Ετικέτα: 1821

Παράσταση σε σκύφο: ένας σάτυρος καταδιώκει μια μαινάδα. Sculpture: a satyr pursues a maenad.

Ο Αριστοτέλης για τις ηδονές

Η ευδαιμονία ασφαλώς κι επηρεάζεται από τις περιστάσεις, αλλά ο κάτοχος της αρετής θα είναι πάντα πιο κοντά στην ευτυχία από οποιονδήποτε άλλον μέσα στις ίδιες συνθήκες ζωής. Το να συγκρίνεται η ευτυχία του ενάρετου που γνωρίζει την πιο αντίξοη τύχη με την ευτυχία κάποιου άλλου που όλα του έρχονται ευνοϊκά στερείται λογικής και είναι από θέση αρχής άδικο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Σπίτι με σκάλα στα Θερμιά. Κύθνος· από τετράδιο σχεδίων του Χριστιανού Χάνσεν· αρχές 19ου αιώνα.

Η Κοινοτική διοίκηση των Ελλήνων κατά την Τουρκοκρατία

Οι δημογέροντες εξεπροσώπουν την κοινότητα εις τας μετά των Τούρκων σχέσεις και είχον υποχρέωσιν να εμφανίζωνται ενώπιον οιασδήποτε τουρκικής αρχής ή επισκεπτομένου τον τόπον τούρκου τιτλούχου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Κολοκοτρώνης γράφει για την απελευθέρωση της Τριπολιτσάς

Ο Κολοκοτρώνης γράφει για την απελευθέρωση της Τριπολιτσάς

Καθημερινῶς εἴχαμε πόλεμο ἀπὸ τὸ μεσημέρι ἕως εἰς τὸ βράδυ, καὶ τὸ βράδυ τοὺς ἐμβάζαμεν μέσα. Ἐσιμώσαμεν τόσο κοντά, ὁποὺ ἐφέραμεν κοσμίτες διὰ νὰ φτιάσουν λαγούμι εἰς τὴν μεγάλη τάπια τῆς Τριπολιτζᾶς.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το Ναύπλιο. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Η ληστοκρατία στην Ελλάδα

Η σημαντική ανάπτυξη που γνωρίζει η ληστεία από τον καιρό της δημιουργίας του ελληνικού κράτους ως τις αρχές του αιώνα μας, δεν αποτελεί παρά τη συνέχιση της κλέφτικης και αρματολίτικης παράδοσης, που, κι αυτή με τη σειρά της, πηγάζει από την παμπάλαιη παράδοση της ληστείας στα Βαλκάνια και τη Μ. Ασία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η τρίχρωμη σημαία του Ρήγα Φερραίου σε χειρόγραφο του 1907.

Το ψήφισμα περί «αυτοχθόνων» και «ετεροχθόνων» Ελλήνων [1844]

Η ολιγαρχία, εν τη διανομή των λαφύρων της εξουσίας, είνε η προκαλέσασα την καταχθόνιον και αντεθνικήν συζήτησιν. Η ζήτησις μεγάλη, η προσφορά ελαχίστη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τρίκροτο πολεμικό πλοίο από την εποχή της επανάστασης του 1821.

Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος ή Σύνταγμα της Επιδαύρου. Περί θρησκείας.

Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες και απολαμβάνουσιν, άνευ τινός διαφοράς, όλων των πολιτικών δικαιωμάτων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η έξοδος ορίστηκε για την νύχτα του Σαββάτου του Λαζάρου με ξημερώματα Κυριακής των Βαΐων, μεταξύ 10ης και 11ης Απριλίου 1826. Τ

Οι πολιορκημένοι στο Μεσολόγγι οπλαρχηγοί απορρίπτουν πρόταση για «έντιμη» παράδοση τον Σεπτέμβριο του 1825

-Και τι φαντάζεσθε, ότι από φόβον <τών Ελλήνων> επέτυχεν ο Ίμπραΐμης εις Νεόκαστρον καί Ναυαρίνους; Ημείς κ’ εκεί τον ενικήσαμεν, και εδώ αν έλθη, θα πάθη τα χειρότερα. […] Πώς δεν επέτυχεν και εις τας λοιπάς θέσεις; Ας έλθη εδώ, και πάλιν ομιλούμεν- και βλέπετε αυτόν τον φοβερόν Ιμβραΐμην πόσον αξίζει έμπροσθέν μας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ιωάννης Κωλέττης (1773 ή 1774 - 31 Αυγούστου 1847

«Μεγάλη Ιδέα» και Αλυτρωτισμός

Καπετάνιοι της Ρούμελης και της βορείου Ελλάδος, προσκείμενοι στον Κωλέττη, διενεργούσαν επιδρομές στις τουρκοκρατούμενες τότε ακόμη Θεσσαλία και Ήπειρο, στις οποίες χρησιμοποιούσαν εθελοντές κάθε προελεύσεως, μεταξύ των οποίων και πολλούς ληστές, προσκειμένους στους καπετάνιους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Έγχρωμη γαλλική χαλκογραφία. Οι Έλληνες, ως τακτικός στρατός, τρέπουν σε φυγή τους Τούρκους. Αθήνα. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη.

