Κατηγορία: Φιλοσοφία

Γιώργος Κοσμαδόπουλος - Η υπαίθρια αγορά των κεραμικών, Μύκονος

Ο Αριστοτέλης και οι παρανοήσεις στο ζήτημα της ανδρείας

Για τον Αριστοτέλη η αντίληψη που ταυτίζει τις εν βρασμώ ψυχής πράξεις με την ανδρεία, δεν είναι παρά η σύγχυση ανάμεσα στην ανδρεία και τη μαχητικότητα. Τα ζώα μπορεί να δείχνουν μαχητικότητα, όταν νιώθουν ότι κινδυνεύουν, όμως αυτό δεν έχει καμία σχέση με την ανδρεία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωνσταντίνος Παρθένης - Η Καλυψώ και το πνεύμα

Ο Αριστοτέλης και η ευτυχία ως εκούσια πράξη

Η φιλία, ο έρωτας, η εμπιστοσύνη, η αγάπη, η ειλικρινής χαρά για τον άλλο, η αγωνία, με δυο λόγια όλα τα δυνατά συναισθήματα που πλουτίζουν την ύπαρξη είναι αδύνατο να εκπληρωθούν χωρίς το δέσιμο με τους άλλους ανθρώπους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Περικλής Βυζάντιος (Αθήνα, 16 Ιανουαρίου 1893 – Αθήνα, 9 Φεβρουαρίου 1972). Μπιστρό.

Αριστοτέλης: Λόγος περί παθών. Αγάπη και έχθρα.

Ας πούμε τώρα ποιους αγαπούν οι άνθρωποι και θέλουν να τους έχουν φίλους τους και ποιους μισούν, καθώς και για ποιον λόγο ― αφού όμως πρώτα δώσουμε τον ορισμό της φιλίας και της αγάπης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η περιβόητη εταίρα Φρύνη μπροστά στο δικαστήριο. Ο ρήτορας που την υπερασπίζεται αποκαλύπτει τα κάλλη της μπροστά τους δικαστές.

Αριστοτέλης: Η ρητορική τέχνη

Τρία είδη ρητορικής υπάρχουν· γιατί τόσων ειδών είναι και οι ακροατές των λόγων. Τρία είναι τα συστατικά στοιχεία ενός λόγου: ο ομιλητής, [1358b] το θέμα για το οποίο μιλάει και, τέλος, αυτός στον οποίο απευθύνεται· αυτός, δηλαδή ο ακροατής, είναι και ο τελικός στόχος του λόγου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Σάντρο Μποττιτσέλλι. Αλληγορία της Άνοιξης (λεπτομέρεια).

Πλωτίνος (203-270): Η θέαση του κάλλους

Γιατί αυτό που βλέπει είναι συγγενικό με αυτό που βλέπεται, και πρέπει να στραφεί στη θέασή του αφού πρώτα έχει γίνει όμοιο μ᾽ εκείνο. Αφού ποτέ κανένα μάτι δεν θα μπορούσε να δει τον ήλιο αν δεν ήταν ηλιόμορφο, ούτε η ψυχή μπορεί να δει το Ωραίο, αν δεν έχει πρώτα γίνει ωραία η ίδια.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ρενέ Μαγκρίτ (René François Ghislain Magritte, 21 Νοεμβρίου 1898 – 15 Αυγούστου 1967)

Ο Αριστοτέλης, το εκούσιο μιας πράξης και το αίσθημα της ντροπής

«Αν, τώρα, πρέπει να αποφασίσουμε με αντίτιμο τίνος κακού πρέπει να επιλέγουμε κάποιο καλό, δεν είναι κάτι που μπορούμε να το ορίσουμε εύκολα· ο λόγος είναι ότι οι επιμέρους περιπτώσεις παρουσιάζουν μεγάλες μεταξύ τους διαφορές».

Διαβάστε περισσότερα ›
To Της κακομοίρας (γνωστή και ως Ο μπακαλόγατος) είναι ελληνική κωμική ταινία παραγωγής του 1963, σε σενάριο και σκηνοθεσία Ντίνου Κατσουρίδη.

