Το να περπατήσεις στο πεζοδρόμιο μιας πόλης, και ειδικά της Αθήνας, είναι από μόνο του μια πολλαπλή πρόκληση, ένας πραγματικός άθλος, αφού δεν ξέρεις ποιους από τους πάμπολλους και απρόβλεπτους κινδύνους θα αντιμετωπίσεις.

Ο Νικολό Μακιαβέλι (1469-1527) γεννήθηκε στη Φλωρεντία· ήταν γιος του νομομαθούς Μπερνάρντο Μακιαβέλι και της Μπαρτολομέα Νέλι. Ο Μπερνάρντο καταγόταν από παλιά αριστοκρατική οικογένεια και οι πρόγονοί του αναδείχτηκαν σε υψηλά αξιώματα της πόλης κατά τον 14ο αιώνα· ωστόσο, η παλαιά γενιά είχε ξεπέσει και ο ίδιος δεν ήταν πλέον «αριστοκράτης» αλλά ούτε και «ποπολάρος»· εργάστηκε ως απλός δικηγόρος.

«Αν, λοιπόν, κάποια από τις λειτουργίες ή τα πάθη της ψυχής τής ανήκει, η ψυχή θα μπορούσε να υπάρχει ξέχωρα από το σώμα· αν, όμως, τίποτα δεν τής ανήκει, δεν μπορεί να υπάρχει χωριστά…» (403a 11-13). Κατά συνέπεια: «Φαίνεται έτσι πως, και τα πάθη της ψυχής, όλα συνδέονται με κάποιο σώμα· το θάρρος, η πραότητα, ο φόβος, ο οίκτος, η τόλμη, επίσης η χαρά και η αγάπη και το μίσος· γιατί όταν εμφανίζονται αυτά, πάσχει και το σώμα με κάποιον τρόπο»

Η οθωμανική πολιτική των κατακτήσεων στο Αιγαίο μετά το 1500 συνεχίστηκε και στη Βόρεια βαλκανική χερσόνησο. Στις 24 Ιουνίου του 1522, αποβιβάστηκαν στη Ρόδο τα πρώτα οθωμανικά στρατεύματα· επικεφαλής των Δυνάμεων ήταν ο ίδιος ο Σουλεϊμάν, ο επονομαζόμενος και Νομοθέτης (Kanuni) ή Μεγαλοπρεπής (στους δυτικοευρωπαίους ιστορικούς). Η πολιορκία της Ρόδου κράτησε περίπου πέντε μήνες· η φρουρά, γύρω στους 5.000 άνδρες, ανάμεσά τους 600 στρατιώτες και ιππότες του τάγματος του Αγίου Ιωάννη, 400 Κρητικοί, ξένοι ναυτικοί, ντόπιοι Ροδίτες και άλλοι νησιώτες που κατέφυγαν στο κάστρο, αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει την 1η Ιανουαρίου του 1523.

Η ανάγκη να κρύβουν τα μυστικά του επαγγέλματος και η ευνόητη επιθυμία τους να συνεννοούνται χωρίς να τους αντιλαμβάνονται οι εκάστοτε «ξένοι» ώθησε τους χτίστες να δημιουργήσουν μια συνθηματική «γλώσσα» της συντεχνίας, άγνωστη στους πολλούς. Άλλωστε, η συμπεριφορά του κόσμου απέναντι στους μαστόρους ήταν συχνά διφορούμενη και μάλλον αρνητική· οι πετράδες μιλούσαν με πίκρα «για μια περιφρόνηση που συναντούσαν απ’ τους ντόπιους πληθυσμούς.

«Δει δη χρημάτων.» Κάντε μια μικρή «δωρεά» στον «Ερανιστή»!

Το παιδομάζωμα γίνεται κάθε πέντε χρόνια σαν φόρος του λαού όλων των ελληνικών περιοχών από ειδικούς επιτρόπους επιφορτισμένους για τη συγκρότηση των γενιτσαρικών σωμάτων. […] Τα παιδιά οδηγούνται στην Πόλη κι εκεί αρχίζει η προσεχτική και συστηματική εκπαίδευση σε ειδικούς χώρους όπου δεν επιτρέπεται διόλου η έξοδος. Φρουρούνται από ευνούχους, όπως ακριβώς οι γυναίκες του χαρεμιού. Έχουν εκπαιδευτές που τους διδάσκουν τη μουσουλμανική γλώσσα, τα καθήκοντα και τις ευθύνες τους και, προπαντός, την τυφλή υπακοή στους ανωτέρους τους. Τα παιδιά μένουν έγκλειστα εφτά χρόνια, όσο να ολοκληρωθή η εκπαίδευση».