Ο ελληνικός αλυτρωτισμός και το «Ρωμαίικον»

Ρωμαίικον. Εις τας ψυχάς όλων των απλών χριστιανών, των υπό το κράτος της Τουρκίας, απ’ αιώνων τεσσάρων και επέκεινα (αφ’ ότου δηλ. εκυριεύθη υπό των Τούρκων η Ευρωπαϊκή λεγομένη Τουρκία, έπειτα καν αυτή η Κωνσταντινούπολις) διεφυλάττετο η ιδέα και ελπίς της ελευθερώσεως και ανακτήσεως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αναπαράσταση της ορκωμοσίας των Ελλήνων επαναστατών στο ναό των Αγίων Αποστόλων στις 23 Μαρτίου 1821. Πίνακας του ζωγράφου Δράκου. Μουσείο Καλαμάτας.

Γιάνης Κορδάτος: Ο χαρακτήρας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821

Ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας των προγόνων μας από τη μια μεριά έδειξε τη ζωτικότητα της νεοελληνικής φυλής και από την άλλη το ξεχαρβάλωμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που θεωρούντανε μια από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις στις αρχές του 19ου αιώνα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το εμπόριο σκλάβων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση. Στις αρχές του 17ου αιώνα, το 1/5 των κατοίκων της Κωνσταντινούπολης ήταν δούλοι.

Το δουλεμπόριο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Το εμπόριο σκλάβων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση. Στις αρχές του 17ου αιώνα, το 1/5 των κατοίκων της Κωνσταντινούπολης ήταν δούλοι. Το 1637 υπήρχαν στο Αλγέρι 25.000 χριστιανοί αιχμάλωτοι, ανάμεσά στους οποίους και πολλοί Έλληνες.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το ζήτημα της Ουκρανίας υπήρξε αποφασιστικής σημασίας για τη ρωσική πολιτική.

Εµείς και η Ρωσία…

Η Ρωσία, κατά τη μετά Γκορμπατσόφ περίοδο, στρεφόταν σε μία πολιτική ενσωμάτωσης στους υπό δυτικό έλεγχο διεθνείς οργανισμούς και προς μια τουλάχιστον οικονομικής διάστασης συμμαχία με την Ευρώπη και κατεξοχήν τη Γερμανία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης (1725 - 17 Ιουνίου 1771) ήταν Έλληνας αγωνιστής.Την άνοιξη του 1770, και ενώ διεξαγόταν ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος (1768-1774), ξέσπασαν σε διάφορα μέρη του ελλαδικού χώρου εξεγέρσεις κατά των Οθωμανών, με υποκίνηση της Ρωσίας. Αρχηγός της εξέγερσης στα Σφακιά της Κρήτης (1770-1771) ήταν ο Ιωάννης Βλάχος ή Δασκαλογιάννης.

Τα «Ορλωφικά», η πρώτη ελληνική επανάσταση

Οι Έλληνες, μετά την εμπειρία των Ορλωφικών και τις απογοητεύσεις που τους προκάλεσε η στάση του Ναπολέοντα και της Γαλλίας, θα στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις… Τώρα, το μόνο που μπορούν και πρέπει να προσδοκούν οι Έλληνες είναι πως η δική τους επανάσταση θα υποχρεώσει τις μεγάλες δυνάμεις να πάρουν θέση, όπως και πράγματι θα συμβεί.

Διαβάστε περισσότερα ›
Έλληνας καπετάνιος σε καράβι εμπορικό, γύρω στα 1818. Μύκονος, Οικία Β. Κυριαζόπουλου.

Samuel Howe: Τα δάνεια του Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Κερδοσκοπίες και καταχρήσεις

Στις 2 Ιουνίου 1823 το Εκτελεστικό (Κυβέρνηση) εξουσιοδότησε τους Ιωάννη Ορλάνδο, Ανδρέα Ζαΐμη και Ανδρέα Λουριώτη να μεταβούν στο Λονδίνο και να συνάψουν δάνειο 4.000.000 ισπανικών ταλλήρων· με τα χρήματα του δανείου επρόκειτο να ναυπηγηθούν δύο πολεμικές φρεγάτες και έξι ατμόπλοια

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ιωάννης Κωλέττης (1773 ή 1774 - 31 Αυγούστου 1847) ήταν Έλληνας πολιτικός την εποχή της Επανάστασης του 1821

Το «σύστημα» του Ι. Κωλέττη (1844-1847)

Ο πρώτος κοινοβουλευτικός πρωθυπουργός της Ελλάδας υπήρξε ο Ιωάννης Κωλέττης, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του στις 6 Αυγούστου 1844. Έχοντας επικρατήσει στις αιματηρές εκλογές του 1844, με την συνδρομή του Ανδρέα Μεταξά ηγέτη του ρωσικού κόμματος, θα μείνει στην εξουσία μέχρι τον θάνατο του, τον Αύγουστο του 1847.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θεόδωρος Βρυζάκης. Η έξοδος του Μεσολογγίου (λεπτομέρεια)

