Ετικέτα: Ξενοφώντας

Ο Θουκυδίδης. Bust of Thucydides. 3rd c. BCE: Louvre Museum. Paris, France. ArtStor: Erich Lessing Culture and Fine Arts Archive

«Θα κληροδοτήσουμε τον πόλεμο στα παιδιά μας…». (Μέρος Γ’)

Τρεις σχεδόν δεκαετίες ενόπλων συγκρούσεων είχαν αφήσει την Αθήνα ηττημένη, οικονομικά κατεστραμμένη και χωρίς ηθικό, ανατρέποντας την ισορροπία με την Περσική Αυτοκρατορία. Η ηγεμονία της είχε χαθεί και, μαζί με την πολιτική, έχασε και την πολιτιστική ηγεσία της Ελλάδας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Δελτίο τύπου - Βιβλιοπαρουσίαση: Θανάσης Μπαντές - «Ο Ξενοφώντας, τα Ελληνικά και η Διπλωματία του Πολέμου»

Δελτίο τύπου – Βιβλιοπαρουσίαση: Θανάσης Μπαντές – «Ο Ξενοφώντας, τα Ελληνικά και η Διπλωματία του Πολέμου»

Δελτίο τύπου – Βιβλιοπαρουσίαση: Θανάσης Μπαντές – «Ο Ξενοφώντας, τα Ελληνικά και η Διπλωματία του Πολέμου»

Διαβάστε περισσότερα ›
Πώς ανατρέφονταν και ζούσαν οι Σπαρτιάτες. Η σπαρτιατική αγωγή. Η οργάνωση του στρατού και τα κοινά συσσίτια

Πώς ανατρέφονταν και ζούσαν οι Σπαρτιάτες. Η σπαρτιατική αγωγή. Η οργάνωση του στρατού και τα κοινά συσσίτια

Η σπαρτιατική πολιτεία έμοιαζε περισσότερο με στρατόπεδο παρά με μια συνηθισμένη κοινωνία ανθρώπων, αφού οι Σπαρτιάτες δεν έτρωγαν στα σπίτια τους, αλλά όλοι μαζί σε δημόσια συσσίτια ή φειδίτια, στα οποία όφειλαν όλοι να παρευρίσκονται, χωρίς να εξαιρούνται ούτε οι βασιλιάδες. Μόνο οι έφοροι, όπως είδαμε, εξαιρούνταν από αυτή τη διατροφή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο θάνατος του Επαμεινώνδα

Ο Ξενοφώντας και η μάχη της Μαντινείας

Οι άνδρες του Επαμεινώνδα ήταν αδύνατο να πολεμήσουν χωρίς αυτόν. Ο χαμός του υπήρξε ανεπανόρθωτο πλήγμα για τη Θήβα, που δε θα μπορέσει ποτέ να βρει κάποιον αντάξιό του. Η μάχη της Μαντινείας όχι μόνο δεν ξεκαθάρισε τον κυρίαρχο του αρχαιοελληνικού κόσμου, αλλά περιέπλεξε τα πράγματα ακόμη περισσότερο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τοιχογραφία της «Μυκηναίας». Μυκήνες. Θρησκευτικό κέντρο. 13ος αιώνας π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα. Fresco of "Mycenaean". Mycenae. Religious center. 13th century BC National Archaeological Museum, Athens.

Ο Ξενοφώντας και το ατέρμονο των συμμαχικών εξελίξεων

Από την άλλη μεριά, οι Φλιάσιοι ήταν ένα σπάνιο παράδειγμα σταθερών συμμάχων. Πραγματικά αφοσιωμένοι στη Σπάρτη έδιναν τρομερές μάχες για να υπερασπίσουν την πόλη τους βιώνοντας διαρκώς τον έσχατο κίνδυνο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πήλινο ομοίωμα ιππέα από την Τανάγρα της Βοιωτίας. Μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα.

