Ζυγίζει από τις ελαφριές
[= είναι μωρός, ελαφρόμυαλος, μισόσαλος, μισότρελος, χαζοξίκικος, ανόητος, βλαξ. Επί μωρών και κούφων.1 Ελαφριές είναι τα μικρότερα βάρη που χρησιμοποιούσαν παλαιότερα ως σταθμά στις ζυγαριές, στις παλάντζες.2 Ο Πολίτης γράφει: «Είναι κούφος, κουφόνους· τόσον μικρόν είναι το βάρος του εγκεφάλου και της διανοητικής του αξίας, ώστε δεν είναι χρεία τιθέμενος εις την φορητήν πλάστιγγαν3 ή τον στατήρα4 να ζυγιστεί δια του δείκτη των μειζόνων βαρών, διότι επαρκεί ο των ελασσόνων.» Λέγεται και μονολεκτικώς: «αλαφροπαλάντζα», «λαφροκάνταρος», «ελαφρός»,5 «ελαφρούτσικος», ή «ελαφριά γιορτή».6 Την ίδια μεταφορική έννοια έχει και το αρχαίο ελληνικό «ελαφρός», το συνώνυμό του, «κούφος»,7 το λατινικό Levis και σε πολλές γλώσσες η λέξη που σημαίνει «κούφος». Όμοια και η ολλανδική «Ζυγιάστη, μα βρέθηκε πολύ αλαφρύς.»8
1 Παροιμίαι Δημώδεις συλλεγεῖσαι καὶ ἑρμηνευθεῖσαι ὑπὸ Ι. Βενιζέλου δικηγόρου. Ἔκδοσις Δευτέρα ἐπηυξημένη … Ἐν Ἑρμουπόλει. Ἐκ τοῡ Τυπογραφείου τῆς «Πατρίδος». 1867.
2 Ο Γκουντής κι ο Νάσος κουβαλούσαν τα σακιά με το στάρι στην παλάντζα. Ο Γιώργης ζύγιζε κι έγραφε τα νούμερα στο τεφτέρι. Έξαφνα, ο Γκουντής σταμάτησε, με μάτι γεμάτο παράπονο. Ο επιστάτης, καθώς ζύγιζε, έβαζε το πόδι κάτω απ’ την παλάντζα, αβγατίζοντας έτσι κάθε πέζο* τέσσερες και πέντε οκάδες. Μιχάλης Καραγάτσης. Το μπουρίνι.
3 Αρχ. πλάστιγξ, ἡ= δίσκος ζυγαριάς.
4 = είδος ζυγού· καντάρι· παλαιά μονάδα βάρους που ήταν ίση με σαράντα τέσσερις (44) οκάδες· ονομασία διάφορων αρχαίων νομισμάτων.
5 Οι ελαφροί ας με λέγουν ελαφρόν. / Στα σοβαρά πράγματα ήμουν πάντοτε επιμελέστατος. Κωνσταντίνος Π. Καβάφης. Βυζαντινός Άρχων, εξόριστος, στιχουργών.
6 = για κάποιον που δεν πρέπει να τον παίρνουμε στα σοβαρά.
7 Το αρχαίο επίθ. κοῦφος, -η, -ον σημαίνει ελαφρύς, ευκίνητος· ελαφρύς, εύκολος· άδειος, κενός, μάταιος, ανύπαρκτος, ασήμαντος· ελαφρύς ως προς το βάρος, αντίθ. προς το βαρύς. Πρβλ. «Κούφα σοι χθων ἐπάνωθε πέσαι»= «μακάρι η γη να πέσει ελαφρά πάνω σου», «ελαφρύ ας είναι το χώμα που θα σε σκεπάσει», και στα λατινικά «sit tibi terra levis.» Βλ. LIDDELL // SCOTT.
8 Νικόλαος Πολίτης. Παροιμίαι. Τύποις Π.Δ. Σακελλαρίου. Εν Αθήναις, 1902.
Δ.Τ.