Ο Αδ. Κοραής για την Επανάσταση του 1821

Ο Αδαμάντιος Κοραής έμαθεν εις το Παρίσι τα ανέλπιστα νέα της εκρήξεως της Επαναστάσεως, τα γεγονότα των ηγεμονιών, τον απαγχονισμόν των αρχιερέων, την εξέγερσιν του Μορέως. Ο Δημ. Υψηλάντης του έγραψεν εξ Οδησσού 1 Απριλ. 1821 αναγνωρίζων αυτόν ως πνευματικόν Πατέρα του κινήματος.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γιάννης Μακρυγιάννης (1797 - 1864)

Μάριος Πλωρίτης: Τα «θεριά» και οι «ολίγοι»

«Αν ήξερες τ’ αληθινά αγαθά της ζωής, δεν θα επιθυμούσες το έχει των άλλων. Εγώ προτιμώ να πεθάνω για την Ελλάδα παρά να γίνω μονάρχης των ομοφύλων μου»

Διαβάστε περισσότερα ›
Το λοιμοκαθαρτήριο της Αγίας Μαύρας. Λιθογραφία του 1821. Αθήνα, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη. The sanctuary of St. Mavra. Lithography of 1821. Athens, Gennadius Library.

Η Κοινοτική διοίκηση των Ελλήνων κατά την Τουρκοκρατία

Οι δημογέροντες εξεπροσώπουν την κοινότητα εις τας μετά των Τούρκων σχέσεις και είχον υποχρέωσιν να εμφανίζωνται ενώπιον οιασδήποτε τουρκικής αρχής ή επισκεπτομένου τον τόπον τούρκου τιτλούχου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Farmers during the Ottoman domination were free farmers, that is, they had the right to use it or the servants, ie landowners who usually cultivated the landowners' estates. Rural scene. Paris, National Library.

Αδαμάντιος Κοραής (1748-1833)

«Δια την αγάπην της πατρίδος, φίλοι συμπατριώται, πιστεύσατε ταύτην την αλήθειαν, ότι η μετάδοσις των επιστημών εις την Ελλάδα, αν ακολουθήσετε την καλήν μέθοδον, είναι αληθινή μετακένωσις από τα κοφίνια των αλλογενών εις τα κοφίνια των Ελλήνων…».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ιωάννης Καποδίστριας

Για τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια

Ο Καποδίστριας δεν ήταν επίσης αρεστός στους Άγγλους επειδή είχε κιόλας προσπαθήσει να απαλλάξει την ιδιαίτερη πατρίδα του την Κέρκυρα από την κατοχή τους. Ότι και να έκανε δε δεν θα μπορούσε να τους γίνει ποτέ αρεστός γιατί τον «κυνηγούσε» το αμαρτωλό παρελθόν του, η προσήλωσή του στον Αυτοκράτορα Αλέξανδρο της Ρωσίας και οι πολύτιμες υπηρεσίες που του είχε προσφέρει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Βασίλης Κρεμμυδάς

Βασίλης Κρεμμυδάς: Η αστική τάξη το ’βαλε στα πόδια! (συνέντευξη)

«Ως ιστορικός, εις ό,τι αφορά τον εκσυγχρονισμό, θα πω μονάχα τρία ονόματα: Αλέξανδρος Κουμουνδούρος, Χαρίλαος Τρικούπης, Ελευθέριος Βενιζέλος». Ο Ιωάννης Καποδίστριας, κατά τα λοιπά, ήταν «αυταρχικός» ενώ ο Ιωάννης Κωλέττης παραμένει «ατεκμηρίωτα κατασυκοφαντημένος».

Διαβάστε περισσότερα ›
Γκραβούρα του 1870 που αναπαριστά τις εκλογές του 1844 στην Τρίπολη.

Οι εκλογές του 1844

Σύμφωνα με τον εκλογικό νόμο οι κάλπες έμεναν ανοιχτές για οκτώ ημέρες, ενώ σε πολλές περιοχές οι εκλογές διήρκεσαν ακόμη και δυο μήνες. Στην Αθήνα, μάλιστα, οι κάλπες άνοιξαν την 1η Αυγούστου και έκλεισαν την 26η του ίδιου μήνα!

