Ο Παλαμήδης και το κάθαρμα της Ιθάκης
Γράφει ο Κώστας Χατζηαντωνίου
Έτυχε τις ημέρες τούτες να διαβάζω για έναν σπουδαίο άνδρα της ελληνικής μυθολογίας, τον Παλαμήδη. Κι ένιωσα να φωτίζονται τα αίτια μιας πανάρχαιας κακοδαιμονίας που θέλει στον ελληνικό κόσμο να δοξάζονται τόσο συχνά δόλια καθάρματα και απατεώνες και να ζουν (αν ζουν) στο ημίφως μορφές όπως εκείνος ο Παλαμήδης που φημιζόταν για την σοφία και την επινοητικότητά του, ήταν εφευρέτης μερικών από τα γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου, πλήθους μέσων της ναυτιλίας, των φάρων, των μέτρων, των σταθμών και των νομισμάτων, καθώς και της διαίρεσης του χρόνου σε ώρες, ημέρες και μήνες, αλλά και παιχνιδιών, όσο και στρατηγημάτων. Όμως η μοίρα του Παλαμήδη δεν σφραγίστηκε από την ευφυΐα του αλλά από την παλιανθρωπιά του Οδυσσέα. Ναι, του σπουδαίου αυτού συμβόλου της ελληνικής πονηριάς. Βαριές κουβέντες. Ακούστε όμως την συνέχεια της ζωής και το τέλος του Παλαμήδη κι ίσως με δικαιολογήσετε.
Όταν ο Αγαμέμνων συγκέντρωνε τις δυνάμεις των Αχαιών για την εκστρατεία στην Τροία, έστειλε τον Παλαμήδη στην Ιθάκη για να φέρει τον Οδυσσέα, ο οποίος είχε υποσχεθεί (και αυτός…) να υπερασπιστεί τον γάμο της Ελένης και του Μενελάου. Ο Οδυσσέας καμία όρεξη δεν είχε για εκστρατείες κι ούτε έδινε σημασία σε όρκους και τα συναφή. Προσποιείται λοιπόν (περιμένοντας τον Παλαμήδη) τον τρελλό, οργώνοντας τα χωράφια του με έναν γάιδαρο και ένα βόδι και σπέρνοντας… αλάτι. Ο Παλαμήδης μάντεψε τι συνέβαινε και έβαλε μπροστά στο άροτρο τον νεογέννητο γιο του Οδυσσέα, τον Τηλέμαχο. Ο Οδυσσέας φυσικά σταμάτησε και έτσι αποκαλύφθηκε ότι διατηρούσε πλήρως τα λογικά του. Αναγκάστηκε έτσι με βαριά καρδιά να ακολουθήσει τους Αχαιούς. Αλλά η μνησικακία του δεν έσβησε ποτέ.
Στην Τροία η συμβολή του Παλαμήδη στην οργάνωση του στρατού και του στόλου των Αχαιών ήταν τεράστια. Σχεδίασε ένα οχυρό που θα προστάτευε τον στρατό από τις επιθέσεις των Τρώων, φρόντιζε για τις ανάγκες του στρατού, είχε εφεύρει τους κύβους, ένα παιχνίδι για να περνούν οι στρατιώτες ευχάριστα την ώρα τους ενώ μια μέρα που έγινε έκλειψη ηλίου και όλοι νόμιζαν ότι αυτό ήταν κακό προμήνυμα, ο Παλαμήδης εξήγησε το φαινόμενο και τους καθησύχασε.
Ο επινοητικός Παλαμήδης με τις πράξεις του κέρδισε τον σεβασμό όλων, βοήθησε δε στην αντιμετώπιση ενός θανατηφόρου λοιμού, μεριμνώντας παράλληλα και για την τροφή των στρατευμάτων. Αυτή η τελευταία προσφορά, θα αναθερμάνει την μνησικακία του Οδυσσέα, όταν σε μία φάση λιμού, ο Παλαμήδης πέτυχε να φέρει σιτάρι από την Θράκη, ενώ σε παρόμοια προσπάθεια αυτός απέτυχε. Το ποτήρι του φθόνου ξεχείλισε.
Ο Οδυσσέας συνεννοήθηκε με τον Αγαμέμνονα (διότι ο Παλαμήδης ήταν και στενός φίλος με τον Αχιλλέα) και εξανάγκασαν έναν Τρώα δούλο που μετέφερε χρυσό σε κάποιον σύμμαχο του Πρίαμου να γράψει ένα γράμμα που στάλθηκε τάχα από τον Πρίαμο στον Παλαμήδη και αποκάλυπτε ότι ο ήρωας δήθεν συνεργαζόταν με τον βασιλιά των Τρώων και θα πρόδιδε τους Έλληνες. Ύστερα τοποθέτησαν το γράμμα αλλά και ποσότητα χρυσού κρυφά στην σκηνή του Παλαμήδη με αποτέλεσμα αυτός να συλληφθεί, να κατηγορηθεί για προδοσία και να θανατωθεί διά λιθοβολισμού [Σύμφωνα με τους μύθους του Υγίνου, διότι κατά την εκδοχή του Παυσανία, ο Παλαμήδης πνίγηκε από τον Οδυσσέα και τον Διομήδη κατά τη διάρκεια μιας αλιευτικής εξόρμησης].
Αυτή ήταν η μοίρα του Παλαμήδη, του οποίου η ανάμνηση δεν χάθηκε τελείως. Ο Γοργίας έγραψε τον Υπέρ Παλαμήδους λόγο, ο Ξενοφών τον ύμνησε στην Απολογία Σωκράτους (όπου περιγράφει τον Σωκράτη να ανυπομονεί να μιλήσει με τον Παλαμήδη μετά θάνατον), ο Ευριπίδης έγραψε ένα δράμα για την μοίρα του, ενώ ο Φιλόστρατος στο βιβλίο «Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιο» βάζει τον μέγιστο Απολλώνιο, μαζί με τον Αχιλλέα, να αποκαθιστούν την μνήμη του Παλαμήδη και να τον τιμούν. Όμως στην λαϊκή μνήμη (όσο και των διανοουμένων) ο δόλιος Οδυσσέας κέρδισε το παιχνίδι της υστεροφημίας και της δόξας. Ίσως γιατί η μνησικακία, η απάτη και η δολοπλοκία αποτελούν διαχρονικά χαρακτηριστικά του ευγενούς λαού μας.
Πηγή: Facebook
(Εμφανιστηκε 9 φορές, 9 εμφανίσεις σήμερα)
