Κατηγορία: Φιλοσοφία

Πηγή

Ο Σωκράτης για τη σωφρονιστική δύναμη της τιμωρίας

«Ο Σωκράτης δεν είναι ο πασιφιστής που αρνείται πλήρως τη θανάτωση, ούτε την εξορία ή την απόσπαση της περιουσίας κάποιου, παρά μόνο όταν γίνεται άδικα. Με άλλα λόγια, μιλάει για την τιμωρία και τη δικαιοσύνη. Αρνείται όμως απόλυτα την ανταποδοτικότητα…»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ανδριάντας του Σωκράτη μπροστά από το Μέγαρο τη Ακαδημίας Αθηνών, έργο των Λεωνίδα Δρόση και Attilio Picarelli.

Ο Σωκράτης και ο Γοργίας για τη δύναμη της πειθούς

«Χαρακτηριστικό της πειθούς όμως είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μεταδώσει και κάτι που δεν είναι αλήθεια. Γνώση και πίστη είναι διαφορετικά πράγματα, και ενώ η γνώση μπορεί να είναι μόνο αληθινή (αλλιώς δεν είναι γνώση)…»

Διαβάστε περισσότερα ›
Πηγή: Γιάννης Γαίτης

Ο Σωκράτης και η λατρεία των προγόνων

«Για τον άνδρα που πιστεύει ότι είναι κάτι σημαντικό δεν υπάρχει τίποτε αισχρότερο παρά να παρουσιάζεται ότι τιμάται όχι για τον εαυτό του αλλά εξαιτίας της δόξας των προγόνων»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης, ισπανικό γραμματόσημο

Ο Αριστοτέλης, η πολιτεία και η τυραννία

Ο Αριστοτέλης προτού προχωρήσει στην παρουσίαση του πολιτεύματος που ονομάζει πολιτεία ξεκαθαρίζει: «Αν και δεν είναι η πολιτεία παρεκβατικό πολίτευμα ούτε επίσης και τα μόλις προαναφερθέντα είδη της αριστοκρατίας, τα ταξινομήσαμε με αυτή τη σειρά, διότι στην πραγματικότητα όλα αυτά τα πολιτεύματα υπολείπονται σε σχέση με το πιο σωστό πολίτευμα».

Διαβάστε περισσότερα ›
Peasants harvesting crops, by Flemish artist Pieter Brueghel, 17th century

Ο Αριστοτέλης, η ταξική διαστρωμάτωση και οι δημοκρατικές στρεβλώσεις

Από τη στιγμή που τα πολιτεύματα διαφοροποιούνται κυρίως από τα ταξικά συμφέροντα που εκπροσωπούν, οι αιτίες στις επιμέρους λεπτές – πολλές φορές ανεπαίσθητες – διαφορές στην πραγμάτωση οποιουδήποτε πολιτεύματος, δε θα μπορούσαν παρά να αναζητηθούν στην όσο το δυνατό μεγαλύτερη εμβάθυνση της κοινωνικής διαστρωμάτωσης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Άγαλμα του Σωκράτη μπροστά από την Ακαδημία Αθηνών

Ο Σωκράτης και ο Πρωταγόρας για το διδακτό της αρετής

Σε ένα από τα πιο γνωστά κείμενα του Πλάτωνα, ο Σωκράτης συναντά τον Πρωταγόρα, όπου διαφωνούν για το αν μπορεί να διδαχτεί η πολιτική αρετή. Ο Σωκράτης προτείνει ότι δεν διδάσκεται, και σαν απόδειξη…

Διαβάστε περισσότερα ›
Πηγή

Ο Σωκράτης, η μαιευτική μέθοδος και η άπιαστη έννοια της αρετής

Ο Σωκράτης, η μαιευτική μέθοδος και η άπιαστη έννοια της αρετής Γράφει ο Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος Ο Σωκράτης επέστρεφε συχνά στο ζήτημα της αρετής˙ τι είναι και πώς θα την αποκτήσουμε. Κι αν συνήθως μελετούσε κάποια συγκεκριμένη από το σύνολο των […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Αραβική απεικόνιση του Σωκράτη να διδάσκει τους μαθητές του

Ο Σωκράτης και η έννοια της σωφροσύνης

Ο Σωκράτης και η έννοια της σωφροσύνης Γράφει ο Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης Η λέξη σωφροσύνη έχει σχεδόν εξαφανιστεί από το σημερινό λεξιλόγιο, αλλά στην αρχαία Ελλάδα θεωρούνταν μια από τις σπουδαιότερες αρετές που μπορούσε κάποιος να αποκτήσει. Η σωφροσύνη συνδέεται με […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Πηγή

Ο Σωκράτης για την ανδρεία

«Η έλλειψη φόβου όμως δεν είναι επιλογή αυτού που δεν φοβάται, είναι εν τέλει αποτέλεσμα της άγνοιας των κινδύνων ή προϊόν της ιδιοσυγκρασίας του άφοβου. Κανένα από τα δύο δεν προκύπτουν από ελεύθερη επιλογή του.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Πηγή

