Ετικέτα: Δημήτρης Τζήκας

Κουμέρκι, τελωνείο, επί οθωμανικής αυτοκρατορίας στην Καστοριά

Τι σημαίνει: κουμέρκι

κουμέρκι λεγόταν ο τελωνειακός δασμός που εισέπρατταν οι Βυζαντινοί για τα εισαγόμενα προϊόντα, το κομμέρκιον, το τελωνείο. Σύμφωνα με το λεξικό του Ηπίτη, κουμμέρκι, λέγεται το δημόσιον μέρος ένθα μεταφέρονται οι πραγματείαι και τα εμπορεύματα, ο τόπος όπου κάθεται ο κουμερκιάρης (τελώνης), άρα το τελωνείον, ήτοι το τελώνιον, ήτοι τα τελωνειακά τέλη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Φάρμα των ζώων

Η Φάρμα των ζώων

Τα ζώα, μετά την επιτυχημένη επανάσταση εναντίον του ανθρώπου – ιδιοκτήτη της φάρμας, αρχίζουν σιγά σιγά ν’ αντιμετωπίζουν πολλά πρακτικά προβλήματα. Τα γουρούνια, ως «τα πιο έξυπνα ζώα» έχουν αναλάβει τη διοίκηση και δείχνουν σιγά σιγά τι αποτελέσματα μπορεί να έχει η εξουσία, σ’ όποιον την κατέχει σχεδόν απόλυτα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τα βόδια του Ήλιου

Τα βόδια του Ήλιου

 Τα βόδια του Ήλιου Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Όπως ξέρουμε από τον Όμηρο, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του καταφτάνουν σ’ ένα νησί, αφιερωμένο στον θεό Ήλιο, τον οποίο η Κίρκη ονομάζει Υπερίωνα. Στο νησί βόσκουν τα κόκκινα Βόδια του Ήλιου. […]

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Γ-

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Γ-

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Β-

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Β-

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Α-

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων -Α-

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Αθήνα επί οθωμανικής κατοχής

Υπήρχε ελληνικό έθνος πριν το 1821;

«… Αν συγγράψης εις τους ολίγους σου χρόνους τα υψη­λότερα πράγματα και η Ελλάς πέση, τις η ωφέλεια; Αν όλοι οι μετά ταύτα αιώνες στεφανώσωσι τους κόπους σου με τους λαμπρότερους επαίνους και η Ελλάς μείνη πάλιν υπό ζυγόν, ποιά δόξα; Αν συ, εις ολίγα λόγια, απαθανατιστής συγγράφων, και η πατρίς παραδοθή εις τας χείρας του αγρίου τυράννου, ή εις την διάκρισιν των ανθρωπίνων παθών, τι εκέρδισας; Η Ελλάς έχει ανάγκην σου και όλων των πεπαιδευμένων ομογενών. Λοιπόν, συμπαραλαβών όσους δυνηθής μαζί σου, ελθέ να συναγωνισθής με τους αδελφούς σου τον δικαιότατον και νομιμώτατον παρ’ όλους τους λοιπούς αγώνας του κόσμου…

Διαβάστε περισσότερα ›
Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη

«Συνάδει» ο κ. Βαρουφάκης στο Eurogroup;

Στον Αισχίνη, το συν-ᾴδω (με μέλλοντα συνᾴσομαι) έχει τη σημασία τραγουδώ μαζί με κάποιον ή ομαδικά, εν χορώ, ενώ στον κωμικό Αριστοφάνη διαβάζουμε: συνᾴδω ᾠδάν. Παρόμοια σημασία έχει και στον Θεόκριτο: εξυμνώ, ψάλλω από κοινού με κάποιον.

Διαβάστε περισσότερα ›
Detail of painting of  "Young Girl Defending Against Cupid" by Adolphe Bouguereau, 1880

Ο Μακιαβέλι για τον Έρωτα

«Όσο για τον Έρωτά σου, σου θυμίζω πως απ’ τον έρωτα ξεσκίζονται όσοι πάνε να του ψαλιδίσουν τις φτερούγες ή να τον δέσουν όταν τους πέφτει στην αγκαλιά. Σε εκείνους, όντας παιδί και άστατος, βγάνει τα μάτια, τα συκώτια και την καρδιά. Μα όσοι, κάνουν μαζί του χαρές, και τον χαϊδεύουν, όταν τους έρχεται, τον αφήνουν να φύγει, όταν τους φεύγει, και τον καλοδέχονται όταν ξαναγυρίζει, αυτοί πάντα έχουν τιμές και καλοπιάσματα από δαύτον και θριαμβεύουνε κάτω απ’ τις προσταγές του. Για τούτο, καλέ μου σύντεκνε, μη δοκιμάσεις να βάλεις σε τάξη κάποιον που πετάει, ούτε και να ψαλιδίσεις κάποιον που για καθένα φτερό ξεπετάει χίλια· και τότε θα ευτυχείς.»

