Κατηγορία: Πολιτισμός

Το συμβούλιο των θεών στον Όλυμπο. Ομήρου Οδύσσεια. Peter Paul Rubens, Concilio degli dei, 1602, olio su tela. Praga, Collezione d’Arte del Castello di Praga.

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία ξ’

«Τρώγε, καλέ μου ξένε, εσύ και τα καλά μας χαίρου• / το ένα ο θεός χαρίζει μας, και τ’ άλλο μας τ’ αρνιέται / όπως στο νου του βουληθή, τι δύνεται τα πάντα.» / Αυτά είπε, κι έκαψε απαρχές στους θεούς τους παναιώνιους, / κι έσταξε, κι έβαλε καυκί λαμπρό κρασί γεμάτο / μες στου Οδυσσέα του κουρσευτή τα χέρια•

Διαβάστε περισσότερα ›
Αλκίνοος και Αρήτη οργανώνουν γιορτή φιλοξενίας στον ναυαγό Οδυσσέα. Ο βασιλιάς της Ιθάκης σκεπάζει τα δάκρυα που του προκαλεί το συγκινητικό τραγούδι του Δημόδοκου (δεξιά με τη λύρα). Francesco Hayez, 1814 -15. Μουσείο Νάπολης. Ιταλία.

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία ν’

Πετιέται απάνω, στέκεται, κοιτάζει την πατρίδα, / και τότε θλιβερά βογγάει, και τα μεριά βαρώντας / με τις παλάμες, κλαίγεται και λέει μοιρολογώντας• / «Αλλοίς μου, και σε τι λογής ανθρώπων ήρθα χώρα; / νά ‘ναι άραγες ασύστατοι κι αδικοπράχτες κι άγριοι, / ή νά ‘χουνε φιλοξενιά και θεοφοβιά στο νου τους;

Διαβάστε περισσότερα ›
Βενετός νομισματοκόπος (αριστερά)· παράσταση σε λιθογραφία. Αθήνα. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη. Βενετός τραπεζίτης μετράει τα νομίσματά του. Μικρογραφία του 1754. Βενετία, μουσείο Correr.

Η Ευρώπη τις παραμονές του 19ου αιώνα

Όταν λέγωμεν σήμερον Αμερικανούς, εννοούμεν όχι όλους τους κατοίκους της μεγάλης ηπείρου της Αμερικής, αλλά κυρίως τους κατοίκους των Ηνωμένων Πολιτειών της βορείου Αμερικής, οίτινες ιδίως είναι απόγονοι Άγγλων αποίκων και λαλούν την Αγγλικήν, μολονότι ηύξησαν τον αριθμόν των μεγάλαι μεταναστεύσεις εκ των διαφόρων εθνών της Ευρώπης, ιδίως Ιρλανδών και Γερμανών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο μέρμηγκας δουλεύει σκληρά μέσα στη ζέστη όλο το καλοκαίρι, κτίζοντας το σπίτι του και μαζεύοντας προμήθειες για τον χειμώνα. Ο τζίτζικας τον θεωρεί βλάκα που δουλεύει τόσο σκληρά, ενώ ο ίδιος παίζει κιθάρα και τραγουδάει.

«Ζ ί ν ζ ι ρ α ς και Μ υ ρ μ ή γ κ ι.»

Θέρος ήταν κι ο Ζίνζιρας όλος / στης φωνής του το μέριμνο μόνο, / μες τον ίσκιο των δένδρων κρυμμένος· / τον καιρό του διαβαίνει λαλώντας. / Το φιλόπονο ωστόσο μυρμήγκι, / με δουλειάς συγκρατούμενης κόπο, / μέρα νύχτα στιγμή δε σιγάει / στη φωλιά του θροφές να συνάζει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πίτερ Μπρίγκελ ο πρεσβύτερος. (1525 με 1530 - 1569). Γάμος χωρικών (1568). Ελαιογραφία σε σανίδι βελανιδιάς•1,14 Χ 1,63μ. Αναγράφεται στον κατάλογο του 1659 της συλλογής του Λεοπόλδου Γουλιέλμου.

