Ετικέτα: Σπαρτιάτες

Ο Θουκυδίδης. Bust of Thucydides. 3rd c. BCE: Louvre Museum. Paris, France. ArtStor: Erich Lessing Culture and Fine Arts Archive

«Θα κληροδοτήσουμε τον πόλεμο στα παιδιά μας…». (Μέρος Γ’)

Τρεις σχεδόν δεκαετίες ενόπλων συγκρούσεων είχαν αφήσει την Αθήνα ηττημένη, οικονομικά κατεστραμμένη και χωρίς ηθικό, ανατρέποντας την ισορροπία με την Περσική Αυτοκρατορία. Η ηγεμονία της είχε χαθεί και, μαζί με την πολιτική, έχασε και την πολιτιστική ηγεσία της Ελλάδας.

Διαβάστε περισσότερα ›
“Κύκνειο άσμα”. Η φράση προήλθε από την παράδοση ότι ο κακόφωνος κύκνος, όταν διαισθανθεί τον θάνατό του, κελαηδεί με γλυκιά φωνή. “Κύκνειο άσμα” είναι το τελευταίο έργο πνευματικού δημιουργού, πριν από τον θάνατό του.

Παροιμιώδεις φράσεις στη νεοελληνική γλώσσα (ΙΙΙ)

“Κύκνειο άσμα”. Η φράση προήλθε από την παράδοση ότι ο κακόφωνος κύκνος, όταν διαισθανθεί τον θάνατό του, κελαηδεί με γλυκιά φωνή. “Κύκνειο άσμα” είναι το τελευταίο έργο πνευματικού δημιουργού, πριν από τον θάνατό του.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θεμιστοκλής: Η μεγαλύτερη ιδιοφυΐα της αρχαιότητας

Θεμιστοκλής: Η μεγαλύτερη ιδιοφυΐα της αρχαιότητας

Μετά την μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ., ενώ πολλοί Αθηναίοι πίστευαν πως απαλλάχθηκαν από την περσική απειλή, ο Θεμιστοκλής θα προβλέψει ότι οι Πέρσες θα επανέλθουν και πως τελικά ο αγώνας θα κρινόταν στη θάλασσα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Πυθαγόρας ο Σάμιος (580 π.Χ. - 496 π.Χ.) ήταν σημαντικός Έλληνας φιλόσοφος, μαθηματικός, γεωμέτρης και θεωρητικός της μουσικής.

Οι αρχαίες ελληνικές αποικίες στη Δύση. Κάτω Ιταλία και Σικελία. Ο Πυθαγόρας και η «Μεγάλη Ελλάδα»

Ο αποικισμός λοιπόν της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας από την Ελλάδα έγινε ξαφνικά και μέσα σε 50 χρόνια, από το 736 έως το 683 π.Χ. Για να αντιληφθούμε το αξιοσημείωτο αυτό ιστορικό φαινόμενο, πρέπει να θυμηθούμε ότι στα χρόνια αυτά κατασκευάστηκαν, όπως προείπαμε, από τους Κορινθίους τα πρώτα μεγάλα πλοία, οι τριήρεις.

Διαβάστε περισσότερα ›
Όστρακα με ονόματα Αθηναίων πολιτών. Φωτογραφία του Gösta Hellner, Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθήνας (1963)

Κων. Παπαρρηγόπουλος: Οστρακισμός. Οι μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη και η απόπειρα του Κλεομένη υπέρ των ολιγαρχικών

Επί Κλεισθένη ψηφίστηκε στην Αθήνα ένας θεσμός που έδωσε αφορμή για πολλές παρεξηγήσεις και κατηγορίες κατά των Αθηναίων, ο λεγόμενος οστρακισμός.

Διαβάστε περισσότερα ›
Μαρμάρινο ειδώλιο αρπιστή. Πρωτοκυκλαδική ΙΙ περίοδος, 2800-2300 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Marble figurine artiste. Early Cycladic II period, 2800-2300 BC National Archaeological Museum.

