Ετικέτα: Γλώσσα

Χρίστος Τσολάκης: Παιδεία και γλώσσα (ομιλία-βίντεο)

Χρίστος Τσολάκης: Παιδεία και γλώσσα (ομιλία-βίντεο)

Ομιλία του Χρίστου Τσολάκη με θέμα: Παιδεία και γλώσσα» Σχολείο 2009: Παιδεία και γλώσσα» Πολιτιστικό και αθλητικό κέντρο Εκπαιδευτηρίων Μαντουλίδη, Θεσσαλονίκη, Σαββατο 16 Μαΐου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ηρακλής «συλλογισμένος»· σε μετόπη από το ναό του Δία στην Ολυμπία, περ. 460 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. Hercules "pensive"; metopes from the temple of Zeus in Olympia, circa 460 BC. Archaeological Museum of Olympia.

Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων – Ψήφισμα του Τμ. Φιλολογίας για τα Λατινικά: «Καλούμε τον κ. Υπουργό να αναθεωρήσει τις απόψεις του.»

Καλούμε λοιπόν τον κ. Υπουργό να αναθεωρήσει τις απόψεις του για τα Λατινικά και την κατάργησή τους, να σκεφτεί τρόπους αναβάθμισης της διδασκαλίας τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο κορυφαίος Έλληνας φιλόλογος Εμμανουήλ Κριαράς άφησε παρακαταθήκη ένα τεράστιο έργο.

Το αρχείο ενός σπουδαίου δημοτικιστή σε μία ιστοσελίδα

Το αρχείο ενός σπουδαίου δημοτικιστή σε μία ιστοσελίδα Ο κορυφαίος Έλληνας φιλόλογος Εμμανουήλ Κριαράς άφησε παρακαταθήκη ένα τεράστιο έργο. Αδρό πειστήριο της δυναμικής του έργου του αποτελεί σήμερα ο σημαντικός αριθμός εκείνων που αναζητούν βιβλία ή αρχειακό υλικό του Εμμανουήλ […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Η περιβόητη εταίρα Φρύνη μπροστά στο δικαστήριο. Ο ρήτορας που την υπερασπίζεται αποκαλύπτει τα κάλλη της μπροστά τους δικαστές.

Αριστοτέλης: Η ρητορική τέχνη

Τρία είδη ρητορικής υπάρχουν· γιατί τόσων ειδών είναι και οι ακροατές των λόγων. Τρία είναι τα συστατικά στοιχεία ενός λόγου: ο ομιλητής, [1358b] το θέμα για το οποίο μιλάει και, τέλος, αυτός στον οποίο απευθύνεται· αυτός, δηλαδή ο ακροατής, είναι και ο τελικός στόχος του λόγου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τεστ: Αρχαιομάθεια

Τεστ: Αρχαιομάθεια VII

Οι σωστοί ορισμοί των λέξεων δίνονται με βάση το: LIDDELL & SCOTT, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος 2007) Για να δείτε τα στατιστικά αποτελέσματα και τις απαντήσεις, αφού ολοκληρώσετε, πατήστε Submit!.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αναθηματικό ανάγλυφο με παράσταση νέου που στεφανώνεται. Βρέθηκε στο Σούνιο, κοντά στον ναό της Αθηνάς. Γύρω στο 460 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Τεστ: Αρχαιομάθεια Ι

Το επόμενο κουίζ, τέστ ή δοκιμασία δημιουργήθηκε δοκιμαστικά με το πρόγραμμα myquizcreator. Οι σωστοί ορισμοί των λέξεων δίνονται με βάση το: LIDDELL & SCOTT, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος 2007) Για να δείτε τα στατιστικά αποτελέσματα […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Η επιστημονική κοινότητα αμφισβητεί τόσο τη συχνότητα των «μαθησιακών δυσκολιών» που προσεγγίζει το 30% (!) στη χώρα μας, ενώ θα έπρεπε να κυμαίνεται στο 2-4%, όσο και τα ίδια τα σύνδρομα, όπως τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) – διεθνώς γνωστή ως Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD).

