29 Απριλίου 2015 at 21:14

O Άμλετ, o Δον Κιχώτης κι ο Τουργκένιεφ

από

O Άμλετ, o Δον Κιχώτης κι ο Τουργκένιεφ

 Γράφει ο Θανάσης Μπαντές

 Άμλετ, γραμματόσημο
Άμλετ, γραμματόσημο

            Στις αρχές του 1600, πιθανολογείται το 1605, γεννήθηκαν στην Ευρώπη δυο τεράστιοι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες που έμελλε να στοιχειώσουν την παγκόσμια λογοτεχνία, ο Άμλετ κι ο Δον Κιχώτης. Ο πρώτος γεννιέται στο βορρά κι άλλος στο νότο. Η διαδρομή που ακολούθησαν και οι δύο μέσα στους αιώνες τους κάνει να ξεφεύγουν από τα μυθιστορηματικά όρια και να λειτουργούν ως αυθύπαρκτες προσωπικότητες που έχουν ξεφύγει εντελώς από τον έλεγχο των δημιουργών τους και δρουν ανεξέλεγκτα. Αυτή η ανορθολογική κατάσταση είναι απολύτως αναπόφευκτη, αφού η θεόρατη παρουσία αυτών των χαρακτήρων στο λογοτεχνικό στερέωμα έφερε τόσο πολυποίκιλες ερμηνείες, που ενδεχομένως να ξεπέρασαν κατά πολύ τις προθέσεις τόσο του Σαίξπηρ, όσο και του Θερβάντες. Εξάλλου, η ίδια η παρουσία τους μέσα στα έργα είναι τόσο φυσική, τόσο απερίφραστα παρορμητική και ακραία, που δίνουν την εντύπωση της ανεξάρτητης κίνησης, της απόλυτης δηλαδή αυτενέργειας, παρακινώντας την υποψία ότι τελικά οι συγγραφείς έπαιξαν μάλλον παθητικό ρόλο στην κατασκευή τους κι ότι περισσότερο ακολούθησαν την δράση που δημιουργούταν αυθόρμητα παρά την κατηύθυναν. Με δυο λόγια οι συγγραφείς παρασύρθηκαν από τους ήρωές τους χαρίζοντας τους τέτοια ελευθερία, που από ένα σημείο και μετά κινούνταν αυτόβουλα. Το να ξεφύγει το δημιούργημα από τον έλεγχο του δημιουργού δεν είναι τίποτε άλλο από την αποθέωση της συγγραφικής χαρισματικότητας.

            Κάπως έτσι αντιμετωπίζει τους δύο χαρακτήρες ο Τουργκένιεφ στην ομιλία του στην Πετρούπολη το 1860 στην «Εταιρεία Αρωγής των Λογοτεχνών και των Επιστημόνων». Ο Τουργκένιεφ αντιπαραβάλλει τους δύο χαρακτήρες και τους ερμηνεύει προσπαθώντας να διεισδύσει στις βαθύτερες δομές της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Αναγκαστικά δηλαδή τους δίνει υπόσταση και τους καθιστά οντότητες που όχι απλώς είναι υπαρκτές και αυτοκαθοριζόμενες αλλά αποτελούν ορόσημο της ανθρώπινης ύπαρξης. Είναι οι δύο ακραίοι πόλοι που κινείται η ανθρώπινη συμπεριφορά, οι θεμελιώδεις κολόνες που γύρω από αυτές εκτυλίσσεται η δράση και που οριοθετούν τα άκρα όλων των συμπεριφορικών αποκλίσεων. Θα έλεγε κανείς ότι βρισκόμαστε μπροστά στα μεγαλύτερα πειραματόζωα για τη μελέτη του ανθρώπου, βρισκόμαστε  δηλαδή μπροστά σ’ ένα μάθημα μπιχεβιορισμού που όμως αφορά την ανθρωπότητα στο σύνολό της.