Κων. Παπαρρηγόπουλος: Ο μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη. Ισαγόρας. Η κλήρωση των αρχόντων στην αρχαία Αθήνα

Πρώτα από όλα ο Κλεισθένης κατάργησε τις αρχαίες τέσσερις φυλές και σύστησε στη θέση τους δέκα νέες, στις οποίες κατατάχθηκαν όλοι οι πολίτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν ήταν στις προηγούμενες και γι’ αυτό δεν μπορούσαν να ασκήσουν τα πολιτικά τους δικαιώματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Πύλη της Αρχηγέτιδος Αθηνάς (Παζαρόπορτα) στη δυτική πλευρά της Ρωμαϊκής Αγοράς της Αθήνας. Χαλκογραφία του Ιταλού σχεδιαστή και ζωγράφου Andrea Gasparini, [Ρώμη, 1843].

Κων. Παπαρρηγόπουλος: Ταραχή στην Αθήνα. Η τυραννίδα του Πεισίστρατου

Ταραχή στην Αθήνα. Η τυραννίδα του Πεισίστρατου Κείμενο: Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος Μεταγλώττιση: Μαρία Αλεξίου – National Geographic Society Πράγματι, οι νόμοι του Σόλωνα παρέμεναν αμετάβλητοι, όμως ανάμεσα στις τρεις πολιτικές μερίδες, τις οποίες είχε προσπαθήσει με το νέο του πολίτευμα να συμφιλιώσει, είχε ξεσπάσει διαμάχη […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Πώς ανατρέφονταν και ζούσαν οι Σπαρτιάτες. Η σπαρτιατική αγωγή. Η οργάνωση του στρατού και τα κοινά συσσίτια

Πώς ανατρέφονταν και ζούσαν οι Σπαρτιάτες. Η σπαρτιατική αγωγή. Η οργάνωση του στρατού και τα κοινά συσσίτια

Η σπαρτιατική πολιτεία έμοιαζε περισσότερο με στρατόπεδο παρά με μια συνηθισμένη κοινωνία ανθρώπων, αφού οι Σπαρτιάτες δεν έτρωγαν στα σπίτια τους, αλλά όλοι μαζί σε δημόσια συσσίτια ή φειδίτια, στα οποία όφειλαν όλοι να παρευρίσκονται, χωρίς να εξαιρούνται ούτε οι βασιλιάδες. Μόνο οι έφοροι, όπως είδαμε, εξαιρούνταν από αυτή τη διατροφή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Εντγκάρ Ντεγκά (Edgar Germain Hilaire Degas, 1834-1917). Νεαροί άνδρες και γυναίκες στην αρχαία Σπάρτη. After Plutarch, who tells about the ancient Spartan legislator Lycurgus. Lycurgus urged the Spartan girls to engage in wrestling. Here they urge the boys to fight.

Σπαρτιάτες, περίοικοι και είλωτες. Η «κρυπτεία» και οι δολοφονίες στην Αρχαία Σπάρτη

Οι περίοικοι ήταν επίσης ελεύθεροι και μάλιστα πολίτες, όχι όμως της Σπάρτης αλλά των υπόλοιπων πόλεων της Λακωνικής. Μόνο οι πολίτες της Σπάρτης διαχειρίζονταν τις υποθέσεις όλης της πολιτείας, ενώ οι περίοικοι κυβερνούσαν μόνο την ίδια τους την πόλη, πάντα όμως κάτω από την επίβλεψη της Σπάρτης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο βασιλιάς της Σπάρτης Λεωνίδας στη μάχη των Θερμοπυλών. Leonidas at Thermopylae by Jacques-Louis David.

Το πολίτευμα της Σπάρτης. Ο νομοθέτης Λυκούργος. Η Γερουσία. Οι πέντε έφοροι.