Η Ευρώπη πριν τον 19ο μ.Χ. αιώνα

Οι Έλληνες κατοικούντες κατά την αρχαιότητα τας ιδίας περίπου χώρας, τας οποίας κατοικούν και σήμερον, υπήρξαν οι αρχηγοί και δημιουργοί του Ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ούτοι ανέπτυξαν εις ανώτατον βαθμόν τας τέχνας, την ποίησιν, τας επιστήμας, την φιλοσοφίαν και όλον εν γένει τον πνευματικόν βίον, μετά δε την εμφάνισιν του Χριστιανισμού ούτοι ανέπτυξαν και ετελειοποίησαν την διδασκαλίαν της νέας πίστεως και διέδωκαν αυτήν εις όλην την άλλην Ευρώπην.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ελεύθερα στο διαδίκτυο 30.000 έργα τέχνης από το Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ

Ελεύθερα στο διαδίκτυο 30.000 έργα τέχνης από το Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ

Απεριόριστη πρόσβαση προσφέρει πλέον σε περισσότερο από το μισό της συλλογής τέχνης του το Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ, αφού «απελευθέρωσε» περίπου 30.000 έργα τέχνης, τα οποία μαζί με τα προηγούμενα φτάνουν τα 60.000 έργα ελεύθερα για κάθε χρήση.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οδυσσέας και Σειρήνες. Herbert James Draper (1909).

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία μ’

«Έλα, καμάρι των Αχαιών, πολύμνητε Οδυσσέα, / το πλοίο σου κράτα, τη γλυκειά φωνή μας για ν’ ακούσης, / Δεν πέρασε απ’ εδώ κανείς με μελανό καράβι, / χωρίς ν’ ακούση από κοντά το γλυκολάλημά μας, / παρά μισεύει χαίροντας που έμαθε κι άλλα ακόμα, / τι ξέρουμε όσα τράβηξαν μες στην πλατειά Τρωάδα / και Τρωαδίτες κι Αχαιοί, καθώς οι θεοί τα ορίσαν.»

Διαβάστε περισσότερα ›
«Μάνα, γιατί δε στέκεσαι που θέλω να σ' αδράξω, / να κρατηθούμε αγκαλιαστά μέσα στον Άδη οι δυό μας / να βρούμε κάν παρηγοριά στο κρύο το μοιρολόγι; / Για τάχα να 'σαι φάντασμα που η θεία η Περσεφόνη, / μου 'στειλε, ακόμα πιο πικρά για να βαριοστενάζω;»

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία λ’

«Περίλαμπρε Οδυσσέα, / το θάνατο μη μου ζητάς με λόγια να γλυκάνης. / Κάλλιο στη γης να βρίσκομουν, κι ας δούλευα σε ανθρώπου /μικρού, με δίχως βιός πολύ, παρά στον Άδη να είμαι, / και βασιλέας να λέγουμαι των πεθαμένων όλων.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Η άλλη Επανάσταση του ’21: Ο Καποδίστριας και η πανώλης του 1828

Η άλλη Επανάσταση του ’21: Ο Καποδίστριας και η πανώλης του 1828

«Αν περιστάσεως τυχούσης, πόλις τις ή χωρίον είναι ύποπτα λοιμού, συγχρόνως μετά την περιστοίχησιν των υπό υγειονομικής γραμμής, ανάγκη πάσα να ληφθώσιν ευθέως τα εξής μέτρα: Υποχρεούνται οι κάτοικοι να μένουν εις τα ίδια, εμποδίζεται πάσα θρησκευτική τελετή. Δεν σημαίνονται οι κώδωνες».