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

Τι σημαίνει: ορμήνεια & ορμηνεύω

Πᾶνε γιὰ νὰ πατήσουν τὸ Καλὸ Χωριό / Κἅνα δὲν ἔχουν πρῶτο καὶ τρανύτερο. / Γυρεύουν ἕνα γέρο γιὰ τὴν ὁρμηνειά / Ἐπῆγαν καὶ τὸν βρῆκαν σὲ βαθειὰ σπηλιά.- Του γέρου την ορμήνεια την ξεχάσανε,/ επήγαν και μεθύσαν και τους πιάσανε.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Χαρίσιος Μεγδάνης (1768-1823)

Ο Κοζανίτης ιερέας και λόγιος Χαρίσιος Μεγδάνης

Η οικογένεια του υπήρξε αρχαιότατη και επιφανής και η αρχή της αναφέρεται στην βυζαντινή εποχή, κατά την οποία φαίνεται είχε επισημότητα, αφού στην οικογένεια διασωζόταν με κληρονομική διαδοχή Χρυσόβουλο των βυζαντινών αυτοκρατόρων, με το οποίοι χάριζαν σε κάποιον από τους τότε προγόνους ως τιμάριο την Ξηροκρανιάν, χωριό που βρίσκεται στην επαρχία Ελασσόνας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Ρωμαϊκή Σύγκλητος

Ο Μακιαβέλι, η Δημοκρατία και η εκλογή των αρχόντων

Λέω λοιπόν πως ο λαός, όταν έρχεται να διαλέξει, ακολουθεί ότι λέει για κάποιον η δημόσια διάδοση ή φήμη, αν δεν τον ξέρει αλλιώς από γνωστές πράξεις του· ή πάλι, ακολουθεί τις γνώμες και τις εικασίες που ΄χει υφασμένες για τον ίδιο.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844 - Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900)

Ο Νίτσε και η Ετυμολογία του Καλού

Αν είναι κανόνας η μετατροπή της πολιτικής έννοιας της υπεροχής σε ψυχολογική έννοια, δεν είναι εξαίρεση αυτού του κανόνα (παρ’ όλο που κάθε κανόνας υπόκειται σε εξαιρέσεις) το ότι η ανώτερη κάστα είναι και η ιερατική κάστα και πως, κατά συνέπεια, προτιμάει, για την γενική της ονομασία, έναν τίτλο που να θυμίζει τα ειδικά της λειτουργήματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Καρλ φον Κλαούζεβιτς (1780-1831). Γερμανικό γραμματόσημο

Ο Κλαούζεβιτς και η φύση του Πολέμου

«Βλέπουμε λοιπόν πως ο πόλεμος δεν είναι μόνο πολιτική πράξη, αλλά γνήσιο πολιτικό όργανο, μια συνέχιση των πολιτικών σχέσεων, μια πραγματοποίησή τους μ’ άλλα μέσα. Εκείνο που μένει πάντα ιδιάζον στον πόλεμο προκύπτει καθαρά από τον ιδιάζοντα χαρακτήρα των μέσων που κινητοποιεί.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Κοζανίτης ιατροφιλόσοφος Γεώργιος Κ. Σακελλάριος

Ο Κοζανίτης ιατροφιλόσοφος Γεώργιος Κ. Σακελλάριος

Ο Κοζανίτης ιατροφιλόσοφος Γεώργιος Κ. Σακελλάριος

Διαβάστε περισσότερα ›
Sinas' Bridge at Budapest.

Κοζανίτες στην Ελληνική Παροικία της Βιέννης (16ος-19ος αι.)

Το σπουδαιότερο όμως κέντρο της εμπορικής δράσης και κατ’ ακολουθίαν και της υπόλοιπης εκπαιδευτικής, μορφωτικής δραστηριότητας των Ελλήνων στις ξένες χώρες απέβη η Βιέννη, η οποία κατά τους τελευταίους αιώνες παρουσιάζει ζωηρή κίνηση κι ευγενή άμιλλα των μελών της Ελληνικής Κοινότητας, φιλογενή μέριμνα και εθνική προαγωγή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η παλιά Κοζάνη

Νικόλαος Ι. Χαλκιάς, ο πρώτος Δήμαρχος της Κοζάνης

Γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1835 κι ήταν γιος του Ιωάννη Πλη. Μετά τις πρώτες σπουδές επιδόθηκε στο εμπόριο· καθώς ήταν επιχειρηματικό πνεύμα απ’ τη φύση του, ανέπτυξε ζωηρά τις εργασίες του καταστήματος. Αρχικά εργαζόταν στα Ιωάννινα, όπου έμεινε μια πενταετία, αργότερα δε, μετακόμιζε εμπορεύματα, ιδίως βαμβάκι, στο Μοναστήρι.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το καμπαναριό-ρολόι στην κεντρική πλατεία της Κοζάνης

Φατρίες και συγκρούσεις στην προεπαναστατική Κοζάνη. Το Σχολείο της Κομπανίας

Επειδή όμως πολλοί από τους αντιπροσώπους των εμπόρων της Ουγγαρίας απέφευγαν να δίνουν λογαριασμούς για τη διαχείριση ενώπιον του αρχιερέα, σύμφωνα με την παλαιά συνήθεια, και το πλήθος τους κατηγορούσε (κατεβόα αυτούς) για καταχρήσεις, ο επίσκοπος, θέλοντας να ελέγξει τους διαχειριστές της ιερής περιουσίας, έγινε κι αυτός συνεργός σε κοινοτικά σκάνδαλα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η μάχη στο Σαραντάπορο, λαϊκή εικόνα της εποχής

Η απελευθέρωση της Κοζάνης (1912)