Ο Αριστοτέλης και τα όρια του κωμικού

Το γέλιο, ως στιγμιαία εκδήλωση ευτυχίας, έχει την τάση να λειτουργεί αυτόνομα, σαν εκτόνωση της ψυχής, ακόμη και μέσα σε συνθήκες απόλυτης δυστυχίας. Κι αυτός είναι ο λόγος που συνδέεται με την ανάπαυση, σαν απόδραση που προσφέρει αναψυχή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Επαμεινώνδας Θωμόπουλος (Πάτρα, 1878 – Αθήνα, 4 Ιανουαρίου 1976)

Παν. Κονδύλης: Οι προοπτικές της μαζικής δημοκρατίας και το «τέλος της ιστορίας»

Η αστική εικόνα για τον άνθρωπο και ο αστικός ανθρωποκεντρισμός μπορεί πράγματι να έχουν πεθάνει, όμως αυτό σημαίνει απλώς ότι οι εχθροί τούτων των αντιλήψεων έχουν επιβληθεί ιδεολογικά.

Διαβάστε περισσότερα ›
ARKAS -The Original Page

Ο Επίκουρος και η ζωή του

Ο Επίκουρος βρέθηκε για πρώτη φορά στην Αθήνα σε ηλικία δεκαοχτώ χρονών, την εποχή που σχολάρχης στην Ακαδημία ήταν ο Ξενοκράτης· ο Αριστοτέλης βρισκόταν τότε στη Χαλκίδα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος.  «Θησέας και Μινώταυρος», 1950.

Παναγιώτης Κονδύλης: «Το πολιτικό και ο άνθρωπος»

Εάν δεν υπήρχαν τα μικρά κβάντα της ισχύος, η κοινωνία δεν θα γνώριζε ούτε τα μεγάλα – έστω και αν η μετάβαση από τα πρώτα στα δεύτερα δεν γίνεται γραμμικά. Μικρά κβάντα είναι ακόμα και όσα μου επιτρέπουν να κινούμαι και να ενεργώ, καταρχήν χωρίς αναγκαία σύνδεση με άλλους.

Διαβάστε περισσότερα ›
ARKAS -The Original Page

Ο Αριστοτέλης για την καυχησιολογία

Η ανειλικρίνεια του καυχησιάρη δεν είναι τίποτε άλλο από το συναισθηματικό κενό της ανασφάλειας, που χρειάζεται ένα ψέμα για να καλυφθεί. Σε τελική ανάλυση ο καυχησιάρης είναι θύμα του εαυτού του, όπως και κάθε άλλος που αδυνατεί να ακολουθήσει το δρόμο της μεσότητας.

Διαβάστε περισσότερα ›
ARKAS -The Original Page

Ο Αριστοτέλης και οι ανθρώπινοι χαρακτήρες μέσα από τις κοινωνικές επαφές

Όλες οι ηθικές αρετές σχετίζονται με την ανθρώπινη επαφή, ως προσωπικό πλέγμα συνηθειών που καθορίζει την προσέγγιση του άλλου. Ηθική αρετή χωρίς συνύπαρξη δεν υφίσταται.

Διαβάστε περισσότερα ›
Παναγιώτης Κονδύλης

Επιστημονικό Συνέδριο στη μνήμη του Παναγιώτη Κονδύλη (βίντεο-εισηγήσεις)

Το Επιστημονικό Συνέδριο στη μνήμη του Παναγιώτη Κονδύλη (1943-1998) «Η διαρκής επικαιρότητα της σκέψης του Παναγιώτη Κονδύλη», διοργάνωσε ο Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας με την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων, 26 με 28 Ιανουαρίου 2018.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος

Ο Αριστοτέλης, η φιλοδοξία και η οργή

Ο άπληστος που θα παρουσιαστεί σαν φιλόδοξος θα προσπαθήσει να πείσει ότι η συμπεριφορά του είναι και κοινωνικά επωφελής. Θα ισχυριστεί ότι πλούτος του θα περάσει και στην κοινωνία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Αρχαία Αγορά της Αθήνας

Πώς ήταν πραγματικά η Αθηναϊκή Δημοκρατία

Πώς ήταν πραγματικά η Αθηναϊκή Δημοκρατία Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης    Η Αθήνα, μαζί με το λιμάνι της, τον Πειραιά, την περίοδο της μεγάλης ακμής της, ήταν η μεγαλύτερη πόλη της Μεσογείου. Ο πληθυσμός της υπολογίζεται σε 300 έως 500 […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος. Γάμος, 1957, Αυγοτέμπερα σε ξύλο, 24,5 x 20 εκ., Ιδιωτική συλλογή.