            Από την μια λοιπόν έχουμε το δον Κιχώτη, ήρωα κωμικό και παρορμητικό, άνθρωπο της προσφοράς και της ανιδιοτέλειας με αρχές απαραβίαστες, που από ένα σημείο και μετά δεν εκπροσωπεί απλώς την ηθική, αλλά ταυτίζεται μαζί της. Οραματιστής και φαντασιόπληκτος δεν διστάζει να ριχτεί ανά πάσα στιγμή σε οποιοδήποτε κίνδυνο προκειμένου να υπερασπιστεί αυτά που ο ίδιος ορίζει ως υπέρτατα ιδανικά. Αναμφισβήτητα τρελός είναι αδύνατο να προσαρμοστεί στην πραγματικότητα, την οποία σε μόνιμη βάση αντιστρέφει προκειμένου να θρέψει το όνειρό του, την διοχέτευση του αχαλίνωτου ρομαντισμού. Ο δον Κιχώτης είναι ο άνθρωπος που πιστεύει. Πιστεύει στα ιδανικά του, πιστεύει στους αγώνες του, πιστεύει στον αιώνιο έρωτα, πιστεύει στη δική του πραγματικότητα, πιστεύει στον εαυτό του και κυρίως πιστεύει στη δύναμη της διαρκούς προσπάθειας για το καλύτερο, δηλαδή στη δύναμη του αιώνιου αγώνα. Είναι πρόθυμος να υποστεί στωικά οποιοδήποτε μαρτύριο στο πλαίσιο αυτής της πίστης, που σταδιακά παίρνει σχεδόν θρησκευτικές αποχρώσεις.

Ρωμαίος και Ιουλιέτα, γραμματόσημο
Ρωμαίος και Ιουλιέτα, γραμματόσημο

            Ταυτόχρονα αγνοεί. Αγνοεί την πραγματικότητα, αγνοεί τα βαθύτερα κίνητρα της συμπεριφοράς του και κυρίως αγνοεί τον τρόπο που τον βλέπουν οι άλλοι, γεγονός που τον καθιστά αφελή και θύμα των διάφορων επιτηδείων. Ο δον Κιχώτης δεν ζητά ποτέ ανταλλάγματα. Ακόμη κι ο έρωτάς του για τη Δουλτσινέα δεν έχει καμία αξίωση. Η μοναδική του ανταμοιβή είναι ακριβώς αυτό. Η εσωστρεφής ικανοποίηση της προσφοράς που πραγματοποιείται αποκλειστικά με την εκβιαστική αναζήτηση της θυσίας. Τελικά, εντελώς ανορθόδοξα, και με τρόπο παράδοξα φυσικό αποκτά εξωστρέφεια και φωτεινότητα. Γίνεται πανανθρώπινος και γεμάτος χρώμα. Γίνεται μεθυστικός. Παρά την αναπόδραστη συντριβή του είναι ευτυχισμένος. Ακολουθεί το όνειρο, που είναι μοναδικό νόημα ύπαρξης, και νιώθει πληρότητα. Η ευτυχία δεν αφορά την οπτική των άλλων, αλλά καθορίζεται από την εσωτερικότητα των προσωπικών κινήτρων που τελικά βρίσκουν διέξοδο, εξωτερικεύονται και προσφέρουν γαλήνη, καθώς υλοποιούν όλες τις επιθυμίες. Η πλάνη, αφού δεν είναι αντιληπτή, δεν έχει κανένα νόημα. Έτσι, ο δον Κιχώτης, μες την αφέλειά του, βιώνει ένα συναισθηματικό πανηγύρι που αποθεώνει την ύπαρξη. Ποιος εγγυάται ότι μια συμβατική ζωή στη Μάντσα θα τον έκανε περισσότερο ευτυχή; Από αυτή την άποψη δικαιώνεται.

