Η θητεία το 1913: Στη σκοπιά… χωρίς wi–fi και mp3! Κείμενο – φωτογραφίες: Βασίλης Μαλισιόβας* Η στρατιωτική θητεία είναι αναμφισβήτητα μια κομβική περίοδος στη ζωή των ανδρών. Για πολλούς σημαίνει μια αυτονόητη υποχρέωση και την οριστική μετάβαση στον κόσμο των […]

Παπούτσι απ’ τον τόπο μας… παλιό και μπαλωμένο!

Κακοποίηση ζώων: Ο Μεσαίωνας συνεχίζεται…

Ο ταχυδρόμος είχε… τουρμπέτα. Με τα ποδάρια έρθονταν στο χωριό μας. Κι όταν έβγαινε στο ξαγνάντιο, βάρ’γε τ’ν τουρμπέτα, ν’ ακούσουν ο κόσμος. Έβγαιναν στ’ δημοσιά (κεντρικό δρόμο), αλλά οι πλειότεροι (περισσότεροι) έρθονταν στ’ν πλατέα, γιατί ο ταχυδρόμος απόξω απ’ το σκολειό μέραζε τα γράμματα. Κάνα γράμμα αν θα κ’βάλαγε… Συντάξεις δεν έπαιρναν οι γερόντοι τα παλιά τα χρόνια (οι συντάξεις γήρατος ΟΓΑ καθιερώθηκαν μετά το 1960).

«Σαρδελάδες» οι Πρεβεζiάνοι, «παγουράδες» οι Γιαννιώτες», «λασπιάδες» και «μαυρογόνατοι» οι καμπίσιοι Ηπειρώτες. Δεν είναι κωμωδία του Αριστοφάνη, αλλά η Ήπειρος του περασμένου αιώνα, όπου ο γλωσσικός πόλεμος καλά κρατούσε! Αν νομίζετε ότι οι Έλληνες ανέκαθεν έβλεπαν τη χώρα ενωμένη, μάλλον ξεχνάτε τον κανόνα: Κάθε τόπος είχε τον δικό του τρόπο να «στολίζει» τον γείτονα. Ποιοι ήταν, λοιπόν, οι «κιόηδες» που τους κορόιδευαν στον στρατό;

Τις εθνικές γιορτές τις τιμούμε έχοντας διαβάσει τα γεγονότα που σχετίζονται με αυτές. Υπάρχουν, όμως, και άνθρωποι που υπήρξαν όχι απλώς αυτόπτες μάρτυρες, αλλά και συμπρωταγωνιστές της Ιστορίας. Όταν ήταν παιδιά, υπήρχε μόνο μία εθνική επέτειος, αυτή της 25ης Μαρτίου. Οι σελίδες της άλλης γράφονταν τότε…

Το βιβλίο του Βασίλη Μαλισιόβα, Τα γέλια και τα δάκρυα της πέτρας — Ηπειρώτικες ιστορίες ζυμωμένες με νοσταλγία, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, έρχεται να μας μιλήσει για την παράδοση, χωρίς όμως να την αντιμετωπίζει σαν απλή λατρεία του παρελθόντος, αλλά ως πράξη αντίστασης απέναντι στη λήθη. Δίνοντας φωνή στους ηλικιωμένους της Ηπείρου του 20ού αιώνα, ο συγγραφέας μάς θυμίζει πως η παράδοση δεν πέθανε, αλλά βρίσκεται ακόμη στον τόπο της, ακόμη και αν έχει σκεπαστεί από τη βιασύνη της καθημερινότητας και την τεχνοκρατική αλαζονεία.

Βιβλιοκριτική: «Τα γέλια και τα δάκρυα της πέτρας.» Γράφει ο Κώστας Τραχανάς Ήπειρος άγονος και κακοτράχαλη γη, τόπος ασκητικός, που δεν μπορούσε να θρέψει την οικογένεια, κατοικημένος από ανθρώπους με γνησιότητα στα αισθήματα, σε ισορροπία με τη φύση, που άντεξαν […]

Το βιβλίο αποτελεί μια σημαντική συμβολή στην καταγραφή του πολιτισμού της ελληνικής υπαίθρου και απευθύνεται σε όσους επιθυμούν να γνωρίσουν την αυθεντική ζωή της Ηπείρου μέσα από τις ζωντανές φωνές των ανθρώπων της. Ένα μοναδικό οδοιπορικό μνήμης και παράδοσης. 

Η χένα είναι η γνωστή κόκκινη βαφή (φυτικής προέλευσης). Στο λεξιλόγιο των παλιών κυρίως Ηπειρωτών η χένα λέγεται οκνά (θηλυκό) ή και κνα (ουδέτερο). Υπάρχει μάλιστα η έκφραση «Απόμεινε σαν τη Σούλτω (Σουλτάνα) με την οκνά», δηλαδή έμεινε στα κρύα του λουτρού. Η έκφραση προέρχεται από το τουρκικό Kına gecesi, τη «βραδιά χένας», δηλ. το τελετουργικό βάψιμο χεριών στο σπίτι της νύφης την παραμονή του γάμου (τηρουμένων των αναλογιών, θα λέγαμε ότι ήταν το bachelor party της εποχής!). Η Σούλτω (Σουλτάνα), λοιπόν, έμεινε με τα χέρια βαμμένα, αφού ο γαμπρός δεν εμφανίστηκε.