Βιομηχανία… διαγνώσεων παιδιών με «μαθησιακές δυσκολίες»

Η επιστημονική κοινότητα αμφισβητεί τόσο τη συχνότητα των «μαθησιακών δυσκολιών» που προσεγγίζει το 30% (!) στη χώρα μας, ενώ θα έπρεπε να κυμαίνεται στο 2-4%, όσο και τα ίδια τα σύνδρομα, όπως τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) – διεθνώς γνωστή ως Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD).

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Τ-2

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Τ-2

Διαβάστε περισσότερα ›
Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης. Οι συνδαιτυμόνες. 1935

Γλώσσα και Λόγος

Λογική είναι ο κλάδος εκείνος της φιλοσοφίας που ερευνά τα γενικά πλαίσια, μέσα στα οποία πρέπει να κινηθεί η σκέψη, ώστε να τηρεί τις θεμελιώδεις αρχές της και να καταλήγει σε συμπεράσματα χωρίς άλματα, κενά και αντιφάσεις.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κοκκινοσκουφίτσα

Η Κοκκινοσκουφίτσα στ’ν Αλασσόνα…

Κοιτάει απ’ του παραθύρι, ταράθκι…. Η λύκους τ’ν κλιά ντούρλα κι κοιμούνταν. Πθινά η μάκου. Μπαίνει μέσα η κυνηγός , τουν τφικάει μια στουν κώλου, άνοιξι αυτός τ’ς έχισι κι τ’ς δυο, γιαγιά κι αγγουνή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Εμμανουήλ Κριαράς: Το θέμα της γλώσσας σήμερα

Εμμανουήλ Κριαράς: Το θέμα της γλώσσας σήμερα

Δεν είναι πολύ εύκολο να βελτιώσομε αισθητά μια θλιβερή κατάσταση, που έχει τις καταβολές της στα παλιότερα χρόνια· τα χρόνια που βασίλευε η καθαρεύου­σα στο δημόσιο βίο μας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών: Αρχείο Εμμανουήλ Κριαρά

Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών: Αρχείο Εμμανουήλ Κριαρά

Η απόφαση του μεγάλου δασκάλου να κληροδοτήσει στο Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών τη βιβλιοθήκη του και σημαντικό τμήμα του αρχείου του συνιστά, από την άλλη πλευρά, ύψιστη απόδειξη της εμπιστοσύνης του διαθέτη προς το Ίδρυμα και ουσιαστική αναγνώριση του έργου του.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γιώργου Καραμπελιά «Το Δη­μοτικό τραγούδι – Αποτύπωση της ιδιοπροσωπίας του νεότερου ελληνισμού».

Δημοτικό τραγούδι και ελληνική ιδιοπροσωπία

Το δημοτικό τραγούδι αποδίδει με τον πιο ο­λοκληρωμένο τρόπο τις ιδιαιτερότητες της ελ­ληνικής ιδεολογίας, το «συναμφότερον» του εθνικού μας χαρακτήρα σε όλες του τις εκφρά­σεις.

Διαβάστε περισσότερα ›
Παροιμιώδεις εκφράσεις Ελλήνων για Τσιγγάνους

Παροιμιώδεις εκφράσεις Ελλήνων για Τσιγγάνους

Η αντιπάθεια των Ελλήνων για τους Τσιγγάνους όπως κατα;δεικνύεται σε λαϊκές παροιμίες

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Σ

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Σ

Διαβάστε περισσότερα ›
Γεώργιος Ν. Χατζιδάκις: Περί της γλωσσοπλαστικής δύναμης της ψυχής του ανθρώπου

Γεώργιος Ν. Χατζιδάκις: Περί της γλωσσοπλαστικής δύναμης της ψυχής του ανθρώπου

Ωστόσο, επιχειρώντας να κρίνουμε τα παρελθόντα και τα μακρινά σύμφωνα με τα κοντινά και τα τωρινά, σκοντάφτουμε αμέσως σε διαφορές που φαίνονται μεγάλες.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νικολάου Δ. Τζουγανάτου: Θέματα αρχαίων ελληνικών (PDF)

Νικολάου Δ. Τζουγανάτου: Θέματα αρχαίων ελληνικών (PDF)

Νικολάου Δ. Τζουγανάτου: Θέματα αρχαίων ελληνικών (PDF)

Διαβάστε περισσότερα ›
«Τοιχογραφία των πυγμάχων». Ακρωτήρι Θήρας, υστεροκυκλαδική περίοδος, περίπου 1600 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, Αθήνα.