            Από την άλλη, ο Άμλετ είναι ακριβώς το αντίθετο. Είναι εξαιρετικά ευφυής, με δυνατή μόρφωση (καμία σχέση με τα ιπποτικά ρομάντζα του δον Κιχώτη), γέννημα – θρέμμα της πλουτοκρατίας, άνθρωπος ειδικού βάρους, ρεαλιστής και πάνω απ’ όλα άνθρωπος της ανάλυσης. Για τον Άμλετ τίποτα δεν είναι αυτονόητο και τίποτα δεν είναι ανάξιο ερμηνείας. Όλα αποτελούν αφορμές βαθύτερων σκέψεων που οφείλουν να ερευνηθούν μέχρις εσχάτων. Μια διαρκής διαλεύκανση που σηματοδοτεί μια διαρκή υποψία. Μοιραία δεν πιστεύει σε τίποτα. Δεν πιστεύει ούτε την ίδια του τη μάνα. Σιγά – σιγά φτάνει στην τρέλα. Αντιλαμβάνεται συνωμοσίες παντού, ψάχνει πάντα διφορούμενες σημασίες στα λόγια των άλλων. Βιώνει την αδιάκοπη ψυχική φθορά. Του είναι αδύνατο να δοθεί σε οτιδήποτε. Έτσι γίνεται φιγούρα σκοτεινή, καταδικασμένη σε δυστυχία. Τελικά είναι εγωιστής. Ενώ προβάλλει την αυτοθυσία και την ανιδιοτέλεια στο πλαίσιο της αποκατάστασης του πατέρα του, ουσιαστικά δεν κάνει τίποτε άλλο από το να περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, αφού όλα τον αφορούν, αφού ο ίδιος είναι το κέντρο του κόσμου. Ακόμη κι όταν απευθύνει ειλικρινή εγκωμιαστικά λόγια σε αγαπημένους του ανθρώπους ουσιαστικά περιαυτολογεί. Τελικά η ευφυΐα του ξοδεύεται στην άρνηση κι αυτό είναι πηγή κάθε συμφοράς. Ο Σαίξπηρ του Βορρά έφερε στον κόσμο τη σκοτεινή ύπαρξη της σκληρής κι αδιαπραγμάτευτης καχυποψίας, την ύπαρξη της αδιάκοπης και συντριπτικής απώλειας κάθε εμπιστοσύνης ακόμη και προς τον ίδιο της τον εαυτό. Ο Θερβάντες του Νότου έφερε το σύμβολο της καλοπροαίρετης πίστης, τη φωτεινότητα της απερίσκεπτης προσφοράς και της ελαφρότητας. Η χρήση της βίας είναι καθοριστική. Ο Άμλετ, περισσότερο άνθρωπος του πνεύματος, προβαίνει σε εγκλήματα θεαματικά και φρικαλέα, ενώ ο δον Κιχώτης, άνθρωπος των όπλων, τελικά δεν πειράζει ούτε μύγα.

            Οι δύο αυτές φυσιογνωμίες σηματοδοτούν, σ’ ένα γενικό πλαίσιο, τις δύο βασικότερες δομές της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Κατά τον Τουργκένιεφ, ο κόσμος χωρίζεται σε δον Κιχώτες και Άμλετ. Σε ανθρώπους που μπορούν να πιστέψουν και να δοθούν μέχρι αφέλειας στα οράματά τους και σε ανθρώπους που αδυνατούν να οραματιστούν οτιδήποτε, αφού ο σκεπτικισμός δρα πάντα ανασταλτικά. Οι πρώτοι είναι διατεθειμένοι να θυσιαστούν, οι δεύτεροι όχι. Οι πρώτοι προβάλλουν το θρίαμβο του συναισθήματος, ενώ οι δεύτεροι καταπλακώνονται από τη στιβαρότητα       της καχυποψίας. Οι πρώτοι εκπροσωπούν την ελαφρότητα του ενθουσιασμού, ενώ οι δεύτεροι το βάρος της αιώνιας αποστασιοποίησης. Οι πρώτοι προβάλλονται γυμνοί κι ως εκ τούτου ευάλωτοι ενώ οι δεύτεροι ακρωτηριάζονται από συναισθηματική γύμνια. Οι πρώτοι βιώνουν το επίφοβο της αυθόρμητης τρέλας, ενώ οι δεύτεροι τη βασανιστική συνθήκη της άρνησης και του μηδενισμού.