Είναι δύσκολο να περιγράψουμε τις στιγμές χαράς, τον ενθουσιασμό του πλήθους αλλά και τις εικόνες των στρατιωτών που δάκρυζαν από συγκίνηση στη θέα των τέως υπόδουλων Ελλήνων, οι οποίοι έκλαιγαν από χαρά και απολάμβαναν ήδη την ελευθερία τους μετά από περίοδο τόσων αιώνων και τόσων γενεών, κατά την οποία έτρεφαν ακοίμητη την ελπίδα, ότι θα έρθει κάποτε η ιερή στιγμή της απελευθέρωσης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θεσσαλονίκη, Γενί Τζαμί – 2014

Οι άγνωστοι Ντονμέδες της Θεσσαλονίκης

Οι άγνωστοι Ντονμέδες της Θεσσαλονίκης. Υπάρχουν στη Θεσσαλονίκη Εβραίοι που ντύνονται σαν Τούρκοι αλλά πιστεύουν στον Ιουδαϊσμό και τους αποκαλούν «ντονμέδες» ή «ψευδο-αποστάτες».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Γεώργιος Λασσάνης (1793 - 1870) ήταν λόγιος και πολιτικός από την Κοζάνη. Ο Γ. Λασσάνης ανέπτυξε δραστηριότητα ως συγγραφέας, δραματουργός, δάσκαλος ενώ παράλληλα συμμετείχε στην επανάσταση του 1821.

Ο δάσκαλος και Φιλικός Γεώργιος Λασσάνης (1793 – 1870)

Ιερολοχίτης και πολιτικός άνδρας της νεότερης Ελλάδας. Γεννήθηκε στην Κοζάνη το 1793· πατέρας του ήταν ο Ιωάννης Λάσκος (Σαπουντζή) και μητέρα του η Αικατερίνη, θυγατέρα του Ιωάννη Χατζηκλήμου, ο οποίος ήταν και δικός μας προππάπος [σ.σ. του Λιούφη]. Μικρός στην ηλικία έμεινε ορφανός από πατέρα, ο οποίος φονεύτηκε καθώς επέστρεφε στην πατρίδα απ΄ τη Βιέννη, όπου ασκούσε εμπόριο.

Διαβάστε περισσότερα ›
νίβω, νίβομαι

Τι σημαίνει: νίβω

«Νίψον ανομήματα μη μόναν όψιν»= πλύνε τις αμαρτίες, όχι μόνο το πρόσωπo σου

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ευγένιος Βούλγαρης ή Βούλγαρις (1716 - 1806) ήταν Έλληνας κληρικός, παιδαγωγός, μεταφραστής του Βολταίρου και διαπρεπής στοχαστής του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Γραμματόσημο

Η Σχολή της Κοζάνης και ο ιεροδιάκονος Ευγένιος Βούλγαρης

Ο αοίδιμος διδάσκαλος διέτριψε στην Κοζάνη ως Σχολάρχης έξι χρόνια και κατά το 1752 απήλθε, προς λύπη των Κοζανιτών, αφού προσκλήθηκε από τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Σεραφείμ για να αναλάβει τη Σχολαρχία της νεοσύστατης Πατριαρχικής Σχολής στο Βατοπέδι του Άθω

Διαβάστε περισσότερα ›
Στενοχωρήθηκε πολύ η Αμάλ­θεια κι ο Δίας, για να την παρηγορή­σει, ευλόγησε το κέρατο και το έκανε «κέρας της αφθονίας»

Τι σημαίνει: αιγίδα

Στενοχωρήθηκε πολύ η Αμάλ­θεια κι ο Δίας, για να την παρηγορή­σει, ευλόγησε το κέρατο και το έκανε «κέρας της αφθονίας»

Διαβάστε περισσότερα ›
Έλεγε δε ότι ανακάλυψε κάποιες ατελείς αρχές σε ένα παλαιογραφικό βιβλίο και ότι, αφού εργάστηκε ο ίδιος με πολλές δυσχέρειες, βρήκε το όργανο της μεθόδου, σύμφωνα με την οποία οι απαντήσεις συγκροτούνταν στα Ελληνικά, σε μορφή ιαμβικών στίχων και ότι στην πρώτη μορφή της μεθόδου, πριν επιφέρει ο ίδιος διορθώσεις, προέκυπταν αποκρίσεις ακατάληπτες και οι λέξεις φαίνονταν να προέρχονται από άλλη γλώσσα

Αμφιλόχιος του Παρασκευά: ένας μυστικιστής στην Κοζάνη του 18ου αιώνα

Αμφιλόχιος του Παρασκευά: ένας μυστικιστής στην Κοζάνη του 18ου αιώνα Ερώτησις – Αληθεύουσι τα χρησμοδοτούμενα παρ Αμφιλοχίου ή ου;           Απόκρισις – Ψεύδεται άντην γέρος φθειροταμίας                       Μάτην φοιβάζων κατά θείας προνοίας. Δημοσιεύουμε, σε νεοελληνική απόδοση, αποσπάσματα από το […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: γεντέκι

Τι σημαίνει: γεντέκι

Για καμμιά τσομπανοφλοέρα μ’ επήρες και μου κόλλησες στα νερά, σαν να σου κατέβηκε να σου τραβήξω γιουντέκι ή ν’ αρμενίσουμε κουσέρβα;

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)

