Αυτός ο άγνωστος καρπός, όταν ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής, “ανοίγει” και μας χαρίζει ένα σπάνιο… κόκκινο λουλούδι, το οποίο φυσικά είναι εντελώς διαφορετικό από αυτό που έχει η καππαριά κατά την περίοδο ανθοφορίας.

Στη σύγχρονη εποχή, μπορεί για την πλειονότητα των ανθρώπων η βία του δασκάλου προς τους μαθητές να είναι έννοια άγνωστη. Σήμερα όμως, σε πολλές περιπτώσεις φτάνουμε στο άλλο άκρο (κυριολεκτικά να τρέμει ο εκπαιδευτικός να κάνει μια απλή παρατήρηση στους μαθητές), ενώ το πιο ανησυχητικό είναι ότι πλέον η λεκτική και σωματική βία που υφίστανται τα παιδιά προέρχεται από την πλευρά συμμαθητών τους, συχνά μάλιστα με βαναυσότητα που σοκάρει, αλλά και σχετική «διαφήμιση» στα ηλεκτρονικά κοινωνικά δίκτυα. Όσο παλαιότερα μεταφερόμαστε στον χρόνο, τόσο σκληρότερες ήταν οι σωματικές τιμωρίες, αλλά και οι μειωτικοί χαρακτηρισμοί δασκάλων προς τους μαθητές, ειδικά σε αγροτικές και γενικές απομονωμένες περιοχές (π.χ. νησιά).

Βιβλιοκριτική: «Τα γέλια και τα δάκρυα της πέτρας.» Γράφει ο Κώστας Τραχανάς Ήπειρος άγονος και κακοτράχαλη γη, τόπος ασκητικός, που δεν μπορούσε να θρέψει την οικογένεια, κατοικημένος από ανθρώπους με γνησιότητα στα αισθήματα, σε ισορροπία με τη φύση, που άντεξαν […]

Το βιβλίο αποτελεί μια σημαντική συμβολή στην καταγραφή του πολιτισμού της ελληνικής υπαίθρου και απευθύνεται σε όσους επιθυμούν να γνωρίσουν την αυθεντική ζωή της Ηπείρου μέσα από τις ζωντανές φωνές των ανθρώπων της. Ένα μοναδικό οδοιπορικό μνήμης και παράδοσης. 

Η ελληνική γλώσσα, με την οικονομία και την ευελιξία της, αξιοποιεί αυτά τα στοιχεία για να δημιουργήσει εκφράσεις που αποτυπώνουν με ακρίβεια και χιούμορ την ανθρώπινη εμπειρία, μέρη που τα συναπαρτίζουν, όπως και τις εργασίες που συνδέονται με αυτά. Χωρίς καμία ματαιοδοξία για εξαντλητική κάλυψη του θέματος, θα εξετάσουμε βασικές σχετικές λέξεις που χρησιμοποιούμε στον καθημερινό λόγο. Αυτονοήτως δυσέντακτο το υλικό σε κατηγορίες, άρα εξίσου δυσχερής η κατηγοριοποίηση, αδρομερώς όμως θα μπορούσε να έχει την ακόλουθη μορφή…

Τα μαθηματικά, η γλώσσα των αριθμών και των σχημάτων, δεν είναι μόνο μια αφηρημένη επιστήμη που εξετάζει τις σχέσεις μεταξύ των ποσοτήτων. Είναι, επίσης, μια βαθιά ανθρώπινη δημιουργία. Είναι μια προσπάθεια να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας και τη θέση μας μέσα σε αυτόν. Δεν είναι τυχαίο που τόσο πολύ βαθιά και διαχρονικά συνδέθηκαν με τη φιλοσοφία.

Η γλώσσα μας, ως καθρέφτης της σκέψης μας, φέρει τα σημάδια αυτής της προσπάθειας. Μαθηματικές έννοιες και διαδικασίες έχουν εισχωρήσει στην καθημερινή μας επικοινωνία, εμπλουτίζοντάς την με νέες σημασίες και μεταφορές.

Η χένα είναι η γνωστή κόκκινη βαφή (φυτικής προέλευσης). Στο λεξιλόγιο των παλιών κυρίως Ηπειρωτών η χένα λέγεται οκνά (θηλυκό) ή και κνα (ουδέτερο). Υπάρχει μάλιστα η έκφραση «Απόμεινε σαν τη Σούλτω (Σουλτάνα) με την οκνά», δηλαδή έμεινε στα κρύα του λουτρού. Η έκφραση προέρχεται από το τουρκικό Kına gecesi, τη «βραδιά χένας», δηλ. το τελετουργικό βάψιμο χεριών στο σπίτι της νύφης την παραμονή του γάμου (τηρουμένων των αναλογιών, θα λέγαμε ότι ήταν το bachelor party της εποχής!). Η Σούλτω (Σουλτάνα), λοιπόν, έμεινε με τα χέρια βαμμένα, αφού ο γαμπρός δεν εμφανίστηκε. 

Ειδικότερα, υπάρχει μια αξιοσημείωτη ομάδα λέξεων που χαρακτηρίζουν μειωτικά κάποιον με βάση τα σχετικά με τη γέννησή του. Για παράδειγμα, οι λέξεις «κυττάρι» και «απόρριμμα». Η μεν πρώτη σημαίνει τον πλακούντα των θηλαστικών: «Τό ’καμε το κυττάρι η γίδα… Είναι γερά κι τα κατσίκια κι η γίδα». Στα νεογέννητα μωρά λέγεται «ύστερο» ή «ντύμα». Όταν χρησιμοποιείται η λέξη «κυττάρι» για άνθρωπο, η μειωτική σημασία είναι έντονη, εφόσον η λέξη κανονικά αναφέρεται στα ζώα.

Ένα παράδοξο γεγονός είναι και τούτο: Η οκά έπαψε να χρησιμοποιείται στην Τουρκία το 1931 (επί Κεμάλ Ατατούρκ), μάλιστα στη γειτονική χώρα ονομαζόταν eski okka (παλαιά οκά), σε αντιδιαστολή προς τη yeni (νέα) okka, δηλ. το χιλιόγραμμο (κιλό). Κι όμως, στη χώρα μας η οκά καταργήθηκε επισήμως το 1959, μαζί με τα υπόλοιπα παλαιά μέτρα και σταθμά (όπως για παράδειγμα η οργιά και ο πήχης).

Τη θαλπωρή του σπιτιού αποζητούμε όλοι, έπειτα από ένα ταξίδι ή στο τέλος μιας εξαντλητικής μέρας. Ισόγειο, υπόγειο ή ρετιρέ, ιδιόκτητο ή νοικιασμένο, με λίγα ή πολλά δωμάτια, σε πόλη ή σε χωριό, φτωχικό ή… έξυπνο, σαν να βγήκε από ταινία επιστημονικής φαντασίας, το σπίτι είναι ο πιο σημαντικός χώρος για τη ζωή κάθε ανθρώπου.