Γεώργιος Ν. Χατζιδάκις: Αρχαιότερες γνώμες περί της αρχής και γένεσης της γλώσσας

Είπαμε ότι απ’ όλα τα πλάσματα της γης μόνον ο άνθρωπος έχει γλώσσα· επομένως αυτό το χάρισμα, ως καθολικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό, του έκανε μεγάλη εντύπωση, αμέσως μόλις άρχισε να σκέπτεται, και προπάντων του φάνηκε παράδοξη η ποικιλία των γλωσσών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κατεβάστε δωρεάν: Οδηγός για τη σωστή χρήση της γλώσσας στην επικοινωνία – Το κόκκινο βιβλιαράκι του κειμενογράφου (PDF)

Κατεβάστε δωρεάν: Οδηγός για τη σωστή χρήση της γλώσσας στην επικοινωνία – Το κόκκινο βιβλιαράκι του κειμενογράφου (PDF)

Κατεβάστε δωρεάν: Οδηγός για τη σωστή χρήση της γλώσσας στην επικοινωνία – Το κόκκινο βιβλιαράκι του κειμενογράφου (PDF)

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωνσταντίνος Ν. Σάθας: Νεοελληνική Φιλολογία (PDF)

Κωνσταντίνος Ν. Σάθας: Νεοελληνική Φιλολογία (PDF)

Ο Κωνσταντίνος Σάθας (Αθήνα, 1842 – Παρίσι, 12 Μαΐου 1914) ήταν από τους επιφανέστερους Έλληνες ιστορικούς της νεότερης Ελλάδας καθώς και από τους πρωτοπόρους των νεοελληνικών ερευνών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ακούστε τον ήχο της ‘μητέρας’ των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών

Ακούστε τον ήχο της ‘μητέρας’ των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών

Ακούστε πώς ενδεχομένως μιλούσαν οι μακρινοί μας πολιτιστικοί πρόγονοι

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Ρ

«Πέντε Ρωμιοί, δέκα γνώμες.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Κατεβάστε δωρεάν: Νεοελληνική Γραμματική Μανόλη Τριανταφυλλίδη -1941 - Ανατύπωση (PDF)

Κατεβάστε δωρεάν: Νεοελληνική Γραμματική Μανόλη Τριανταφυλλίδη – 1941 – Ανατύπωση (PDF)

Ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης (Αθήνα, 15 Νοεμβρίου 1883 – Αθήνα, 20 Απριλίου 1959) ήταν Έλληνας γλωσσολόγος και ένας εκ των ιδρυτών του Εκπαιδευτικού Ομίλου, οργάνου του εκπαιδευτικού δημοτικισμού με μεγάλη συμβολή στα εκπαιδευτικά προγράμματα των κυβερνήσεων υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Γιώργος Σεφέρης (Βουρλά, Σμύρνη, 13 Μαρτίου 1900 – Αθήνα, 20 Σεπτεμβρίου 1971) ήταν Έλληνας διπλωμάτης και ποιητής και ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ.

ΟΚΤΑΒ ΜΕΡΛΙΕ: Ο Γιώργος Σεφέρης και ο Ελληνισμός

«Κοπέλλα μαυρομαντηλού, μην παίζεις με τα ψάρια,
μπορεί μαχαίρια να γινούν και σφάζουν παληκάρια.»

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Ξ & Ο

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Ο & Π

Διαβάστε περισσότερα ›
Κατεβάστε δωρεάν: Σκαρλάτου Δ. του Βυζαντίου - Λεξικόν επίτομον της Ελληνικής Γλώσσης

Κατεβάστε δωρεάν: Σκαρλάτου Δ. του Βυζαντίου – Λεξικόν επίτομον της Ελληνικής Γλώσσης

Λεξικόν επίτομον της Ελληνικής Γλώσσης / Συντεθέν μεν υπό Σκαρλάτου Δ. του Βυζαντίου επί τη βάσει πάντων των άχρι τούδε εκδεδομένων Ελληνικών λεξικών και πλουτισθέν επί τέλους διαφόροις πίναξι χρονομετρικοίς, νομισματολογικοίς κλπ. κατά το νεωστί εισαχθέν εις την Ελλάδα μετρικόν σύστημα΄ Εκδοθέν δε δαπάνη Ανδρέου Κορομηλά του Αθηναίου.