Ο Ξενοφώντας και ο χάρτης των συμμαχιών

Φυσικά, ο Πελοπίδας τόνισε και τα στρατιωτικά επιτεύγματα της Θήβας – κυρίως στα Λεύκτρα – που την έκαναν πρώτη δύναμη. Δεν παρέλειψε ούτε την τελευταία συντριβή των «συμμάχων» Αργείων και Αρκάδων, που ασφαλώς οφειλόταν στο ότι απείχαν από τη μάχη οι Θηβαίοι. Ο Πέρσης βασιλιάς δεν μπορούσε να κρύψει την εύνοιά του για τον Πελοπίδα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κεφάλι χρυσελεφάντινου αγάλματος, πιθανόν του θεού Απόλλωνα. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Ο Ξενοφώντας και η λεηλασία της σπαρτιατικής γης

«Ίσως να φοβούνται μερικοί από σας ότι αν γλιτώσουν τώρα οι Λακεδαιμόνιοι, κάποτε θα σας δημιουργήσουν ξανά προβλήματα. Σκεφτείτε ωστόσο ότι εκείνοι που πρέπει να φοβόμαστε, μην τυχόν αποκτήσουν ποτέ μεγάλη δύναμη, είναι εκείνοι που αδικούμε κι όχι εκείνοι που ευεργετούμε».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Μάχη των Λεύκτρων. Φανταστική απεικόνιση

Ο Ξενοφώντας και η μάχη στα Λεύκτρα

«Ο στρατός του Κλεομβρότου είχε 10.000 οπλίτες, από τους οποίους οι 2000 ήταν Λακεδαιμόνιοι και από αυτούς τους τελευταίους οι 700 ήταν Σπαρτιάτες. Οι Βοιωτοί οπλίτες συμποσώνονταν μόλις σε 6000. Οι δύο παρατάξεις είχαν από 1000 ιππείς».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η ανατολική ζωφόρος του θησαυρού των Σιφνίων. 525 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Ο Ξενοφώντας και η διπλωματία του πολέμου

Το σπαρτιατικό σύστημα ήταν καθαρά στρατοκρατούμενο. Δεν είναι, όμως, τυχαίο που επιλέχθηκε αυτή η ζωή. Αν ο κόσμος χωρίζεται σε ισχυρούς και ανίσχυρους, καλύτερα να είσαι με τους ισχυρούς. Και ισχυρός είναι αυτός που υπερτερεί στρατιωτικά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πήλινη ζωγραφιστή πλάκα με παράσταση οπλιτοδρόμου, έργο του αγγειογράφου Ευθυμίδη. Μουσείο της Ακρόπολης, Αθήνα

Ο Ξενοφώντας και η πορεία προς την ανάδειξη της Θήβας

Είναι η φύση της ισχύος αυτή, που εν τέλει κινεί την ιστορία. Ο Θουκυδίδης την μετουσιώνει σε φύση του ανθρώπου, αφού ο άνθρωπος είναι εκείνος που διαμορφώνει τα γεγονότα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αναθηματικό αμφίγλυφο. 410 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών

Ο Ξενοφώντας και η αρχή του τέλους για τους Σπαρτιάτες

Από τη μεριά τους οι Θηβαίοι ζήτησαν από τους Αθηναίους να στείλουν στρατό στα παράλια της Πελοποννήσου, μεταφέροντας το μέτωπο εκεί. Με τον τρόπο αυτό θα πίεζαν περισσότερο τη Σπάρτη και θα απέτρεπαν τις εκστρατείες προς την περιοχή τους: «Οι Αθηναίοι, αγανακτισμένοι με τους Λακεδαιμονίους για την υπόθεση του Σφοδρία, προθυμοποιήθηκαν να επανδρώσουν εξήντα πλοία και να τα στείλουν γύρω στην Πελοπόννησο, εκλέγοντας ναύαρχό τους τον Τιμόθεο»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ξενοφώντας, οι Σπαρτιάτες και η ανοικοδόμηση της ισχύος

Ο Ξενοφώντας, οι Σπαρτιάτες και η ανοικοδόμηση της ισχύος

Οι Σπαρτιάτες τα πήγαν περίφημα κατά την Ανταλκίδειο Ειρήνη. Για την ακρίβεια δεν άφησαν τίποτε ανεκμετάλλευτο: «οι Θηβαίοι κι οι άλλοι Βοιωτοί τους ήταν ολότελα υποταγμένοι, οι Κορίνθιοι είχαν γίνει πιστοί τους φίλοι, οι Αργείοι είχαν ταπεινωθεί, οι Αθηναίοι είχαν απομονωθεί, όσοι σύμμαχοι δεν τους είχαν φερθεί καλά είχαν τιμωρηθεί. Νόμιζαν λοιπόν ότι η κυριαρχία τους ήταν στερεωμένη για καλά και σίγουρη».

Διαβάστε περισσότερα ›
αρχαίες ελληνικές ενδυμασίες. Racinet, Auguste. Costume Historique. Paris: Firmin-Didot et Cie, 1888.

