Το ύψωμα 731 έγινε σύμβολο της αυταπάρνησης και του ηρωικού «μέχρις εσχάτων» αμύνεσθαι. Το όνομά του χαράχτηκε με το ανεξίτηλο κοπίδι της Ιστορίας στις καρδιές μας και γράφτηκε στο μαρμαρένιο αλώνι (μνημείο) του Άγνωστου Στρατιώτη: «731».

Την άνοιξη του 1877 άρχισε ένας νέος ρωσο- τουρκικός πόλεμος. Την ίδια περίοδο, στην Ελλάδα, είχε καταψηφιστεί ο Κουμουνδούρος και, είχε αναλάβει μία νέα, «οικουμενική» κυβέρνηση, με πρωθυπουργό τον ηλικιωμένο αγωνιστή του 1821, Κωνσταντίνο Κανάρη και υπουργό Εξωτερικών τον Χαρίλαο Τρικούπη.

Και ο Γέρος του Μοριά… Στον απαίσιο εμφύλιο του 1824, φυλακίστηκε στο Ναύπλιο (επειδή ήταν «άρπαξ, κακούργος και αφιλότιμος», κατά τους Κουντουριώτηδες), «αμνηστεύθηκε» όμως, ύστερα από έξι μήνες, για ν’ αντιμετωπίσει την επιδρομή του Ιμπραήμ στον Μοριά.

Αρχή στην πάσα συμφορά είχε γίνει τον τελευταίο καιρό της Κατοχής, όπου «αριστεροί» και «δεξιοί» αλληλομάχονταν στους δρόμους της Αθήνας, για να φουντώσει το κακό στην αφροσύνη του Δεκέμβρη ‘44, και ν’ αποκορυφωθεί στην παραφροσύνη του Εμφύλιου.

Τρεις σχεδόν δεκαετίες ενόπλων συγκρούσεων είχαν αφήσει την Αθήνα ηττημένη, οικονομικά κατεστραμμένη και χωρίς ηθικό, ανατρέποντας την ισορροπία με την Περσική Αυτοκρατορία. Η ηγεμονία της είχε χαθεί και, μαζί με την πολιτική, έχασε και την πολιτιστική ηγεσία της Ελλάδας.

«Είναι εντυπωσιακό το ότι κατεβαίνεις λίγα μέτρα και είναι σαν να μπαίνει κανείς στη μηχανή του χρόνου. Είναι απτό δείγμα της απόλυτης βυζαντινής διαχρονίας της πόλης».

Στα 1444 έκανε δυναμική εμφάνιση στην περιοχή αυτή ο Γεώργιος Καστριώτης, ένας ικανότατος στρατηγός και ηγεμόνας, που δίκαια, όπως θα δούμε, ονομάστηκε στα τούρκικα «Σκεντέρμπεης» (Iskander στα τουρκικά σημαίνει Αλέξανδρος).

Από την εποχή των Νεότουρκων, γύρω στο 1910, όταν στην Τουρκία αναπτύσσεται ένας νεόκοπος επιθετικός εθνικισμός, η αντίθεση Ελλήνων και Τούρκων παύει να ενδύεται τη μορφή της αντίθεσης ορθόδοξων και μουσουλμάνων και εμφανίζεται πρωταρχικώς ως εθνική, μη θρησκευτική αντίθεση, έστω και εάν το θρησκευτικό στοιχείο συνεχίζει να λειτουργεί στο υπόστρωμα.

Αν η πρώτη Σταυροφορία, που άρχισε το 1096, κατόρθωσε να κυριεύσει την Ιερουσαλήμ, οι άλλες (που έγιναν για να προστατευθεί το εκεί νεόκοπο δυτικό βασίλειο) απότυχαν. Εκτός από μία: την τέταρτη Σταυροφορία, που πέτυχε το μέγα κατόρθωμα, να αλώσει την Κωνσταντινούπολη και να αφανίσει τη βυζαντινή αυτοκρατορία.

Μόλις συμπληρώθηκαν 60 χρόνια από την εφιαλτική νύχτα τρόμου που έζησε ο ελληνισμός της Βασιλεύουσας με την απίστευτη σε έκταση καταστροφική μανία και πρωτοφανή θηριωδία του καθοδηγούμενου από τις κρατικές αρχές τουρκικού όχλου, αλλά και με την ένοχη σιωπή του «πολιτισμένου» δυτικού κόσμου.