλης θα κάνει λόγο για τα κοινά αισθητά: «… ούτε μπορεί να υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο αισθητήριο για τα κοινά αισθητά, τα οποία αισθανόμαστε κατά περίσταση με κάθε αίσθηση· όπως για παράδειγμα την κίνηση, τη στάση το σχήμα, το μέγεθος, τον αριθμό, την ενότητα» (425a 15-18).

Ο Αριστοτέλης και η έννοια της κοινής αίσθησης

Ο Αριστοτέλης προσπαθεί να προλάβει πιθανές απορίες: «Θα μπορούσε κάποιος […] να αναρωτηθεί για ποιο σκοπό έχουμε περισσότερες αισθήσεις και όχι μία και μόνη. Ίσως είναι για να μας διαφεύγουν λιγότερο τα επακόλουθα και κοινά αισθητά, όπως η κίνηση, το μέγεθος και ο αριθμός· γιατί, αν μόνο η όραση αισθανόταν τα κοινά και η ίδια είχε αντικείμενο το λευκό» (όπου σύμφωνα με τον Χριστοδούλου ως λευκό πρέπει εδώ να εννοηθεί η γενική έννοια του χρώματος) «τα κοινά αισθητά θα περνούσαν περισσότερο απαρατήρητα και θα μας φαινόταν ότι όλα τα αισθητά είναι το ίδιο πράγμα, επειδή το χρώμα και το μέγεθος συνοδεύουν το ένα το άλλο»

Διαβάστε περισσότερα ›