Η κενοδοξία, η μικροψυχία και η προβληματική της αριστοτελικής μεγαλοψυχίας

Η επίδειξη είναι η τροφή της κενοδοξίας. Οτιδήποτε ενδείκνυται ως κοινωνικά αποδεκτό τίθεται προς χρήση. Τα ρούχα, τα αξιώματα, οι τίτλοι τιμής, και το χρήμα είναι τα προσφιλέστερα πεδία. Στην ουσία ο κενόδοξος στερείται προσωπικότητας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος – Δύο Φιλόσοφοι και Ένας Στρατιωτικός Ήρωας

Ο Αριστοτέλης για τη μεγαλοψυχία

Για να φερθεί, λοιπόν, κάποιος με μεγαλοψυχία πρέπει να είναι και γενναίος και δίκαιος και σώφρων και δοτικός και σπλαχνικός και πράος και γενικά να εκπληρώνει όλες τις εκδοχές της αρετής.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος. Ομηρικό με τον ήρωα, 1938, Λάδι σε καμβά, 130,5 Χ 125 εκ., Ιδιωτική συλλογή

Μάριος Πλωρίτης: Οι «αντιδραστικοί» και οι άλλοι

«Οι δημοκρατίες είναι πιο ασφαλείς από τις ολιγαρχίες. Οι πολλοί δηλαδή είναι πιο ισχυροί και αγαπούν το πολίτευμά τους περισσότερο, αφού τους εξασφαλίζει την ισότητα. Αντίθετα, οι πλούσιοι, όταν το πολίτευμα τους δίνει υπεροχή, φέρνονται αλαζονικά και ζητούν περισσότερα προνόμια».

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος

Δημόκριτος (~460 π.Χ.- 370 π.Χ.): Η ευδιαθεσία

Πρέπει λοιπόν να έχει κανείς το νου του σε πράγματα που ανταποκρίνονται στις δυνάμεις του και να είναι ευχαριστημένος με αυτά που έχει. Να μη δίνει μεγάλη σημασία στα όσα ζηλεύουν ή θαυμάζουν οι πολλοί και να μην τα σκέφτεται συνεχώς.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Δίας στο αέτωμα της αποθέωσης του Ηρακλή. Μουσείο της Ακρόπολης. Αθήνα. Jupiter at the pediment of Heracles' deposition. Acropolis Museum. Athena.

Ο Αριστοτέλης για τη μεγαλοπρέπεια

Η μεγαλοπρέπεια, δηλαδή, έχει να κάνει με δαπάνες υψηλού κόστους που αφορούν το σύνολο της πόλης. Η θρησκευτική λατρεία, η χρηματοδότηση τριηρών, η χορηγία καλλιτεχνικών έργων κλπ, σχετίζονται με το κοινό όφελος και αυτός που αναλαμβάνει τέτοια έξοδα έχει επίγνωση του χρηματικού μεγέθους που θα ξοδευτεί.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νίκος Εγγονόπουλος

Επίκτητος (50 μ.Χ. – 138 μ.Χ.): Το ταξίδι της ζωής

Ο Επίκτητος έζησε δύσκολη ζωή, η οποία επηρέασε καθοριστικά τη διδασκαλία του. Γεννήθηκε δούλος στη Φρυγία, ενώ γνωρίζουμε επίσης ότι κατέστη χωλός εξαιτίας της βάναυσης συμπεριφοράς του κυρίου του.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το άγαλμα του Ηνίοχου αποτελεί το σωζόμενο τμήμα χάλκινου συμπλέγματος που είχε αφιερωθεί στο ιερό από τους Δεινομενίδες, δυναστική οικογένεια της Γέλας στη Σικελία. Βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών. The statue of Iniohos is the preserved part of a copper complex dedicated to the sanctuary by the Daenomenes, a dynastic family of the Gel in Sicily. It is located in the Archaeological Museum of Delphi.

Ο Αριστοτέλης και η ελευθεριότητα

Η ελευθεριότητα δεν έχει να κάνει με τον πλούτο, αλλά με την αντίληψη που έχει κάποιος στη διαχείριση και την αξία του χρήματος

Διαβάστε περισσότερα ›
Αριστοτέλης και χάρτης της
Μακεδονίας. Ελληνικό γραμματόσημο

Ο Αριστοτέλης και η αρετή σε σχέση με το χρήμα

Με άλλα λόγια, ανελεύθερος δεν είναι μόνο αυτός που τσιγκουνεύεται, αλλά κι αυτός που είναι πρόθυμος να κάνει τα πάντα για να αποκτήσει περισσότερα, ασχέτως αν δεν τα χρειάζεται πραγματικά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κορνήλιος Καστοριάδης – Πλάτων: Ένας μεγαλοφυής… εχθρός της δημοκρατίας