Η διαχείριση όλων των εσωτερικών και εξωτερικών υποθέσεων ήταν στα χέρια των εφόρων, οι οποίοι, αν και διέθεταν «μεγάλη εξουσία, που ισοδυναμούσε με τυραννία», δεν ήταν υπόλογοι ούτε στη γερουσία ούτε στην αγορά του δήμου και ακόμα λιγότερο στους βασιλιάδες. Έδιναν λόγο μόνο στους διαδόχους τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Θουκυδίδης του Ολόρου ο Αλιμούσιος (περ. 460 π.Χ. - περ. 399 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας ιστορικός, γνωστός για τη συγγραφή της Ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου. Thoucydides of Olorus of Alimousios (about 460 BC - ca. 399 BC) was an ancient Greek historian, known for the writing of the history of the Peloponnesian War.

Θουκυδίδης: Η μέθοδος της ιστορικής έρευνας

Εις τοιαύτα λοιπόν κατέληξε συμπεράσματα η έρευνά μου περί των παλαιών, ως προς τα οποία δεν ημπορεί κανείς να δώση πίστιν εις όλας τας υπαρχούσας παραδόσεις. Διότι οι ανθρώποι αποδέχονται εξ ίσου αβασανίστως όσα εξ ακοής μανθάνουν περί των παρελθόντων πραγμάτων, και όταν ακόμη αναφέρωνται εις την ιδικήν των χώραν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φειδιππίδης φέρνει την είδηση της νίκης των Ελλήνων στη μάχη του Μαραθώνα. Pheidippides giving word of victory after the Battle of Marathon.

Θουκυδίδης: Η ανάδειξη της Αθήνας και της Σπάρτης

Και αφού, διά του κοινού αγώνος, απέκρουσαν τους Πέρσας, ολίγον χρόνον ύστερον οι Έλληνες, και όσοι είχαν αποσείσει τον ζυγόν του βασιλέως, και όσοι είχαν λάβει μέρος εις τον κοινόν κατ’ αυτού αγώνα, διηρέθησαν, και άλλοι μεν ετάχθησαν με τους Αθηναίους, άλλοι δε με τους Λακεδαιμονίους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κεφάλι χρυσελεφάντινου αγάλματος, πιθανόν του θεού Απόλλωνα. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Ο Ξενοφώντας και η λεηλασία της σπαρτιατικής γης

«Ίσως να φοβούνται μερικοί από σας ότι αν γλιτώσουν τώρα οι Λακεδαιμόνιοι, κάποτε θα σας δημιουργήσουν ξανά προβλήματα. Σκεφτείτε ωστόσο ότι εκείνοι που πρέπει να φοβόμαστε, μην τυχόν αποκτήσουν ποτέ μεγάλη δύναμη, είναι εκείνοι που αδικούμε κι όχι εκείνοι που ευεργετούμε».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η ανατολική ζωφόρος του θησαυρού των Σιφνίων. 525 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Ο Ξενοφώντας και η διπλωματία του πολέμου

Το σπαρτιατικό σύστημα ήταν καθαρά στρατοκρατούμενο. Δεν είναι, όμως, τυχαίο που επιλέχθηκε αυτή η ζωή. Αν ο κόσμος χωρίζεται σε ισχυρούς και ανίσχυρους, καλύτερα να είσαι με τους ισχυρούς. Και ισχυρός είναι αυτός που υπερτερεί στρατιωτικά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ανάγλυφο με τον θεό Δία και τη Λητώ. A relief showing Zeus and Leto with their offspring Apollo and Artemis to the right. 420-410 BCE. (Archaeological Museum of Brauron, Greece)

Ο Ξενοφώντας, ο αρχαιοελληνικός κόσμος και ο περσικός δάκτυλος

Στη Μυτιλήνη συνέτριψε στην πόλη Μήθυμνα τον Λακεδαιμόνιο αρμοστή Θηρίμαχο κάνοντας όλο το νησί δημοκρατικό. Όταν έφτασε στην Άσπενδο, αγκυροβόλησε στον ποταμό Ευρυμέδοντα. Ήρθε σε συνεννόηση με τους κατοίκους και μάλιστα πήρε και λεφτά για να συνεχίσει τον αγώνα. Επειδή, όμως, οι στρατιώτες του λεηλάτησαν κάποια κτήματα, οι Ασπένδιοι εξοργίστηκαν και σε αιφνιδιαστική επίθεση που έκαναν τη νύχτα τον σκότωσαν μέσα στη σκηνή του. Ο Ξενοφώντας σχολιάζει: «Τέτοιος στάθηκε ο θάνατος του Θρασυβούλου, που είχε τη φήμη ενός αληθινά εξαίρετου ανθρώπου». (4,8,31).

