Κατηγορία: Πολιτισμός

Μια πολύ χαρακτηριστική κατηγορία γλωσσικών μεταφορών είναι οι λέξεις και εκφράσεις που συνδέονται με τον φόνο ή τον τραυματισμό και περιγράφουν καταστάσεις πολύ μεγάλης ταλαιπωρίας, οδύνης, δυσκολίας, δυσφορίας κ.λπ.

Η γλώσσα έχει και… δολοφονικές τάσεις!

«Χθες αγόρασα μια γιαπωνέζικη καρμανιόλα…», μου είπε ένας φίλος προ ημερών. Παλιός συμφοιτητής, τον θυμάμαι τόσα χρόνια να είναι υπόδειγμα ευγένειας, ψυχραιμίας και πραότητας. Οπότε, σκέφτηκα, τι το ήθελε το όργανο εκτέλεσης; Μόλις μου έδειξε περί τίνος επρόκειτο, συνειδητοποίησα ότι έχουμε κι εμείς τέτοια συσκευή στο γραφείο για να κόβουμε χαρτιά, αλλά δεν είχα ακούσει και ποτέ να τη χαρακτηρίζουν με αυτό το όνομα. Με αυτή λοιπόν την αφορμή σκέφτηκα να γράψω ένα σχετικό κείμενο, πάντα εμφορούμενος από τη μεταφορική σημασία λέξεων και φράσεων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Φώτης Κόντογλου: Θεία κι ασήμαντα πράγματα

Φώτης Κόντογλου: Θεία κι ασήμαντα πράγματα

Ανακάλυψα ένα μέρος απόκρυφο που ζούνε άνθρωποι φτυχισμένοι. Βρίσκεται πίσω από τα δέντρα. Από κει πέρα δε φαίνουνται τα μεγάλα και τα ακριβά παλάτια που κάθουνται οι άρχοντες, κείνοι πώ’ χουνε πολλά πλούτη. Τούτοι είναι όλοι φτωχοί κι έρχουνται εδώ κάθε καλοκαίρι για να ξεκουραστούνε, να δούνε κι αυτοί του Θεού την ευλογία. Τα σπίτια τους είναι μικρά, το’ να κοντά στ’ άλλο, σαν τα μελισσοκόφινα που ‘ναι μαζεμένα στ’ απάγκειο, κάτω απ’ το βουνό. Αυτό το σπιτομάζωμα είναι κρυμμένο μέσα στα δέντρα και το χωρίζει απ’ τον άλλον κόσμο ένα ξεροπόταμο, στενό και βαθύ.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Θησέας μάχεται με  τον ληστή Προκρούστη. Αττικής ερυθρόμορφη κύλικας, περ. 440-430 π.Χ. Museo Británico.

Θησέας, ένας μεταρρυθμιστής ήρωας

Σύμφωνα με τους διασωθέντες βασιλικούς καταλόγους των Αθηνών ο Θησέας φαίνεται να βασιλεύει από το 1251 μέχρι και το 1221 π.Χ., αλλά ακόμη η ιστορικότητα του ήρωα δεν έχει αποδειχτεί. Το ισχυρότερο στοιχείο αποτελεί το «Πάριο Χρονικό», μια επιτύμβια στήλη που αναφέρει ανάμικτα μυθικά και ιστορικά γεγονότα από το 1581 π.Χ. μέχρι και το 264 π.Χ.  Σίγουρα πάντως έδρασε πριν από τον Τρωικό πόλεμο, αφού ο Όμηρος σαν αρχηγό των Αθηναίων στην εκστρατεία αναφέρει τον Μενεσθέα, που διαδέχτηκε τον Θησέα στην βασιλεία των Αθηνών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Διήμερο φεστιβάλ  Δημιουργικής Γραφής (22-23 Ιουνίου 2024), στην Αίθουσα Πύργου Βιβλίων της ΕΒΕ, στο Κέντρο Πολιτισμού-Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Διήμερο φεστιβάλ  Δημιουργικής Γραφής (22-23 Ιουνίου 2024), στην Αίθουσα Πύργου Βιβλίων της ΕΒΕ, στο Κέντρο Πολιτισμού-Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Σας προσκαλούμε στο διήμερο φεστιβάλ  Δημιουργικής Γραφής και Συμπόσιο του Μεταπτυχιακού “Δημιουργική γραφή, θέατρο και πολιτιστικές βιομηχανίες: Καλλιτεχνικές, ερευνητικές και παιδαγωγικές εφαρμογές”  του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Παν. Πελοποννήσου με θέμα: «σύγχρονες γραφές του θεάτρου και της κριτικής» με την ευγενική υποστήριξη της Βιβλιοθήκης της Ελλάδος στις 22-23 Ιουνίου 2024, στην Αίθουσα Πύργου Βιβλίων της ΕΒΕ, στο Κέντρο Πολιτισμού-Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Διαβάστε περισσότερα ›
Μάνα και παιδί. Mary Cassatte Madre e figlio, 1890

Μάνα είναι μόνο μία

Το πρώτο χαμόγελο αλλά και το πρώτο κλάμα το χαρίσαμε εις την μητέρα μας. Το πρώτο μυστικό μας το καταστήσαμε κτήμα της. Σε αυτή καταφεύγαμε για να γνωστοποιήσουμε την επιτυχία μας ή την αποτυχία  μας καθώς και για να ζητήσουμε την προστασία της όταν κάναμε καμιά αταξία και ο πατρικός λόγος θα ήταν ολίγον οξύς. Αυτή ήξερε να οικονομεί τις καταστάσεις με σοφία και αγάπη, προς όφελος του παιδιού.

