Κατηγορία: Παιδεία

Γιάννης Γαΐτης (1923 - 1984). Ανθρώπινα τοπία, 1979.

Τι σημαίνει η λατινική φράση, «eo ipso»

Το κάθε κυρίαρχο κράτος ή η κάθε κυρίαρχη εξουσία έχει το δικαίωμα να συλλαμβάνει ανθρώπους από άλλες χώρες μόνο και μόνο επειδή αυτοί εισέρχονται ή παρεπιδημούν, δίχως άδεια, στην επικράτειά της, όμως δεν έχει, π.χ., το δικαίωμα να τους ξυλοκοπήσει, γιατί η ίδια διακηρύσσει το ανθρώπινο δικαίωμα της σωματικής ακεραιότητας, λες και η σύλληψη καθ’ εαυτήν δεν αποτελεί eo ipso άρση του δικαιώματος του ατόμου να διαθέτει το σώμα του όπως θέλει!

Διαβάστε περισσότερα ›
Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας. Λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας 

Χρηστικό λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας 

Διαβάστε περισσότερα ›
Η μεταπολεμική γενιά των ελάχιστων γραμμάτων και ο σύγχρονος «αναλφαβητισμός»

Η μεταπολεμική γενιά των ελάχιστων γραμμάτων και ο σύγχρονος «αναλφαβητισμός»

Τα γράμματα δεν άλλαξαν από τότε· το «α» συνεχίζει να έχει το ίδιο σχήμα και υπάρχει για να τοποθετείται στη σωστή θέση μέσα στις λέξεις. Άλλαξαν όμως οι άνθρωποι και οι τρόποι τους· η παντομίμα ενός κακοχωνεμένου Διαφωτισμού, έκανε το μοντερνιστικό θαύμα της. Η γενική και η κλασσική παιδεία – των αρχαίων τραγωδιών, του βυζαντινού μεγαλείου, των Πατέρων της Εκκλησίας και του Ομήρου – άρχισε σταδιακά να χάνει την αίγλη της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Βέγιας Διονύσιος (1810 - 1884). Χορός στην Κέρκυρα. Εθνική Πινακοθήκη.

Τι σημαίνουν οι λατινικές φράσεις, «in abstracto» και «in concreto»

Η νομισματική ένωση αποτελεί λ.χ. ένα εγχείρημα, το οποίο λογικά και in absracto προωθεί την ενοποιητική διαδικασία. Αν όμως η εφαρμογή της γεννήσει σφοδρούς αγώνες ανακατανομής και μείζονες αστάθειες, τότε ό,τι είχε σχεδιασθεί ως δρόμος προς την ενοποίηση θα μεταβληθεί σε αιτία αδιέξοδης διαπάλης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει η λατινική φράση, «mutatis mutandis»

Τι σημαίνει η λατινική φράση, «mutatis mutandis»

Αντίθετα, η ελληνική πλευρά δεν έχει τη δυνατότητα (με ελάχιστες παρήγορες εξαιρέσεις) να αποσπάσει από τον μεγάλο και συμπαγή τουρκικό γεωγραφικό όγκο ένα μικρότερο ή μεγαλύτερο κομμάτι χωρίς να περιπλακεί, mutatis mutandis, στο τραγικό δίλημμα του 1922.

Διαβάστε περισσότερα ›
Sex and the City

«Ο καπνός και η γλωσσού διώχνουν τον άνθρωπο από το σπίτι του.»

«Καπνός, βρώμα και κακιά γυναίκα διώχνουν τον άνθρωπο απ’ το σπίτι.», οι γερμανικές «Καπνός, κακή γυναίκα και κρομμύδι βλάβουν τα μάτια.», «Καπνός, κακή σκεπή και κακή γυναίκα είναι τρία μεγάλα βάσανα.», «Γυναίκα που θυμώνει, τζάκι που καπνίζει και τρύπιο τηγάνι είναι βλαβερά στο σπίτι.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Μια τοιχογραφία του Ι.Ν των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Σερβίων, εποχής 1475 - 1500. Επειδή ο ναός είναι μη επισκέψιμος και κλειδωμένος, την εικόνα αυτή λίγοι την είδαν και ουδείς τη θυμάται. Ο Άγιος Εύπλος ο Διάκονος. Πολύ σπάνιο θέμα αγιογράφησης και η απόδοση του αναγεννησιακή! Πηγή φωτογραφίας: Π. Ανδρούδης - Μ. Τσιάπαλη, 2015.

Ο Ιερός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στα Σέρβια (13ος αιώνας)

Στο τύμπανο της κόγχης του Ιερού ο Ευχαριστιακός Χριστός δεν εικονίζεται πάνω απ’ την Αγία Τράπεζα, ως συνήθως, αλλά σα να βγαίνει από καλυκωτό ποτήρι, εκ του οποίου εξέχει μόνο το πρόσωπο / κεφαλή. Στον ελλαδικό χώρο το συναντούμε μόνο 2 φορές ως τότε, στη Μάνη και στον Μυστρά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γαλάνης Δημήτριος (1879 - 1966). Ο δρόμος στο Cassis, 1924 – 1925. Οξυγραφία σε χαρτί. Εθνική Πινακοθήκη.

Τι σημαίνουν οι λατινικές φράσεις «vita activa» και «vita speculativa»

Vita στα λατινικά λέγεται η ζωή, το ζην, ο βίος, ο χρόνος του βίου, η βιοτή, η βίου διαγωγή, ο τρόπος του βίου, η δίαιτα· vita rustica λέγεται η εν αγρώ δίαιτα, η αγροτική ζωή· vivo vitam tutam σημαίνει ασφαλώς τον βίον διάγω, ζω μια ζωή ασφαλή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ανθρακωρύχοι στο χιόνι. Vincent van Gogh, 1882.

Τραγουδάς το χιόνι;

Τραγουδάς το χιόνι από το σπίτι / μέσα στη ζεστή σου γειτονιά; / Να το τραγουδήσεις απ’ του αλήτη, / αν μπορείς την ξέσκεπη γωνιά. / Να το τραγουδήσεις με το χτίστη / στ’ ανεμοδαρμένο του γιαπί / με την εργατιά, γεμάτη πίστη / που τους πάγους σπάει με το τσαπί.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ιωάννης Ζαχαρίας (1845 - ;). Όρθιο κορίτσι, 1866-73.

Τι σημαίνει η λατινική φράση, «stricto sensu»

Τι σημαίνει η λατιSensus, μεταξύ άλλων σημαίνει: η αίσθηση, το αίσθημα· λ.χ. sensus doloris είναι η αίσθηση του άλγους, το αίσθημα του πόνου, και sensus humanitatis το αίσθημα της φιλανθρωπίας. Σημαίνει ακόμα: διάθεση, φρόνημα, νους, νόημα, διάνοια, το λογικό, γνώμη, απόφθεγμα, πρόταση, περίοδος και έννοια, όταν πρόκειται για λέξεις· κυρίως η τελευταία σημασία μάς ενδιαφέρει εδώνική φράση, «stricto sensu».

Διαβάστε περισσότερα ›