Ο Σωκράτης για τη φύση της φιλίας

«…είναι η παρουσία του κακού που μας έλκει στο καλό και δημιουργεί φιλίες…Η φιλία δημιουργείται από τις ατέλειές μας, αφού χάρη σε αυτές εκτιμούμε τις αρετές του άλλου.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Jean-Baptiste Regnault – Ο Σωκράτης αποσπά τον Αλκιβιάδη από την αγκαλιά του αισθησιασμού (1791)

Ο έρωτας του Αλκιβιάδη για τον Σωκράτη

«Ο έρωτας αυτού του ανθρώπου μου έγινε μεγάλο βάρος˙ από τη μέρα που τον ερωτεύτηκα, ποτέ μα ποτέ δεν μπόρεσα να κοιτάξω, και πολύ περισσότερο να κουβεντιάσω με κάποιο ομορφόπαιδο»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ιωάννης Συκουτρής - Η Ηρωική Αντίληψη Της Ζωής

Ιωάννης Συκουτρής – Η Ηρωική Αντίληψη Της Ζωής

Ιωάννης Συκουτρής – Η Ηρωική Αντίληψη Της Ζωής Στο βιβλίο του «Φιλοσοφία της Ζωής», ο Ιωάννης Συκουτρής παρουσιάζει έξι «Τύπους Αντιλήψεως Της Ζωής»: Την θρησκευτική αντίληψη, τη μηδενιστική, την ευδαιμονιστική, την ανθρωπιστική, την αντίληψη του αντικειμενικού έργου και, τέλος, την […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Σωκράτης για τον ιδανικό εραστή

Ο Σωκράτης για τον ιδανικό εραστή

Το να ξεπεραστεί ο σαρκικός έρωτας δεν αποτελεί διόρθωση της συμπεριφοράς, αλλά εξέλιξη προς το ανώτερο. Αυτό δε σημαίνει πως αν κάποιος δεν καταφέρει να φτάσει στο απόλυτο, τα προηγούμενα στάδια ήταν χάσιμο χρόνου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τοιχογραφία στην Πομπηία

Η χρήση του μύθου στο Συμπόσιο του Πλάτωνα

Αποδίδει λοιπόν στον Έρωτα τα πιο πάνω χαρακτηριστικά (κάλλη και αρετές), από τη μία παρά την αυθεντία της μυθικής αφήγησης του Ησίοδου, και από την άλλη χρησιμοποιώντας την υπάρχουσα μυθολογία…Χρησιμοποιεί τον μύθο και τον αναιρεί ταυτόχρονα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Εξάλλου ο Αριστοτέλης έχει ξεκαθαρίσει την υπεροχή των πολλών, ως σύνολο, από όλες τις απόψεις. Είναι προφανές ότι αναφέρεται στον ένα επειδή ακριβώς το ζήτημα της διαπραγμάτευσης αφορά την παρουσία του ενός χαρισματικού που ξεπερνάει τους άλλους.

Ο Αριστοτέλης και η εμφάνιση του ηγέτη

«Ωστόσο ας κάνουμε την υπόθεση ότι σε κάποια πόλη υπάρχει ένας πολίτης τόσο υπερβολικά ανώτερος στην αρετή, ή περισσότεροι, λιγότεροι όμως στον αριθμό απ’ όσους χρειάζονται για να καταλάβουν τις θεσπισμένες από το πολίτευμα θέσεις αρχόντων, ώστε να μην είναι συγκρίσιμες η αρετή και η πολιτική ικανότητα όλων των υπόλοιπων ανθρώπων με την αρετή και την πολιτική ικανότητα αυτών, αν είναι περισσότεροι, ή εκείνου μόνον, αν είναι ένας»

Διαβάστε περισσότερα ›
Λεονάρντο ντα Βίντσι,. Ο Άνθρωπος του Βιτρούβιου (1490)

Παναγιώτης Κονδύλης: Ταυτότητα – Ισχύς – Πολιτισμός

Η κοινωνία διδάσκει το χωρισμό σε φίλους και εχθρούς την ίδια στιγμή και με τον ίδιο τρόπο που μαθαίνει κάποιον να ξεχωρίζει το καλό από το κακό (πράγμα άλλωστε απαραίτητο για την επιβίωση της). Τα δύο αυτά αντιθετικά ζεύγη συναρτώνται ευθέως (ο «κακός» είναι ο εχθρός), αλλά και εμμέσως: μαθαίνοντας να ταυτίζει κανείς κακό και εχθρικό, μαθαίνοντας να εκλογικεύει την έχθρα του και να βαφτίζει το εχθρικό «κακό».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η ομοφυλοφιλία στον πλατωνικό μύθο