Διαβάστε περισσότερα ›
Μαρμάρινο άγαλμα κοιμώμενης Mαινάδας από την Αθήνα. Εποχής Αδριανού (117-138 μ.Χ.) Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Ο αρχαιοελληνικός βιοκεντρισμός

Η συλλογική εξατομίκευση των Ελλήνων σε έθνος δεν οφείλεται σε κάποιας μορφής μονοθεϊσμό, ούτε στην εγκαθίδρυση κληρονομικών δικαιωμάτων πάνω σε μια πνευματική παράδοση. Οφείλεται στην ανθρωπολογική τους εξατομίκευση, που τους διαφοροποιεί τελείως. Σε αντίθεση με όλους τους άλλους που είναι λαοί υπηκόων, οι Έλληνες είναι έθνος εταίρων (ελευθέρων ατόμων).

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Γιάκομπ Γιόρντενς (φλαμανδικά: Jacob Jordaens, 19 Μαΐου 1593 – 18 Οκτωβρίου 1678) ήταν Φλαμανδός ζωγράφος, χαράκτης και σχεδιαστής ταπισερί, γνωστός για τους πίνακες με ιστορικά θέματα, θέματα καθημερινότητας και τις προσωπογραφίες του. Ο Οδυσσέας στη σπηλιά του Πολύφημου, λάδι σε μουσαμά, 76 × 96 εκ., Μουσείο Πούσκιν

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία ι’

Κύκλωπα, αν άνθρωπος θνητός κανένας σε ρωτήξη / πως έτυχε το μάτι σου κακοτυφλιά να πάθη, / τό ‘χει τυφλώσει να τους πης ο κουρσευτής Δυσσέας, / του Λαέρτη ο γιός, που βρίσκεται στο Θιάκι η κατοικιά του.

Διαβάστε περισσότερα ›
«Μεσιακό γομάρι, το τρώει ο λύκος.»

«Είμαστε για τον γάιδαρο καβάλα.»

Ο βυζαντινός χρονογράφος Θεοφάνης (760 – 818) περιγράφει με ποιον τρόπο «πείραζαν οι Πράσινοι τον δύστυχο εκείνονα πούμοιαζε του Μαυρίκιου, και που αφού τονέ φορέσανε «σαγίον μαύρον» και τονέ στεφανώσανε με σκόρδα, τονέ καθίσανε σε γαδούρι και τον κορόιδευαν.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Αττική κύλικα με λευκό βάθος. Λεπτομέρεια παράστασης με τον Απόλλωνα να τελεί σπονδή. 430-470 π.χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών

Ετυμολογία Ελληνικών ονομάτων

Ετυμολογία Ελληνικών ονομάτων

Διαβάστε περισσότερα ›
Χολέρα. A Court for King Cholera. Illustration from Punch (1852).

Η χολέρα του 1854

«[…] η Κατοχή του 1854 δεν απέφερε μόνον την ταπείνωσιν, αλλά και τον όλεθρον, αποβιβάζουσα εις Πειραιά την απαίσιον χολέραν, ήτις εθέρισε τόσας υπάρξεις, σκληρώς δεκατίσασα την πόλιν ταύτην και κατόπιν την πρωτεύουσαν και άλλας επαρχίας».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο νεωτερικός μεσσιανισμός

Ο νεωτερικός μεσσιανισμός

Ο μεσσιανισμός είναι ένα σύστημα ελπίδας. Προσφέρεται στον Δούλο και του υπό­σχεται την απελευθέρωσή του. Αναπτύχθηκε με την έξοδο από την “παραδείσια” πρωτόγονη κατάσταση και με το πέρασμα στους κολεκτιβιστικούς πολιτισμούς. Κάτω από τις βαριές κολεκτιβιστικές πυραμίδες της Αιγύπτου, της Βαβυλώνας, της Ινδίας, της Κίνας, ή των Αζτέκων, η ελπίδα στέναζε παίρνοντας διάφορες μορφές μεσσιανισμού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι Σειρήνες ήταν γυναικείες θεότητες που σχετίζονταν με το νερό, τον έρωτα και τον θάνατο.

