Τι θα κάνουμε, όμως και πώς θα αντιδράσουμε σε περιπτώσεις όπως η κατάργηση της διδασκαλίας των πλατωνικών έργων, επειδή ο Πλάτων ήταν άντρας, λευκός και ζούσε σε δουλοκτητική κοινωνία; Ή, στην ακύρωση μίας παράστασης με έργο του Μπέκετ, επειδή ο σκηνοθέτης επέλεξε άντρες ηθοποιούς για την ερμηνεία των ρόλων που ήταν γραμμένοι για άντρες; Δύο περιστατικά πρόσφατα, ανάμεσα σε αναρίθμητες άλλες ανοησίες, ανθρώπων που προσπαθούν να ακυρώσουν αιώνες πολιτισμού και ανθρώπινης σκέψης. 

Η ενέργεια της αστυνομίας την Τρίτη ήταν απλώς μια αφορμή που πυροδότησε έναν  παβλοφικό θυμό. Πρόκειται για ένα απόλυτα προδιαγεγραμμένο  δράμα στο οποίο οι ταραξίες ανταποκρίνονται σε ένα σενάριο που έχει ήδη γραφτεί τουλάχιστον από το 2005. Η βία είναι ένα μόνιμο στοιχείο στις γειτονιές, αποτελώντας κάτι σαν υπόκρουση στην καθημερινή ζωή, αλλά αυτή η τραγωδία της έδωσε την ευκαιρία να ξεδιπλωθεί σε μεγάλη κλίμακα.

Η χερσόνησος της Κορέας στις αρχές του 20ου αιώνα αποτελούσε αδιαπραγμάτευτο τμήμα της Ιαπωνικής αυτοκρατορίας. Η τελευταία αφού κατίσχυσε επί της Κίνας στα 1895 και της Ρωσίας στα 1905 κράτησε υπό την κατοχή της την χερσόνησο για τα επόμενα 40 χρόνια.

Μόνο εάν η Ελλάδα συνεχίσει να εξοπλίζεται, εάν υπογράψει και τη σύμβαση για τα F-35, μόνο εάν συνεχίσει μια διπλωματική υπερδραστηριότητα, μόνο εάν δείχνεται αποφασιστική στις τουρκικές προκλήσεις, μπορούμε και να αποφύγουμε τη σύρραξη. Για έναν και μόνο λόγο: ότι, παρότι η διαφορά των μεγεθών είναι μεγάλη –όπως την αφήσαμε εμείς να εξελιχθεί από το 1922 και στο εξής–, διαθέτουμε έναν ισχυρό στρατό –ιδιαίτερα στην αεροπορία–και επομένως οποιαδήποτε σύγκρουση θα στραπατσάρει τον Σουλτάνο όπως έχει κάνει η Ουκρανία απέναντι στον Τσάρο.

Οι Χαζάροι ήταν ένα από τα νομαδικά φύλα της Κεντρικής Ασίας, που εγκαταστάθηκαν βορείως του Καυκάσου και στις εκβολές του ποταμού Δον και του Βόλγα. Τον 7ο αιώνα θα καταφέρουν να στήσουν ένα εκτεταμένο χανάτο (βασίλειο) που κάλυπτε μία μεγάλη έκταση, από την Κασπία ως τη χερσόνησο της Κριμαίας. Το βασίλειο αυτό, που είχε κομβική θέση στον Δρόμο του Μεταξιού, καταλύθηκε από τους Ρως του Κιέβου το 969 και έκτοτε οι Χαζάροι εξαφανίζονται σταδιακά από την Ιστορία.