Η ομοφυλοφιλία στον πλατωνικό μύθο

Γιατί όταν κάποιος «συναντήσει αυτό που πραγματικά ήταν το άλλο του μισό, είναι αδύνατο να περιγραφεί η συγκίνηση που νιώθει από την αγάπη, τη στοργή, τον έρωτα, και μάλιστα ούτε στιγμή δε θέλει να αποχωριστεί ο ένας από τον άλλο…»

Διαβάστε περισσότερα ›
Άλογα σε διαφήμιση της Benetton

Τα ηθικά επιχρίσματα της φιλελεύθερης ουτοπίας

Ο οικουμενισμός, ο σχετικισμός και η ανοχή συναποτελούν ένα πλέγμα ιδεών, το οποίο έχει τόσο φιλοσοφικές και επιστημολογικές όσο και πολιτικές επόψεις, ενώ στο σύνολο του, και μέσα στις συνθήκες της σύγχρονης δυτικής μαζικής δημοκρατίας, βρίσκεται υπό την καθοριστική επήρεια ιδεολογικών προτιμήσεων και αντιπαραθέσεων. Το ιστορικά καινούργιο και πολιτικά ενδιαφέρον στοιχείο προκύπτει εδώ από τη θετική ή αρνητική σύνδεση τού αιτήματος της ανοχής με οικουμενιστικές ή σχετικιστικές θέσεις.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης και η λαϊκή κυριαρχία

Ο Αριστοτέλης και η λαϊκή κυριαρχία

Ο Αριστοτέλης, διεισδύοντας στη βαθύτερη ουσία των πολιτευμάτων, δε θα μπορούσε να αποφύγει το επίμαχο ερώτημα: «…. σε ποιους πρέπει να ανήκει η κυρίαρχη εξουσία την πόλη, στο λαό ή στους πλούσιους πολίτες ή στους επιφανείς ή στον ένα, τον άριστο όλων, ή στον τύραννο». (σελ. 143). Βρισκόμαστε μπροστά στο αιώνιο ζήτημα της διαχείρισης της εξουσίας το οποίο αναγκαστικά έχει ταξικό περιεχόμενο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Δανάη και Έρως (1544)

Η Απατηλή Γοητεία του Αιθεροβάμονα Έρωτα στο Συμπόσιο του Πλάτωνα

Ο έρωτας εν τέλει, για τον Ερυξίμαχο, είναι το ίδιο το μέτρο, δηλαδή περισσότερο μια ποσοτική αξία παρά μια αυθύπαρκτη έννοια ή διαδικασία. Τον βάζει να κυριαρχεί και να «εξηγεί» το κάθε τι στον κόσμο…

Διαβάστε περισσότερα ›
Ηθική και νομιμότητα του έρωτα, στο Συμπόσιο του Πλάτωνα

Ηθική και νομιμότητα του έρωτα, στο Συμπόσιο του Πλάτωνα

Καμία πράξη από μόνη της δεν είναι ούτε ωραία ούτε άσχημη, αλλά εξαρτάται από τα κίνητρα και τη μορφή της (μια από τις γενικές θέσεις του Σωκράτη). Άρα και ο έρωτας πρέπει να διαχωρίζεται σε ωραίο και άσχημο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Anselm Feuerbach - Plato's Symposium (1873)

Το Συμπόσιο του Πλάτωνα και ο στρατός από εραστές

Το Συμπόσιο του Πλάτωνα και ο στρατός από εραστές Εισαγωγή στο Συμπόσιο και το εγκώμιο του Φαίδρου Γράφει ο Σαπαρδάνης Κωνσταντίνος «Ποιος υποστηρίζει τους στρατιώτες; Οι στρατιώτες υποστηρίζουν τους στρατιώτες.» Clint Van Winkle, πεζοναύτης  «Όλες οι αμαρτίες που έκανα, τις […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Η έννοια του πολίτη, εξ ορισμού αλληλένδετη με τις έννοιες πόλη και πολίτευμα, δεν θα μπορούσε με κανέναν άλλο τρόπο να οριστεί παρά ως συμμετοχική δυνατότητα στη διαμόρφωση όλων των εξουσιών

Ο Αριστοτέλης, η πόλη και οι πολίτες

Ο Αριστοτέλης, η πόλη και οι πολίτες Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Ο Αριστοτέλης συστηματοποιώντας την έρευνά του για τα πολιτεύματα δε θα μπορούσε να μην προβεί στην αναλυτική μέθοδο, αφού μόνο ξεκαθαρίζοντας εννοιολογικά τα επί μέρους μπορεί κανείς να προχωρήσει […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Σωκράτης σε τοιχογραφία (Μουσείο Εφέσου, Τουρκία, 1ος-5ος αιώνας)

Η Στάση του Σωκράτη στον Επερχόμενο Θάνατο

Ο Σωκράτης ίσως έγινε πιο γνωστός για αυτά που έκανε, παρά για αυτά που έλεγε. Η θανάτωσή του συχνά θεωρείται σαν ένα μεγάλο έγκλημα των Αθηναίων κατά της ελευθερίας του λόγου και μία από τις μεγαλύτερες ειρωνείες της Ιστορίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Από αφιέρωμα στον Σωκράτη