«Νόστιμον ἦμαρ»

«Όμως περίσσια λαχταρώ, και το ζητώ ολοένα, / να πάω στον τόπο, να χαρώ του γυρισμού τη μέρα. («οἴκαδέ τ᾿ ἐλθέμεναι καὶ νόστιμον ἦμαρ ἰδέσθαι.») / Κι αν με χτυπήσει οργή θεού στα μελανά πελάγη, / έχω καρδιά βασταχτερή, κι απομονή θα κάνω· / έπαθα που έπαθα πολλά και ‘πόφερα άλλα τόσα / στις μάχες και στις θάλασσες· ας μου γενεί και τούτο.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ομήρου Οδύσσεια. Homer's Odyssey.

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία θ’

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία θ’ Οδυσσέως σύστασις προς Φαιάκας. Μετάφραση Αργύρη Εφταλιώτη      Έφεξ’ η ροδοδάχτυλη της νύχτας κόρη Αυγούλα, κι ο Αλκίνος ο τρανόψυχος σηκώθη από τον ύπνο· σηκώθη κι ο διογέννητος, ο κουρσευτής Δυσσέας· κι ο Αλκίνος ο τρανόψυχος τον […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Οδυσσέας και Ναυσικά. Michele Desubleo, Odisseo e Nausicaa.

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία η’

Δέ λείπει ολοχρονίς καρπός, χειμώνα καλοκαίρι• / τί άλλα τ’ αγέρι το γλυκό γεννάει κι άλλα ωριμάζει. / Μεστώνει απίδι, κι άλλο ανθεί, και μήλο πάς στο μήλο, / πάς στο σταφύλι άλλο τσαμπί, και σύκο πάς στο σύκο…

Διαβάστε περισσότερα ›
Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία ζ'

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία ζ’

Αλλοίς μου, και σε τί λογής ανθρώπων να ήρθα χώρα; / να ‘ναι άραγες ασύστατοι κι αδικοπράχτες κι άγριοι, / ή να ‘χουνε φιλοξενιά και θεοφοβιά στο νου τους; / Σάν κοριτσιών ψιλή φωνή στ’ αυτιά μου να βουΐζη, / σα νύφες, που έχουν κατοικιά ψηλά στα κορφοβούνια…

Διαβάστε περισσότερα ›
Ομήρου Οδύσσεια. Οδυσσέας και Καλυψώ. Ulisse e Calipso, William Russell Flint.

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία ε’

…αφού κανένας το θεϊκό Οδυσσέα δε θυμάται / μες στο λαό που σα γονιός με αγάπη κυβερνούσε. / Πάς σε νησί αυτός κοίτεται και δέρνεται από πόνους, / στης θέαινας της Καλυψώς, που με το ζόρι εκείθε / κρατάει τον, και δε δύνεται να δή γλυκειά πατρίδα•

Διαβάστε περισσότερα ›
Επιδημίες και λοιμοί στην τουρκοκρατούμενη Κοζάνη

Επιδημίες και λοιμοί στην τουρκοκρατούμενη Κοζάνη

«Εν σχετική ηρεμία όμως της καταστάσεως νέα πληγή αναφανείσα εκράτει την πόλιν εν αθυμία. Οξεία νόσος διφθερίτις, μετά υμενογόνου λαρυγγίτιδος αποδεκάτιζε τον πληθυσμόν, και ιδία τας τάξεις των παιδιών.» Η νόσος παρατάθηκε μέχρι την άνοιξη του επόμενου έτους (1896) και «απέθανον δ’ εκ ταύτης υπέρ τα εξακόσια παιδία.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Αταλάντη τρέχει μακριά από τον Έρωτα. Λήκυθος της Αταλάντης, που αποδίδεται στον Δουρή (Αττική, περίπου 500-490 π.Χ.), Μουσείο Τέχνης του Cleveland