Διαβάστε περισσότερα ›
Dueling Warriors, ca. 530 BCE. Glazed ceramic, 3 3/4 x 7 3/8 in. The Walters Art Museum, Baltimore 48.223

Ο Ξενοφώντας και η τραγωδία του πολέμου

Οι προσφιλείς μεθοδεύσεις της δωροδοκίας και του μισθοφορικού στρατού που ανατίθεται σε ξένους (και μάλιστα ομοεθνείς των αντιπάλων) αποδεικνύονται εξόχως αποτελεσματικές: «Καθώς δεν ήταν συνηθισμένοι οι Λακεδαιμόνιοι σε τέτοιες συμφορές, ο στρατός τους πένθησε πολύ· εξαίρεση έκαναν όσοι είχαν γιο, πατέρα ή αδελφό σκοτωμένο εκεί· αυτοί τριγύριζαν σαν νικητές, ντυμένοι γιορτινά και χαρούμενοι για τον χαμό των δικών τους».

Διαβάστε περισσότερα ›
Δραχμή των σατραπών της Καρίας του 4ου αιώνα π.Χ., με την απεικόνιση του Απόλλωνα στη μια όψη, και δωδεκάκτινου άστρου στην άλλη

Ο Ξενοφώντας, οι εξελίξεις στην Ασία και τα παρατράγουδα στην Πελοπόννησο

Για τον Παυσανία δεν ήταν καλές οι εξελίξεις στην πατρίδα: «… δικάστηκε κι υπήρχε πιθανότητα να τον εκτελέσουν: τον κατηγορούσαν ότι πήγε στον Αλίαρτο μετά το Λύσανδρο ενώ είχε συμφωνήσει να βρίσκεται εκεί την ίδια μέρα, ότι παρέλαβε τους νεκρούς με εκεχειρία αντί να προσπαθήσει να τους πάρει πίσω με μάχη, κι ότι τον καιρό που είχε τους Αθηναίους δημοκρατικούς στο χέρι του, στον Πειραιά, τους είχε αφήσει να ξεφύγουν».

Διαβάστε περισσότερα ›
Achaean League, Lacedaemon (Sparta) AR Hemidrachm. ca 175-168 BC. Laureate head of Zeus Amarios right / AX monogram, Caps of Dioskouroi on either side, ΛA monogram above, QE monogram below, all within wreath. SNG Cop 319.

Ο Ξενοφώντας και η σπαρτιατική εκδοχή του επεκτατισμού

Ο σπαρτιατικός επεκτατισμός δε λειτουργεί όπως εκείνος της Αθήνας. Ούτε φορολογεί ούτε στέλνει το χρήμα στην πόλη. Το αξιοποιεί επιτόπου για τις ανάγκες του στρατού. Εξάλλου, και η κουλτούρα των Σπαρτιατών δεν αφορούσε τη συσσώρευση του χρήματος. Δεν έγιναν ποτέ θεαματικά έργα τέχνης στη Σπάρτη, που να επιδεικνύουν τη δύναμη και τον πλούτο. Όμως, δεν παύουν να εξυπηρετούνται τα σπαρτιατικά συμφέροντα, που πλέον ανοίγονται ξεκάθαρα στην Ασία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Παρθενώνας, γαλλικό γραμματόσημο. 2004 Parthenon FRANCE