Διαβάστε περισσότερα ›
Για τη διαδικασία γένεσης και για το χαρακτήρα του ελληνικού αστισμού (1200-1830)

Για τη διαδικασία γένεσης και για το χαρακτήρα του ελληνικού αστισμού (1200-1830)

Ήταν, συνεπώς, το καθεστώς των Διομολογήσεων που μετέτρεψε τη Βαλκανική Χερσόνησο και ιδιαίτερα τον υπόδουλο στον βάρβαρο οθωμανισμό ελλαδικό χώρο σε ενδοχώρα των καπιταλιστικών μητροπόλεων στην οποία διαμορφώθηκαν σε καθεστώς διπλής και τριπλής κατοχής οικονομικές και κοινωνικές δομές εξαρτημένες και συμπληρωματικές προς την αναπτυξιακή στρατηγική και τις αναπτυξιακές ανάγκες των μητροπολιτικών κέντρων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Σκηνή από αγροτική περιοχή της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας. Αθήνα. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη

«Η της Γ΄ Σεπτεμβρίου εν Αθήναις Εθνική των Ελλήνων Συνέλευσις»

«… η πλειοψηφία της Συνελεύσεως ήτο κατά το μέγιστον μέρος υπέρ του ενός Νομοθετικού Σώματος, δηλαδή της απλής Βουλής. Αλλ’ η πίεσις των Πρέσβεων των Δυνάμεων εχόντων επιρροήν επί των μελών της Συνελεύσεως επέβαλε την παραδοχήν της Γερουσίας προς ενίσχυσιν της Βασιλείας».

Διαβάστε περισσότερα ›
Παναγιώτης Κονδύλης: «Ο Κοραής και η Φιλοσοφία του Διαφωτισμού»

Παναγιώτης Κονδύλης: «Ο Κοραής και η Φιλοσοφία του Διαφωτισμού» (κείμενο & ηχητικό ντοκουμέντο)

Το σπάνιο αυτό ηχητικό ντοκουμέντο -πρόκειται για τη μοναδική γνωστή καταγραφή της φωνής του Παναγιώτη Κονδύλη- προέρχεται από το Αρχείο Φωνών του Γιώργου Ζεβελάκη

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Καλλέργης μπροστά στα βασιλικά ανάκτορα

Η «βελούδινη επανάσταση» της 3ης Σεπτέμβρη 1843

Το κίνημα του 1843 θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια ειρηνική μεταπολίτευση. Μια «βελούδινη επανάσταση».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νικήτας Σταματελόπουλος ή Νικηταράς (2 Ιανουαρίου 1787 - 25 Σεπτεμβρίου 1849) ήταν Έλληνας οπλαρχηγός, ηγέτης στην Ελληνική Επανάσταση του 1821

Οι «φιλορθόδοξοι» Ναπαίοι

Η «ρωσική επικουρία», όπως αναφέρει και ο Μπ. Άννινος, ήταν η ψυχή του ρωσικού «κόμματος».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο αγγλικός στόλος υπό τον αντιναύαρχο Κόδριγκτον, ο γαλλικός υπό τον υποναύαρχο Δεριγνύ και ο ρωσικός υπό τον υποναύαρχο Χέυδεν, κατέπλευσαν στην Πελοπόννησο για να επιβάλουν την κατάπαυση των εχθροπραξιών. Ελληνικό γραμματόσημο

Νίκος Τσιφόρος: Ο Κάνιγκ και το 1821

Ο Κάνιγκ βρήκε τη ευκαιρία. Ήθελε πάλι να χτυπήσει την Ιερή Συμμαχία· και το 1827, «αναγνώρισε» τους Έλληνες που πολεμούσανε σαν κράτος και σαν δίκιο (γι’ αυτό του ‘χουμε και το άγαλμα στην πλατεία Κάνιγγος).

Διαβάστε περισσότερα ›
Το λοιμοκαθαρτήριο της Αγίας Μαύρας, λιθογραφία του 1821. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αθήνα

Οι συντεχνίες και τα ισνάφια

Αναμφίβολα λοιπόν, τα συνάφια είναι κατά την τουρκοκρατία οι σημαντικότεροι δημιουργοί όχι μόνο στην οικονομική και επαγγελματική ανάπτυξη της χώρας, αλλά και στη θρησκευτική και κοινωνική υπόσταση του έθνους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τουρκοκρητικοί

Οι Τουρκοκρητικοί

Αποτέλεσμα των παραπάνω είναι οι μουσουλμάνοι της Κρήτης να φτάσουν, παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης το 1821, το 45%-50% του πληθυσμού του νησιού. Είναι κάτοικοι των πόλεων στη συντριπτική πλειοψηφία, όλοι μιλούν τα ελληνικά και αγνοούν τα τουρκικά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωνσταντίνος Ν. Σάθας: Τουρκοκρατούμενη Ελλάς (PDF)

Κωνσταντίνος Ν. Σάθας: Τουρκοκρατούμενη Ελλάς (PDF)

Ο Κωνσταντίνος Σάθας (Αθήνα, 1842 – Παρίσι, 12 Μαΐου 1914) ήταν από τους επιφανέστερους Έλληνες ιστορικούς της νεότερης Ελλάδας καθώς και από τους πρωτοπόρους των νεοελληνικών ερευνών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η μάχη του Ασλάναγα στην οποία συμμετείχε και ο Χρ. Νέζερ