Ο Αριστοτέλης, η φιλία και η έννοια της αυτάρκειας

«Ύστερα, αν έχει κανείς πολλούς φίλους, θα είναι συνέχεια μέσα στη στεναχώρια· πολλοί φίλοι σημαίνει αυξημένες πιθανότητες να παρουσιαστεί σε κάποιον από αυτούς μια αναποδιά της τύχης· και τέτοιες αναποδιές μοιραία φέρνουν στενοχώρια»

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Πηνελόπη και οι μνηστήρες από τον John William Waterhouse (1912)

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία δ’

Τότες αυτό σοφίστηκε του Δία η κόρη Ελένη• / απ’ όπου πίνανε κρασί τους έριξε βοτάνι, / συχαστικό κι ανέχολο, που κάθε πόνο πνίγει. / Όποιος αυτό το καταπιή σμιγμένο στο κροντήρι, / ολημερίς δε χύνεται στο μάγουλο του δάκρυο, / μα κι άξαφνα αν η μάνα του ή ο κύρης του πεθάνη, / ή κι ομπροστά στα μάτια του με το μαχαίρι άν κόβουν / αγαπημένο αδέρφι του, ή γιό μονάκριβό του. / Τέτοια ‘χε γιατροβότανα καλά του Δία η κόρη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Θουκυδίδης γράφει για τον λοιμό της Αθήνας (430 π.Χ.)

Ο Θουκυδίδης γράφει για τον λοιμό της Αθήνας (430 π.Χ.)

Αλλά η λοιμική προκάλεσε και πολλά άλλα κακά που πρώτη φορά αναφάνηκαν στην πολιτεία, γιατί ο καθένας τολμούσε πιο φανερά, τώρα, να κάνει πράγματα που πριν τα έκανε κρυφά, και τούτο επειδή έβλεπαν πόσο απότομη είναι η μεταβολή της τύχης του ανθρώπου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ι. Θ. Κακριδής: Η ασπίδα του Αχιλλέα

Ι. Θ. Κακριδής: Η ασπίδα του Αχιλλέα

Ένας μεγάλος δημιουργός, όπως στάθηκε ο Όμηρος, είναι πάντα πολύφωνος· γι’ αυτό μπορεί και κλείνει μέσα στην ψυχή του όλο τον κόσμο, όλες τις ομορφιές του, όλες τις χαρές του κι όλους τους πόνους του. Ωστόσο σαν να ήθελε να υποδηλώσει πως όσο και να ψάλλει πολέμους, μια φορά η καρδιά του δεν ανήκει σ’ αυτούς, πως η αγριότητα τους είναι ξένη με την ψυχή του.

Διαβάστε περισσότερα ›
Όμηρος

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία γ’

Από το Θιάκι ερχόμαστε, ποκάτω από το Νείο, / για ανάγκη που όχι του λαού, παρά δική μας είναι. / Νά μάθω που ‘ναι ο κύρης μου, τη φήμη του ακλουθώντας, / του καρτερόψυχου Οδυσσέα, που έναν καιρό μαζί σου / λέν πολεμώντας κούρσεψε τη χώρα της Τρωάδας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πολύ συχνά ο Ταγίπ Ερντογάν βάζει στο στόχαστρο συλλήβδην την Δύση, κατηγορώντας την για τα εγκλήματα της αποικιοκρατίας, τις σταυροφορίες κ.ο.κ. Ακόμα και η προπαγάνδα εναντίον της Ελλάδας, στο πλαίσιο του υβριδικού πολέμου που έχει εξαπολύσει σε Έβρο και Ανατολικό Αιγαίο, δεν απευθύνεται στην κοινή γνώμη της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Η Τουρκία, το Ισλάμ και η αποικιοκρατία