Η Αριστουρία κι εκ πόσων νήσων αποτελείται η Επτάνησος

Επάνω εις το φατνωμένον μέρος του κτιρίου, προς το ανατολικομεσημβρινόν ήμισυ, ίπταντο μετοχαί, απαρέμφατα, αντωνυμίαι, και εκελάδουν μονοτόνως εναλλασσόμενα πρόσωπα και αριθμοί και εγκλίσεις, και η ράβδος εκράτει συχνά τον χρόνον επί των νώτων των μαθητών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κοζάνη, κεντρική πλατεία

Ιστορία της Κοζάνης: Θέση και κλίμα. Τέχνες και εμπόριο

Η θέση της πόλης βρίσκεται μεταξύ των παραλλήλων 40 – 41, σχεδόν στη μέση, και 21 – 22 ανατολικού μήκους υπό σειράν αντηρίδων του Βερμίου όρους, δεκαπέντε περίπου χιλιόμετρα πάνω από τον ποταμό Αλιάκμονα, στη βορειοδυτική άκρη της Αρχαίας Ελίμειας (Τσιαρτσαμπάς) μέσα σε επιμήκη χοάνη· από την Ανατολή, τη Δύση και τον Βορρά περικλείεται με ορεινή σειρά που έχει σχήμα όμοιο με συμπιεσμένο πέταλο·

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: μπεζερίζω

Τι σημαίνει: μπεζερίζω

Ο στρατηγός Μακρυγιάννης γράφει: Ἦταν μπεζερισμένοι ὅλοι ἀπὸ τὴν ἀκαταστασίαν. Δυὸ χρόνια κοντά μας κυβέρνησε ἀγγελικά. Καὶ μᾶς γύμναζε καὶ τὴν οἰκονομίαν – Σᾶς λέγω ὡς τίμιος ἄνθρωπος, ποτὲ δὲν θέλησα νὰ εἶμαι ἀναντίον του, ὅτι μπεζερίσαμεν ἀπὸ τῆς ἀκαταστασίες.

Διαβάστε περισσότερα ›
Παλιά ταχυδρομική κάρτα με την πλατεία της Κοζάνης

Ιστορία της Κοζάνης: Επίσκοπος Βενιαμίν. Φιλική Εταιρεία. Εκστρατεία κατά του Αλή πασά

Περί τα τέλη του 1819, η Σουλτανική κυβέρνηση έλαβε γνώση των ενεργειών του Αλή πασά, ο οποίος ετοίμαζε σοβαρό κίνημα· ξύπνησε δε από τον λήθαργο, και απέσυρε την εμπιστοσύνη που είχε μέχρι τότε προς τον επικίνδυνο τύραννο της Ηπείρου, ιδίως μετά την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του Πασόμπεη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: γρέκι

Τι σημαίνει: γρέκι

γρέκι ή αγρέκι λέγεται το κρυσφήγετο άγριου ζώου, λημέρι, σπηλιά, καταφύγιο, πρόχειρο περίφραγμα· κατοικία. Ο Αραβαντινός αναφέρει : γρέκι= η κοίτη του λαγωού. Ετυμολογικά προέρχεται μάλλον από το τούρκικο eğrek, που σημαίνει αυλάκι.Βρίσκουμε τη λέξη σ’ ένα ωραίο παλιό σαρακατσάνικο τραγούδι.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Ελληνική Κοινότητα Βουδαπέστης εκκλησιαστικά ήταν εξαρτημένη από τον Ορθόδοξο Επίσκοπο Βουδιμίου

Ιστορία της Κοζάνης. Οι κομπανίες. Κοζανίτες στις παλαιές παροικίες Ουγγαρίας και Αυστρίας

Οι Κομπανίες ήταν αδελφότητες πραματευτών και άλλων επαγγελματιών Ελλήνων στις παροικίες της Ουγγαρίας, στην Αυστρία και τις παραδουνάβιες χώρες. Αυτές, συγκροτημένες το πλείστον από Μακεδόνες, είχαν ακέραια τη συνείδηση ότι τα μέλη τους συνανήκαν εις αλλήλα, και [πίστευαν] σε μία ιδέα, αυτή της δεδουλωμένης πατρίδας ή τουλάχιστον της Ορθοδόξης Ελλ. θρησκείας

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: χλιάρι

Τι σημαίνει: χλιάρι

Το υποκοριστικό χλιαρούλι σημαίνει το κουταλάκι, ας πούμε του γλυκού. Μεγεθυντικό είναι η χουλιάρα η χλιάρα, δηλαδή η κουτάλα. Ο Ηλίας Πετρόπουλος γράφει σχετικά: Την φασουλάδα την τρώγανε σε γαβάθα και με ξύλινο χουλιάρι. Το ξύλινο χουλιάρι δεν έχει μεταλλική γεύση και δεν καίει τη γλώσσα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το καμπαναριό της Κοζάνης, στην κεντρική πλατεία Ελευθερίας

Ιστορία της Κοζάνης. Σχέσεις με τους αλλόθρησκους περίοικους. Παπαγκίκας. Προνόμια της πόλης

Ο Τράντας είχε τον γιό του Χαρίσιο μαζί και έναν αδελφό αξιωματικό στη Ρωσία· μετά από λίγα χρόνια, ο Χαρίσιος πήγε στο θείο του και αφού έζησε δώδεκα χρόνια κοντά του, επέστρεψε μετά το θάνατό του κληρονόμος της μεγάλης περιουσίας του· θέλοντας να ενισχύσει την περιοχή, κατάφερε γι’ αυτό το σκοπό να λάβει σουλτανικό διάταγμα με προνόμια υπέρ της πόλης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η περιοχή του Σιδηροδρομικού Σταθμού Κοζάνης, σήμερα, κοντά στον ναό του Αγίου Αθανασίου. Εκεί κοντά βρισκόταν κι η συνοικια "Γύφτικα" ή "Τρανή αυλή", όπως την αποκαλούσαν ειρωνικά οι Κοζανίτες.