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Μ

μύγδαλο το: αμύγδαλο, μπαλάμι. «Στάσου, μύγδαλα!» φώναζε το 1967 ο Γιάννης Βόγλης στην 17χρονη τότε Anne Lonnberg στη θρυλική ταινία «Κορίτσια στον Ήλιο». Παρ.: «Ο ακαμάτης δεν τρώει τα μύγδαλα για να μην τα σπάσει.», «Για να το φας το μύγδαλο, πρέπει και να το σπάσεις.», «Και το κουκούτσι μύγδαλο.» | < αρχ. ελλ. ἀμύγδαλον.

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας – Λ

λωποδύτης ο: κλέφτης, απατεώνας. Τσιφ.: Ο καλός κόσμος είναι κρυφές κοκότες και λωποδύτες που παίζουνε τον ρόλο προέδρου ανωνύμων εταιρειών – Ο μεγάλος αυτός κλέφτης τούς έπρηξε επιτέλους τους ευγενείς και καμμιά φορά ο Ανζού της Νάπολης, ο επικυρίαρχος της Αχαΐας που δεν τον χώνευε από την αρχή, το πήρε απόφαση: -Το λωποδυτάκι θα τ᾿ απολύσω – Μάλιστα, διότι μας έχει ρημάξει στη ρεμούλα | < αρχ. ελλ. λωποδύτης: κάποιος που γλιστράει μέσα στα ρούχα κάποιου άλλου, κλέφτης ενδυμάτων, κυρίως αυτός που κλέβει τα ρούχα λουομένων ή απογυμνώνει διαβάτες· αρχ. ελλ. λώπη, ἡ (λέπω): ιμάτιο, μανδύας, φόρεμα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο θάνατος της Κλεοπάτρας, πίνακας του Ρέτζιναλντ Άρθουρ, 1892

Οι Γραικοί και οι Γραικύλοι

«Ενώ βρισκόμουν και έκανα περιπάτους στον περίβολο των οικημάτων, με πλησίασε κάποιος που τον νόμισα για βάρβαρο γιατί φορούσε σκυθικά ρούχα. Με χαιρετά στα Ελληνικά λέγοντας «χαίρε», ώστε εξεπλάγην βλέποντας Σκύθη να ελληνίζει. (…) Εγώ δε είπα ότι θεωρώ ότι όποιος μιλάει Ελληνικά πρέπει να είναι πολυπράγμων. Αυτός γελώντας μου είπε ότι είναι Γραικός στο γένος, που ήλθε για εμπόριο στον Βιμινάκιο, την πόλη των Μυσών κοντά στον Ίστρο ποταμό …»

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωστής Παλαμάς

Η λάμπα του Παλαμά

– Θυμούμαι λοιπόν την πρώτη μας λάμπα στο σπίτι. Την πρώτη λάμπα της ζωής μου! Σπουδαίο γεγονός και σταθμός. Είμασταν παιδιά, την έφερε λοιπόν ο πατέρας, και μονάχος του τη γιόμισε, μονάχος του την άναψε, μονάχος του έβαλε το λαμπογυάλι κι ανέβασε το φως στη φυτιλήθρα. Βλέπεις, αυτός μονάχα ήξερε το μηχανισμό της. Σαν άναψε κι έφεξε μας κύτταξε ένα γύρω θριαμβευτικά και χαμογέλασε με ικανοποίηση, που όλοι μας κάναμε «ααα!». Είχανε μαζευτεί στο σπίτι και γειτόνοι και συγγενείς να δούνε το θάμα. Σβήσαμε λοιπόν τους λύχνους και βλέπαμε τα πρόσωπα, εκστατικά μέσα στο φως της.. Ακόμα θυμάμαι πόσο άσπρο και πόσο άφθονο μου φάνηκε το φως της πρώτης μας λάμπας!

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωστής Παλαμάς

Κωστής Παλαμάς: «Γράμματα»

Κωστής Παλαμάς: «Γράμματα»

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωστής Παπαγιώργης

Κωστής Παπαγιώργης: «Όταν πασχίζει κανείς να εκφραστεί, το μέγιστο εμπόδιο είναι η παιδεία του.»