Ο Ξενοφώντας, ο Ανταλκίδας και η ειρήνη

Όμως και η Αθήνα δεν κέρδισε λίγα. Απεγκλωβίστηκε από την ήττα του πελοποννησιακού αποκτώντας ανεξαρτησία και επανακτώντας τα τείχη της. Και πέρα απ’ αυτό, ήταν η μόνη πόλη που διατήρησε κυριαρχία και μάλιστα σε τρία νησιά. Θα έλεγε κανείς ότι η Αθήνα ήταν η μεγάλη κερδισμένη στην Ανταλκίδειο Ειρήνη. Η συμφωνία για ανεξαρτησία δεν είναι τίποτε άλλο από την παραδοχή της επαναφοράς των ισορροπιών. Οι εξελίξεις αυτές δεν ευνοούν αυτόν που είχε την ισχύ, αλλά αυτόν που βρισκόταν σε μειονεκτική θέση.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ανάγλυφο με τον θεό Δία και τη Λητώ. A relief showing Zeus and Leto with their offspring Apollo and Artemis to the right. 420-410 BCE. (Archaeological Museum of Brauron, Greece)

Ο Ξενοφώντας, ο αρχαιοελληνικός κόσμος και ο περσικός δάκτυλος

Στη Μυτιλήνη συνέτριψε στην πόλη Μήθυμνα τον Λακεδαιμόνιο αρμοστή Θηρίμαχο κάνοντας όλο το νησί δημοκρατικό. Όταν έφτασε στην Άσπενδο, αγκυροβόλησε στον ποταμό Ευρυμέδοντα. Ήρθε σε συνεννόηση με τους κατοίκους και μάλιστα πήρε και λεφτά για να συνεχίσει τον αγώνα. Επειδή, όμως, οι στρατιώτες του λεηλάτησαν κάποια κτήματα, οι Ασπένδιοι εξοργίστηκαν και σε αιφνιδιαστική επίθεση που έκαναν τη νύχτα τον σκότωσαν μέσα στη σκηνή του. Ο Ξενοφώντας σχολιάζει: «Τέτοιος στάθηκε ο θάνατος του Θρασυβούλου, που είχε τη φήμη ενός αληθινά εξαίρετου ανθρώπου». (4,8,31).

Διαβάστε περισσότερα ›
Dueling Warriors, ca. 530 BCE. Glazed ceramic, 3 3/4 x 7 3/8 in. The Walters Art Museum, Baltimore 48.223

Ο Ξενοφώντας και η τραγωδία του πολέμου

Οι προσφιλείς μεθοδεύσεις της δωροδοκίας και του μισθοφορικού στρατού που ανατίθεται σε ξένους (και μάλιστα ομοεθνείς των αντιπάλων) αποδεικνύονται εξόχως αποτελεσματικές: «Καθώς δεν ήταν συνηθισμένοι οι Λακεδαιμόνιοι σε τέτοιες συμφορές, ο στρατός τους πένθησε πολύ· εξαίρεση έκαναν όσοι είχαν γιο, πατέρα ή αδελφό σκοτωμένο εκεί· αυτοί τριγύριζαν σαν νικητές, ντυμένοι γιορτινά και χαρούμενοι για τον χαμό των δικών τους».

Διαβάστε περισσότερα ›
Χάρτης της Αρχαίας Ανατολίας

Ο Ξενοφώντας, ο Αγησίλαος και οι σφοδρότατες συγκρούσεις στην Ελλάδα

Μετά από μια μέρα βρισκόταν ήδη στα σύνορα της Βοιωτίας. Εκεί έμαθε τη δυσάρεστη είδηση της συντριβής του σπαρτιατικού στόλου στην Κνίδο και το θάνατο του Πείσανδρου από τις δυνάμεις των Φοινικικών και ελληνικών πλοίων, που ηγούνταν ο Φαρνάβαζος και ο Κόνων αντίστοιχα, ο οποίος είχε περάσει στην υπηρεσία των Περσών. (Ο Ρόδης Ρούφος σημειώνει ότι τα πλοία λέγονταν «ελληνικά» όχι γιατί εξυπηρετούσαν ελληνικά συμφέροντα, αλλά γιατί ήταν επανδρωμένα με πληρώματα Ελλήνων μισθοφόρων).

Διαβάστε περισσότερα ›
αρχαίο νόμισμα της Θήβας. Thebes, Boeotia. Circa 425-400 BC. AR Stater. Boeotian shield / Θ-E, head of Herakles right wearing lion's skin, in incuse square. BMC p. 73, 48; Gulbenkian 499.