Ο Σωκράτης και τα αδιέξοδα της θεϊκής ηθικής

Ο Σωκράτης κάνει μια πολύ σημαντική ερώτηση, που ακόμα μας προβληματίζει. Από πού προέρχεται η ηθική; Ο θεός είναι ο συγγραφέας των ηθικών αξιών ή απλά τις επαναλαμβάνει και τις επιβάλλει;

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844 - Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900)

Ο Νίτσε και η Ετυμολογία του Καλού

Αν είναι κανόνας η μετατροπή της πολιτικής έννοιας της υπεροχής σε ψυχολογική έννοια, δεν είναι εξαίρεση αυτού του κανόνα (παρ’ όλο που κάθε κανόνας υπόκειται σε εξαιρέσεις) το ότι η ανώτερη κάστα είναι και η ιερατική κάστα και πως, κατά συνέπεια, προτιμάει, για την γενική της ονομασία, έναν τίτλο που να θυμίζει τα ειδικά της λειτουργήματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Map of the western Mediterranean at the time of the First Punic War in 264 BCE.

Ο Αριστοτέλης, η Καρχηδόνα και η έννοια του άριστου

«Φαίνεται ότι και οι Καρχηδόνιοι έχουν ένα καλό και συγκριτικά με τους άλλους από πολλές απόψεις ανώτερο πολίτευμα, το οποίο έχει πολύ μεγάλες ομοιότητες με εκείνο των Σπαρτιατών. Διότι τα τρία αυτά πολιτεύματα, ήτοι της Κρήτης, της Σπάρτης και της Καρχηδόνας μοιάζουν κατά κάποιον τρόπο μεταξύ τους και διαφέρουν πολύ από τα άλλα……»

Διαβάστε περισσότερα ›
Antonio Canova (1757-1822) - Socrates and Philosophy

Ο Σωκράτης για τον Θάνατο

«Η ψυχή του φιλοσόφου περιφρονεί τελείως το σώμα, το αποφεύγει, και αναζητά να μείνει μόνη με τον εαυτό της». Μόνο μέσα στο λογισμό βλέπει ολοφάνερα μπροστά της…

Διαβάστε περισσότερα ›
Ana Maria Edulescu - Philosopher Socrates 2

Ο Σωκράτης για τη Γνώμη των Άλλων

Ο Κρίτων επισκέπτεται τον Σωκράτη στο κελί όπου περιμένει την εκτέλεσή του, και για να τον πείσει να δραπετεύσει και να αποφύγει την επιβολή της ποινής του θανάτου, χρησιμοποιεί ένα είδος ψυχολογικού εκβιασμού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Σωκράτης στην Ακαδημία Αθηνών (στο βάθος ο Απόλλωνας)

Η Πραγματική Αιτία Θανάτωσης Του Σωκράτη

Ο Σωκράτης λοιπόν, πιστεύει πως η πραγματική αιτία που δικάζεται δεν είναι το κατηγορητήριό του, αφού κανένας στο δικαστήριο δεν μπορεί να αποδείξει…

Διαβάστε περισσότερα ›
Ana Maria Edulescu - Socrates Look

Ο Σωκράτης, οι Νόμοι και η Ισχύς του Κράτους

Η γέννηση, λοιπόν, η ανατροφή και η μόρφωση του Σωκράτη οφείλονται στην πόλη, που με τους νόμους της του έδωσε την ευκαιρία να γίνει ο καλύτερος που μπορούσε να γίνει. Αν τώρα αποφασίσει να τους παραβιάσει, θα ακυρώσει…

Διαβάστε περισσότερα ›
Αυτό το σπαθί θα σκίσει την αυταπάτη του «εαυτού» και τον λαιμό των εχθρών ου Βούδα. Άγαλμα της θεότητας Acala, που αντιπροσωπεύει την ισορροπία και το ακλόνητο μυαλό.

Η Δικαιολόγηση της Βίας στον Βουδισμό

Ο Μπράιαν Βικτόρια, με την έκδοση του βιβλίου του «Zen at War», κάλεσε σε αυτοκριτική Βουδιστές δασκάλους (Zen Masters) για τη συνενοχή και συμμετοχή των σχολών τους στον φανατισμό των Ιαπώνων κατά τη διάρκεια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, με αποτέλεσμα πολλά μοναστήρια να ζητήσουν συγγνώμη για τη δράση των προκατόχων τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Κοζανίτης ιατροφιλόσοφος Γεώργιος Κ. Σακελλάριος