Εδώ άλλωστε φωλιάζει το πρόβλημα με την ερίτιμο αδελφότητα των εγγραμμάτων: δε γυρεύουν να εγκολπωθούν την όποια διδασκαλία τους, να την εκθέσουν στα κύματα της ζωής, τους αρκεί να γίνουν τζουτζέδες της. Πώς να μην καταντήσει ο κόσμος των γραμμάτων μασκαράτα και κάλπικο ανθρωπομάζωμα; Όταν ακονιτί διδάσκουν ό,τι άλλοι άνθρωποι κατάκτησαν με βάσανα, πώς να εκτιμήσουν τα βάσανα; Αυτοί μελετητές είναι, ορντινάτσες, μεταφραστές, διερμηνείς, πιστοί στο γράμμα. Φυλάνε τα ρούχα του νεκρού. Τίποτε άλλο.

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας Ε-Ζ

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας Ε-Ζ

Διαβάστε περισσότερα ›
Teacher reading to students. (fiction) Still Water Springs school - early 1900's.

Αναπληρωτές φιλόλογοι καθηγητές: Κείμενο διαμαρτυρίας για την απαξίωση των ανθρωπιστικών σπουδών

Όσοι ενδιαφερόμαστε για ένα σχολείο με αξία, θεωρούμε με πίστη ακλόνητη πως ο δρόμος αυτός περνά μέσα από την αναβάθμιση των σπουδών του και σε καμία περίπτωση μέσα από την περαιτέρω υποβάθμιση των φιλολογικών μαθημάτων στο Αναλυτικό Πρόγραμμα για λόγους στείρας δημοσιονομικής πολιτικής. Η επιλογή του σχολείου που σήμερα θα αποφασίσουμε να δημιουργήσουμε, θα αντικατοπτρίζει και το είδος της κοινωνίας που αύριο θα έχουμε.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Εμμανουήλ Ροΐδης (28 Ιουλίου 1836 – 7 Ιανουαρίου 1904) ήταν σημαντικός Έλληνας λογοτέχνης και δοκιμιογράφος.

Ροΐδης Εμμανουήλ: Η Πάπισσα Ιωάννα (κείμενο & PDF)

Αλλ’ οι δαίμονες ήσαν δυσμετάπιστοι και εις των Αγγέλων τα επιχειρήματα αντέταττον τα κέρατά των, ενώ εκείνοι εγύμνουν τας ρομφαίας. Η μεταξύ των πνευμάτων πάλη ευρίσκετο εις την ακμήν, τα όπλα των αντήχουν ως συγκρουόμενα νέφη και αιματώδης βροχή έσταζεν επί των εν τη πλατεία συνηγμένων πιστών, ότε αίφνης ο φανείς εις την Ιωάνναν άγγελος, διασχίσας τας τάξεις των μαχομένων συνέλαβε την αθλίαν αυτής ψυχήν, πόθεν δεν γνωρίζω, και επιβάς νέφους μετέφερεν αυτήν… εις το Καθαρτήριον πιθανώς.

Διαβάστε περισσότερα ›
The Greek Cafe in Rome, 1856 by Ludwig Passini

Καφφενεία και κομήτες ύστερα από τα μεσάνυχτα

οι ταξιδιώτες λες εφύγαν ήρθανε
ελύσανε τα μάγια
λύσανε τις πριμάτσες
που τους κρατούσανε δεμένους στο μουράγιο
δεν είταν
ένας χορός ευγενικά θλιμμένος
όλες τούτες οι εξάρσεις των νοσταλγών
που σβει το κύμα
ως δαγκάνει λυσσαγμένο
των πεύκων των αναμαλλιάρικων το δίχτυ;

Διαβάστε περισσότερα ›
ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος

Αλαμπουρνέζικα, η γλώσσα των κουλτουριάρηδων

Καταλαβαίνετε λοιπόν τι σύγχυση δημιουργείται όταν κάποιος δεν ελέγχει τα λόγια του; Θέλει να πει ότι ο ζωγράφος προσπαθεί να βγάλει τον χρόνο έξω από το έργο του και για να το πει αυτό αυτό, μας αράδιασε του κόσμου τα αφηρημένα ουσιαστικά. Πως όμως θα το κάνει αυτό (να εξοστρακίσει τη χρονικότητα);

Διαβάστε περισσότερα ›
Γοργόνα, λεπτομέρεια από ζωγραφιά του Θεόφιλου σε σπίτι της Μυτιλήνης