Κορνήλιος Καστοριάδης – Πλάτων: Ένας μεγαλοφυής… εχθρός της δημοκρατίας

Κορνήλιος Καστοριάδης – Πλάτων: Ένας μεγαλοφυής… εχθρός της δημοκρατίας Άρθρο δημοσιευμένο στην Ελευθεροτυπία, 15/12/2001 Σας έλεγα την προηγούμενη φορά ότι ο Πλάτων έπαιξε εξαιρετικά σημαντικό ρόλο σε αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε καταστροφή του ελληνικού κόσμου: η καταστροφή των Αθηνών […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Αναθηματικό ανάγλυφο με παράσταση νέου που στεφανώνεται. Βρέθηκε στο Σούνιο, κοντά στον ναό της Αθηνάς. Γύρω στο 460 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Ο Αριστοτέλης, η μεσότητα και ο τελικός ορισμός της αρετής

Η αυτογνωσία, η λογική, η ελεύθερη βούληση και η γνώση είναι παράγοντες που καθορίζουν αποφασιστικά τη δυνατότητα του ανθρώπου να βρει και να επιλέξει το δικό του υποκειμενικό μέσο, ώστε να οδηγηθεί στο άριστο. Κι αυτά σηματοδοτούν και την προσωπική του ευθύνη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Χάλκινη τεφροδόχος υδρία (κάλπις), λεπτομέρεια. 540-530 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Ο Αριστοτέλης, τα συναισθήματα και η αναζήτηση της αρετής

Ο Αριστοτέλης δίνει την εντύπωση ότι αποκόβει τα συναισθήματα από την ευθύνη του ανθρώπου, αφού «οργιζόμαστε και φοβούμαστε όχι από δική μας επιλογή».

Διαβάστε περισσότερα ›
Κωστής Παπαγιώργης

Κωστής Παπαγιώργης: Στους πέντε δρόμους

ο προλεταριάτο, περιούσια τάξη της Ιστορίας, δε βρήκε εντέλει τη γή Ευιλάτ. Η Ιστορία όχι μόνο δεν αποδείχτηκε «προϊστορία» αλλά κατάπιε σαν Καιάδας όλες τις ανάπηρες μεγαλοδοξίες των αναμορφωτών της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τμήμα μεγάλης επιτύμβιας στήλης στην οποία εικονίζεται η μορφή ενός νέου ακοντιστή. Από την Αθήνα, 550-540 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Part of a large tombstone depicting the shape of a new sharpener. From Athens, 550-540 BC National Archaeological Museum.

Ο Αριστοτέλης και η σημασία της ευχαρίστησης και της δυσαρέσκειας

«… ο άνθρωπος γίνεται δίκαιος από τις επανειλημμένες πράξεις δικαιοσύνης ή […] γίνεται σώφρων από τις επανειλημμένες πράξεις σωφροσύνης· άνθρωπος που δεν κάνει επανειλημμένα τις πράξεις αυτές, δεν πρόκειται ποτέ να αποκτήσει αυτές τις αρετές».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος Αύγουστος (Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus, 26 Απριλίου 121 - 17 Μαρτίου 180) ήταν Ρωμαίος αυτοκράτορας από το 161 έως το 180. Κυβέρνησε ως συναυτοκράτορας με τον Λεύκιο Βέρο από το 161 έως το θάνατο του Βέρου το 169. Ήταν ο τελευταίος από τους «Πέντε Καλούς Αυτοκράτορες» και θεωρείται επίσης ως ένας από τους σημαντικότερους στωικούς φιλοσόφους.

Μάρκος Αυρήλιος: «Τὰ εἰς ἑαυτὸν»

Της ανθρώπινης ζωής η διάρκεια όσο μια στιγμή, η ουσία της ρευστή, η αίσθησή της θολή, το σώμα -από τη σύστασή του- έτοιμο να σαπίσει, και η ψυχή ένας στρόβιλος, η τύχη άδηλη, η δόξα αβέβαιη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θησαυρός των Σιφνίων. Λεπτομέρεια από τη σκηνή της γιαγαντομαχίας. Γύρω στα 525 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών. Treasure of the Siphnians. Detail from the scene of the crackdown. Around 525 BC Archaeological Museum of Delphi.

Ο Αριστοτέλης και η αναζήτηση της αρετής

Όλες οι αρετές έχουν ως βάση τη μεσότητα. Πρέπει να είναι κανείς ανδρείος, αλλά όχι θρασύς. Δεν είναι σωστό να γίνεται κανείς έρμαιο των ηδονών, αλλά δεν πρέπει και να στερεί από τον εαυτό του («σαν αγροίκος») τις απολαύσεις της ζωής.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τμήμα επιτύμβιας στήλης με παράσταση νέου που κρατάει δίσκο (γύρω στο 550 π.Χ.) Εθνικό Αρχαιολογικό Μούσειο.