Ανθρωπολόγος, η Φλοράνς Μπερζώ-Μπλακλέ είναι ερευνήτρια στο CNRS και ειδική στον ισλαμισμό. Βρίσκεται υπό απειλή και υπό αστυνομική προστασία μετά την έκδοση του τελευταίου της βιβλίου, Le Frérisme et ses réseaux, l’enquête (Το ρεύμα της Αδελφότητας και τα δίκτυά του, η έρευνα, εκδόσεις Odile Jacob, με πρόλογο του Gilles Kepel). Επικαλούμενο προβλήματα «ασφαλείας», το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης μόλις ανέβαλε μια ομιλία αυτής της διάσημης επιστήμονος, η οποία αναμένεται να γίνει σύντομα δεκτή από τον υπουργό Εσωτερικών Gérald Darmanin.

Η κατάτμηση της κοινωνίας σε άτομα άρχισε βέβαια όταν με τις προόδους της εκβιομηχάνισης οι φυσικές βιοτικές συνομαδώσεις (πατριαρχική οικογένεια, οικιακή κοινότητα, πατριά, χωριό) έγιναν για πρώτη φορά στην ιστορία οικονομικά άχρηστες, και μάλιστα επιζήμιες. Ωστόσο η αστική κοινωνία ούτε γνώρισε σε ακραία μορφή ούτε και χαιρέτησε την τάση αυτήν. Όπως ξέρουμε, διατήρησε την πίστη στους ουσιακούς δεσμούς και στις κοινωνικές προϋποθέσεις του ατόμου και θεωρούσε την οικογένεια ως φυσικό κύτταρο του κοινωνικού οργανισμού.

Μπορεί να υπάρξει μαζική κοινωνία, όμως δεν μπορεί να υπάρξει μαζική δημοκρατία δυτικού τύπου, όταν λείπει εκείνη η περίσσεια υλικών αγαθών, η όποια έχει ως συνέπεια τη σχεδόν αυτόματη σύνδεση της έννοιας του πολίτη (ως citoyen) με την έννοια του καταναλωτή. Βέβαια δεν πρόκειται για σύνδεση τυπικονομική ή συνταγματική, αλλά για κάτι πολύ βαθύτερο: μια κοινωνία, η όποια ξεπερνά τη σπάνη των αγαθών και θέτει στη διάθεση των μελών της καταναλωτικά αγαθά σε όλο και μεγαλύτερες ποσότητες, αναγκαστικά δομείται ως μαζική δημοκρατία.

Καταρχήν οι Έλληνες είναι παρόντες, έστω και ως μεμονωμένα άτομα, σε όλες σχεδόν τις μεγάλες εξερευνητικές αποστολές των Ισπανών στις άγνωστες θάλασσες και την νοτιο-αμερικανική ενδοχώρα (π.χ. στον Αμαζόνιο και τον Ορινόκο). Η πρωιμότερη περίπτωση αφορά τους Έλληνες ναυτικούς (Χιώτες κυρίως) που πήραν μέρος στο δεύτερο και στο τρίτο ταξίδι του Κολόμβου (1493-1496, 1498-1500).

Στο ενδεχόμενο που η τροπή των γεγονότων στα μέτωπα του πολέμου αποβεί πολύ αρνητική για τους Ρώσους, εύλογα αναρωτιέται κανείς τι θα πράξει ο Πριγκοζίν. Μπορεί, άραγε, να ξεφύγει και να επιχειρήσει κάποιο πραξικόπημα; Πώς θα αντιδράσουν οι υπόλοιποι στο σενάριο αυτό και πόσο απρόβλεπτη θα γίνει η Ρωσία. Σε οποιαδήποτε περίπτωση, αν κρίνει κανείς από τη στάση της πλειοψηφίας (που ισχυροποιήθηκε καθώς ένας μεγάλος όγκος των αντιπολιτευόμενων στον Πούτιν και στον ιμπεριαλιστικό του πόλεμο έχει εγκαταλείψει τη χώρα), οι πιθανότητες οι πολιτικές εξελίξεις να τείνουν αρχικά προς σκληροπυρηνικότερες εκδοχές του προσώπου που βλέπουμε σήμερα είναι πολύ μεγάλες.