Δημήτρης Μαρωνίτης: [Λογοτεχνία και παράδοση]

Νομίζω ότι η γενιά του ’30 εντελώς συνθηματικά, δίχως πολλές συνεννοήσεις, αλλά παρά ταύτα μέσα σε ένα κύκλο υποθέτω, αντιμετωπίζει την ελληνική παράδοση λιγότερο πια ως θεματογραφία και αναζητεί ένα ήθος, προσπαθώντας με αυτόν τον αντιφατικό –φαινομενικά έστω- συνδυασμό μοντέρνου και παραδοσιακού στοιχείου, να στήσει ένα λογοτεχνικό και μαζί ιδεολογικό σύστημα που να την εκφράζει. Δεν ενδιαφέρεται για μεμονωμένες μόνο χειρονομίες η γενιά αυτή, ενδιαφέρεται να σχηματίσει ένα σύστημα αισθητικό -δε μου αρέσει εμένα ο όρος- λογοτεχνικό και ιδεολογικό, το οποίο να συστεγάζει λίγο-πολύ όλα τα πρόσωπα και όλους τους φορείς.

Διαβάστε περισσότερα ›
Σε εποχή που η νεοελληνική γλώσσα διαβάλλεται πολλαπλώς, η σύνταξη βασικών κανόνων για την ορθή χρήση της στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης δεν είναι εγχείρημα άτοπο.

Δ. Ν. Μαρωνίτης: «Το Εγκόλπιο της Ορθής Γραφής» (pdf)

Στίξη • Τονισμός – Έγκλιση τόνου • Συλλαβισμός • Πάθη φωνηέντων και συμφώνων • Αρχικά κεφαλαία και αρχικά μικρά • Βραχυγραφία-ακεραιότητα λέξεων • Ονόματα: ουσιαστικά, επίθετα, αντωνυμίες • Ρήματα: κλίση, αύξηση, αρχαιόμορφοι τύποι • Μόρια: σύνδεσμοι, προθέσεις, επιρρήματα • Μεταγραφή ξενικών κυρίων ονομάτων προσωπωνυμιών και τοπωνυμιών • Ημερομηνίες και ωροδείκτες • Αρχαίες ελληνικές και λατινικές εκφράσεις.

Διαβάστε περισσότερα ›
Λεξικόν Ομηρικόν περιέχον πάσας τας ευρισκομένας λέξεις παρ' Ομήρω και τοις Ομηρίδαις.

Κατεβάστε: Λεξικόν Ομηρικόν (pdf)

Λεξικόν Ομηρικόν περιέχον πάσας τας ευρισκομένας λέξεις παρ’ Ομήρω και τοις Ομηρίδαις. Μετά διαφωτίσεως του Οικιακού, Θρησκευτικού, Πολιτικού και Πολεμικού Βίου των ηρωϊκών χρόνων και ερμηνείας των δυσνοητοτέρων χωρίων και των Μυθολογικών και Γεωγραφικών ονομάτων / Το μεν πρώτον συνταχθέν υπό Κρουσίου πολλαχώς δ’επεκταθέν και κατά τας νεωτέρας έρευνας διορθώσεων υπό Ε. Ε. Σέϊλερ εκ δε της έκτης γερμανικής εκδόσεως διασκευασθέν χάριν των Ελλήνων υπό Ι. Πανταζίδου ___ Εκδότης Ανέστης Κωνσταντινίδης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ελληνοποιημένες αγγλικές λέξεις Ελλήνων μεταναστών

Ελληνοποιημένες αγγλικές λέξεις Ελλήνων μεταναστών

«Όποιος μιλήσει αρκετή ώρα με κάποιον Έλληνα που έχει μεγαλώσει στο εξωτερικό, αργά ή γρήγορα θα ακούσει λέξεις ή φράσεις που θα τον ξενίσουν…»