Το ημέρωμα της Μάνης…

Αυτοί οι ορεσίβιοι πολεμιστές έπρεπε, στα πλαίσια της δημιουργίας του ενιαίου εθνικού κράτους, να ενσωματωθούν στη νεοελληνική εθνική κουλτούρα. Εμπόδιο στεκόταν ο μεσαιωνικός τρόπος ζωής τους καθώς και η τοπικιστική τους νοοτροπία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κυριάκος Σιμόπουλος: Βασανιστήρια και εξουσία (PDF)

Κυριάκος Σιμόπουλος: Βασανιστήρια και εξουσία (PDF)

Ο Κυριάκος Σιμόπουλος γεννήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου του 1921 στο Καστανοχώρι Μεγαλόπολης (Κραμποβό). Σπούδασε στη Νομική Αθηνών. Στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση και έγραφε με το ψευδώνυμο «Αχιλλέας» στον παράνομο Τύπο της Εθνικής Αντίστασης από το όρος Ελικώνα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κ.Θ. Δημαράς: Νεοελληνικός Διαφωτισμός (PDF)

Κ.Θ. Δημαράς: Νεοελληνικός Διαφωτισμός (PDF)

Ο Κωνσταντίνος Δημαράς του Θησέως (1904-1992), αναφερόμενος συχνότερα ως «Κ.Θ. Δημαράς», ήταν Έλληνας φιλόλογος, κριτικός και ιστορικός της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Σκηνή από αγροτική περιοχή της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας. Αθήνα. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη

Η χειροτεχνία στην Ελλάδα πριν το 1821

Πολλές ορεινές μάλιστα κοινότητες, είτε με τα όπλα, είτε με συμβάσεις, είχαν αποχτήσει αυτοτέλεια. Άλλες αποτελούσαν αυτόνομες ομοσπονδίες, όπως τα δώδεκα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής, πριν από τη μεγάλη μας επανάσταση. Στη Χαλκιδική λειτουργούσαν 500-600 καμίνια, είναι όμως άγνωστο πόσο μετάλλευμα έβγαζαν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κρητικός ορεσίβιος με τόξο και φαρέτρα. DAPPER, Olfert. Naukeurige Beschryving der Eilanden in de Archipel der Middelantsche Zee, en ontrent dezelve, gelegen: Waer onder de voornaemste Cyprus, Rhodes, Kandien, Samos, Scio, Negroponte, Lemnos, Paros, Delos, Patmos, en andere, in groten getale…, Άμστερνταμ, Wolfgangh, Waesbergen, Boom, Someren, Goethals, 1688.

Οι Ξεκουκούλωτοι και οι Χαΐνηδες της Κρήτης

«Οι κλέφτες της άλλης Ελλάδας συνεβιβάζοντο ενίοτε και εγίνοντο αρματολοί και μερικοί ετιμωρούντο μόνον με φυλάκισιν, από την οποία συχνά εσώζοντο. Αλλ’ οι χαΐνηδες της Κρήτης, όταν έπεφταν στα χέρια της εξουσίας ήταν χαμένοι. Η μανία των Τούρκων εναντίον τους δεν έβρισκεν άλλην ικανοποίησιν παρά την διά μαρτυρίων θανάτωσιν.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Νικόλαος Γύζης (1842-1901) - Μάνα με παιδί.

Η γυναίκα στα δημοτικά μας τραγούδια

Ιδιαίτερα για μας τους Έλληνες, τα δημοτικά τραγούδια, έχουν και γι’ άλλο λόγο μεγαλύτερη σημασία και αξία, εξόν από την καθαρά αισθητική τους. Ότι, δηλαδή, μας χρησιμεύουν σα μοναδική σχεδόν πηγή για να λάβουμε μιαν ιδέα, για τη ζωή του ελληνικού λαού, σε όλες τις πλευρές και τις εκδηλώσεις του κατά τους δύσκολους χρόνους της δουλείας του.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Αθήνα επί τουρκοκρατίας. Πηγή: Διον. Κόκκινος, Η Ελληνική Επανάστασις.

Νίκος Σβορώνος: Ο νεοελληνικός Διαφωτισμός και η εθνικοαπελευθερωτική ιδεολογία

Επτά αιώνες, από το τέλος του 11ου αιώνα ως το τέλος του 18ου, χρειάστηκαν για να μπορέσει ένας παλαιός λαός όπως ο ελληνικός να συγκροτηθεί σε ένα νέο έθνος και να ξεκαθαρίσει τα κύρια στοιχεία της εθνικής του συνείδησης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Διαβάστε τον ύμνο του Βίκτωρ Ουγκώ για την επανάσταση του 1821 ‘Ενθουσιασμός’

Διαβάστε τον ύμνο του Βίκτωρ Ουγκώ για την επανάσταση του 1821 ‘Ενθουσιασμός’

Εις την Ελλάδα! Εις την Ελλάδα!
Λεβέντες γεια σας! πέρα και πέρα

Διαβάστε περισσότερα ›
Σηματολόγιο του ναυάρχου των Ψαρών Αποστόλη. Πηγή: Διον. Κόκκινος, Η Ελληνική Επανάστασις.