Ιστορία της Κοζάνης. Πρώτοι συνοικισμοί. Άποικοι από την Ήπειρο. Ένωση των συνοικισμών

Σύμφωνα λοιπόν με τα προηγούμενα, το όνομα της πόλης εξηγείται πλέον σαφώς, προκύπτει από την εξέλιξη της ιστορίας και ερμηνεύεται με βάση την φιλοπατρία των πρώτων Ελλήνων αποίκων που ήρθαν από την Ήπειρο, οι οποίοι για να παρηγορηθούν διατήρησαν το όνομα της ερημωμένης πατρίδας τους και ανασύστησαν νέα Κόσδιανη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η πλατεία της Κοζάνης, πιθανόν στις αρχές του 20ου αιώνα

Ιστορία της Κοζάνης. Έρευνες για τους πρώτους συνοικισμούς

Οι αρχές του συνοικισμού της πόλης τυχαίνει να είναι λίγο σκοτεινές· διότι μαρτυρίες σαφείς δεν αναβρίσκονται πουθενά. Εκτός από κάποια στοιχεία και την ιστορική έρευνα όπως μας παραδόθηκε, δεν σώζεται καμιά αρχαία γραπτή μαρτυρία. Τρεις όμως από τους νεότερους έγραψαν κάποια σημειώματα, τα οποία μας βοήθησαν αρκετά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: λάσιος

Τι σημαίνει: λάσιος

Τι σημαίνει: λάσιος Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Το επίθετο λάσιος ο –ια –ιο  είναι ομηρικό και σημαίνει δασύτριχος, πυκνόμαλλος, μαλλιαρός, τριχωτός. Στην Ιλιάδα διαβάζουμε : «Παφλαγόνων δ᾽ ἡγεῖτο Πυλαιμένεος λάσιον κῆρ / ἐξ Ἐνετῶν, ὅθεν ἡμιόνων γένος ἀγροτεράων» Ο Καζαντζάκης αποδίδει το λάσιον […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νικολό Μακιαβέλι (ιταλικά: Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) (3 Μαΐου 1469 - 21 Ιουνίου 1527), ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας.

Ο Μακιαβέλι και πώς μια πολιτεία μπορεί να ζήσει ελεύθερη

«Άλλη μια φορά θα το πω ότι δίχως δύναμη οι πολιτείες δεν κρατιούνται ορθές, παρά φτάνουνε στο χαμό τους· και ο χαμός τους είναι ή η ερήμωση ή η δουλεία. Εσείς εφέτος βρεθήκατε κοντά και στο ένα και στο άλλο και πάλι στα ίδια θα γυρίσετε, αν δεν αλλάξετε μυαλά. Εγώ σας το φωνάζω αυτό και στερνά να μην πείτε «Δε μου το ‘χανε πει»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ανδρέας Γ. Παπανδρέου. Η Δημοκρατία στο απόσπασμα

Ο Ανδρέας Παπανδρέου και η χούντα (Διακήρυξη του ΠΑΚ- Ιούλιος 1972)

Είναι εμπειρικά διαπιστωμένο ότι αρκετοί Νεοέλληνες αγνοούμε βασικά ιστορικά γεγονότα της μεταπολεμικής περιόδου. Αν εξαιρέσουμε κάποιους από τις προηγούμενες γενιές, στην πλειονότητά τους οι νεότεροι μισά πράγματα ξέρουμε για όσα συνέβησαν λ.χ. από το 1967 μέχρι σήμερα. Δημοσιεύουμε στη συνέχεια ένα πολιτικό ντοκουμέντο εξαιρετικής πολιτικής και ιστορικής σημασίας, πρόκειται για τη διακήρυξη του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Μετώπου (ΠΑΚ), η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα το 1972, δύο χρόνια πριν την κατάρρευση της στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θεσσαλονίκη- νέα παραλία - ομπρέλλες

Νέα παραλία Θεσσαλονίκης – φωτογραφίες

Νέα παραλία Θεσσαλονίκης – φωτογραφίες   Εραν.      

Διαβάστε περισσότερα ›
Λίμνη Πολυφύτου - Κοζάνη

Φωτογραφίες από τη Λίμνη Πολυφύτου

Η λίμνη Πολυφύτου είναι τεχνητή λίμνη του ποταμού Αλιάκμονα, στο νομό Κοζάνης. Σχηματίστηκε το 1973, μετά την κατασκευή του ομώνυμου φράγματος (Πολυφύτου) στον ποταμό και καλύπτει έκταση 74 τετραγωνικών χιλιομέτρων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νικολό Μακιαβέλι (ιταλικά: Niccolò di Bernardo dei Machiavelli, λατινικά: Nicolaus Ma(l)clavellus, 3 Μαΐου 1469 - 21 Ιουνίου 1527) ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας.

