Κατ’ αντίθεσιν προς την Φραγκικήν αυτοκρατορίαν της Κωνσταντινουπόλεως τα δύο Ελληνικά κράτη, τα ιδρυθέντα συγχρόνως μετά του Φραγκικού, εν Μικρά Ασία και εν Ηπείρω προέβαινον από της ημέρας της ιδρύσεως αυτών εις δύναμιν και ακμήν.

Μπροστά στο δικαστήριο των ανθρώπων, οι υπηρεσίες που πρόσφερε στον χριστιανικό κόσμο ήταν αρκετές για να τον απαλλάξουν από τα εγκλήματα με τα οποία σπιλώθηκε. Για το δικαστήριο του Θεού που τόσο πιστά εξυπηρέτησε, δεν μπορούμε να ξέρουμε. Υποθέτω πως θα του φαινόταν τουλάχιστον περίεργο, αν μάθαινε πως χρόνια μετά θα ανακηρυσσόταν άγιος της εκκλησίας. Αυτό που σίγουρα επιθυμούσε ήταν να θεωρηθεί μεγάλος αυτοκράτορας και μάλλον το κατάφερε. Ακόμα πιο περίεργο και οξύμωρο θα θεωρούσε και τον μετέπειτα εξελληνισμό του, αυτός ο άνθρωπος που και ελληνικά δεν γνώριζε και κυνήγησε με μένος οτιδήποτε προερχόταν από τον ελληνικό πολιτισμό. Ίσως να χαμογελούσε αυτάρεσκα, και με το δίκιο του, με τα τρομερά του επιτεύγματα που τον κατατάσσουν σε έναν από τους πιο επιδραστικούς κυβερνήτες στην παγκόσμια ιστορία.