Νίκος Σβορώνος: Η οθωμανική κατάκτηση και η ιδεολογία της οργάνωσης και της επιβίωσης του έθνους

Ο πλουτισμός του περιεχομένου της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων, η προσπάθεια της αποσαφήνισης και της εναρμόνισης των διαφόρων στοιχείων που την συνθέτουν, θα γίνει ουσιαστικά από τις δυνάμεις που αναπτύχθηκαν σε αντίθεση με την τουρκική κατάκτηση και έξω από αυτήν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Βυζαντινός αετός στο μοναστήρι των Μετεώρων

Νίκος Σβορώνος: Η ανάπτυξη της εθνικής ελληνικής ιδέας

Οι ιδεολογικές αυτές κατευθύνσεις θα ξεκαθαριστούν περισσότερο στους αιώνες που ακολουθούν, με την ανάπτυξη ενός ισχυρού πατριωτικού αισθήματος μέσα στους πολύπλευρους αγώνες του Ελληνισμού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γιάννης Σκαρίμπας, Το 1821 και η αλήθεια, εκδόσεις Κάκτος, τ.Α'. Αθήνα, 1995.

Γιάννης Σκαρίμπας: Η Επανάσταση του 1821 και οι «ασπρορουχάδες» της Ιστορίας

Με το να παριστάνουν την Ελληνική Επανάσταση σαν πράξη εξωελλαδική (το οποίον: ότι την παρασκεύασαν οι λόγιοι!) πάν’ να μειώσουν την αυτοδύναμη αξία της, για να τους λογαριάζουμε σωτήρες. Το σινάφικο – όλων αυτών -«κατεστημένο» τους τούς κάνει να μιλάν την ίδια γλώσσα… Ας ξέρουν ότι μας είναι αναξιόπιστοι.

Διαβάστε περισσότερα ›
O Γεωργάκης Ολύμπιος (1772-1821) ήταν αρματολός, Φιλικός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, από τους πιο άξιους συνεργάτες του Αλεξάνδρου Υψηλάντη κατά τον Αγώνα στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.

Η Φιλική Εταιρεία

Η κοινή θρησκεία των Ρώσων και των Ελλήνων, τα ελληνικά πλοία με ρωσική σημαία και η προστασία των εμπόρων, οι συχνοί ρωσοτουρκικοί πόλεμοι, το άσυλο που έδιναν οι Ρώσοι σε Έλληνες, οι παραδόσεις και οι προφητείες για το Ξανθό Γένος που θα έσωζε των Ελληνισμό και η κατά σύμπτωση ίδρυση της Εταιρείας στη Ρωσία, όλα αυτά βοήθησαν στη διάδοσή της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η αφίσα που κυκλοφόρησε στη Γαλλία για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Βίκτωρος Ουγκό

Ο φιλελληνισμός του Βίκτωρος Ουγκό

Είναι πεποίθηση για τον Ουγκό, όπως και για όλους αυτούς που είχαν διδαχθεί τα κλασικά γράμματα, το χρέος της Γαλλίας προς την Ελλάδα, που θεωρείται πνευματική μητέρα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Καλαμάτα, 23 Μαρτίου 1821, αγιασμός των επαναστατών στις όχθες του χειμάρρου Νέδα

Ομιλία για την επέτειο της 25ης Μαρτίου

Σε αυτά τα 400 χρόνια είχαν προηγηθεί κι άλλες προσπάθειες οι Έλληνες να αποτινάξουν την Οθωμανική κυριαρχία και να κερδίσουν την Ελευθερία τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ευγένιος Βούλγαρης ή Βούλγαρις (1716 - 1806) ήταν Έλληνας κληρικός, παιδαγωγός, μεταφραστής του Βολταίρου και διαπρεπής στοχαστής του Νεοελληνικού Διαφωτισμού.

Στα ίχνη του Ευγενίου Βούλγαρη

Υπήρξε φιλόσοφος, θεολόγος και θετικός επιστήμονας και συγχρόνως δεινός φιλόλογος και μεταφραστής των έργων του Βιργιλίου σε ομηρικό εξάμετρο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η μετακίνηση των Εβραίων από την Ισπανία

Σεφαρδίτες Εβραίοι και Οθωμανοί Τούρκοι – Μια σχέση αγάπης

Οι Σεφαρδίτες είναι οι μόνοι μη μουσουλμανικοί πληθυσμοί που γίνονται Οθωμανοί υπήκοοι με τη θέλησή τους. Μετά από τους συνεχείς διωγμούς από τις χριστιανικές χώρες της Ευρώπης, βρήκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το καταφύγιο που τους δέχτηκε με «ανοιχτές αγκάλες».