«Οι καλοί θεσμοί που δεν έχουνε στήριγμα στρατιωτικό ξεφτίζουνε το ίδιο μ’ ένα περήφανο, βασιλικό αρχοντικό, καταστόλιστο με πετράδια και χρυσάφι, που όμως είναι ξέσκεπο και δεν έχει τίποτα να το φυλάξει απ’ τη βροχή.»

«Μα τώρα, μια και στην πατρίδα μου πια δε διαγέρνω πίσω, και μήτε γλίτωσα τον Πάτροκλο και μήτε τους συντρόφους / τους άλλους, που απ’ το θείο τον Έχτορα πολλοί στο χώμα έπεσαν, / μον᾿ φόρτωμα της γης ανώφελο πλάι στα καράβια οκνεύω…»

Καβάφης, ο ποιητής της Ιστορίας

Η στροφή της αγγλικής εξωτερικής πολιτικής απέναντι στην οθωμανική αυτοκρατορία και τη Ρωσία είχε εν τέλει θετικό αποτέλεσμα για τον ηρωικό αγώνα των Ελλήνων· στους υποστηρικτές της ελληνικής ανεξαρτησίας προστέθηκαν τώρα και όσοι περίμεναν να πάρουν πίσω τα χρήματά τους ή να κερδοσκοπήσουν με τα ελληνικά χρεόγραφα.

Ο πρώτος κοινοβουλευτικός πρωθυπουργός της Ελλάδας υπήρξε ο Ιωάννης Κωλέττης, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του στις 6 Αυγούστου 1844. Έχοντας επικρατήσει στις αιματηρές εκλογές του 1844, με την συνδρομή του Ανδρέα Μεταξά ηγέτη του ρωσικού κόμματος, θα μείνει στην εξουσία μέχρι τον θάνατο του, τον Αύγουστο του 1847.

Λίγο πριν την πολιορκία, ο χρονογράφος Φραντζής διαπίστωσε ότι υπήρχαν στην πόλη μόνο τέσσερις χιλιάδες εννιακόσιοι ογδόντα τρεις διαθέσιμοι Έλληνες και λίγο πιο κάτω από δύο χιλιάδες ξένοι. Ο Κωνσταντίνος συγκλονίστηκε με τον αριθμό και διέταξε το Φραντζή να μην τον δημοσιοποιήσει· και Ιταλοί μάρτυρες κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα. Απέναντι στο σουλτανικό στρατό των περίπου ογδόντα χιλιάδων ανδρών και των ορδών του από ατάκτους, η μεγάλη πόλη, με τα δεκατέσσερα μίλια τειχών, έπρεπε να στηρίξει την άμυνά της σε λιγότερους από επτά χιλιάδες άνδρες.

Λέω λοιπόν πως ο λαός, όταν έρχεται να διαλέξει, ακολουθεί ότι λέει για κάποιον η δημόσια διάδοση ή φήμη, αν δεν τον ξέρει αλλιώς από γνωστές πράξεις του· ή πάλι, ακολουθεί τις γνώμες και τις εικασίες που ΄χει υφασμένες για τον ίδιο.»

Σωφροσύνη, η χαμένη αρετή στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η πρώτη επέμβαση της CIA στα εσωτερικά ενός κυρίαρχου κράτους, παρότι χαρακτηρίστηκε από επιπολαιότητα και ερασιτεχνισμό, πέτυχε τον βασικό της στόχο, που ήταν η απομάκρυνση ενός προέδρου που επέμενε να θέτει σε πρώτη προτεραιότητα τα συμφέροντα της χώρας του ενάντια στα συμφέροντα των ξένων πολυεθνικών που νέμονταν τον εθνικό πλούτο του Ιράν. Αμέσως μετά τον «θρίαμβο» της CIA η AIOC μπορεί να μην έχασε εντελώς την προνομιακή εκμετάλλευση του ιρανικού πετρελαίου, αναγκάστηκε όμως να μοιραστεί τον άφθονο «μαύρο χρυσό» του Ιράν με αμερικανικές εταιρίες, όπως την Gulf oil, την Standard oil, την Texaco και την Mobil, που απέκτησαν το 40% στην διαχείριση των αποθεμάτων της χώρας.

