Υπάρχει ακόμη ζωντανή στο λαό αυτή η γρήγορη κατανόηση των πραγμάτων και των καταστάσεων. Υπάρχει έντονη επίσης, η άλλη ποιότητα των Βυζαντινών: η ζωηρή περιέργεια. Και οι νεοέλληνες έχουν, όπως είχαν κι οι Βυζαντινοί, αντίληψη της σημασίας τους στην ιστορία του πολιτισμού. Όλα αυτά δείχνουν μία ιστορική ενότητα, άλλωστε κανείς λαός δεν διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά του απείραχτα. Πολλά εξαρτώνται από τη γλώσσα, που είναι ο καλύτερος τρόπος συντήρησης της παράδοσης.

Πῶς νὰ ντύσουμε λοιπὸν τὴν μεταπτωτική μας γύμνια; Τέσσερις στίχοι τοῦ Ηλία Λάγιου ἀπὸ τὸ ποιήμα Πρωτοχρονιὰ μᾶς φέρνουν στὸν νοῦ τὴν παπαδιαμαντικὴ πατατοῦκα: Καὶ στὴν Δεξαμενὴ ὡς δεῖς ν’ ἁπλώνει/τοῦ κυρ Ἀλέξανδρου ὁ ἐπενδύτης,/θὰ τυλιχτεῖς πρηνής, θύμα καὶ θύτης,/λευκὸ σεντόνι.

Οι Θεσσαλονικείς υποχρεούνται εκ των πραγμάτων να βάλουν κι αυτοί ένα στοίχημα με τον εαυτό τους: να προστατεύσουν από κάθε είδους δολιοφθορά το νέο απόκτημα των υποδομών της πόλης. Να προστατεύσουν το παρόν και το μέλλον μιας πόλης ανοιχτής και σύγχρονης, για την οποία είναι περήφανοι.

Και τελοσπάντων πολύ το αναλύσαμε. Η Θεσσαλονίκη επιτέλους γυρίζει σελίδα από την ατέλειωτη «εποχή της λαμαρίνας» κι αυτό από μόνο του είναι μια καλή είδηση. Και η πόλη δεν ακούει συχνά τέτοιες καλές ειδήσεις, παρόλο που τις έχει ανάγκη.

Παρατηρείται οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας; Και ναι και όχι. Εξαρτάται από τα κριτήριά μας: όταν η ελληνική αριστερά καταγγέλλει τη χώρα μας ως μη κράτος δικαίου χωρίς να σκέφτεται ότι για τα πιθανά ελλείμματα φταίει, πρωτίστως, το αριστερό κατεστημένο, η «δημοκρατική οπισθοδρόμηση» καταγράφεται ψευδώς· χωρίς να υφίσταται. Αν για την οπισθοδρόμηση της δημοκρατίας ενοχοποιείται ο «νεοφιλελευθερισμός» (μια ανύπαρκτη οντότητα) και όχι, λόγου χάρη, ο ισλαμικός εξτρεμισμός και ο αριστερός κρατικισμός, οδηγούμαστε σε λανθασμένα συμπεράσματα.

«Ας κατανοήσουμε ότι στις μέρες μας πόλεμος δεν περιορίζεται πλέον στις πέντε παραδοσιακές του διαστάσεις: στεριά, αέρα, θάλασσα, ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, διάστημα. Έχει και μια έκτη διάσταση, τον “γνωσιακό πόλεμο” (cognitive warfare), όπου η μάχη κερδίζεται με τον θετικό επηρεασμό της κοινής γνώμης (Public opinion warfare) και τον ψυχολογικό έλεγχο του αντιπάλου».

Κυκλοφορεί μια φράση στο διαδίκτυο που υποστηρίζει ότι «Πριν 40 χρόνια οι μαθητές δημοτικού ήξεραν περισσότερα από τους αποφοίτους λυκείου σήμερα» και αποδίδεται στην κ. Μαρία Ευθυμίου.

Πρόκειται για μια μελέτη που επιχειρεί να φωτίσει μία από τις πιο ανεξερεύνητες πτυχές του ελληνικού πολιτισμού, ενώ παράλληλα αναδεικνύει τους ρυθμιστικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην απλοποίηση των μονοδιάστατων κοινωνικών συστημάτων.

Οι στρεβλώσεις που έχουνε (έχουμε) δημιουργηθεί εδώ και δεκαετίες στα ΑΕΙ μας παίρνουν σάρκα και οστά και μόνο στη σύγκριση δυο αριθμών: κάθε χρόνο αποφοιτά από αυτά διπλάσιος αριθμός φιλολόγων (4000!) από ό,τι δασκάλων (2000). Κι αν κάτι τέτοιο απλά προκαλεί μια ενδο-εκπαιδευτική κρίση, που ιστορικά κατά καιρούς επανέρχεται με το αίτημα της απόσπασης μιας ή δυο τάξεων από το δημοτικό σχολείο και προσάρτησής τους στο Γυμνάσιο το γεγονός ότι παράγουμε τους μισούς ακριβώς τεχνολόγους υπολογιστών απ’ όσους χρειαζόμαστε έχει πολύ σοβαρότατες επιπτώσεις στην οικονομία της χώρας.

Ήρθε η ώρα να (ξανα) κουβεντιάσουμε την επιλογή της αποκέντρωσης, και το πως αυτή μπορεί να υλοποιηθεί στον 21ο αιώνα. Είναι προϋπόθεση ώστε να ξαναβρεί η χώρα και η κοινωνία τον δρόμο της, όχι μόνον από την άποψη της βιωσιμότητας του ελληνικού μοντέλου και της αντοχής του σε εποχές πολυκρίσης και μείζονος αναταραχής, αλλά και από και από την σκοπιά μιας κοινής ευημερίας.