Διαβάστε περισσότερα ›
Μάχη στα στενά των Δερβενακίων (πίνακας του Θ. Βρυζάκη)

Μάχη των Δερβενακίων – Η καταστροφή του Δράμαλη (1822)

Η συντριβή της στρατιάς του στα Δερβενάκια και στο Αγιονόρι έσωσε την Επανάσταση στην Πελοπόννησο και – όπως συνηθίζεται – έμεινε ως θρύλος στη λαϊκή μνήμη. Ο Κολοκοτρώνης, ως εμπνευστής της διπλής νίκης (στην οποία συνέβαλαν ο Νικηταράς και άλλοι οπλαρχηγοί), απέκτησε μεγάλο κύρος και αναδείχθηκε αρχηγός των στρατιωτικών δυνάμεων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Παλιό σπίτι στην Κοζάνη, πιθανόν στις αρχές του 20ου αιώνα

Ιστορία της Κοζάνης: Αλήφρονες και Δημοκρατικοί στα τέλη του 19ου αιώνα

Όμως, μετά την φυγή του αρχηγού των δημοκρατικών Γεωργίου Αυλιώτη, το κόμμα του Ρούσα ενισχύθηκε αρκετά, ώστε, όταν ο Αλή πασάς ανακηρύχθηκε ηγεμόνας της Ρούμελης, ο Ρούσας έφερε την πόλη άνω κάτω κατά το δοκούν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αττική κύλικα με λευκό βάθος. Λεπτομέρεια παράστασης με τον Απόλλωνα να τελεί σπονδή. 430-470 π.χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Νίκος Σβορώνος: Η έννοια του «έθνους»

Η έννοια έθνος στην αυστηρή της σημασία παρουσιάζεται περισσότερο ή λιγότερο ολοκληρωμένη και γενικευμένη, τουλάχιστον στους προηγμένους λαούς, από το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κατά την μάχη του Δραγατσανίου οι ιερολοχήτες έπεσαν μαχόμενοι τραγουδώντας τον Θούριο του Ρήγα

Ο Έλληνας επαναστάτης Ρήγας Φερραίος

«-Έτσι πεθαίνουν τα παλικάρια!» φώναξε ο Ρήγας πριν οι σφαίρες τρυπήσουν το στήθος του. «Άφθονο σπόρο έσπειρα» είπε. «Θα ‘ρθει ώρα που το έθνος μου θα τρυγήσει τους γλυκούς καρπούς του».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Πάτρα στις αρχές του 19ου αιώνα. (Πηγή: Δ. Κόκκινος, Επίτομη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης)

Η κατάσταση στην Ελλάδα πριν από την Επανάσταση του 1821

Και πράγματι, πώς ήταν δυνατό οι Έλληνες αυτοί που γνώρισαν τη Δύση και τον πολιτισμό της να μη διαπιστώσουν, ξαναγυρίζοντας στην πατρίδα, την απελπιστική στασιμότητα του οθωμανικού συστήματος;

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αλέξανδρος και ο δάσκαλος του, Αριστοτέλης

Διονύσιος Α. Ζακυθηνός: Ο Ελληνισμός άνευ πρωτογενούς εξουσίας – Δυο Ιστορικά παράλληλα: Ρωμαιοκρατία και Τουρκοκρατία

Κατά τας παραμονάς της Ρωμαϊκής κατακτήσεως ο Ελληνισμός της κυρίως Ελλάδος ευρίσκεται εις προφανή κάμψιν. Αλλά το κέντρον του βάρους του έχει από μακρόν μετατοπισθή προς ανατολάς.

Διαβάστε περισσότερα ›
Μαρμάρινη προτομή νέου από την Ελευσίνα. 3ος αιώνας μ.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Έλληνες ή Ρωμιοί;

«Αν το ελληνικόν έθνος ήτο όμοιο προς τ’ άλλα το ρωμαικόν κράτος αποτελούντα έθνη· αν δεν είχεν ιστορίαν ένδοξον, προγενεστέραν της ιδρύσεως του κράτους εκείνου, και ηδύνατο ν’ απαρνηθή αυτήν, θα εθεώρει βεβαίως επαρκή την δόξαν ότι ανήκε ποτέ εις το μέγαν και πανίσχυρον ρωμαικόν κράτος, και τοσούτο μάλλον, καθ’ όσον ήτο η ψυχή αυτού, εν πάσι πρωτοστατούν και τα πάντα εν αυτώ ιθύνον. Τότε δε θα ωφείλωμεν να πάρομεν του κράτους εκείνου το όνομα και να διατηρήσωμεν την προσηγορίαν του Ρωμιού, να ονομάσωμεν δεν και την ημετέραν χώραν αντί Ελλάδος Ρωμανίαν, ως ονόμαζε ο ελληνικός λαός κατά τους μέσους χρόνους την βυζαντινήν επικράτειαν.»