Ο Κοζανίτης ιατροφιλόσοφος Γεώργιος Κ. Σακελλάριος

Ο Κοζανίτης ιατροφιλόσοφος Γεώργιος Κ. Σακελλάριος

Διαβάστε περισσότερα ›
The Cockfight (1846); now in the Musée d'Orsay, Paris

Ο Αριστοτέλης, οι δούλοι και οι γυναίκες

«Και η αιτία αυτής της διχογνωμίας και αυτό που προκαλεί τις εναλλασσόμενες απόψεις είναι το γεγονός ότι κατά κάποιο τρόπο η αρετή, όταν διαθέτει τα μέσα, είναι κάλλιστα σε θέση να χρησιμοποιεί ακόμη και βία, και ότι πάντοτε αυτός που υπερισχύει υπερέχει ως προς κάποιο αγαθό. Φαίνεται λοιπόν ότι η εξουσία συνάπτεται οπωσδήποτε με κάποια ικανότητα»

Διαβάστε περισσότερα ›
Στιγμιότυπο από τη συνέντευξη

Η Αρχαία Δημοκρατία στο Σήμερα – Μια σπάνια συνέντευξη του Κορνήλιου Καστοριάδη

Ο Κρις Μαρκέρ γύρισε ένα ντοκιμαντέρ 13 επεισοδίων με τίτλο «Η κληρονομιά της Κουκουβάγιας» το 1989, με θέμα την επιρροή του πολιτισμού της αρχαίας Ελλάδας στην σημερινή κουλτούρα. Περιλαμβάνει συνεντεύξεις με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, τον Κώστα Αξελό, τη Μελίνα Μερκούρη, τον Βασίλη Βασιλικό και φυσικά τον Κορνήλιο Καστοριάδη, μεταξύ πολλών άλλων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η τοκογλυφία, ως ατόφια μορφή εμπορευματοποίησης του χρήματος, είναι η πιο ξεκάθαρη κερδοσκοπική δραστηριότητα. Ο τοκογλύφος πουλά χρήμα απαιτώντας ακόμη περισσότερο χρήμα.

Ο Αριστοτέλης, η τοκογλυφία και τα μονοπώλια

Ο πλούτος που γεννιέται από την Καπηλική, κατά τον Αριστοτέλη, χωρίζεται σε τρία μέρη: το εμπόριο, τον τοκισμό και την έμμισθη εργασία. Αναλύοντας το μέρος της έμμισθης εργασίας ο Αριστοτέλης γράφει: «αυτής ένα μέρος είναι η εργασία των χειρώνακτων – τεχνιτών και ένα άλλο των ανειδίκευτων εργατών, οι οποίοι είναι χρήσιμοι μόνον εξαιτίας των σωματικών τους ικανοτήτων».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η αντίληψη του πλούτου ως μέσο για την καλή ζωή, είναι η αντίληψη που θέλει τον πλούτο μέσα στα όρια της εξασφάλισης της αυτάρκειας και που πέρα απ’ αυτά στερείται νοήματος.

Ο Αριστοτέλης και η έννοια της απληστίας

«….. ο αληθινός πλούτος αποτελείται απ’ αυτά τα πράγματα. Διότι η αυτάρκεια τέτοιων αγαθών που είναι απαραίτητα για μια καλή ζωή δεν είναι απεριόριστη……. Διότι για καμιά τέχνη δεν υπάρχουν άπειρα εργαλεία ούτε ως προς το πλήθος ούτε ως προς το μέγεθος. Ο πλούτος όμως είναι ένα πλήθος εργαλείων για τη διοίκηση της οικίας και της πόλεως».

Διαβάστε περισσότερα ›
Παν. Κονδύλης: Η παλιά και η νέα θεότητα

Παν. Κονδύλης: Η παλιά και η νέα θεότητα

Ο αστικός φιλελευθερισμός περιορίζεται λοιπόν να θέσει τον Θεό, όπως και τον μονάρχη, σε τιμητική αποστρατεία. Οι συστηματικοί θεοκτόνοι προέρχονται όχι από τις τάξεις του, παρά από τις τάξεις του επαναστατικού σοσιαλιστικού κινήματος, το οποίο, κοντά στα άλλα, ολοκληρώνει με τρόπο προγραμματικό την εξέγερση εναντίον της παλιάς μεταφυσικής.

Διαβάστε περισσότερα ›
O Πλάτωνας (αριστερά) και ο Αριστοτέλης (δεξιά), λεπτομέρεια της Σχολής των Αθηνών του Ραφαήλ

Ο Αριστοτέλης και η γέννηση της πόλης

Ο Αριστοτέλης καθιστά σαφές ότι ο τελικός σκοπός της ανθρώπινης ύπαρξης είναι η ευτυχία. Ο άνθρωπος υπάρχει για να νιώθει ευτυχισμένος. Κι αυτό μόνο μέσα στο πλαίσιο της πόλης μπορεί να επιτευχθεί. Γι’ αυτό και η πόλη είναι από τη φύση.