Ο Νικολό Μακιαβέλι, ο Μέγας Αλέξανδρος και οι Έλληνες (ΙΙ)

Ο μεγάλος πολίτης της Φλωρεντίας το είχε πει σωστά: «…όχι το χρυσάφι, καθώς βροντοφωνάζει η γνώμη του κόσμου, μα οι καλοί στρατιώτες είναι το νεύρο του πολέμου […] …αν ο θησαυρός έφτανε για να νικήσεις, ο Δαρείος θα είχε νικήσει τον Αλέξανδρο κι οι Έλληνες θα ‘χανε νικήσει τους Ρωμαίους.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο κρατήρας του Δερβενίου - Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης (λεπτομέρεια)

Ο κρατήρας του Δερβενίου

Ο κρατήρας του Δερβενίου

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Τζορτζ Φίνλεϊ (George Finlay) (21 Δεκεμβρίου 1799 - 26 Ιανουαρίου 1875) ήταν Βρετανός ιστορικός Σκωτικής καταγωγής και φιλέλληνας.

Ο Γεώργιος Φίνλεϊ και η Ιστορία της Επανάστασης του 1821

Ο Σκωτσέζος νομικός και ιστορικός Γεώργιος Φίνλεϊ γεννήθηκε στην Αγγλία το 1799 και σε ηλίκία 24 ετών ήρθε στην Ελλάδα όπου έζησε μέχρι το τέλος της ζωής του, στα 1875. O πατέρας του υπηρέτησε ως αξιωματικός και επιθεωρητής στον Αγγλικό στρατό. Ο ίδιος σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης και του Εδιμβούργου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η «General Anzeiger» της Βόννης υποστηρίζει ότι ο Πούτιν γελοιοποίησε τους πάντες. «Τον πρόεδρο Ομπάμα, την καγκελάριο Μέρκελ, το ΝΑΤΟ και ιδιαίτερα την Κάθριν Αστον, που τα τελευταία 5 χρόνια προσπαθεί να διαμορφώσει την εξωτερική πολιτική της ΕΕ», σημειώνει ο αρθρογράφος.

Η Ρωσία, η Ευρώπη και η γερμανική μυωπία

Η Ρωσία, η Ευρώπη και η γερμανική μυωπία «Έχουμε εξηγήσει συχνά στους Αμερικανούς . . . γιατί οι μονομερείς κυρώσεις δεν αρμόζουν στα κριτήρια των πολιτισμένων σχέσεων μεταξύ κρατών.»  Αλεξάντερ Λουκασέβιτς, εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών. Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας* Ελάχιστοι […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Επίκουρος

Επιστολή του Επίκουρου προς τον Μενοικέα

Ο Επίκουρος (341 π.Χ. – 270 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή, με το όνομα Κήπος του Επίκουρου, η οποία θεωρείται από τις πιο γνωστές σχολές της ελληνικής φιλοσοφίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νικολό Μακιαβέλι (ιταλικά: Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) (3 Μαΐου 1469 – 21 Ιουνίου 1527), ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας.

Ο Νικολό Μακιαβέλι και πώς να επιλέξετε έναν υπουργό

Οι συνετές συμβουλές είναι άχρηστες σε όποιον δεν είναι ο ίδιος συνετός και ο προνοητικός ηγεμόνας δεν μπορεί να βασίζεται στην τύχη ή την φρονιμάδα ενός μόνου υπουργού: «Κανόνας απαράβατος, ότι όποιος δεν είναι από μόνος του συνετός δεν ωφελείται από τις συμβουλές των άλλων, εκτός αν κατά τύχη αφεθεί στη διοίκηση ενός μόνου φρόνιμου υπουργού· με αυτόν τον τρόπο ένας τέτοιος ηγεμόνας χειραγωγείται, αλλά η χειραγώγηση διαρκεί λίγο χρόνο, γιατί ο υπουργός που τον έχει στο χέρι μπορεί γρήγορα να του αρπάξει την εξουσία.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νικολό Μακιαβέλι (Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) (3 Μαΐου 1469 - 21 Ιουνίου 1527), ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας.Πορτραίτο από τον Antonio Maria Crespi

Ο Νικολό Μακιαβέλι, o Hγεμόνας και η τέχνη της πολιτικής

Ο Νικολό Μακιαβέλι ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας. Γεννημένος στη Φλωρεντία, γιος του φτωχού Μπερνάρντο Μακιαβέλι και της Μπαρτολομέα Νέλι. Παρά τις οικονομικές δυσκολίες, ο πατέρας του φρόντισε ώστε ο νεαρός Νικολό να λάβει ουμανιστική εκπαίδευση, σύμφωνα με τα κλασικά πρότυπα της εποχής.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ρωμιός και ο χαρακτήρας του

Ο Ρωμιός και ο χαρακτήρας του

Αλλά και των νεωτέρων Ελλήνων η πολιτική ιστορία δεν είνε αναξία προσοχής. Η σημασία της Ελληνικής φυλής εις την πρόοδον του Ευρωπαϊκοί πολιτισμού δεν πρέπει να μετρήται διά της αριθμητικής δυνάμεώς της, αλλά δια της κοινωνικής και θρησκευτικής επιρροής της εν τη Ανατολή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Charles Joseph Natoire

