Η υπόθεση των στρατηγών συντάραξε τους Αθηναίους. Σε ελάχιστο χρόνο μετάνιωσαν γι’ αυτή την απόφαση. Θέλησαν να τιμωρήσουν τους ενόχους που παραπλάνησαν το λαό: «… ψήφισαν την παραπομπή σε δίκη εκείνων που ‘χαν ξεγελάσει το λαό, υποχρεώνοντάς τους να παρουσιάσουν εγγυητές, ώσπου να δικαστούν· ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν κι ο Καλλίξενος. Παραπέμφθηκαν κι άλλοι τέσσερις, και οι εγγυητές τους φυλάκισαν. Αργότερα όμως, σε κάποιες ταραχές … οι κατηγορούμενοι δραπέτευσαν πριν δικαστούν».

Οι Αθηναίοι μάζευαν τα λεφτά για να τους προστατέψουν από τους Πέρσες. Οι Σπαρτιάτες για να πολεμήσουν τους Αθηναίους και να δείξουν στους Πέρσες ότι δεν τους έχουν ανάγκη. Η κυριαρχία οφείλει να παρουσιάζεται πάντα σαν απελευθέρωση. Το μόνο σίγουρο είναι η καταπίεση: «Μόλις τελείωσε την αγόρευσή του, σηκώθηκαν πολλοί – ιδίως όσοι φοβόνταν, επειδή είχαν κατηγορηθεί για αντίπαλοί του – και πρότειναν τρόπους για να βρεθούν χρήματα, τάζοντας ότι θα δώσουν και οι ίδιοι. Ο Καλλικρατίδας πήρε αυτά τα χρήματα, εισέπραξε και από τη Χίο πέντε δραχμές για κάθε ναύτη κι έβαλε πλώρη για τη Μήθυμνα της Λέσβου που βρισκόταν στα χέρια του εχθρού».

Το κριτήριο της λειτουργικότητας είναι τεχνολογικό, δεν αρμόζει για να κρίνουμε το αληθές και το ορθό. Άραγε η συναίνεση μπορεί να επιτευχθεί με συζητήσεις, όπως πρεσβεύει ο Habermas; Αυτό βιάζει την ετερογένεια των γλωσσικών παιχνιδιών. Και η επινόηση γίνεται πάντα με διαφωνίες. Η μεταμοντέρνα γνώση δεν είναι μόνο το όργανο των εξουσιών. Εκλεπτύνει την ευαισθησία μας απέναντι στις διαφορές και ενισχύει την ικανότητα μας να υποφέρουμε το ασύμμετρο. Η ίδια δεν βρίσκει τον λόγο της ύπαρξης της στην ομοφωνία των εμπειρογνωμόνων, άλλα στην παραφωνία των επινοητών.

Το 1941, με το πρό­σχη­μα της ε­πι­στρά­τευ­σης λό­γω του Β΄ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, Ο­μο­γε­νείς η­λι­κί­ας 25-45 ε­τών α­πο­στέλ­λο­νται στην α­να­το­λι­κή Τουρ­κί­α για δή­θεν “δη­μό­σια έρ­γα” και πολ­λοί πε­θαί­νουν α­πό τις κα­κου­χί­ες. Σχε­δόν ταυ­τό­χρο­να ε­πι­βάλ­λε­ται το “VARLIK VERGISI”. Φο­ρο­λο­γού­νται οι μη Μου­σουλ­μά­νοι κι ι­δί­ως οι Έλ­λη­νες. Το μέ­τρο αυ­τό α­να­κλή­θη­κε τον Μάρ­τιο του 1944. Ει­σπρά­χθη­καν 315.000.000 τουρ­κι­κές λί­ρες εκ των ο­ποί­ων 280.000.000 α­πό τις μειο­νό­τη­τες. Τα 65 μειο­νο­τι­κά σχο­λεί­α πε­ριο­ρί­ζο­νται σε 44 το 1947

Όσο για το «δυνατόν» και το «πρέπον», ο Αριστοτέλης είναι αρκούντως κατατοπιστικός: «Ακόμη δύο είναι οι σκοποί, το δυνατόν και το πρέπον, και μάλιστα είμαστε υποχρεωμένοι να επιδιώκουμε πιο πολύ πράγματα δυνατά και πρέποντα για κάθε περίπτωση ανθρώπων. Αυτά είναι ήδη ορισμένα από τις ηλικίες, για παράδειγμα οι άνθρωποι με λιγότερες δυνάμεις λόγω προχωρημένης ηλικίας δεν τραγουδούν εύκολα πολύ δυνατές αρμονίες, αλλά η κατάστασή τους επιτρέπει σε αυτές τις ηλικίες πιο χαμηλόφωνες αρμονίες».