Διαβάστε περισσότερα ›
Απεικόνιση του νησιού Ουτοπία, στην αρχική έκδοση του 1516

Η Ανακάλυψη της Ουτοπίας και η Αυτοαναίρεσή Της

Η παρουσίαση μιας ρεαλιστικής απεικόνισης ενός ιδεατού κόσμου από τον Τόμας Μορ, δημιούργησε ένα καινούργιο λογοτεχνικό είδος, την «ουτοπία». Αντλώντας ιδανικά από την Πολιτεία του Πλάτωνα αλλά και από τον Χριστιανισμό, φαντάστηκε, το 1516, ένα ιδανικό πολίτευμα, σε μια μακρινή, ανεξερεύνητη χώρα, την Ουτοπία, μια χώρα/νησί που δεν υπάρχει (ου-τόπος).

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρειδερίκος Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (15 Οκτωβρίου 1844 - 25 Αυγούστου 1900)

Νίτσε: Τα πιο προσωπικά ερωτήματα για την αλήθεια

Για να μιλήσουμε καθαρά, τι είναι αυτό που κάνω; Και πού θέλω να φτάσω εγώ;» – αυτό είναι το ερώτημα για την αλήθεια που δεν διδάσκει κανείς στο σημερινό επίπεδο της παιδείας μας και που επομένως, δεν θέτει κανείς επειδή δεν έχει χρόνο.

Διαβάστε περισσότερα ›
O Desiderius Erasmus (1466-1536) σε πορτρέτο του 1523 από τον Hans Holbein the Younger

Μωρίας Εγκώμιον του Έρασμου

Τον καιρό που ο Ολλανδός ιερέας, θεολόγος και λόγιος Έρασμος έγραψε το Μωρίας Εγκώμιον (1509), ο Αναγεννησιακός Ανθρωπισμός είχε μόλις αρχίσει να συγκρούεται με τον Σχολαστικισμό και πνευματικοί άνθρωποι έρχονταν σε αντιπαράθεση με κληρικούς.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ludwig Wittgenstein (1889-1951) και Sam Harris (1967- )

Η αδυναμία της Ηθικής του Βίτγκενσταϊν και η λύση του Σαμ Χάρις

Το 1929 ο Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν έδωσε μια διάλεξη για την Ηθική, ένα θέμα το οποίο έχει, κατά κοινή ομολογία, αποφύγει να αναλύσει με ακρίβεια. Οι ορισμοί που δίνει για την ηθική είναι: η αναζήτηση του τι είναι καλό ή πολύτιμο, ή πραγματικά σημαντικό, ή του νοήματος της ζωής ή αυτού που κάνει τη ζωή να αξίζει να τη ζεις ή του σωστού τρόπου να ζεις. Εν τέλει, η ηθική αφορά το πώς θα έπρεπε να είναι ο κόσμος.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γιαννόπουλος Γ., Οικονομοπούλου Ξένη, Κατσουλάκος Θ., Εισαγωγή Στις Ιστορικές Σπουδές ΟΕΔΒ 1986

Κατεβάστε δωρεάν την «κόκκινη Ιστορία της Τρίτης Δέσμης»! (PDF)

Γιαννόπουλος Γ., Οικονομοπούλου Ξένη, Κατσουλάκος Θ., Εισαγωγή Στις Ιστορικές Σπουδές ΟΕΔΒ 1986

Διαβάστε περισσότερα ›
Το δικαίωμα στην απερισκεψία

Το δικαίωμα στην απερισκεψία

Κείμενο : Φρειδερίκος Νίτσε

«Πώς πρέπει να συμπεριφέρεται κανείς; Για ποιο σκοπό πρέπει να ενεργεί; – Αναφορικά με τις άμεσες και καθημερινές ανάγκες του ατόμου είναι εύκολο να απαντήσει κανείς σ’ αυτό το ερώτημα. Αλλά όσο περισσότερο υπεισέρχεται σε ένα πεδίο λεπτότερων, πιο εκτεταμένων και πιο σημαντικών πράξεων, τόσο περισσότερο αβέβαιο και αυθαίρετο γίνεται το πρόβλημα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Με την εμφάνιση της κοινωνίας, η τύχη του ανθρώπου έπαψε να βρίσκεται στα γονίδιά του και στις έμφυτες προσαρμοστικές του ικανότητες

Οι θεωρητικές ανεπάρκειες του «μαθήματος των γονιδίων»

Γράφει ο Περικλής Παυλίδης*

Το ζήτημα της ανθρώπινης φύσης σε συνάρτηση με τις πνευματικές ικανότητες και τις επιδόσεις του ατόμου αναδείχτηκε ήδη από την αρχαιότητα σε σημαντικό θέμα προβληματισμού. Οι απαντήσεις που δόθηκαν σηματοδότησαν αντίστοιχες αντιλήψεις για τη συγκρότηση της κοινωνικής ζωής.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο ρήτορας Ισοκράτης - εξώφυλλο, εκδόσεις Ζήτρος.