Ο Ξενοφώντας και η εγκαθίδρυση των τριάντα τυράννων

Ο Θηραμένης επικαλείται και πάλι το δημοκρατικό του προσωπείο. Κόπτεται για αξιοκρατία και αγωνιά μην τυχόν και βρεθούν αναξιόπιστοι σε θέσεις εξουσίας. Σαν να μην ήταν αυτός που έμεινε για μήνες στο Λύσανδρο αφήνοντας τους συμπολίτες του να λιμοκτονήσουν την περίοδο της πολιορκίας. Σαν να μην πρωταγωνίστησε στη ντροπιαστική δίκη και την εκτέλεση των στρατηγών, τότε που εγκαταλείφθηκαν οι ναυαγοί με δική του ευθύνη. Σαν να μη γνώριζε το χαρακτήρα και τις πεποιθήσεις του Κριτία, ο οποίος είχε εξοριστεί στο παρελθόν από τους δημοκρατικούς. Το ενδιαφέρον του για το ήθος των κυβερνώντων δεν μπορεί να πείσει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γραμματόσημο του 2011. Ελληνική ναυτιλία  Triakontoros 15th to 4th Century BC

Ο Ξενοφώντας, οι Σπαρτιάτες και οι Πέρσες χρηματοδότες

Οι Αθηναίοι μάζευαν τα λεφτά για να τους προστατέψουν από τους Πέρσες. Οι Σπαρτιάτες για να πολεμήσουν τους Αθηναίους και να δείξουν στους Πέρσες ότι δεν τους έχουν ανάγκη. Η κυριαρχία οφείλει να παρουσιάζεται πάντα σαν απελευθέρωση. Το μόνο σίγουρο είναι η καταπίεση: «Μόλις τελείωσε την αγόρευσή του, σηκώθηκαν πολλοί – ιδίως όσοι φοβόνταν, επειδή είχαν κατηγορηθεί για αντίπαλοί του – και πρότειναν τρόπους για να βρεθούν χρήματα, τάζοντας ότι θα δώσουν και οι ίδιοι. Ο Καλλικρατίδας πήρε αυτά τα χρήματα, εισέπραξε και από τη Χίο πέντε δραχμές για κάθε ναύτη κι έβαλε πλώρη για τη Μήθυμνα της Λέσβου που βρισκόταν στα χέρια του εχθρού».

Διαβάστε περισσότερα ›
Γυναίκες στην αρχαία Σπάρτη. Jean-Jacques-François Le Barbier - Courage des femmes de Sparte.

Οι μοναδικές αρχαίες Σπαρτιάτισσες

Ο Αριστοτέλης επέκρινε τον σπαρτιατικό νόμο που επέτρεπε στις γυναίκες, σε αντίθεση με τους άνδρες, να ζουν άσωτα και με πολυτέλεια. Από τις μαρτυρίες συμπεραίνουμε ότι οι γυναίκες δε χρειαζόταν να ασκούνται ύστερα από τη γέννηση παιδιών ή αφού πέρασαν την ηλικία που μπορούσαν να τεκνοποιήσουν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Jean-Jacques-Francois Le Barbier - Σπαρτιάτισσα δίνει την ασπίδα στον γιο της ("Ή ταν ή επί τας!"), 1805. Portland Art Museum (Oregon, USA)

Ο Αριστοτέλης και το πολίτευμα της Σπάρτης

Το βέβαιο είναι ότι ο Αριστοτέλης στο δεύτερο βιβλίο των «Πολιτικών» του (τα «Πολιτικά τα ολοκληρώνει μετά το 335 π. Χ.) εκφράζει ξεκάθαρες επιφυλάξεις ως προς την αξιοπιστία των δύο αυτών βασιλιάδων: «Αλλά βεβαίως θα ήταν καλύτερα, κάθε βασιλιάς να εκλέγεται με βάση τον τρόπο της ζωής του, και όχι όπως γίνεται τώρα.