Πολύ συχνά ο Ταγίπ Ερντογάν βάζει στο στόχαστρο συλλήβδην την Δύση, κατηγορώντας την για τα εγκλήματα της αποικιοκρατίας, τις σταυροφορίες κ.ο.κ. Ακόμα και η προπαγάνδα εναντίον της Ελλάδας, στο πλαίσιο του υβριδικού πολέμου που έχει εξαπολύσει σε Έβρο και Ανατολικό Αιγαίο, δεν απευθύνεται στην κοινή γνώμη της Ευρώπης και των ΗΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οδυσσέας και Καλυψώ. Αθηναϊκό ερυθρόμορφο αγγείο, 450 π.Χ

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία β’

Μωρέ λογά, αχαλίνωτε Τηλέμαχε, τί λες μας; / μάς βρίζεις, κι αβανιάσματα να μάς κολλήσης θέλεις• / μα ξέρε το πως δε σου φταίν οι Αχαιοί οι μνηστήρες, / παρά η μανούλα σου τα φταίει, που χίλια ξέρει ο νούς της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η σφαγή των μνηστήρων από τον Οδυσσέα και τον Τηλέμαχο, το 330 π.Χ., Λούβρο

Ομήρου Οδύσσεια. Ραψωδία α’

Τον άντρα τον πολύπραγο τραγούδησέ μου, ω Μούσα, / που περισσά πλανήθηκε, σαν κούρσεψε τής Τροίας / το ιερό κάστρο, και πολλών ανθρώπων είδε χώρες / κι έμαθε γνώμες, και πολλά στα πέλαα βρήκε πάθια, / για μία ζωή παλεύοντας και γυρισμό συντρόφων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Μιχάλης Γενίτσαρης (1927)

Ο Μιχάλης Γενίτσαρης εξόριστος στην Ίο (1936-37)

Με πάνε στο νησί, στη χωροφυλακή – όχι στο λιμάνι, στο ύψωμα στο χωριόν, που είχε περίπου εκατό σπίτια. Εκεί μου δώσαν ένα βιβλίο να πηγαίνω από ένα μπακάλη να ψωνίζω δέκα δραχμές την ημέρα τρόφιμα. Αυτό δικαιούμουνα ως εξόριστος. Και να πηγαίνω στη χωροφυλακή δυο φορές την ημέρα να δίνω παρών, οχτώ με τέσσερις τ’ απόγευμα. Φεύγω. Πού να πάω;

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης (Αρχαία Στάγειρα, 384 π.Χ. - Αρχαία Χαλκίδα, 322 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και επιστήμονας που γεννήθηκε στα Στάγειρα της Χαλκιδικής, στην Μακεδονία. Σε ηλικία 17 ετών εισέρχεται στην Ακαδημία του Πλάτωνα, στην Αθήνα, όπου παραμένει έως τα 37 του έτη

Ο Αριστοτέλης και η ευτυχία ως φιλία προς τον εαυτό

«Υπάρχουν, όμως, και φιλικές σχέσεις που χαρακτηρίζονται από ισότητα μεταξύ των μελών τους· για παράδειγμα, η συντροφική σχέση χαρακτηρίζεται από ισότητα τόσο στην ποσότητα όσο και στην ποιότητα των αγαθών (κανένας από τους δυο συντρόφους δεν αξίζει να έχει περισσότερα αγαθά από τον άλλο ούτε από άποψη ποσότητας ούτε από άποψη ποιότητας ούτε από άποψη μεγέθους, αλλά ίσα· και βέβαια, οι σύντροφοι το θέλουν να είναι ίσοι)»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ελληνίδα σκλάβα. Greek Slave. Smithsonian American Art Museum and its Renwick Gallery.

Ινστιτούτο Σμιθσόνιαν: 2.8 εκατομμύρια εικόνες για ελεύθερη και δημόσια χρήση

Το Ινστιτούτο Σμιθσόνιαν ανακοίνωσε την απελευθέρωση από δικαιώματα 2.8 εκατομμυρίων εικόνων για δημόσια χρήση στο πλαίσιο του ανοίγματος των αρχείων σε όλο τον κόσμο προκειμένου να έχουν πρόσβαση τα ερευνητικά κέντρα, οι μελετητές, οι ερευνητές, οι βιβλιοθήκες, τα αρχεία και οι απλοί πολίτες που ενδιαφέρονται να καταδυθούν στον πλούτο της γνώσης που υπάρχει παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα ›
«Εἷς οἰωνὸς ἄριστος ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης.»