            Φυσικά, και οι δύο συντρίβονται, αφού αποτελούν τις δύο πλευρές του υπαρξιακού αδιεξόδου και η ανθρώπινη ιστορία είναι γεμάτη από τέτοια παραδείγματα. Τελικά, οι δύο αυτοί χαρακτήρες δεν εκπροσωπούν διαφορετικούς τύπους ανθρώπων, αλλά ενυπάρχουν την ίδια στιγμή, σαν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Κάθε άνθρωπος κρύβει μέσα του το δον Κιχώτη και τον Άμλετ ταυτόχρονα. Κάθε άνθρωπος είναι έτοιμος να παρασυρθεί από οποιοδήποτε δονκιχωτισμό και να στροβιλιστεί στο παράλογο οποιασδήποτε χίμαιρας προκαλώντας την έκπληξη των γύρω του. Κι αμέσως μετά να ξυπνήσει ο Άμλετ με τον εκμηδενιστικό σκεπτικισμό και την αποστασιοποίηση. Μιλάμε για έναν αδυσώπητο δυισμό, για ένα αιώνιο κονταροχτύπημα της δονκιχωτικής φρενίτιδας και της αμλετικής δυσπιστίας. Όσο όμορφη είναι η δονκιχωτική απερισκεψία, τόσο οδυνηρή η αμλετική απογοήτευση. Γι’ αυτό ο άνθρωπος έχει τόση ανάγκη να πιστέψει σε κάτι (από ξοφλημένη ιδεολογία, μέχρι θρησκεία, μέχρι ποδοσφαιρική ομάδα), για να ξυπνήσει τη γλύκα του δον Κιχώτη. Γι’ αυτό ο άνθρωπος εξοργίζεται μετά από κάθε ματαίωση δονκιχωτικού τύπου, γιατί ξυπνά ο Άμλετ. Αν αναλογιστούμε ότι το φαινόμενο αυτό μπορεί να έχει και συλλογικές διαστάσεις, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε τραγωδίες ολόκληρων λαών.  Υπό αυτή την έννοια ο δον Κιχώτης κι ο Άμλετ, λειτουργώντας ως ψυχαναλυτικοί όροι, γίνονται δυνάμεις που κινούν την ύπαρξη και κατευθύνουν την ιστορία.

Οι φωτογραφίες είναι από εδώ: http://bloggingshakespeare.com/doing-something-about-hamlet

Δείτε ακόμη:

  • Αποκρυφισμός, κωδικοποιημένα μηνύματα, ιερά σύμβολα, μυστικιστικοί αριθμοί, υπόγειες δραστηριότητες, περιζήτητοι χάρτες, Ροδόσταυροι, Ναϊτες, μυστικές συναντήσεις, μια παγκόσμια πλεκτάνη. Η δουλειά πάει ρολόι και τα κορόιδα συρρέουν. Μια φλέβα χρυσού.1 Ιουλίου 2013 Ο Ουμπέρτο Έκο, το εκκρεμές και η επιστήμη της ανιστορικότητας (3)
    Ο Ουμπέρτο Έκο, το εκκρεμές και η επιστήμη της ανιστορικότητας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές «Το εκκρεμές του Φουκώ» είναι το δεύτερο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο και κυκλοφόρησε το […]
  • Αν δεχτούμε ότι ακόμη και ο τόνος της φωνής του εκφωνητή παίζει σπουδαίο επικοινωνιακό ρόλο δίνοντας έμφαση σε μια συγκεκριμένη ειδησεογραφική οπτική, αντιλαμβανόμαστε ότι τα περιθώρια ανάμεσα σ’ αυτό που λέμε είδηση και σχόλιο είναι όχι δυσδιάκριτα, αλλά αξεδιάλυτα.19 Ιουνίου 2013 Ο Ουμπέρτο Έκο, η δημοσιογραφία και η τηλεόραση των τελευταίων ημερών (1)
    Ο Ουμπέρτο Έκο, η δημοσιογραφία και η τηλεόραση των τελευταίων ημερών Γράφει ο Θανάσης Μπαντές      Ο Ουμπέρτο Έκο στο κείμενό του «Η Ψευδαίσθηση της Αλήθειας» είναι […]
  • Σκηνή από την ταινία Η φόνισσα, (1974), βασισμένη στο βιβλίο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Σκηνοθεσία: ΦΕΡΡΗΣ ΚΩΣΤΑΣ4 Αυγούστου 2013 Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στη Φόνισσα (1)
    Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στη Φόνισσα Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι «Η Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη ανήκει στα κλασικά κείμενα της νεοελληνικής λογοτεχνίας. […]
  • Ο Klaus Mann, ως Επιλοχίας του Αμερικάνικου Στρατού, Ιταλία 194423 Ιανουαρίου 2014 Ο Κλάους Μαν, η ομοφυλοφιλία και ο φασισμός (3)
    Ο Κλάους Μαν, η ομοφυλοφιλία και ο φασισμός Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το σύντομο βιογραφικό του Κλάους Μαν, γιου του Τόμας Μαν, που παραθέτει μετά το δοκίμιο «Ομοφυλοφιλία και […]
  • Ο Καρλ Μαρξ στο χρονικό μιας δικτατορίας30 Σεπτεμβρίου 2013 Ο Καρλ Μαρξ στο χρονικό μιας δικτατορίας (0)
    Ο Καρλ Μαρξ στο χρονικό μιας δικτατορίας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές            Το κείμενο του Μαρξ «Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη» θεωρείται κλασικό, όχι μόνο ως πολιτική […]
  • Ο Άλντους Χάξλεϋ (Aldous Leonard Huxley, 26 Ιουλίου 1894 – 22 Νοεμβρίου 1963) ήταν Άγγλος μυθιστοριογράφος και σατιρικός συγγραφέας.5 Ιανουαρίου 2014 Ο Άλντους Χάξλεϋ και τα αδιέξοδα του Νέου Κόσμου (1)
    Ο Άλντους Χάξλεϋ και τα αδιέξοδα του Νέου Κόσμου Γράφει ο Θανάσης Μπαντές  Όταν ο Άλντους Χάξλεϋ έγραφε το «Θαυμαστό Νέο Κόσμο» δεν κοιτούσε απλώς το μέλλον, κοιτούσε την […]
  • Ο Αλμπέρ Καμύ29 Οκτωβρίου 2013 Όταν ο Καμύ ξεδίπλωσε τα παιδικά του χρόνια (0)
    Όταν ο Καμύ ξεδίπλωσε τα παιδικά του χρόνια Γράφει ο Θανάσης Μπαντές  Το βιβλίο του Καμύ «Ο πρώτος άνθρωπος» είναι το τελευταίο του έργο. Για την ακρίβεια δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, αφού ο […]
  • Στην Ελλάδα το «δεν πληρώνω» πήρε διαστάσεις κινήματος.22 Αυγούστου 2013 Ο Ντάριο Φο και οι άνθρωποι που δεν πληρώνουν (2)
    Ο Ντάριο Φο και οι άνθρωποι που δεν πληρώνουν Γράφει ο Θανάσης Μπαντές             Ο Ντάριο Φο το 1974 σκάρωσε και παρουσίασε ένα θεότρελο θεατρικό έργο με τον τίτλο «Δεν πληρώνω, δεν […]
  • Νικηφόρος Λύτρας, Το Ψαριανό μοιρολόγι, πριν το 188825 Σεπτεμβρίου 2013 Ο Βιζυηνός στο φονικό του αδερφού του (0)
    Ο Βιζυηνός στο φονικό του αδερφού του Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Η νουβέλα του Βιζυηνού «Ποιος ήτον ο φονεύς του αδερφού μου» είναι ίσως το πιο ιδιόμορφο αστυνομικό χρονικό της ελληνικής […]