Ο Ξενοφώντας, ο λόγος των Θηβαίων και τα αδιέξοδα της ισχύος

Ο Θουκυδίδης το αποδίδει αυτό στη φύση του ανθρώπου. Ο Αριστοτέλης αναφέρεται στον εθισμό που διαμορφώνει τους ανθρώπους, χωρίς βέβαια να απορρίπτει τη φύση. Όπως και να ‘χει, το στοίχημα του ανθρώπου να συνυπάρξει παραμένει ανοιχτό. Το δόλωμα της επικράτησης φαίνεται ανίκητο: «… πολύ πιο εύκολο είναι να πολεμηθούν οι επεκτατικές φιλοδοξίες των Λακεδαιμονίων απ’ ό,τι η δική σας αλλοτινή αυτοκρατορία: εσείς είχατε ναυτικό κι εξουσιάζατε άλλους που δεν είχαν, ενώ τούτοι, λίγοι καθώς είναι, έχουν την αξίωση να εξουσιάζουν πολλούς που δεν είναι χειρότερα εξοπλισμένοι από τους ίδιους».

Διαβάστε περισσότερα ›
Δραχμή των σατραπών της Καρίας του 4ου αιώνα π.Χ., με την απεικόνιση του Απόλλωνα στη μια όψη, και δωδεκάκτινου άστρου στην άλλη

Ο Ξενοφώντας, οι εξελίξεις στην Ασία και τα παρατράγουδα στην Πελοπόννησο

Για τον Παυσανία δεν ήταν καλές οι εξελίξεις στην πατρίδα: «… δικάστηκε κι υπήρχε πιθανότητα να τον εκτελέσουν: τον κατηγορούσαν ότι πήγε στον Αλίαρτο μετά το Λύσανδρο ενώ είχε συμφωνήσει να βρίσκεται εκεί την ίδια μέρα, ότι παρέλαβε τους νεκρούς με εκεχειρία αντί να προσπαθήσει να τους πάρει πίσω με μάχη, κι ότι τον καιρό που είχε τους Αθηναίους δημοκρατικούς στο χέρι του, στον Πειραιά, τους είχε αφήσει να ξεφύγουν».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Μ. Ασία στην αρχαιότητα

Ο Ξενοφώντας, η Σπάρτη και οι περιπέτειες των ισχυρών

Η Σπάρτη είχε γνωρίσει πολλές φορές απειλή από τους είλωτες. Πού αλλού θα μπορούσαν να απευθυνθούν οι δυσαρεστημένοι από τα υψηλά στρώματα, που θέλουν ανατροπές; Ο ίδιος ο Κινάδων, όταν τον ρώτησαν μετά τη σύλληψή του τους λόγους που τα έκανε όλα αυτά, απάντησε: «Να μην είμαι κατώτερος από κανέναν στη Λακεδαίμονα». (3,3,10). Όσο για τον οπλισμό: «μαχαίρια, σπαθιά, σούβλες, τσεκούρια, αξίνες και δρεπάνια […] κι όλα τούτα, που μεταχειρίζονται οι άνθρωποι για να δουλέψουν τη γη, το ξύλο ή το λιθάρι, αποτελούν όπλα»

Διαβάστε περισσότερα ›
Achaean League, Lacedaemon (Sparta) AR Hemidrachm. ca 175-168 BC. Laureate head of Zeus Amarios right / AX monogram, Caps of Dioskouroi on either side, ΛA monogram above, QE monogram below, all within wreath. SNG Cop 319.

Ο Ξενοφώντας και η σπαρτιατική εκδοχή του επεκτατισμού

Ο σπαρτιατικός επεκτατισμός δε λειτουργεί όπως εκείνος της Αθήνας. Ούτε φορολογεί ούτε στέλνει το χρήμα στην πόλη. Το αξιοποιεί επιτόπου για τις ανάγκες του στρατού. Εξάλλου, και η κουλτούρα των Σπαρτιατών δεν αφορούσε τη συσσώρευση του χρήματος. Δεν έγιναν ποτέ θεαματικά έργα τέχνης στη Σπάρτη, που να επιδεικνύουν τη δύναμη και τον πλούτο. Όμως, δεν παύουν να εξυπηρετούνται τα σπαρτιατικά συμφέροντα, που πλέον ανοίγονται ξεκάθαρα στην Ασία.

Διαβάστε περισσότερα ›