Ο Αριστοτέλης, οι έξεις και η αρετή ως θέμα πολιτικό

Οι καθημερινές συνήθειες του ανθρώπου για τον Αριστοτέλη έχουν τεράστια σημασία, αφού εν τέλει καθορίζουν την ποιότητά του. Αν κάποιος θέλει να μάθει ποιος είναι, δεν έχει παρά να δει τις συνηθισμένες του αντιδράσεις στα ερεθίσματα της καθημερινότητας. Αυτά που κάνει, αυτά είναι.

Διαβάστε περισσότερα ›
ARKAS -The Original Page

Παν. Κονδύλης: Ο πελατειακός χαρακτήρας των νεοελληνικών κομμάτων και η εκποίηση του κράτους

Ο πατριαρχικός ή πελατειακός χαρακτήρας του κοινοβουλευτισμού και συνάμα η σπάνη των θέσεων στην ελεύθερη αγορά εργασίας είχαν ως συνέπεια να παίξει ο κρατικός μηχανισμός στην Ελλάδα ρόλο ανάλογο μ’ εκείνον που έπαιξαν τα βιομηχανικά αστικά κέντρα στη Δύση.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Κούρος της Μερέντας και η κόρη Φρασίκλεια. Έργο του γλύπτη Αριστίωνα από την Πάρο, γύρω στα 540-530 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Kouros of Meredanda and daughter Frasiclia. The work of sculptor Aristion from Paros, around 540-530 BC. National Archaeological Museum.

Ο Αριστοτέλης, η διαίρεση της ψυχής και το ζήτημα της ηθικής αρετής

Ο διαχωρισμός της ψυχής από τον Αριστοτέλη σε λόγον και άλογον μέρος και η τοποθέτηση της ηθικής αρετής στο σημείο που πλαισιώνεται και από το ένα και από το άλλο (λόγον – άλογον μέρος) είναι μια επανάσταση.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ουμπέρτο Έκο – Τι είναι η φιλοσοφία

Ουμπέρτο Έκο – Τι είναι η φιλοσοφία

Αν η απόδειξη ενός θεωρήματος μας φαίνεται «λογική», το να πειστούμε για την ψήφο μας εξαρτάται από επιλογές «μη λογικές»;

Διαβάστε περισσότερα ›
Παναγιώτης Κονδύλης

Eπιστημονικό συνέδριο στη μνήμη του Παναγιώτη Κονδύλη (Αρχαία Ολυμπία 26 έως 28 Ιανουαρίου 2018

Με τη διοργάνωση του επιστημονικού συνεδρίου «Η διαρκής επικαιρότητα της σκέψης του Παναγιώτη Κονδύλη», ο Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας εκπληρώνει ανεκπλήρωτο μέχρι σήμερα χρέος της γενέτειρας πατρίδας προς τον Παναγιώτη Κονδύλη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τσόμσκι εναντίον Φουκώ – ‘Ανθρώπινη φύση’ (κείμενο, βίντεο, pdf)

Τσόμσκι εναντίον Φουκώ – ‘Ανθρώπινη φύση’ (κείμενο, βίντεο, pdf)

Τσόμσκι εναντίον Φουκώ – ‘Ανθρώπινη φύση’ (κείμενο, βίντεο, pdf) ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΣΗ: ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΕΞΟΥΣΙΑΣ Συζητούν οι: ΜΙΣΕΛ ΦΟΥΚΩ και ΝΟΑΜ ΤΣΟΜΣΚΙ Η συζήτηση αυτή των Noam Chomsky και Michel Foucault «Human Nature: justice versus power« είναι μια από τις τέσσερις […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Αντιγόνη του Σοφοκλή. Συμπαραγωγή του Εθνικού Θεάτρου με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας και τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού,

Η Αντιγόνη του Σοφοκλή ως πεδίο δοκιμασίας των σοφιστικών αντιλήψεων

Είναι πρόδηλη η τάση του Σοφοκλή να δεχτεί ιδέες που προάγουν το πνεύμα και εξελίσσουν τη δημοκρατία, ακόμη και αν αυτές διατυπώνονται από έναν κύκλο που χαρακτηρίζεται από την ανατροπή και την αμφισβήτηση των αρχών που με σύνεση υπηρέτησε ο ίδιος.

Διαβάστε περισσότερα ›
Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης. Οι συνδαιτυμόνες. 1935

Γλώσσα και Λόγος

Λογική είναι ο κλάδος εκείνος της φιλοσοφίας που ερευνά τα γενικά πλαίσια, μέσα στα οποία πρέπει να κινηθεί η σκέψη, ώστε να τηρεί τις θεμελιώδεις αρχές της και να καταλήγει σε συμπεράσματα χωρίς άλματα, κενά και αντιφάσεις.