Διαβάστε περισσότερα ›
Χρίστος Λ. Τσολάκης: Η γλώσσα και η διδασκαλία της

Χρίστος Λ. Τσολάκης: Η γλώσσα και η διδασκαλία της

Βλέπετε, η γλωσσική διδασκαλία μπορεί να χρησιμοποιεί όλα τα άλλα γνωστικά αντικείμενα, που διδάσκονται στο σχολείο, αρκεί ο φιλόλογος της τάξης να συντονίζει σε κοινές προγραμματισμένες συσκέψεις όλους τους καθηγητές των άλλων μαθημάτων. Είναι η γλώσσα το κατ’ εξοχήν διαθεματικό μάθημα. Ο μαθητής, με τον τρόπο αυτόν μπορεί να αντλήσει γλωσσικό θησαυρό από όλα τα μαθήματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τα βόδια του Ήλιου

Τα βόδια του Ήλιου

 Τα βόδια του Ήλιου Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Όπως ξέρουμε από τον Όμηρο, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του καταφτάνουν σ’ ένα νησί, αφιερωμένο στον θεό Ήλιο, τον οποίο η Κίρκη ονομάζει Υπερίωνα. Στο νησί βόσκουν τα κόκκινα Βόδια του Ήλιου. […]

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Γ-

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Γ-

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Β-

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Β-

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος, Ο Οδυσσέας διηγείται στον Όμηρο, ελαιογραφία, 1957. Αθήνα, Συλλογή Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος.

Οι Νεοελληνικές Διάλεκτοι

Mε τον όρο βόρειες διάλεκτοι (ή βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα) εννοείται η παραλλαγή της νέας ελληνικής που χρησιμοποιείται και ακούγεται από τη βόρεια ακτή του κορινθιακού κόλπου ως τα βόρεια σύνορα της ελληνικής επικράτειας, αλλά και σ’ ένα τμήμα της Άνδρου και της Τήνου (εξαιρούνται ένα μικρό τμήμα της Μακεδονίας, αλλά και ο νομός Θεσπρωτίας).

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων της νέας ελληνικής γλώσσας -Α-

ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων -Α-

Διαβάστε περισσότερα ›
Ελληνικές παροιμίες στο διαδίκτυο

Ελληνικές παροιμίες στο διαδίκτυο

Ελληνικές παροιμίες στο διαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Κωστής Παπαγιώργης (πίσω) με τον ποιητή Γιάννη Πατίλη, εκδότη του περιοδικού «Πλανόδιον». Ο Παπαγιώργης είχε συνεργαστείμε το περιοδικό υπογράφοντας, με ψευδώνυμο, σημαντικά κριτικά κείμενα

Κωστής Παπαγιώργης: Η αρχοντική μορφή των γραμμάτων

Ο συγγραφέας και μεταφραστής Κωστής Παπαγιώργης ήταν μια από τις αρχοντικότερες μορφές των νεοελληνικών γραμμάτων, το σπάνιο κι ακριβοθώρητο εκείνο κράμα πολυμαθούς λόγιου, ακέραιου ανθρώπου και γενναιόδωρης καρδιάς που επιβλήθηκε χάρη στην ποιότητα του έργου του.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αυτή η "απλούστερη εκδοχή" της σχέσης έθνους και γλώσσας -η επιδίωξη, δηλαδή, της πλήρους σύμπτωσης των δύο- δεν φαίνεται λοιπόν και πολύ απλή.

Έθνος και γλώσσα

Aλλη η ελληνική περίπτωση, όπου η καθαρεύουσα, τεχνητή γλώσσα που θεωρούνταν επί δεκαετίες και από σοβαρούς ανθρώπους ετεροχρονισμένος πρόγονος της αρχαίας ελληνικής, έμεινε χωρίς αντιπάλους κατά το μεγαλύτερο κομμάτι του 19ου αιώνα, και επωμίστηκε εξ ολοκλήρου το «εκσυγχρονιστικό» έργο, επιστρατεύοντας φυσικά γι’ αυτό την αρχαία, αλλά και νεολογίζοντας με αρκετή δόση φαντασίας κάποτε.

Διαβάστε περισσότερα ›
Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη

«Συνάδει» ο κ. Βαρουφάκης στο Eurogroup;

Στον Αισχίνη, το συν-ᾴδω (με μέλλοντα συνᾴσομαι) έχει τη σημασία τραγουδώ μαζί με κάποιον ή ομαδικά, εν χορώ, ενώ στον κωμικό Αριστοφάνη διαβάζουμε: συνᾴδω ᾠδάν. Παρόμοια σημασία έχει και στον Θεόκριτο: εξυμνώ, ψάλλω από κοινού με κάποιον.