Διαβάστε περισσότερα ›
χασάπης: ως μειωτικός χαρακτηρισμός για χειρουργό, ειδικά αυτόν που οι ασθενείς του έχουν υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. – Ο μακαρίτης ο θείος έπεσε στα χέρια ενός χασάπη και, δυστυχώς, πέθανε στη διάρκεια της επέμβασης.

Αλμπάνης, χαμάλης, χαφιές: τα επαγγέλματα ως γλωσσικός μηχανισμός υποτίμησης

Η θεαματική πρόοδος της τεχνολογίας, με τον εξοβελισμό των χειρωνακτικών εργασιών και την αντίστοιχη εκμηχάνιση σχεδόν σε κάθε δραστηριότητα, έθεσε στο περιθώριο πληθώρα παραδοσιακών επαγγελμάτων, πολλά από τα οποία διασώζονται μόνο ως επίθετα (προφανώς η άσκηση τέχνης αφορούσε τους απώτατους συγγενείς).

Διαβάστε περισσότερα ›
Καὶ ὅσοι μέσα στὴ γενικευμένη κατάθλιψη τῶν ἡμερῶν δὲν βρίσκουν ἀποδέκτη καὶ ἀκροατήριο γιὰ νὰ ἐπιβραβεύσουν τὴν αὐταρέσκειά τους, ψάχνουν ἴσως ἐρημικό ἀκρωτήριο νὰ πέσουν στὸ κενό;

Ἀκρωτήριο – Ἀκροατήριο [σημειώσεις τετραετίας]

“Κάθε φαινόμενο στὸν κόσμο φέρει τὸν ἀριθμὸ τῆς κίνησῆς του, μέσα στὴν γενικὴ θεωρητικὴ συμπόσωση. Ἀλλὰ πόσες φορὲς μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι ἀντιλαμβανόμαστε, προσέχοντας τὸ οὐσιῶδες τῆς κίνησης, τὸν ῥυθμὸ μὲ τὸν ὁποῖο γεμἰζει τὸ ἄπειρο ποὺ συνήθως τὸ ἐννοοῦμε σὰν κ ε ν ό”.

Διαβάστε περισσότερα ›
Από την Πηνελόπη που ύφαινε και… ξε-ύφαινε προκειμένου να κερδίσει χρόνο για να αποφύγει να παντρευτεί κάποιον από τους μισητούς μνηστήρες μέχρι τον άρραφο χιτώνα του Χριστού, αλλά και το «αδειανό πουκάμισο» του Σεφέρη, η Ιστορία και η γραμματεία μας είναι γεμάτη από παραδείγματα στα οποία το ράψιμο ενός ρούχου είναι μια διαδικασία με ισχυρούς συμβολισμούς

Κοπτορραπτική… στην καθημερινή μας επικοινωνία!

Από την Πηνελόπη που ύφαινε και… ξε-ύφαινε προκειμένου να κερδίσει χρόνο για να αποφύγει να παντρευτεί κάποιον από τους μισητούς μνηστήρες μέχρι τον άρραφο χιτώνα του Χριστού και τον πλούσιο της παραβολής που «ἐνεδιδύσκετο πορφύραν καὶ βύσσον» (Λουκ. 16,19), αλλά και το «αδειανό πουκάμισο» του Σεφέρη, η Ιστορία και η γραμματεία μας είναι γεμάτη από παραδείγματα στα οποία το ράψιμο ενός ρούχου είναι μια διαδικασία με ισχυρούς συμβολισμούς.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πωλ Σεζάν. Paul Cézanne‎‎. Οι μεγάλες λουόμενες, 1906 Φιλαδέλφεια, Museum of Art.

Ο Αριστοτέλης και οι ιδιότητες της ακοής, της γεύσης και της όρασης

Η κατάδειξη των γευστικών αποχρώσεων θα τεθεί ως επιπλέον παράγοντας της διαμόρφωσης της ψυχής. Η ψυχή τρεφόμενη από τις εμπειρίες δεν μπορεί παρά να διαπλάθεται από τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Οι αισθήσεις είναι δυνατό να συνδεθούν με μνήμες, δηλαδή να προσδώσουν συναισθηματική διάσταση σε ό,τι αντιλαμβάνονται. Τα τραγούδια, ως καλλιτεχνική εκδοχή του ήχου είναι σε θέση να οδηγήσουν σε έντονες συναισθηματικές εξάρσεις επιτείνοντας τόσο τη χαρά όσο και τη λύπη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωνσταντίνος Παρθένης. «Ο θρήνος».

O  θρήνος της Παναγιάς

Η  παραλλαγή  αυτή  του  Επιτάφιου  Θρήνου  της  Παναγίας  είναι  από  τα  χωριά  της  ορεινής  Αχαΐας. Λεγόταν  κάθε  Μεγάλη  Παρασκευή  το  πρωί  από  τα  παιδιά  του  χωριού,  που  γυρνούσαν  από  σπίτι  σε  σπίτι,  όπως  τα  κάλαντα,  ως  τα  μέσα  της  δεκαετίας  του  1990  περίπου.

Διαβάστε περισσότερα ›