Η φιλοσοφία του Αριστοτέλη. Βασίλης Κάλφας, καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο ΑΠΘ (βίντεο)

Ο καθηγητής αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. Βασίλης Κάλφας μιλάει για την Φυσική Φιλοσοφία του Αριστοτέλη. Ο Αριστοτέλης διακρίνει τρεις επιστήμες: τα Μαθηματικά, την Φυσική, την Πρώτη Φιλοσοφία (ή Θεολογία). Από τις τρεις επιστήμες δίνει έμφαση κυρίως στην Φυσική. Το πρώτο κινούν ακίνητο χαρακτηρίζεται (Βιβλίο Λ΄, Μετά τα Φυσικά) από τον Αριστοτέλη “Νόηση Νοήσεως” (δηλαδή μια νόηση που νοεί τον εαυτό της), “Ορεκτόν και Ερώμενον” (δηλαδή αντικείμενο έρωτος και επιθυμίας), καθώς επίσης “Ζώντα, ευτυχή και πλήρως αυτάρκη Θεό”. Ο Αριστοτέλης στο σύστημά του διατηρεί τουλάχιστον μία Πλατωνική ιδέα: το κινούν ακίνητο, το οποίο έχει όλα τα χαρακτηριστικά της Πλατωνικής Ιδέας: το κινούν ακίνητο είναι αυτόνομο, αμετάβλητο, αγέννητο, αθάνατο, πλήρως απαλλαγμένο από ύλη, υπεραισθητό (δεν συλλαμβάνεται από την όραση και την αίσθηση, παρά μόνο από την νόηση – είναι δηλαδή “νοητό”.) Ο Αριστοτέλης αναζητεί μία Επιστήμη. Η Επιστήμη αυτήν είναι η θεωρητική γνώση των πρώτων αρχών και αιτιών (Βιβλίο Α΄, Μετά τα Φυσικά) της Ύπαρξης, των πραγμάτων, του κόσμου: αυτά τα αίτια είναι τέσσερα κατά τον Αριστοτέλη: ΕΙΔΟΣ – ΥΛΗ – ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΑΙΤΙΟ (δηλαδή η αρχή της Κίνησης) – ΤΕΛΟΣ (δηλαδή ο “σκοπός”). Αυτές είναι οι δυνατές απαντήσεις στο γιατί των πραγμάτων, στο γιατί της ύπαρξης. Είναι δηλαδή απαντήσεις στο ερώτημα του γιατί, όταν αυτό τίθεται στην καθολικότητά του: Γιατί συμαβαίνει κάτι, γιατί είναι κάτι, κλπ. Η επιστημονική γνώση κατά τον Αριστοτέλη είναι η γνώση του “διότι” και όχι η γνώση του “ότι” (δηλαδή η επιστημονική γνώση κατά τον Αριστοτέλη είναι “αιτιακή” ). Κατά τον Αριστοτέλη η ύλη του συλλογισμού είναι οι προκείμενές του. Όσον αφορά στην Ηθική, η άποψη του Αριστοτέλη είναι ότι η Ευδαιμονία ορίζεται ως το αγαθό και το τέλος της ανθρώπινης ζωής (το τέλος, δηλαδή ο σκοπός, είναι για τον Αριστοτέλη ένα από τα τέσσερα αίτια της ανθρώπινης ζωής).