Διαβάστε περισσότερα ›
Le Penseur (Ο σκεπτόμενος) , 1882, Παρίσι, Μουσείο Ροντέν

Ο Σκεπτικισμός. Πύρρων. Αρκεσίλαος. Καρνεάδης. Αινησίδημος

Σκεπτικισμός είναι γενικά η αμφιβολία για τη δυνατότητα και το κύρος της γνώσης, αλλά ως ιδιαίτερο φιλοσοφικό ρεύμα ξεκίνησε στους αλεξανδρινούς χρόνους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πωλ Σεζάν, Οι χαρτοπαίχτες. 1892–1893. Νέα Υόρκη, Μητροπολιτικό Μουσείο

Οι Στωικοί φιλόσοφοι. Η αρχαία Στοά. Ζήνων. Χρύσιππος. Παναίτιος. Ποσειδώνιος

Σ’ αυτή την περίοδο ο άνθρωπος ζήτησε από τη φιλοσοφία κυρίως δυο πράγματα: να του παρασταθεί στον προβληματισμό του γύρω από την πράξη και τις ανάγκες της ζωής και να του αποκαταστήσει την ψυχική γαλήνη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ένα από τα σύμβολα του Ισλάμ: Η λέξη «Ο Θεός» (Αλλάχου) γραμμένη σε αραβική καλλιγραφική γραφή, στην Αγία Σοφία, Κωνσταντινούπολη.

Οι Άραβες. Ο Μωάμεθ και η διδασκαλία του

Πας μουσλίμ ή μουσουλμάνος πρέπει κατά τον Μωάμεθ να εργάζηται διηνεκώς υπέρ του θριάμβου του Ισλάμ, ουχί μόνον διά του λόγου, αλλά και δι’ έργου, ήτοι διά του ξίφους. Τούτο απαιτεί αυτή η σωτηρία του ανθρωπίνου γένους και η προς αυτό ευσπλαγχνία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης (αρχ.: Ἀριστοτέλης, 384 π.Χ. - 322 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και επιστήμονας που γεννήθηκε στα Στάγειρα της Χαλκιδικής στη βόρεια περιφέρεια της κλασικής Ελλάδας.

Η φιλοσοφία του Αριστοτέλη

Ο Αριστοτέλης είδε ότι το πολίτευμα μπορεί να παρουσιάζεται σε τρεις κύριες μορφές και τρεις εκτροπές από αυτές: οι τρεις κύριες μορφές είναι η βασιλεία, η αριστοκρατία και η δημοκρατία και οι αντίστοιχες εκτροπές από αυτές είναι της βασιλείας η τυραννίδα, της αριστοκρατίας η ολιγαρχία και της δημοκρατίας η οχλοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι τρεις Χάριτες, 1504, Chantilly, Μουσείο Κοντέ

Η φιλοσοφία του Πλάτωνα

Η θεωρία των ιδεών αποτέλεσε τον πυρήνα της φιλοσοφίας του Πλάτωνα (427-347 π.Χ.), του μεγαλοφυέστερου από τους μαθητές του Σωκράτη. Ο Πλάτων πίστευε ότι η ψυχή είχε γνωρίσει τις έννοιες των πραγμάτων σε μια υποτιθέμενη προσωματική περίοδο της ύπαρξής της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πίνακας του Ζακ-Λουί Νταβίντ (1787) Ο Θάνατος του Σωκράτη

Η φιλοσοφία του Σωκράτη (470-399 π.Χ.)

Ηθικός νόμος σήμαινε για το Σωκράτη ότι σε κάθε περίπτωση πρέπει να ακολουθούμε αυτό που μας φαίνεται καλύτερο ύστερα από ένα λογικό έλεγχο, όπου με συλλογισμούς έχει φανεί η δύναμη του καθενός από τα υπάρχοντα επιχειρήματα, υπέρ και κατά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Εμμανουήλ Ροΐδης

Εμμανουήλ Ροΐδης: Τα εφήμερα

Πολλοί εναβρύνονται πιστεύοντες, ότι το υποκείμενον αυτών προϋπήρχε λανθάνον παρά τοις ενδόξοις προγόνοις, οίτινες εγέννησαν τους μέλλοντας να γεννήσωσιν αυτούς, κατορθούντες ούτω να επεκτείνωσιν επί τινας αιώνας την ύπαρξιν αυτών εν τω παρελθόντι. Tούτων η μωρία είναι προφανής·