Ο Ισοκράτης (436 π.Χ-338 π.Χ.) – Σύντομη παρουσίαση

«Αυτοί που χρησιμοποιούν την παραποιημένη μετάφραση και ψάχνουν απεγνωσμένα να βρουν κάποιον αρχαίο Έλληνα αντιδημοκράτη για να δικαιολογήσουν τις δικές τους απόψεις, φαίνεται να είναι υποστηριχτές της τακτικής «πονάει κεφάλι, κόβω κεφάλι». Ο Ισοκράτης όμως δεν θα έλεγε ποτέ «μια χούντα μας χρειάζεται».»

Διαβάστε περισσότερα ›
Δεν χρειάζονται παρεκτροπές, αρκεί η τήρηση λίγων απλών κανόνων

Πώς να κερδίσετε κάθε επιχειρηματολογία

Θα επιχειρήσουμε εδώ να βρούμε τεχνάσματα για να βγαίνουμε από πάνω σε κάθε διαφωνία που μπορεί να συμμετέχουμε και να βγούμε από τη δύσκολη θέση όταν δεν έχουμε γνώσεις ή ικανότητες για να υπερασπιστούμε τη γνώμη μας, ή να σώζουμε την υπόληψή μας όταν συνειδητοποιούμε ότι ο αντίπαλός μας είναι ανώτερος σε ρητορικά χαρίσματα και πρόκειται να κερδίσει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Kωστής Παπαγιώργης (πραγματικό ονοματεπώνυμο Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου) (Νεοχώρι Υπάτης Φθιώτιδας 21 Δεκεμβρίου 1947 − Αθήνα 21 Μαρτίου 2014) ήταν δοκιμιογράφος, αρθρογράφος και μεταφραστής φιλοσοφικών έργων.

Ο φιλόσοφος που γελά – Μια συνέντευξη με τον Κωστή Παπαγιώργη

Σας εξομολογούμαι πως όταν ακούω να λένε για κάποιον ότι «ξέρει καλά ελληνικά», ανακατεύομαι. Τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει. Ο συγγραφέας, για κάθε θέμα μαθαίνει μια ειδική γλώσσα. Όχι μονάχα λέξεις, αλλά συντακτικές ανάσες, γραμματικά τεχνάσματα, γενικά μια ιατρική του νοήματος που δεν υπάρχει στα λεξικά. Δεν είναι, δηλαδή, σαν τον φαρμακοποιό που έχει όλα τα καταπότια στα ράφια του και ανάλογα με τα συμπτώματα των ασθενών απλώνει το χέρι του στο ράφι και δίνει το ειδικό φιαλίδιο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωστής Παπαγιώργης: Ζώντες και τεθνεώτες

Κωστής Παπαγιώργης: Ζώντες και τεθνεώτες

Σαν αδέσποτη μνήμη, η ζωή του παραδίδεται στους άλλους ενώ το μέλλον του ξεριζώνεται τελεσίδικα. Κάθε άνθρωπος χωρίς μέλλον, ήτοι κάθε νεκρός, αποκεφαλίζεται, καταντάει ιστορία στα χείλη των άλλων, αφορμή για ατελεύτητες δηώσεις και παρεξηγήσεις.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αλμπέρ Καμύ (Albert Camus, 7 Νοεμβρίου 1913 - 4 Ιανουαρίου 1960) ήταν Γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας

Ο Καμύ, ο Σίσυφος και το παράλογο

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διαπίστωση του Αλμπέρ Καμύ «Πρέπει να φανταστούμε το Σίσυφο ευτυχισμένο» είναι, τουλάχιστον εξ’ αρχής, εντελώς παράλογη. Ο Σίσυφος είναι ο μυθολογικός ήρωας που καταδικάστηκε από το Δία να κουβαλά ένα τεράστιο βράχο στην ανηφόρα. Μετά το πέρας αυτής της διαδικασίας ο βράχος ξανακυλούσε στην εκκίνηση κι ο Σίσυφος έπρεπε να ξεκινήσει απ’ την αρχή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Με το γεγονός, ότι οι αξιολογήσεις και οι νοηματοδοσίες, οι ηθικές δεοντολογίες και καθηκοντολογίες αποτελούν σε έσχατη ανάλυση ζητήματα γούστου, μπορεί να συμφιλιωθεί μονάχα όποιος παραμένει ως παρατηρητής στο περιθώριο.