Διαβάστε περισσότερα ›
ΛΕΞΙΚΟ Λαϊκών και ιδιωματικών λέξεων

Τι σημαίνει: ορμήνεια & ορμηνεύω

Πᾶνε γιὰ νὰ πατήσουν τὸ Καλὸ Χωριό / Κἅνα δὲν ἔχουν πρῶτο καὶ τρανύτερο. / Γυρεύουν ἕνα γέρο γιὰ τὴν ὁρμηνειά / Ἐπῆγαν καὶ τὸν βρῆκαν σὲ βαθειὰ σπηλιά.- Του γέρου την ορμήνεια την ξεχάσανε,/ επήγαν και μεθύσαν και τους πιάσανε.

Διαβάστε περισσότερα ›
Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας των H.G. Liddell & R. Scott

Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας των H.G. Liddell & R. Scott

Ψηφιακή έκδοση σε βάση δεδομένων του Ενδιάμεσου Λεξικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (An Intermediate Greek-English Lexicon, 1889) τωνHenry George Liddell & Robert Scott

Διαβάστε περισσότερα ›
«- Ελπίζοντας σε μία δημοκρατία λιγότερο κοπιαστική.» altan

Διακυβεύματα και αφηγήματα

Μερικές λέξεις έχουν αποκλειστικά επίσημη ζωή, γυαλιστερή, στην τηλεόραση και λιγότερο στις εφημερίδες. Στις κουβέντες μας τις χρησιμοποιούμε ελάχιστα. Κάποιες φορές, λιγοστές, είναι χρήσιμες. Συνήθως όμως τις πετάμε προς επίδειξη γνώσεων ή δημοσιογραφικής ειδίκευσης.

Διαβάστε περισσότερα ›
ΟΔΥΣΣΕΥΣ: Γλωσσάρι

ΟΔΥΣΣΕΥΣ: Γλωσσάρι

ΟΔΥΣΣΕΥΣ: Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα ›
νίβω, νίβομαι

Τι σημαίνει: νίβω

«Νίψον ανομήματα μη μόναν όψιν»= πλύνε τις αμαρτίες, όχι μόνο το πρόσωπo σου

Διαβάστε περισσότερα ›
Στενοχωρήθηκε πολύ η Αμάλ­θεια κι ο Δίας, για να την παρηγορή­σει, ευλόγησε το κέρατο και το έκανε «κέρας της αφθονίας»

Τι σημαίνει: αιγίδα

Στενοχωρήθηκε πολύ η Αμάλ­θεια κι ο Δίας, για να την παρηγορή­σει, ευλόγησε το κέρατο και το έκανε «κέρας της αφθονίας»

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: γεντέκι

Τι σημαίνει: γεντέκι

Για καμμιά τσομπανοφλοέρα μ’ επήρες και μου κόλλησες στα νερά, σαν να σου κατέβηκε να σου τραβήξω γιουντέκι ή ν’ αρμενίσουμε κουσέρβα;

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: φάφα

Τι σημαίνει: φάφα

φαφατζής ή φάφας λέγεται αυτός που βγάζει, πετυχαίνει φάφες, ο τυχεράκιας, ο κωλόφραδος, ενώ υπάρχει και το επίθετο φαφατζίδικος (φαφατζίδικο γκολ). Σε πιο σοβαρές αναμετρήσεις, ειδικά στο μπιλιάρδο, οι φαφατζίδικες στεκιές δεν μετράνε καθόλου στη βαθμολογία, και το παιχνίδι παίζεται χωρίς φάφες.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τι σημαίνει: μπεζερίζω

Τι σημαίνει: μπεζερίζω

Ο στρατηγός Μακρυγιάννης γράφει: Ἦταν μπεζερισμένοι ὅλοι ἀπὸ τὴν ἀκαταστασίαν. Δυὸ χρόνια κοντά μας κυβέρνησε ἀγγελικά. Καὶ μᾶς γύμναζε καὶ τὴν οἰκονομίαν – Σᾶς λέγω ὡς τίμιος ἄνθρωπος, ποτὲ δὲν θέλησα νὰ εἶμαι ἀναντίον του, ὅτι μπεζερίσαμεν ἀπὸ τῆς ἀκαταστασίες.

Διαβάστε περισσότερα ›