Όταν ξέσπασε η τουρκική επίθεση στην εξέχουσα του Αφιόν Καραχισάρ στις 13 Αυγούστου 1922, το 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων υπό τον Ν. Πλαστήρα, αποτελούσε εφεδρεία του Α’. Σώματος Στρατού. Η άμεση επέμβασή του, την ίδια ημέρα, υπήρξε καίριας σημασίας στην αποτροπή της άμεσης κατάρρευσης, αφού κάλυψε, με την απαράμιλλη ορμή του αλλά και τρομερές απώλειες, το κενό που άφησε στον πιο κρίσιμο τομέα του μετώπου, η διάλυση και η φυγή άλλων συνταγμάτων. Μέσα στην γενική παράλυση όμως, όταν την επομένη, 14 Αυγούστου, αποφασίζεται η σύμπτυξη της στρατιάς και η εγκατάλειψη του Αφιόν, ουδείς λαμβάνει μέριμνα να ενημερώσει τον Πλαστήρα και το 5/42 που συνεχίζουν επί ώρες να μάχονται μόνοι και έσχατοι.

Στο τέλος του 18ου αιώνα οι Έλληνες είχαν πεντακόσιες επιχειρήσεις στη Σμύρνη, πολλές από τις οποίες διατηρούσαν υποκαταστήματα στη Βιέννη, στην Τεργέστη, στο Λιβόρνο, στη Γένοβα, στο Άμστερνταμ και στο Παρίσι, στη Ρωσία και στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, στο Λονδίνο, το Μάντσεστερ και το Λίβερπουλ. «Το νέο μονοπώλιο της πολιτικής επέτρεψε σε πλούσιους Έλληνες εμπόρους, με έμμεσο τρόπο αν όχι με άμεσο, να επεκτείνουν το εμπόριό τους από τη Σμύρνη, τη Χίο και την Κωνσταντινούπολη, στις πόλεις Βιδίνι, Βελιγράδι, Σεράγεβο, Βουκουρέστι, Ιάσιο, Γαλάτσι, Μόσχα και Αστραχάν. Τους επέτρεψε μάλιστα να επεκτείνουν το εμπόριό τους και στη Δυτική Ευρώπη με την πρώτη 18 κατάλληλη ευκαιρία.

Ψευδαίσθηση ταξικής ανόδου

Από την άλλη πλευρά, ο συνεχής αγγλογαλλικός ανταγωνισμός για την παγκόσμια κυριαρχία στο εμπόριο, άνοιγε νέες προοπτικές για την ανάπτυξη του εμπορίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Η απώλεια των γαλλικών αποικιών στη Β. Αμερική και στις Ινδίες, υποχρέωσε τη Γαλλία να συγκεντρώνει την προσοχή της στην Ανατολική Μεσόγειο, που παρουσίαζε από δω και μπρος ζωτικό ενδιαφέρον γι’ αυτήν και στην οποία το γαλλικό εμπόριο διατηρούσε την υπεροχή του. Πολυάριθμα υπομνήματα και εκθέσεις πρεσβευτών, προξένων και επιθεωρητών του εμπορίου απηχούν αυτό το πνεύμα.

Η «Οικονομική Αναγέννηση» του ελληνικού χώρου στον 18ο αιώνα

Καλλίπολη 1914: Πώς οι Άγγλοι απέρριψαν τις προτάσεις του Βενιζέλου του Ντέιβιντ Λόιντ Τζωρτζ* δημοσιεύτηκε στο νέο Ερμή τον Λόγιο τ. 24 Κάθε τραγωδία είναι μια σύμπτωση λαθών και ατυχιών. Δεν υπήρξε ποτέ πιο ολοκληρωμένη αποτύπωση αυτού του αποφθέγματος από την […]

«Κορμανθία»: Όταν η Φύση διδάσκει λεξικογραφία…   Κείμενο-φωτογραφίες: Βασίλης Μαλισιόβας* Έχοντας γεννηθεί και μεγαλώσει σε αγροτικό περιβάλλον, είχα την τύχη να έρχομαι διαρκώς σε επαφή με πάμπολλα ερεθίσματα, οπτικά και ακουστικά, που παρέχει η Φύση. Κάτι το οποίο στερούμαι ζώντας […]

Graphic novel του Λευτέρη Παπαθανάση: «Ένα γράμμα από τη Γάζα» (Βασισμένο στο διήγημα του Γασσάν Καναφάνι)