«Εἷς οἰωνὸς ἄριστος ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης.»

Εμείς τη γνώμη του Διός ν’ ακούμε πρέπει, π’ όλους / ορίζει αθρώπους και θεούς. Ένα πουλί είναι απ’ όλα / το πιο καλό, να πολεμάς για τη γλυκιά πατρίδα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κοζάνη, ίσως στις αρχές της δεκαετίας του 1950.

«Αφρίζεις, ξαφρίζεις, σε πλήρωσα και θα σε φάω.»

«Αφρίζει, δεν αφρίζει, τον παρά μου έχω δοσμένο.», «Τι αφρίζεις και ξαφρίζεις; Τον παρά μου έδωκα, να σε φάω θέλω.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Θὰ ἔλεγέ τις ὅτι ἡ χολέρα ἦτο μόνον πρόφασις, καὶ ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ἀνθρώπων ἦτο ἡ ἀλήθεια. Τὸ δαιμόνιον τοῦ φόβου εἶχεν εὕρει ἑπτὰ ἄλλα δαιμόνια πονηρότερα ἑαυτοῦ, καὶ εἶχε λάβει κατοχὴν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἀνθρώπων.

Η χολέρα στην Ελλάδα του 1865

Ὅλα ταῦτα ἦσαν εἰς τὸ βάθος καὶ ὁ φόβος τῆς χολέρας ἦτο εἰς τὴν ἐπιφάνειαν. Θὰ ἔλεγέ τις ὅτι ἡ χολέρα ἦτο μόνον πρόφασις, καὶ ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν ἀνθρώπων ἦτο ἡ ἀλήθεια. Τὸ δαιμόνιον τοῦ φόβου εἶχεν εὕρει ἑπτὰ ἄλλα δαιμόνια πονηρότερα ἑαυτοῦ, καὶ εἶχε λάβει κατοχὴν ἐπὶ τοῦ πνεύματος τῶν ἀνθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα ›
«Έρχεται η αρρώστια από την τρύπα της βελόνας και δεν μπορείς να τη βγάλεις από την πόρτα της εκκλησιάς.»

«Η αρρώστια με το σακί μπαίνει και με το βελόνι βγαίνει.»

«Οι αρρώστιες έρχονται καβάλα και φεύγουν με τα πόδια.», «Οι αρρώστιες έρχονται με τη λίτρα και φεύγουν με το δράμι.», «Οι αρρώστιες στο ερχομό κάνουν λιγουλάκι, μα για να φύγουν κάνουν έναν αιώνα.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Αθήνα, ο Παρθενώνας στα 1821. Edward Dodwell: Views in Greece, London 1821

Οι Προτεστάντες μισιονάριοι στην Ελλάδα

Η «Mission to Greece», όπως και οι αντίστοιχες προς τους Αρμένιους και τους Νεστοριανούς της νοτιοδυτικής Περσίας, στόχευαν σε μια γενικότερη αναγέννηση της χριστιανικής Ανατολής. Θεωρούσαν οι προτεστάντες ιεραπόστολοι, πολλές φορές όχι άδικα, ότι η Ορθόδοξη εκκλησία βρισκόταν σε κατάπτωση και ήταν σε μεγάλο βαθμό διεφθαρμένη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης και τα είδη της φιλίας

Ο Αριστοτέλης και τα είδη της φιλίας

«Συμβαίνει, όμως, να αγανακτούν οι άνθρωποι, όταν κάνουν φίλους κακούς, και να εκπλήττονται· μα τούτο δεν είναι καθόλου παράξενο. Η αιτία: αν η φιλία που τους ενώνει έχει ως αρχή της την ευχαρίστηση ή το συμφέρον, τότε, με το που εκλείψουν αυτά, εξαφανίζεται και η φιλία» (1209b 11.23).