Διαβάστε περισσότερα ›
λεπτομέρεια από το δαχτυλίδι της Τίρυνθας

Διαβατήριες τελετές και θηριώδεις αφηγήσεις: η εφηβεία των αγοριών στον μύθο

Οι αρχαίες αφηγήσεις έβλεπαν την εφηβεία ως φάση έξω- ή προ-πολιτισμική. Οι σχετικές αντιλήψεις με κανένα τρόπο δεν αποτελούν ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ελληνικής μυθολογίας. Αντίθετα, απαντούν σε όλες τις προ-καπιταλιστικές κοινότητες, όπως σε ινδιάνικες και αφρικάνικες φυλές.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αρχαία πόλη Αφροδισιάδα

Ο Θουκυδίδης, η στρατηγική του πολέμου και οι πολιτικές ίντριγκες

Με την άφιξη του αθηναϊκού στρατού στη Σικελία οι τρεις στρατηγοί, ο Νικίας, ο Λάμαχος κι ο Αλκιβιάδης (που ακόμη δεν είχε ανακληθεί), βρέθηκαν μπροστά στην αποθαρρυντική πραγματικότητα της ολοκληρωτικής διάψευσης σχετικά με τα χρήματα που είχαν υποσχεθεί οι Εγεσταίοι. Τα νέα που έφτασαν στο στρατόπεδο των Αθηναίων (στο Ρήγιο) από τα τρία πλοία που είχαν σταλεί στην Έγεστα ήταν ξεκάθαρα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Περσική Αυτοκρατορία το 490 π.Χ..

Οι παράπλευρες αφηγήσεις του Θουκυδίδη: περίπτωση Παυσανίας

Οι παράπλευρες αφηγήσεις του Θουκυδίδη: περίπτωση Παυσανίας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Για την περίπτωση του Παυσανία ο Θουκυδίδης δεν διατηρεί ούτε την ελάχιστη επιφύλαξη. Είναι ξεκάθαρο ότι ο Παυσανίας μήδισε κι ότι ήρθε σε μυστικές συνεννοήσεις με τον Πέρση βασιλιά, […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Άγης Δ’ της Σπάρτης: Η κοινωνική επανάσταση (ΙΙ)

Άγης Δ’ της Σπάρτης: Η κοινωνική επανάσταση (ΙΙ)

Ως κύριος της Σπάρτης πλέον, ο Λεωνίδας δεν τολμά να κρατήσει την εξουσία, φανερά, αλλά την παραδίδει στις 100 πλούσιες οικογένειες. Σκοπός του ήταν να ανατρέψει το καθεστώς. Τοποθετεί δικούς του εφόρους, εχθρούς του Άγη. Τρία ονόματα από αυτούς μας αναφέρει ο Πλούταρχος: Δημοχάρης, Αρκεσίλαος και Αμφάρης. Ο τελευταίος είχε οικονομικές σχέσεις με τη μάνα και την γιαγιά του Άγη. Είχε δανειστεί χρήματα απ’ αυτές. Όπως και να είχε, ήταν γνώριμος με τον Άγη. Προσπάθησε να τον πείσει να βγει από τον ιερό χώρο και πως ο Λεωνίδας θα τον συγχωρούσε. Ο Άγης όμως αρνήθηκε, διότι δεν τους εμπιστευόταν. Πάντως, κάποια στιγμή τον έπεισαν να τον πάρουν από το ναό και να τον πάνε στα λουτρά και αργότερα τον επανέφεραν. Έτσι, κέρδισαν την εμπιστοσύνη του νεαρού βασιλιά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Έλληνας οπλίτης και Πέρσης πολεμιστής μονομαχούν

Η σημασία της μάχης του Μαραθώνα

Η σημασία της μάχης του Μαραθώνα Ένα βιβλίο του Richard Billows εξηγεί γιατί αυτή η θρυλική μάχη όρισε τη μοίρα του δυτικού πολιτισμού Γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης* Οι φιλολογικές εργασίες που γράφονται απανωτά από καταρτισμένους φιλολόγους των αμερικανικών (και άλλων) […]

Διαβάστε περισσότερα ›