Τέλος τον Ιούνιο του 1770 αναχωρεί και τρίτη εκστρατευτική μοίρα. Οι κινήσεις των Ρώσων πλέον δύσκολα μπορούσαν να μείνουν κρυφές στους Οθωμανούς. Με την έκρηξη του ρωσοτουρκικού πολέμου, διατάσσεται ο γενικός αφοπλισμός όλων των χριστιανών, γεγονός που εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο Αλβανοί και ντόπιοι πασάδες για περισσότερες καταπιέσεις έναντι των χριστιανών, ενώ ο οικουμενικός πατριάρχης Μελέτιος Β΄, αφού βασανίστηκε, εξορίστηκε μισοπεθαμένος στην Τένεδο.

Ο Ιμμάνουελ Καντ για την τέχνη της αγωγής «Sapere aude!» («Τόλμησε να γνωρίζεις»). Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Η αγωγή είναι τέχνη και η άσκησή της «οφείλει να τελειοποιηθεί» δια μέσου πολλών γενεών· κάθε νέα γενιά, γράφει ο Καντ, εξοπλισμένη με την […]

Ο κλασσικός κόσμος του Αιγαίου θα βγαίνει περισσότερο αποδυναμωμένος, αλλοτριωμένος, υποταγμένος στη θέληση ισχυρών ηγεμόνων. Η δημιουργία της Αχαϊκής Συμπολιτείας θα προωθεί τα συμφέροντα των Πτολεμαίων εναντίον των Μακεδόνων. Τα ανώτερα στρώματα των πόλεων, η αριστοκρατία θα προσεταιριστούν τους ηγεμόνες σαν αδέσποτα, κερδίζοντας ενίοτε και κάποιο κόκαλο και όλοι μαζί θα απομυζούν και θα στραγγαλίζουν εκατομμύρια φτωχών ελεύθερων(;) αλλά και δούλων.

Αυτό που μένει είναι οι τελικές συστάσεις του Αριστοτέλη για τη σωστή εκγύμναση των νέων, η οποία οφείλει να συνδέεται άρρηκτα με την ηλικία τους: «… ως την εφηβική ηλικία χρειάζεται να δίνονται ελαφρότερες γυμναστικές ασκήσεις, να αποφεύγονται η αυστηρή δίαιτα και ο εξαναγκασμός σε επίπονες ασκήσεις, για να μην εμποδίζεται καθόλου η φυσιολογική ανάπτυξη του σώματος. […] Όταν περάσουν τρία χρόνια από την αρχή της εφηβείας, τότε μαζί με τα άλλα μαθήματα είναι ο κατάλληλος χρόνος να επιδίδονται οι νέοι σε επίπονες ασκήσεις και σε αναγκαστική δίαιτα».

Η αυτοδιοίκηση της Στερεάς Ελλάδας είχε γενικά τα ίδια χαρακτηριστικά με της Πελοποννήσου. Και εδώ υπάρχουν κοτζαμπάσηδες και επαρχιακές συνελεύσεις, αλλά ποτέ δεν έφτασε στο επίπεδο της Πελοποννήσου. Κυριότερη αιτία, κατά τον Νικ. Μοσχοβάκη, ήταν οι κλεφταρματωλοί των ορεινών, για τους οποίους σημειώνει: «…αι ορειναί επαρχίαι, ούσαι η εστία των αρματωλών και καπετάνων, μεγίστην ασκούντων επιρροήν, απετέλουν ήκιστα προσφυές έδαφος εις ανάπτυξιν συστήματος πολιτικής αυτοδιοικήσεως».