Η έξοδος από τον Παράδεισο, 1740

Ο Επίκουρος, ο Νίτσε και η τέχνη του ηδέως ζην

Στο σπουδαίο και ανεπανάληπτο συμπόσιο της ζωής αξίζει λοιπόν να πάρουμε μέρος χαρούμενοι, δηλαδή γενναίοι και ατρόμητοι μπροστά στον θάνατο: «Το φρικωδέστερον ουν των κακών,ο θάνατος ουθέν προς ημάς επειδήπερ όταν μεν ημείς ώμεν, ο θάνατος ου πάρεστιν, όταν δε ο θάνατος παρή, τοθ’ ημείς ουκ εσμέν», το φριχτότατο λοιπόν κακό, ο θάνατος, δεν πρέπει να μας σκοτίζει, γιατί όσο εμείς υπάρχουμε, ο θάνατος δεν υπάρχει, κι άμα έρθει ο θάνατος, εμείς δεν υπάρχουμε. Η φύση μας προσφέρει γενναιόδωρα και χωρίς πολλούς κόπους όσα χρειαζόμαστε για να ζήσουμε ευτυχισμένοι. Ο γλυκός καρπός της επικούρειας αυτάρκειας είναι η ελευθερία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Δημοτικό σχολείο Λιβαδερού, σήμερα

Επιστολή περί σχολικών Μόκρου (1903)

Επιστολή περί σχολικών Μόκρου (1903) Να ‘μουν γίδα στο Λουτρό και νύφη στο Λιβαδερό (δημώδες της περιοχής) Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Ο επιθεωρητής εκπαίδευσης Χαρίσιος Γ. Βαλσαμόπουλος, με εντολή της Μητρόπολης, επισκέφτηκε στις 20 Μαΐου του 1903 ένα ορεινό χωριό του […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ρεμπέτες στον Πειραιά (1933). Αριστερά Μάρκος Βαμβακάρης με μπουζούκι, στη μέση ο Γιώργος Μπάτης με την κιθάρα.

Ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Πειραιάς και οι τεκέδες

«Ανάμεσα σ’ αυτούς ήτανε και κλέφτες ήτανε και πορτοφολάδες. Διάφοροι. Σμυρνιοί να πούμε. Ήτανε όμως και μέσα ένας Μπουντρούμης ονομαζόμενος, ο οποίος ήτανε ο πιο νταής απ’ όλους τους πρόσφυγες αυτός. Ήτανε πολύ κουτσαβάκης και πολύ παλικάρι και φίνος μάγκας αυτός. Τον εσκότωσε η ασφάλεια του Πειραιώς στα Χιώτικα. Εσκότωσε, τραυμάτισε κι ύστερα έπεσε. Αυτό έγινε προπολεμικά. Τότε τον εσκότωσε. Δηλαδή αυτός ήτανε μάγκας με όλη τη σημασία της λέξεως. Δεν επείραζε άνθρωπο. Και είχε δε και γκόμενα αυτήνα την Πακουή την Αρμένισσα που εχόρευε. Την είχε αυτός, είχε κάνει και παιδί μαζί της.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Το γκούι ήταν ένα αρκετά γνωστό και διαδεδομένο παιχνίδι, γνωστό και ως λακουβίτσα.

Ούτε γκούι ούτε γραμμή!

Η έκφραση πάρε το λουμά (ή το ….μαλού) είναι μεταφορικά υβριστική. Για την ετυμολογία της λέξης έψαξα λιγάκι, πλην η αναζήτηση στα λεξικά Τριανταφυλίδη και Κριαρά δεν απέδωσε τίποτα. Γνωρίζω εμπειρικά ότι ήταν μάλλον άγνωστη στην Κοζάνη, στην πόλη, την ξέρουμε όμως δεκάδες παιδικοί φίλοι και συμμαθητές που ζήσαμε στην επαρχία. Πεντούλια ήταν οι μπίλιες, τα βόλια, τα οποία αγοράζονταν για ένα πεντούλι, για μισή δραχμή. Οι μπίλιες γενικότερα ονοματίζονταν ανάλογα με την αξία τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η αξιωµατική αντιπολίτευση, όπως είχε προκύψει από τις εκλογές του 1961, κήρυξε «Ανένδοτο Αγώνα» για την αποκατάστα­ση της δηµοκρατίας και της νοµιµότητας στη χώρα. Διαδήλωση στα Ιουλιανά του 1965

Οι Κυανοί, οι Κίτρινοι και το απόρρητο «σχέδιο Περικλής»

 Οι Κυανοί, οι Κίτρινοι και το απόρρητο «σχέδιο Περικλής» Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Όπως αποκαλύφθηκε, το σχέδιο «ΠΕΡΙΚΛΗΣ» ήταν ένα ειδικό επιτελικό στρατιωτικό σχέδιο με διακηρυγμένο στόχο να επηρεάσει το αποτέλεσμα των ελληνικών βουλευτικών εκλογών του 1961, υπέρ της τότε δεξιάς παράταξης, […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Γεώργιος Καραϊσκάκης εφορμά στην Ακρόπολη, έργο του Γεωργίου Μαργαρίτη, 1844