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Πρωταγόρας στο κέντρο μαζί με τον Δημόκριτο, Μουσείο Ερμιτάζ. Salvator Rosa - Démocrite et Protagoras

Οι Σοφιστές

Έτσι ο Πρωταγόρας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «για όλα τα πράγματα μέτρο είναι ο άνθρωπος, για όσα υπάρχουν ότι υπάρχουν, για όσα δεν υπάρχουν ότι δεν υπάρχουν».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Δημόκριτος από τα Άβδηρα της Θράκης έζησε περίπου από το 460 π.Χ. ως το 370 π.Χ. Χαρτονόμισμα των 100 δραχμών (λεπτομέρεια)

Οι Ατομικοί φιλόσοφοι. Ο Δημόκριτος, οι Ελεάτες και η θεωρία του «ατόμου»

Σύμφωνα με τη θεωρία του Ατόμου, ο Δημόκριτος δίδαξε ότι ένας κόσμος συντίθεται, όταν σε μεγάλο κενό του διαστήματος συναθροίζονται αλληλοσυγκρουόμενα πολλά άτομα και με τη φορά τους σχηματίζεται δίνη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ηράκλειτος και Δημόκριτος. "Eraclito e Democrito", Bramante, 1477, affresco trasferito su tela, Milano, Pinacoteca di Brera

Πυθαγόρειοι και Ελεάτες. Πυθαγόρας. Παρμενίδης. Ζήνων. Εμπεδοκλής. Αναξαγόρας

Έτσι ο Ηράκλειτος δίδαξε ότι «τον κόσμο τούτο, τον ίδιο για όλους γενικά, ούτε θεός ούτ’ άνθρωπος τον έκανε, μα ήταν πάντα και είναι και θα ‘ναι πυρ αείζωο, που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο».

Διαβάστε περισσότερα ›
Piet Mondrian

Αρχαία ελληνική κοσμολογία. Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης

Από θερμοκρασιακές μεταπτώσεις πάνω στην επιφάνεια της Γης αιτιολόγησε ο Αναξίμανδρος και την εμφάνιση της ζωής και υπέθεσε πρώτος ότι ο άνθρωπος έχει προέλθει «έξ άλλοειδών ζώων».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η λογική στην εξορία

Η λογική στην εξορία

Οι περισσότεροι άνθρωποι σε αυτόν τον κόσμο πιστεύουν ότι ο Δημιουργός του σύμπαντος έχει γράψει ένα βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844 - Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900)

Νίτσε: Για τη φυσική ιστορία του καθήκοντος και του δικαιώματος

Το δικαίωμα των άλλων είναι μια παραχώρηση του αισθήματος μας για δύναμη, προς το αίσθημα δύναμης αυτών των άλλων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844– Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900[1]). Γερμανικό γραμματόσημο

Νίτσε: Η αυτοκυριαρχία, η μετριοπάθεια και τα τελευταία τους κίνητρα

Δεν βρίσκω λιγότερες από έξι βαθιά διαφορετικές μεθόδους για να καταπολεμήσω τη σφοδρότητα μιας ορμής. Πρώτα πρώτα, μπορούμε να αποκρύψουμε τα ελατήρια για την ικανοποίηση της ορμής, να την αποδυναμώσουμε και να την αποστεγνώσουμε, αποφεύγοντας να την ικανοποιήσουμε για ολοένα μεγαλύτερα διαστήματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Φρειδερίκος Νίτσε

Ο Φρειδερίκος Νίτσε και η κλασική φιλολογία

Γιατί βέβαια όπως δεν είναι και τόσο γνωστό, ο Νίτσε σπούδασε και δίδαξε ως πανεπιστημιακός καθηγητής κλασική φιλολογία· έγραψε και δημοσίευσε ακραιφνώς φιλολογικές μελέτες και άρθρα, και υπήρξε ιδρυτής μιας τουλάχιστον ένωσης κλασικών φιλολόγων σε μια από τις «ηρωικότερες» περιόδους της γερμανικής κλασικής φιλολογίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844 - Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900)

Νίτσε: «Το ελάχιστο βήμα προς τα εμπρός»

Τίποτα δεν πληρώθηκε πιο ακριβά απ’ αυτό το μικρό κομμάτι ανθρώπινης λογικής και απ’ αυτό το αίσθημα της ελευθερίας για το οποίο είμαστε τόσο περήφανοι σήμερα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κέλτικος σταυρός σε παλιό νεκροταφείο των Βογομίλων στη Νέα Χαλκηδόνα. Celtic cross in an old cemetery of Bogomillas in Nea Chalkidona