Διαβάστε περισσότερα ›
2009 180th Anniversary
 of National Archaeological Museum
ATHENS

Ο χαρακτήρας των σύγχρονων Ελλήνων

Βεβαίως, ο Έλληνας έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όμοια μ’ εκείνα των αρχαίων κατοίκων της Ελλάδας, τα οποία δεν υπάρχουν με κανέναν τρόπο ίδια (κοινά) σε άλλα σύγχρονα έθνη: περιέργεια, κενοδοξία, φιλοδοξία, πανουργία κτλ., αν και συναντώνται σε όλα τα έθνη, λιγότερο ή περισσότερο, μαζί με άλλες ιδιότητες χαρακτηρίζουν κυρίως τους σύγχρονους Έλληνες, παρά οποιονδήποτε άλλο λαό· τέτοια γνωρίσματα, στο σύνολό τους, συμφωνούν θαυμάσια με τον χαρακτήρα που αποδίδεται στους αρχαίους Έλληνες. Η ομοιότητα δεν περιορίζεται μόνο στα ηθικά προτερήματα ή ελαττώματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θοδωρής Κολοκοτρώνης - πίνακας του Θεόφιλου

Ο Λόγος του Κολοκοτρώνη στην Πνύκα

Όταν αποφασίσαμε να κάμωμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα ούτε πως δεν έχομε άρματα ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε «πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα», αλλά ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γνωρίζουμε όμως ότι στον πρώτο χρόνο, πριν ακόμα συγκληθεί η πρώτη Εθνοσυνέλευση, τα ελληνικά όπλα αριστεύουν και η Επανάσταση εξαπλούται, ενώ όλα τα δεινά αρχίζουν μετά την Εθνοσυνέλευση.

Κωστής Παπαγιώργης: Η Επανάσταση του 1821 και οι «εκσυγχρονιστές»

Και τίθεται το ερώτημα: ξεσηκωμένοι πληθυσμοί που οπλίστηκαν αυτοσχεδίως και αντιμετώπιζαν έναν οργανωμένο στρατό, γιατί να είχαν τόσο μεγάλο καημό για Σύνταγμα; Το επίσημο πρόσχημα έλεγε ότι οι δυτικές κυβερνήσεις θα παρεξηγούσαν τον Αγώνα ως καρβουνιάρικο αν δεν επιδεικνυόταν ένα Σύνταγμα. Ο Διαμαντούρος αναπτύσσει το γνωστό επιχείρημα ότι οι ντόπιες δυνάμεις αγνοούσαν την έννοια του εθνικού κράτους, της κεντρικής εξουσίας, της οργανωμένης διοίκησης – και σωστά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Καθημερινή σκηνή ελληνικής οικογένειας επί τουρκοκρατίας

Συνύπαρξη αλά Τούρκα…

Η αυτοδιοίκηση της Στερεάς Ελλάδας είχε γενικά τα ίδια χαρακτηριστικά με της Πελοποννήσου. Και εδώ υπάρχουν κοτζαμπάσηδες και επαρχιακές συνελεύσεις, αλλά ποτέ δεν έφτασε στο επίπεδο της Πελοποννήσου. Κυριότερη αιτία, κατά τον Νικ. Μοσχοβάκη, ήταν οι κλεφταρματωλοί των ορεινών, για τους οποίους σημειώνει: «…αι ορειναί επαρχίαι, ούσαι η εστία των αρματωλών και καπετάνων, μεγίστην ασκούντων επιρροήν, απετέλουν ήκιστα προσφυές έδαφος εις ανάπτυξιν συστήματος πολιτικής αυτοδιοικήσεως».

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι στολές του νέου εθνικου στρατού

Έργα και ημέραι της Αντιβασιλείας (1833-1835)

Η εικόνα της αντιβασιλείας αμαυρώθηκε ακόμη περισσότερο στα μάτια της ελληνικής κοινής γνώμης, όταν ξεκίνησαν διώξεις ενάντια σε καταξιωμένους και επιφανείς αγωνιστές της επανάστασης. Μεταξύ των διωκομένων ήταν και ο Θεοδ. Κολοκοτρώνης, η καταδίκη του οποίου ξεσήκωσε πλήθος αντιδράσεων. Η προσπάθεια αυτή της αντιβασιλείας είχε δυο κυρίως στόχους, να περιοριστεί η επιρροή των ρωσόφιλων «ναπαίων» και να χτυπηθεί η προηγούμενη στρατιωτική ηγεσία των ατάκτων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ρήγας σε χαρτονόμισμα των διακοσίων δραχμών

Ρήγας Βελεστινλής

Το αθώο αίμα του Ρήγα προετοίμασε την ταχεία εξάλειψη των βάρβαρων τυράννων και γρήγορα θα εμφανιστούν οι οπαδοί του. Τότε λοιπόν θ’ αποδείξουμε κι εμείς στην πράξη την ευγνωμοσύνη μας προς αυτόν, υψώνοντας στο κέντρο της ελεύθερης Ελλάδας στεφάνια δόξας και μνημεία της νίκης μας (θριάμβους), ως μνημόσυνο για τον ένδοξο αυτόν άνδρα, που στάθηκε αρχηγός και πρωτεργάτης στην απελευθέρωση της.

Διαβάστε περισσότερα ›