Γεώργιος Καραϊσκάκης: o αθυρόστομος επαναστάτης

Είναι γνωστό ότι ο Καραϊσκάκης τραυματίστηκε εις την φύσιν εφαρμόζοντας κανονικό ψυχολογικό πόλεμο: «Από όσους πολέμους έκαμε, σημαντικότερος εστάθη εκείνος εις το Κουμπότι, όπου νικήσας τον εχθρόν και τρέψας εις φυγήν, ανέβη εις μίαν πέτραν και ύβριζε τους Τούρκους μεγαλοφώνως· και δια να τους ατιμάση και εξουδενώση περισσότερον, έδειξεν αυτοίς και τον πρωκτόν του γυμνόν. Ένας Τούρκος Γκέκας, κρυμμένος εις κάποια κλαδιά, τον ετυφέκισε, και τον ελάβωσεν εις τους δύο μηρούς και εις την μέση του καυλού.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Καρλ Μέντελσον Μπαρτόλντυ: Tα αγγλικά δάνεια (1824)

Καρλ Μέντελσον Μπαρτόλντυ: Tα αγγλικά δάνεια (1824)

Εκτός τούτου στάλθηκε στην Αμερική ένας Γάλλος στρατηγός του ιππικού ονομαζόμενος Παλεμάν ο οποίος αν και είχε μεσάνυχτα από ναυτική τέχνη, έλαβε εντολή, αφού πληρώθηκε αδρότατα, να παραγγείλει εκεί δυο φρεγάτες για λογαριασμό της Ελληνικής κυβερνήσεως. Αν και η τιμή τους ορίστηκε σε 160.000 λίρες, οι ληστρικοί οίκοι που ανέλαβαν την κατασκευή τους απαίτησαν τα διπλά κι έτσι βραδύτατα άρχισαν να ετοιμάζουν τα πλοία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Cicero Denounces Catiline, fresco by Cesare Maccari, 1882–88

Ο Τορκουάτος, οι αρετές και η ευτυχισμένη ζωή

«Συνεπώς δεν θα ήταν σωστό να πούμε πως η Δικαιοσύνη είναι επιθυμητή αυτή καθ’ αυτή. Είναι επιθυμητή επειδή σε μεγάλο βαθμό παράγει ικανοποίηση. Το να σ’ έχουν σε υπόληψη και να σε συμπαθούν, είναι κάτι που φέρνει ικανοποίηση, γιατί έτσι η ζωή σου γίνεται πιο ασφαλής και πιο πλήρης σε ηδονές. Γι αυτό θεωρούμε πως η Ανομία πρέπει να αποφεύγεται όχι μόνο λόγω των μειονεκτημάτων της άδικης ζωής αλλά πολύ περισσότερο γιατί όταν κατοικεί μες στην καρδιά του άνθρωπου, δεν του επιτρέπει να γνωρίσει μια στιγμή ησυχίας και ν’ ανασάνει ελεύθερα.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Σάντρο Μποττιτσέλλι, Αλληγορία της Άνοιξης (περ. 1482).

Ο Τίτος Λουκρήτιος, οι επιθυμίες και ο σοφός άνθρωπος

Ποια είναι η ανώτατη πνευματική ηδονή; αυτή που αναβλύζει τις στιγμές που η νηφάλια σκέψη (νήφων λογισμός) σκορπίζει τα σκοτάδια της μεταφυσικής και ότι προκαλεί φόβο γίνεται αντικείμενο στοχασμού, έρχεται δηλαδή στα μέτρα του Έλληνα ανθρώπου της κλασικής εποχής. Για τους Επικούρειους, κάθε δραστηριότητα είναι σοφή, όταν έχει ως σκοπό να μάς οδηγήσει στην ευτυχισμένη ζωή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το Υγειονομείο στη Λευκάδα,πίνακας του  J. Cartwright, 1821

Επιστολές κλεφτών και ο Νενέκος

Στα τέλη του 18ου αιώνα, παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης, δρούσαν στον ελλαδικό και τον ευρύτερο βαλκανικό χώρο πλήθος ενόπλων ομάδων, οι οποίες αποτελούνταν συνήθως από χριστιανούς αλλά και μουσουλμάνους σε κάποιες περιπτώσεις, οι οποίες αμφισβητούσαν εμπράκτως την οθωμανική κυριαρχία σε ορισμένες περιοχές της αυτοκρατορίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τον Αύγουστο του 1828, ο συνταγματάρχης Τζόναθαν Μίλερ Π. Βερμόντ (P. Miller of Vermont) δημοσίευσε ένα βιβλίο με τον τίτλο Η Κατάσταση στην Ελλάδα το 1827 και 1828. Τα σκίτσα του χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα από καλλιτέχνες και ιστορικούς. Φωτό: Μακρυγιάννης

Ο Μακρυγιάννης γράφει για τον Ιωάννη Καποδίστρια

Ο Μακρυγιάννης γράφει για τον Ιωάννη Καποδίστρια Κι᾿ αὐτὸ τὸ σκολεῖον θὰ φάγη τὴν λευτερία μας· κι᾿ αὐτείνη τὴν λευτερίαν, Κυβερνήτη μου, δὲν τὴν ηὕραμεν εἰς τὸ σοκάκι καὶ δὲν θὰ μποῦμεν εὔκολα πίσου εἰς τοῦ αὐγοῦ τὸ τζόφλιο· ὅτι […]

Διαβάστε περισσότερα ›