Πολλοί μίλησαν για ανατροπή. Από πολλές πλευρές, όμως, ο Μαμντάνι είναι ακριβώς ό,τι είναι σήμερα και η Νέα Υόρκη. Απηχεί πιστότερα από οποιονδήποτε άλλον ορισμένα από τα νεότευκτα αλλά παγιωμένα πια χαρακτηριστικά της. 

Συνέντευξη του δημοσιογράφου, συγγραφέα και θεολόγου Δημήτρη Τριανταφυλλίδη στο δημοσιογράφο Παύλο Τσίμα, στην εκπομπή “Ημερολόγιο” του ραδιοφώνου του ΣΚΑΪ, τη Δευτέρα 2 Μαΐου 2022, με αφορμή το νέο του βιβλίο με τίτλο “Η αυτοκρατορική νοσταλγία της Ρωσίας – Ο ευρασιατικός πειρασμός”, που κυκλοφορήθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις “ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ”.

Επιχειρώντας να διεισδύσει στη λειτουργία του νου ως τμήμα των δραστηριοτήτων της ψυχής ο Αριστοτέλης θα αναφερθεί στη διαφορά κάθε πράγματος με την ουσία του: «Επειδή […] άλλο είναι το μέγεθος και άλλο η ουσία του μεγέθους, και το νερό και η ουσία του νερού (το ίδιο ισχύει και για πολλά άλλα, αλλά όχι για όλα· γιατί σε μερικά είναι το ίδιο) η ψυχή αντιλαμβάνεται την ουσία της σάρκας και τη σάρκα είτε με άλλη ικανότητα είτε με την ίδια ικανότητα, αλλά σε διαφορετική κατάσταση» (429b 11-14).

Προτού καν κατασταλάξει το διαδίκτυο στην σημερινή του μορφή, πλήθαιναν οι πολιτικές θεωρίες και εκτιμήσεις που προέβλεπαν μια δεύτερη άνθιση της δημοκρατίας υπό την επίδραση των νέων τεχνολογιών. Υποτίθεται ότι η περίφημη “ψηφιακή αγορά”, και τα καινοτόμα εργαλεία επικοινωνίας της διευκόλυναν τις συλλογικές αποφάσεις από τα πλήθη υπερβαίνοντας την προϋπόθεση μιας δημοκρατίας εντοπισμένης στον χώρο, και περιορισμένης αριθμητικά –όπως έγραφε ο Αριστοτέλης για την ιδανική πόλη.

Το να περπατήσεις στο πεζοδρόμιο μιας πόλης, και ειδικά της Αθήνας, είναι από μόνο του μια πολλαπλή πρόκληση, ένας πραγματικός άθλος, αφού δεν ξέρεις ποιους από τους πάμπολλους και απρόβλεπτους κινδύνους θα αντιμετωπίσεις.

Το βιβλίο του Βασίλη Μαλισιόβα, Τα γέλια και τα δάκρυα της πέτρας — Ηπειρώτικες ιστορίες ζυμωμένες με νοσταλγία, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, έρχεται να μας μιλήσει για την παράδοση, χωρίς όμως να την αντιμετωπίζει σαν απλή λατρεία του παρελθόντος, αλλά ως πράξη αντίστασης απέναντι στη λήθη. Δίνοντας φωνή στους ηλικιωμένους της Ηπείρου του 20ού αιώνα, ο συγγραφέας μάς θυμίζει πως η παράδοση δεν πέθανε, αλλά βρίσκεται ακόμη στον τόπο της, ακόμη και αν έχει σκεπαστεί από τη βιασύνη της καθημερινότητας και την τεχνοκρατική αλαζονεία.

Η Ελλάδα δεν μπορεί βέβαια να γίνει Ταϊβάν· ούτε “Δανία του Νότου… Μπορεί όμως να κάνει “αντίστροφη μηχανική”…, να υπερβούμε την αδράνεια που μας αποβλακώνει πολιτικά, και μας κάνει μικρούς και αναντίστοιχους με το ιστορικό κατώφλι που βρισκόμαστε.

Ο Νικολό Μακιαβέλι (1469-1527) γεννήθηκε στη Φλωρεντία· ήταν γιος του νομομαθούς Μπερνάρντο Μακιαβέλι και της Μπαρτολομέα Νέλι. Ο Μπερνάρντο καταγόταν από παλιά αριστοκρατική οικογένεια και οι πρόγονοί του αναδείχτηκαν σε υψηλά αξιώματα της πόλης κατά τον 14ο αιώνα· ωστόσο, η παλαιά γενιά είχε ξεπέσει και ο ίδιος δεν ήταν πλέον «αριστοκράτης» αλλά ούτε και «ποπολάρος»· εργάστηκε ως απλός δικηγόρος.

Ταυτόχρονα, ο Καστοριάδης, άρχισε να εργάζεται και ως επαγγελματίας οικονομολόγος στον ΟΟΣΑ (1948-70) και τα κείμενά του ήταν ένας ακόμη λόγος για να γράφονται με διάφορα ψευδώνυμα, όπως Paul Gardan κ.λπ. Μέσα από κάθε γραμμή “που συνθέτει σαν μουσικός”, το Παρίσι είναι η πόλη που δυναμώνει τη σκέψη του. Στο Παρίσι ο Σίγκμουντ Φρόιντ θα τον επηρεάσει καθοριστικά. Διαβάζοντας Φρόιντ είδε καθαρά τι έλειπε από τον Μαρξ. Αυτό ήταν, το ανθρώπινο υποκείμενο… Το έργο του είναι μία συνεχής κριτική, στην οποία μπορεί να δοθεί μία κριτική ερμηνεία. Οι δύο πυλώνες της καστοριαδικής δημιουργίας είναι: “η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας” και “η αυτονομία”. Ο Καστοριάδης συνέβαλε σε πολλούς τομείς της σκέψης.

Η φιλοσοφία με βοηθά να αναγνωρίζω τη διαφορά ανάμεσα στην επιθυμία και στην ανάγκη. Όταν το αγόρι μου βγαίνει μαζί μου όχι επειδή το θέλει πραγματικά, αλλά απλώς για να μην βαριέται, δεν με πληγώνει μόνο η αλήθεια της κατάστασης—με πληγώνει και το ότι εγώ για λίγο πίστεψα πως αυτό ήταν αγάπη. Ο Σπινόζα λέει πως η ελευθερία είναι η κατανόηση της αναγκαιότητας· κι εγώ καταλαβαίνω πως δεν μπορώ να υποχρεώσω κανέναν να με θέλει. Αυτό που μπορώ, όμως, είναι να δω καθαρά, να μην κλείνω τα μάτια σε ό,τι με μειώνει και να διαλέξω, με επίγνωση, να μη γίνω το αντίδοτο στη βαρεμάρα κανενός.