Κατηγορία: Πολιτισμός

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας. Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας 

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας 

Διαβάστε περισσότερα ›
Η μεταπολεμική γενιά των ελάχιστων γραμμάτων και ο σύγχρονος «αναλφαβητισμός»

Η μεταπολεμική γενιά των ελάχιστων γραμμάτων και ο σύγχρονος «αναλφαβητισμός»

Τα γράμματα δεν άλλαξαν από τότε· το «α» συνεχίζει να έχει το ίδιο σχήμα και υπάρχει για να τοποθετείται στη σωστή θέση μέσα στις λέξεις. Άλλαξαν όμως οι άνθρωποι και οι τρόποι τους· η παντομίμα ενός κακοχωνεμένου Διαφωτισμού, έκανε το μοντερνιστικό θαύμα της. Η γενική και η κλασσική παιδεία – των αρχαίων τραγωδιών, του βυζαντινού μεγαλείου, των Πατέρων της Εκκλησίας και του Ομήρου – άρχισε σταδιακά να χάνει την αίγλη της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θεσσαλονίκη, 1910

Πώς ιδρύθηκε η Θεσσαλονίκη και ποιοι ήταν οι πρώτοι της κάτοικοι – Η συμβολή της Πολίχνης

Οι λόγοι για την ίδρυση της Θεσσαλονίκης ήταν πολιτικοί -ο Κάσσανδρος ήθελε να επικρατήσει στη Μακεδονία-, στρατηγικοί -ήταν κομβικό σημείο προς τον βορρά και λιμάνι- και φυσικά οικονομικοί -μπορούσε για τους παραπάνω λόγους να αναπτυχθεί το εμπόριο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Βέγιας Διονύσιος (1810 - 1884). Χορός στην Κέρκυρα. Εθνική Πινακοθήκη.

Τι σημαίνουν οι λατινικές φράσεις, «in abstracto» και «in concreto»

Η νομισματική ένωση αποτελεί λ.χ. ένα εγχείρημα, το οποίο λογικά και in absracto προωθεί την ενοποιητική διαδικασία. Αν όμως η εφαρμογή της γεννήσει σφοδρούς αγώνες ανακατανομής και μείζονες αστάθειες, τότε ό,τι είχε σχεδιασθεί ως δρόμος προς την ενοποίηση θα μεταβληθεί σε αιτία αδιέξοδης διαπάλης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει η λατινική φράση, «mutatis mutandis»

Τι σημαίνει η λατινική φράση, «mutatis mutandis»

Αντίθετα, η ελληνική πλευρά δεν έχει τη δυνατότητα (με ελάχιστες παρήγορες εξαιρέσεις) να αποσπάσει από τον μεγάλο και συμπαγή τουρκικό γεωγραφικό όγκο ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο κομμάτι χωρίς να περιπλακεί, mutatis mutandis, στο τραγικό δίλημμα του 1922.

Διαβάστε περισσότερα ›
Sex and the City

«Ο καπνός και η γλωσσού διώχνουν τον άνθρωπο από το σπίτι του.»

«Καπνός, βρώμα και κακιά γυναίκα διώχνουν τον άνθρωπο απ’ το σπίτι.», οι γερμανικές «Καπνός, κακή γυναίκα και κρομμύδι βλάβουν τα μάτια.», «Καπνός, κακή σκεπή και κακή γυναίκα είναι τρία μεγάλα βάσανα.», «Γυναίκα που θυμώνει, τζάκι που καπνίζει και τρύπιο τηγάνι είναι βλαβερά στο σπίτι.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Μια τοιχογραφία του Ι.Ν των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Σερβίων, εποχής 1475 - 1500. Επειδή ο ναός είναι μη επισκέψιμος και κλειδωμένος, την εικόνα αυτή λίγοι την είδαν και ουδείς τη θυμάται. Ο Άγιος Εύπλος ο Διάκονος. Πολύ σπάνιο θέμα αγιογράφησης και η απόδοση του αναγεννησιακή! Πηγή φωτογραφίας: Π. Ανδρούδης - Μ. Τσιάπαλη, 2015.

Ο Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στα Σέρβια (13ος αιώνας)

Στο τύμπανο της κόγχης του Ιερού ο Ευχαριστιακός Χριστός δεν εικονίζεται πάνω απ’ την Αγία Τράπεζα, ως συνήθως, αλλά σα να βγαίνει από καλυκωτό ποτήρι, εκ του οποίου εξέχει μόνο το πρόσωπο / κεφαλή. Στον ελλαδικό χώρο το συναντούμε μόνο 2 φορές ως τότε, στη Μάνη και στον Μυστρά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γαλάνης Δημήτριος (1879 - 1966). Ο δρόμος στο Cassis, 1924 – 1925. Οξυγραφία σε χαρτί. Εθνική Πινακοθήκη.

Τι σημαίνουν οι λατινικές φράσεις «vita activa» και «vita speculativa»

Vita στα λατινικά λέγεται η ζωή, το ζην, ο βίος, ο χρόνος του βίου, η βιοτή, η βίου διαγωγή, ο τρόπος του βίου, η δίαιτα· vita rustica λέγεται η εν αγρώ δίαιτα, η αγροτική ζωή· vivo vitam tutam σημαίνει ασφαλώς τον βίον διάγω, ζω μια ζωή ασφαλή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ανθρακωρύχοι στο χιόνι. Vincent van Gogh, 1882.

Τραγουδάς το χιόνι;

Τραγουδάς το χιόνι από το σπίτι / μέσα στη ζεστή σου γειτονιά; / Να το τραγουδήσεις απ’ του αλήτη, / αν μπορείς την ξέσκεπη γωνιά. / Να το τραγουδήσεις με το χτίστη / στ’ ανεμοδαρμένο του γιαπί / με την εργατιά, γεμάτη πίστη / που τους πάγους σπάει με το τσαπί.

Διαβάστε περισσότερα ›
«Τότε που ’μασταν ανύπαντρες, κοιμάμασταν όλες οι αδερφάδες μαζί, καταή στο σανίδι, τού ’χαμαν στρωμένο κι τσιολιάζομασταν (σκεπαζόμασταν) με μία βελέντζα κι σμίομασταν (ενωνόμασταν) όλες μαζί, να ζεσταθούμε, απ’ τα χνώτα».

Αγκάλιασμα, μαγκάλι, γάστρα: Τα… θερμαντικά σώματα της παλιάς εποχής!

Έκανε κρύα εκειά τα χρόνια κι εμείς ήμασταν ξυπόλητοι. Δεν είχαμαν παπούτσια, αλλά κάτι φιλενάδες μ’ μου ‘χαν φκιάσει πορπόδια (ή προπόδια) με… σαμπρέλες από αμάξι! Απ’κάτω σαμπρέλα αντίς για σόλα κι αχπάνω δίμτινο (δίμιτο ύφασμα), μάλλινο, σαν πανί. Αυτό τό ’ραβαν οι φιλενάδες μ’ ψ’λά στ’ σαμπρέλα και γένονταν σαν παπούτσια! Άμα έβρεχε, μούσκευε το ποδάρι, γιατί καβαλίκευε το νερό!

Διαβάστε περισσότερα ›