Η εκστρατεία κατά της «ενδοσχολικής βίας» όμως έχει και μια άλλη λειτουργία. Μεταλλάσσει δραματικά τη σχέση εκπαιδευτικού-παιδιού. Ο παιδαγωγικός ρόλος του εκπαιδευτικού υποχωρεί μπροστά στο νέο ρόλο του παιδονόμου/ψυχολόγου/αξιολογητή. Το νέο σχολείο είναι ένα κάτεργο ολικού ελέγχου. Τα «στελέχη» είναι οι παιδονόμοι του εκπαιδευτικού, ο εκπαιδευτικός είναι ο παιδονόμος των μαθητών/ριων.

Η Κοινωνική Οικονομία και η Οικονομία της Αλληλεγγύης αποτελούν ίσως την τελευταία γραμμή άμυνας της κοινωνίας απέναντι στις κερδοσκοπικές επιθέσεις των «αγορών» και των κάθε λογίς κερδοσκοπικών κεφαλαίων, ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες της παγκοσμιοποίησης.

Συνηθισμένη η σύγχυση. Πολλοί ακόμη πιστεύουν ότι, εξαιτίας της μετατροπής του κράτους επί δεκαετίες σε λεία των κομμάτων Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ και ολίγον ΚΚΕ, κυβέρνηση και κράτος αποτελούν ένα και το αυτό. Η μεγάλη πλειονότητα των δημοσιογράφων δεν είναι σε θέση να διαχωρίσουν κράτος και κυβέρνηση, ούτε καν ως ιδεατό ενδεχόμενο, και για να τα περιγράψουν καταφεύγουν σε εκείνη την ανόητη ονοματολογική αστοχία: πολιτεία. Αγνοούν προφανώς ότι στην πολιτεία περιλαμβάνονται και οι πολίτες.

Με την κατάρρευση των προεκλογικών βεβαιοτήτων και διαβεβαιώσεων, των κυβερνώντων κομμάτων, ότι αρκεί ένας πρώτος σφοδρός γύρος «δυναμικής διαπραγμάτευσης» ώστε να απαλλαγούμε από τα μνημόνια, άρχισαν ξανά να πολλαπλασιάζονται οι φωνές που υποστηρίζουν ότι η λύση της ελληνικής τραγωδίας θα επέλθει μόνο κατόπιν ολικής ρήξης της χώρας μας με την ευρωζώνη και επιστροφής της σε εθνικό νόμισμα.

Παρακολουθώντας το δημόσιο διάλογο που ξεκίνησε με αφορμή την αμφιλεγόμενη συνεργασία του Τζίμη Πανούση με τον Γιάννη Αγγελάκα, την Κατερίνα Στανίση και τον Σωκράτη Μάλαμα, παρουσιάζει ενδιαφέρον η σύγκριση της συγκεκριμένης[i] καλλιτεχνικής παραγωγής του Τζίμη Πανούση με τα τραγούδια του ελληνικού χιπ-χοπ συγκροτήματος «Social Waste», στη βάση ενός, ίσως και μοναδικού, κοινού στοιχείου τους: την άσκηση πολιτικής και κοινωνικής κριτικής μέσω της τέχνης κατά την περίοδο όξυνσης της κρίσης στην Ελλάδα.

Ωστόσο ό,τι έγινε, έγινε. Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, την οποία θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε με ευθύνη και αποφασιστικότητα. Αυτό σημαίνει πως δεν αρκεί πλέον η κατάδειξη των ευθυνών της παρούσας κυβέρνησης, αλλά θα πρέπει να παρέμβουμε και να κινηθούμε με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφύγουμε τα χειρότερα και να προωθηθούν, σε ορισμένους τομείς τουλάχιστον, θετικές εξελίξεις.

Σχετικά με την έννοια του δικαίου, για τον Αριστοτέλη τα πράγματα είναι απολύτως ξεκάθαρα: «…. το δίκαιο αποτελεί πολιτικό αγαθό το οποίο συνίσταται στο κοινό συμφέρον». (σελ. 157). Με άλλα λόγια το δίκαιο, ως ρυθμιστής των ανθρωπίνων σχέσεων, δηλαδή ως καθοριστικός παράγοντας της συνύπαρξης, δε θα μπορούσε παρά να αποτελεί πολιτικό αγαθό, αφού αυτό που ονομάζουμε πολιτεία δεν είναι τίποτε άλλο από τη συνύπαρξη που λειτουργεί οργανωμένα, που αποκτά δηλαδή θεσμικό περιεχόμενο.

Τα μέτρα των Μνημονίων έχουν πλήξει εκατομμύρια κατοίκους της χώρας. Έπληξαν με σφοδρότητα τις οικογένειες με παιδιά και ιδιαίτερα τις πολύτεκνες και τρίτεκνες. Έπληξαν, όμως, και τα νέα ζευγάρια αποτρέποντάς τα, λόγω οικονομικής αδυναμίας, από το να αποκτήσουν παιδιά και, δυστυχώς, οδήγησαν ορισμένα από αυτά στο να καταφύγουν σε ανεπιθύμητες εκτρώσεις και άλλους νέους να συμβιούν χωρίς να συνάπτουν γάμο και να κάνουν παιδιά. Τέλος εξώθησαν πολλούς, ακόμα και εκείνους που έχουν παιδιά, να μεταναστεύσουν εξαιτίας της ανεργίας ή της δραστικής μείωσης των εισοδημάτων τους.

Ο οικουμενισμός, ο σχετικισμός και η ανοχή συναποτελούν ένα πλέγμα ιδεών, το οποίο έχει τόσο φιλοσοφικές και επιστημολογικές όσο και πολιτικές επόψεις, ενώ στο σύνολο του, και μέσα στις συνθήκες της σύγχρονης δυτικής μαζικής δημοκρατίας, βρίσκεται υπό την καθοριστική επήρεια ιδεολογικών προτιμήσεων και αντιπαραθέσεων. Το ιστορικά καινούργιο και πολιτικά ενδιαφέρον στοιχείο προκύπτει εδώ από τη θετική ή αρνητική σύνδεση τού αιτήματος της ανοχής με οικουμενιστικές ή σχετικιστικές θέσεις.

Ο Αριστοτέλης, διεισδύοντας στη βαθύτερη ουσία των πολιτευμάτων, δε θα μπορούσε να αποφύγει το επίμαχο ερώτημα: «…. σε ποιους πρέπει να ανήκει η κυρίαρχη εξουσία την πόλη, στο λαό ή στους πλούσιους πολίτες ή στους επιφανείς ή στον ένα, τον άριστο όλων, ή στον τύραννο». (σελ. 143). Βρισκόμαστε μπροστά στο αιώνιο ζήτημα της διαχείρισης της εξουσίας το οποίο αναγκαστικά έχει ταξικό περιεχόμενο.