Παν. Κονδύλης: Ισχύς και Απόφαση – Επίλογος

Βρίσκω συγκλονιστικό και συναρπαστικό το ότι πάνω σ’αυτόν τον πλανήτη η ύλη ή ενέργεια -όπως θέλει κανείς- απόκτησε συνείδηση του εαυτού της, ότι υπάρχουν όντα που επιδιώκοντας να διευρύνουν την ισχύ τους παράγουν το «πνεύμα» σ’ όλη την ποικιλία των μορφών και των εκπληκτικών παιγνιδιών του και που αλληλοεξοντώνονται επικαλούμενα κατά προτίμηση άρθρα πίστεως και θεωρίες.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η βιβλιοθήκη του Χίτλερ Πηγή: www.lifo.gr

Η βιβλιοθήκη του Χίτλερ

Οι τρεις Ευρωπαίοι πολιτικοί που κράτησαν πρωτεύοντα ρόλο στις εξελίξεις του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου -Τσώρτσιλ, Στάλιν και Χίτλερ- είναι γνωστό ότι διατηρούσαν ειδική σχέση με τα βιβλία. Τόσο με την ανάγνωση όσο και με τη συγγραφή. Ο Τσώρτσιλ, μάλιστα, τιμήθηκε (και) με το βραβείο Νόμπελ. Ωστόσο, ο Χίτλερ κι ο Στάλιν αποτελούσαν ειδικές περιπτώσεις ασπούδαστων ηγεμόνων, οι οποίοι πάσχιζαν -με ξενύχτια και μανιακή βιβλιοφιλία- να καλύψουν τα κενά τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νικολό Μακιαβέλι (ιταλικά: Niccolò di Bernardo dei Machiavelli, λατινικά: Nicolaus Ma(l)clavellus, 3 Μαΐου 1469 - 21 Ιουνίου 1527) ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας.

Ο Νικολό Μακιαβέλι, ο Μέγας Αλέξανδρος και οι Έλληνες (ΙΙ)

Ο μεγάλος πολίτης της Φλωρεντίας το είχε πει σωστά: «…όχι το χρυσάφι, καθώς βροντοφωνάζει η γνώμη του κόσμου, μα οι καλοί στρατιώτες είναι το νεύρο του πολέμου […] …αν ο θησαυρός έφτανε για να νικήσεις, ο Δαρείος θα είχε νικήσει τον Αλέξανδρο κι οι Έλληνες θα ‘χανε νικήσει τους Ρωμαίους.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Μπαρούχ Σπινόζα (Baruch Spinoza, 24 Νοεμβρίου 1632 - 21 Φεβρουαρίου 1677)

Η κατά Σπινόζα τέχνη της ευτυχίας

Η κατά Σπινόζα τέχνη της ευτυχίας  Ο Μπαλταζάρ Τομάς αναλαμβάνει να ανανεώσει την ανάγνωση του φιλοσόφου. Γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης* Χωρίς τη συμβολή των συναισθημάτων η νόηση αδυνατεί να λειτουργήσει. Οπότε η ρήση του Σπινόζα έχει μεγάλο κύρος: ούτε να […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Δεν υπάρχουν ανθρώπινα δικαιώματα. Για να το πούμε ακριβέστερα: εν έτει 1998 δεν υπάρχουν ανθρώπινα δικαιώματα και κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει αν θα υπάρξουν στο μέλλον.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Πολιτεία του Σπινόζα – Η Λογική στην Εξουσία

Η Πολιτεία του Σπινόζα – Η Λογική στην Εξουσία

Ο Σπινόζα που διαβάζουμε στο έργο «Πολιτεία – Πολιτική Πραγματεία» δεν είναι ο αφαιρετικός μεταφυσικός της «Ηθικής», αλλά ένας οξύνους πολιτικός στοχαστής που απευθύνεται σε προβλήματα της εποχής του. Προβάλλει εδώ τη λογική σαν τον κατεξοχήν οδηγό οργάνωσης και διακυβέρνησης του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νικολό Μακιαβέλι (ιταλικά: Niccolò di Bernardo dei Machiavelli) (3 Μαΐου 1469 – 21 Ιουνίου 1527), ήταν Ιταλός διπλωμάτης, πολιτικός στοχαστής και συγγραφέας.

Ο Νικολό Μακιαβέλι και οι Έλληνες (Ι)

Όπως είδαμε σε προηγούμενα σημειώματα, ο Μακιαβέλι στον Ηγεμόνα ασχολείται με πλήθος ιστορικών περιπτώσεων, προκειμένου να αποδείξει όσα ισχυρίζεται για τη φύση των ανθρώπων και την τέχνη της πολιτικής.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Κάρλο Τσιπόλα και οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας

Ο Κάρλο Τσιπόλα και οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας

Ο Κάρλο Τσιπόλα στο δοκίμιο «Οι βασικοί νόμοι της ανθρώπινης ηλιθιότητας» από την εισαγωγή ακόμα, είναι ξεκάθαρος: «Τα ανθρώπινα όντα έχουν το προνόμιο να είναι υποχρεωμένα να υπομείνουν ένα επιπλέον φορτίο

Διαβάστε περισσότερα ›
Επίκουρος

Επιστολή του Επίκουρου προς τον Μενοικέα

Ο Επίκουρος (341 π.Χ. – 270 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή, με το όνομα Κήπος του Επίκουρου, η οποία θεωρείται από τις πιο γνωστές σχολές της ελληνικής φιλοσοφίας.

Διαβάστε περισσότερα ›