  • Η Γυφτοπούλα, παραγωγή της ΥΕΝΕΔ, 197426 Απριλίου 2015 Ο Παπαδιαμάντης, η γυφτοπούλα και η χρησιμοθηρική όψη του ρατσισμού (0)
     Ο Παπαδιαμάντης, η γυφτοπούλα και η χρησιμοθηρική όψη του ρατσισμού Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το μυθιστόρημα του Παπαδιαμάντη «Η γυφτοπούλα» αναφέρεται στις τελευταίες μέρες της […]
  • Το πρώτο πνεύμα είναι τα Χριστούγεννα του παρελθόντος. Ο Σκρουτζ παρακολουθεί τους δρόμους των παιδικών του χρόνων. Το πνεύμα τον οδηγεί στο σχολείο.22 Δεκεμβρίου 2013 Ο Ντίκενς, ο Σκρουτζ και τα φαντάσματα των Χριστουγέννων (1)
    Το χριστουγεννιάτικο παραμύθι του Ντίκενς «Τα Κάλαντα» είναι καταδικασμένο παραμένει στο χρόνο, όχι ως - επετειακού τύπου - εορταστική αναβίωση, αλλά ως αυτόνομη καλλιτεχνική δημιουργία. […]
  • Peasant wedding (Pieter Brueghel the elder)9 Ιουλίου 2013 Ο Άντον Τσέχωφ και το αγεφύρωτο των κοινωνικών τάξεων (1)
    Ο Άντον Τσέχωφ και το αγεφύρωτο των κοινωνικών τάξεων Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Η νουβέλα του Τσέχωφ «Η Ζωή μου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ερατώ» δεν αποτελεί αυτοβιογραφία, παρά […]
  • 17 Ιουλίου 2014 Tζάνι Ροντάρι: «Παραμύθια από το τηλέφωνο» (2)
    «Παραμύθια από το τηλέφωνο» Γράφει η Δήμητρα Κουλούντζου O Tζάνι Ροντάρι γεννήθηκε στην επαρχία της βόρειας Ιταλίας. Ο πατέρας του, ένας αρτοποιός, πέθανε όταν ο Ροντάρι ήταν μόνο […]
  • Αν ο άνθρωπος, ως είδος, δεν είχε εγωισμό, ενδεχομένως δε θα επιβίωνε. Ο άνθρωπος πρέπει να αγαπάει τον εαυτό του: «Διότι η αγάπη κάθε ανθρώπου προς τον εαυτό του είναι πράγμα φυσικό και όχι μάταιο».6 Νοεμβρίου 2014 Ο Αριστοτέλης και το ζήτημα της ιδιοκτησίας (3)
    Ο Αριστοτέλης στο δεύτερο βιβλίο των «Πολιτικών» ξεκαθαρίζει την εκ διαμέτρου αντίθεσή του προς τις περί κοινοκτημοσύνης απόψεις του Πλάτωνα (για την τάξη των φυλάκων), όπως διατυπώνονται […]
  • Ο τεμπέλης οικογενειάρχης που αφήνει τα παιδιά του στο έλεος της μοίρας προκειμένου να μη δουλέψει είναι πρωτίστως ανεύθυνος.31 Οκτωβρίου 2014 Ο Άνταμ Σμιθ, η εργασία και η ηλιθιότητα (0)
    Το ότι η εργατικότητα αποτελεί προσόν δε χρειάζεται συζήτηση. Με τη δουλειά προκόβει κανείς. Ο εργατικός άνθρωπος πάει μπροστά. Προσφέρει. Είναι χρήσιμος. Παραγωγικός. Κι ως εκ τούτου […]
  • Ο Αλμπέρ Καμύ (Albert Camus, 7 Νοεμβρίου 1913 - 4 Ιανουαρίου 1960) ήταν Γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας9 Μαΐου 2014 Ο Καμύ, ο Σίσυφος και το παράλογο (0)
    Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διαπίστωση του Αλμπέρ Καμύ «Πρέπει να φανταστούμε το Σίσυφο ευτυχισμένο» είναι, τουλάχιστον εξ’ αρχής, εντελώς παράλογη. Ο Σίσυφος είναι ο μυθολογικός ήρωας […]
  • Ο Τζωρτζ Όργουελ, το 1984 και ο 21ος αιώνας6 Ιουνίου 2013 Ο Τζωρτζ Όργουελ, το 1984 και ο 21ος αιώνας (2)
    Ο Τζωρτζ Όργουελ, το 1984 και ο 21ος αιώνας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το μυθιστόρημα «1984» του Τζωρτζ Όργουελ κυκλοφόρησε στο κοινό το 1949. Η θύελλα που προκάλεσε ήταν τόσο […]
  • Οπλιτοδρόμος, ανάγλυφη τραπεζιόσχημη πλάκα που βρέθηκε στην Αθήνα. Γύρω στο 500 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Stretcher, embossed billboard found in Athens. Around 500 BC National Archaeological Museum20 Οκτωβρίου 2013 Ο Θουκυδίδης και η έναρξη του πελοποννησιακού πολέμου (4)
    Ο Θουκυδίδης και η έναρξη του πελοποννησιακού πολέμου Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Τα γεγονότα που αποτέλεσαν την απαρχή του πελοποννησιακού πολέμου αφορούν τη διεκδίκηση της Επιδάμνου […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.