Georg Ostrogorsky: Το Βυζάντιο και ο Συμεών Βουλγαρίας. Η αίρεση των Βογομίλων

Μετά το θάνατο του Συμεών άλλαξε τελείως η κατάσταση. Οι φιλόδοξες απαιτήσεις και το ακάματο αγωνιστικό πνεύμα του Συμεών ήταν κάτι το εντελώς ξένο στο γιο και διάδοχό του Πέτρο. Η συνέχιση του αγώνα δεν είχε πια κανένα νόημα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οπλιτοδρόμος, ανάγλυφη τραπεζιόσχημη πλάκα που βρέθηκε στην Αθήνα. Γύρω στο 500 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Stretcher, embossed billboard found in Athens. Around 500 BC National Archaeological Museum

Το βαρύνον φορτίο της ηθικής αρετής στην αριστοτελική εκπαιδευτική πρόταση

Πρακτικός και ρεαλιστής, λογικός και αναλυτικός ο Αριστοτέλης πρόσφερε την καθαρή του σκέψη, προκειμένου να οδηγήσει το άτομο στην ευδαιμονία μέσα από τη μαθητεία του στην ηθική αρετή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρανσουά Μαρί Αρουέ (François-Marie Arouet, 21 Νοεμβρίου 1694 – 30 Μαΐου 1778), ευρύτερα γνωστός με το ψευδώνυμο Βολταίρος (Voltaire), ήταν Γάλλος συγγραφέας, ιστορικός και φιλόσοφος

Βολταίρος: «Είμαι ελεύθερος;»

Είμαι ελεύθερος σημαίνει να μην κάνω μια κακή πράξη αν ο νους μου τη φαντάζεται αναγκαστικά τέτοια· να δαμάσω ένα πάθος αν ο νους μου μου κάνει αισθητό τον κίνδυνό του, και η φρίκη αυτής της πράξης αντιμάχεται με δύναμη την επιθυμία μου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Τζων Λοκ (John Locke, 29 Αυγούστου 1632 – 28 Οκτωβρίου 1704) ήταν Άγγλος φιλόσοφος και ιατρός, ο οποίος θεωρείται ένας από τους πλέον σημαίνοντες στοχαστές του Διαφωτισμού και είναι ευρύτερα γνωστός ως ο Πατέρας του Κλασικού Φιλελευθερισμού.

Τζων Λοκ: Δοκίμιο για την Ανθρώπινη Νόηση

Επειδή ονόμασα την πρώτη πηγή των ιδεών μας αίσθηση, θα ονομάσω αυτήν εδώ τη δεύτερη πηγή ιδεών διαλογισμό (διαστοχασμό), γιατί απ’ αυτή την πηγή η ψυχή δέχεται ιδέες, που η ίδια τις δημιουργεί διαλογιζόμενη (διαστοχαζόμενη) πάνω στις δικές της ενέργειες.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ντενί Ντιντερό (Denis Diderot, 5 Οκτωβρίου 1713 – 31 Ιουλίου 1784) ήταν Γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας

Ντενί Ντιντερό: Σκέψεις για την ερμηνεία της φύσης

Έχουμε τρία κύρια μέσα έρευνας: την παρατήρηση της φύσης, το λογισμό και το πείραμα. Η παρατήρηση συγκεντρώνει τα φαινόμενα ο λογισμός επαληθεύει το αποτέλεσμα του συνδυασμού. Πρέπει η παρατήρηση της φύσης να είναι διαρκής, ο λογισμός μας να είναι βαθύς και το πείραμα να είναι ακριβές.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι δημιουργικές ασχολίες, η ουσιαστική επαφή με τους άλλους ανθρώπους, τα ισχυρά –ποιοτικά ενδιαφέροντα, η συνείδηση της αξίας που έχουν όλες οι στιγμές και η εκτίμηση κάθε μικροχαράς που προσφέρει η καθημερινότητα συνθέτουν το πορτρέτο της εσωτερικής γαλήνης.

Ο Αριστοτέλης, η ευτυχία και ο παράγοντας της τύχης

Η αριστοτελική ευτυχία τίθεται με τρόπο βαθύτερο κι ως εκ τούτου πιο σταθερό. Το ότι τα σκαμπανεβάσματα της τύχης επηρεάζουν την ανθρώπινη ζωή κρίνεται δεδομένο. Όμως, αυτό ακριβώς είναι και το νόημα που δίνει ο Αριστοτέλης στην αρετή: ο ενάρετος άνθρωπος οφείλει να προστατέψει τις ισορροπίες (ακολουθώντας πάντα το δρόμο της μεσότητας) και στην άκρατη εύνοια και στη συμφορά.

Διαβάστε περισσότερα ›