Το παράδειγμα του πολίτη-οπλίτη, του στρατευμένου στοχαστή που υπερασπίζεται την πατρίδα στην πρώτη γραμμή, το οποίο στον αρχαίο ελληνικό κόσμο ενσαρκώθηκε από τον Σωκράτη, τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή, ξαναζεί στη ζωή και το έργο του Οδυσσέα Ελύτη. Η ένοπλη υπεράσπιση της πατρίδας υπήρξε ένα γεγονός που καθόρισε το έργο του Αισχύλου.

Μεταξύ 1701, και 1744, έλαβαν χώρα έξι σημαντικά επιδημικά κύματα πανώλης: 1705, 1708-9[33], 1712-14, 1716-19, 1728-30[34], 1740-44. Το χαγιάτι του ναού των προφητών Ηλία και Ελισσαίου μετατράπηκε σε παρεκκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους σίγουρα κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά από ένα από αυτά τα κύματα, με πιθανότερο βέβαια το τελευταίο. Όταν δηλαδή έλαβε χώρα γενική ανακαίνιση του ναού.

Η κατάληψη των Ιωαννίνων φάνταζε εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, δεδομένου ότι ο ελληνικός στρατός θα έπρεπε να εκπορθήσει πρώτα τα οχυρά του Μπιζανίου. Ο ορεινός όγκος του Μπιζανίου, που δεσπόζει νότια των Ιωαννίνων, αποτελούσε ιδιαίτερα ισχυρή αμυντική τοποθεσία, που επιπλέον είχε ενισχυθεί με σύγχρονης τεχνολογίας μόνιμα πυροβολεία, κατασκευασμένα υπό την επίβλεψη Γερμανών ειδικών.

Δεκέμβριος λέγεται ο δωδέκατος και τελευταίος μήνας του έτους· επειδή στο ρωμαϊκό ημερολόγιο το έτος άρχιζε από τον Μάρτιο, ο Δεκέμβριος ήταν ο δέκατος μήνας, εξ ου και η ονομασία Δεκέμβριος, από το λατινικό decem, που σημαίνει δέκα. Προ του Καίσαρος, ο Δεκέμβριος είχε 29 μέρες, όπως και ο Ιανουάριος και ο Αύγουστος· ο Καίσαρ πρόσθεσε άλλες 2 μέρες.

Ο Αίας ο Τελαμώνιος ή Τελαμωνιάδης αναφέρεται ως γιος του Τελαμώνος και της Περιβοίας· ο πατέρας του ήταν βασιλιάς της Σαλαμίνας και η μητέρα του θυγατέρα του Πελοπίδου Αλκάθου, του βασιλιά των Μεγάρων· άλλοι λένε ότι με την Ευρύβια του Πορθάονος γέννησε ο Τελαμών τον Αίαντα. Συνήθως καταγράφεται ως Αίας ο Μέγας ή Σαλαμίνιος, ενίοτε και άνευ επιθέτου, σκέτο Αίας, επισημότερος ων του Αίαντος του Λοκρού.

Οι ιστορικές παρακαταθήκες, που κουβαλάει η ιστορία του λαού μας από το «ή ταν ή επί τας», της αρχαίας Ελλάδας , μέχρι το «Ελευθερία ή Θάνατος» του 1821, καθώς και ο τρόπος που διατυπώνονταν οι Ιταλικές αξιώσεις στο τελεσίγραφο που παρέδωσε τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου ο Iταλός πρεσβευτής Γκράτσι στον Ιωάννη Μεταξά, δεν άφηναν περιθώρια για άλλη απάντηση στον τότε κυβερνήτη της χώρας μας: «Ώστε λοιπόν έχουμε πόλεμο», ήταν τα λόγια του Μεταξά στον Ιταλό πρεσβευτή.

Η αθηναϊκή ολιγαρχία, οι οπαδοί της «μικράς πλην τίμιας Ελλάδας» ήταν εξ αρχής αντίθετοι με τη μικρασιατική προοπτική του ελληνικού κράτους, ακόμη και πριν τον Παγκόσμιο Πόλεμο. Μία Μεγάλη Ελλάδα θα μετατόπιζε υποχρεωτικά το κέντρο βάρους του ελληνικού κράτους στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, στη Σμύρνη και, ακολούθως, την Κωνσταντινούπολη. Σε ένα τέτοιο κράτος, οι διάφοροι σπιθαμιαίοι μικροκομματάρχες και παραγοντίσκοι δεν είχαν μέλλον.

Το καφενείο της πλατείας Αττικής έκλεισε, αλλά αρκετοί άλλοι αθηναϊκοί «παράδεισοι» επιβιώνουν ακόμα. Τα περισσότερα παλιά καφενεία θα τα βρείτε σε δευτερεύοντες δρόμους συνοικιών (για να αντέχονται τα ενοίκια)· όσο πιο λαϊκή η γειτονιά και καθηλωμένη η οικονομική της δραστηριότητα, τόσο περισσότερες οι πιθανότητες επιβίωσης ενός παραδοσιακού καφενείου στο Λεκανοπέδιο.

Ήταν δυο ξαδέρφια, χωριανοί μ’, κι είχαν μια ιταλικιά χειροβομπίδα, τότε που ’μασταν λιανοπαίδια, 15 χρονών, εκεί γύρα. Τ’ βάρ’γαν από ένα λιθάρι, αλλά δεν έσκασε. Κι όταν τ’ν πήρε το ένα το παιδί στα χέρια, τότε έσκασε! Δεν τ’ κόπ’καν δάχ’λα, αλλά απ’ τ’ λάμψη τυφλώθ’κε! Πάν’ τα φωτερά (μάτια)! Τά ’ταν τα μάτια του, αλλά δεν ήγλεπε ντιπ.

«Λέν’ τα πιδιά σήμιρα δε βρίσκουν δ’λειά κι κάθουντι… Ιγώ έκαμα ένα σουρό δ’λειές… Μέχρι κι στου Μισουλόγγι είχα πάει για μιρουκάματου… Δούλιψα σι νταμάρι… Μ’ είχαν διμένου μ’ αργανέλις (τριχιές) κι ιγώ έσπαγα του β’νό μι του κουμπρισέρ, για να φκιάσουν ασβέστη…».