Διαβάστε περισσότερα ›
Η οργή του Αχιλλέα είναι έργο του γάλλου ζωγράφου Jacques-Louis David, 1819.

«Τι μουλάρια έχασες;»

«Γιατί χτυπιούνται αλήθεια / οι Τρώες κι οι Αργίτες; γιατί μάζεψε κι έφερε εδώ τ’ ασκέρι / ο γιος του Ατρέα; Για την ωριόμαλλην Ελένη—ή μήπως όχι; / Οι Ατρεΐδες μόνο στις γυναίκες τους απ’ όλους τους ανθρώπους / έχουν αγάπη; Ποιος καλόγνωμος και μυαλωμένος άντρας / δε νιώθει αγάπη και δε γνοιάζεται το ταίρι του; και τούτη / όμοια κι εγώ περίσσια αγάπησα, κι ας ήταν σκλαβοπούλα.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Νίκος Καββαδίας (11 Ιανουαρίου 1910 - 10 Φεβρουαρίου 1975) ήταν Έλληνας ποιητής, πεζογράφος, μεταφραστής και ναυτικός.

«Άπαξ πυρρός και δέκατον χλωρός.»

Στον Όμηρο (Η478-79) η φράση «χλωρὸν δέος» λέγεται για τον φόβο: «παννύχιος δέ σφιν κακὰ μήδετο μητίετα Ζεὺς / σμερδαλέα κτυπέων· τοὺς δὲ χλωρὸν δέος ᾕρει·» Απόδοση: «κι ολονυχτίς κακά ο βαθύγνωμος ο Δίας τους μελετούσε / βροντώντας δυνατά, κι ολόχλωμη τους έκοβε τρομάρα.»

Διαβάστε περισσότερα ›
ΝΙΚΗΣΩ. Επιτύμβια στήλη νέας γυναίκας που κρατάει με τα δυό χέρια της ένα πουλάκι. Το ονομά της Νικησώ.
425-410 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιώς. NIKESO. Grave stele of a young woman holding a bird in her hands. Her name is Nikeso. 425-410 BC.

Ο Αριστοτέλης, η καλοκαγαθία και η ευτυχία ως χρήση της αρετής

«Ίσως κάποιος να διερευνούσε και το εξής: άραγε αν τα μάθω πράγματι όλα αυτά, θα γίνω σίγουρα ευτυχισμένος;» (1208a 10.6). Ο Αριστοτέλης θα απαντήσει ευθέως: «Έτσι φαντάζονται, αλλά δεν είναι έτσι τα πράγματα»

Διαβάστε περισσότερα ›
Η εφημερίδα «Ακρόπολη». 28 Οκτωβρίου 1940

Η εφημερίδα «Ακρόπολη»

Το 1883 συντελείται μία από τις χαρακτηριστικότερες «τομές» στην ιστορία του ελληνικού Τύπου. Σαφέστερα, το περιοδικό «Μη Χάνεσαι» «εξελίσσεται» στην ημερήσια εφημερίδα «Ακρόπολις». Η νέα αυτή εφημερίδα συνέχισε την προσπάθεια για μία γενικότερη ανανέωση εντός των ορίων της χώρας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Μέγας Αλέξανδρος νικά το Δαρείο στη μάχη της Ισσού.

Κώστας Παπαϊωάννου: Η κληρονομιά του Αλέξανδρου

Στο βάθος αυτής της οικουμενικής ονειροφαντασίας βρίσκεται ένα μοναδικό ιστορικό γεγονός: αν ο Αλέξανδρος κατέστη ο μοναδικός, κοινός σε Ανατολή και Δύση, ήρωας, αυτό συνέβη γιατί ο κόσμος που δημιούργησε εκπροσωπεί τη μεγαλύτερη διεθνή κοινότητα που γνώρισε ποτέ ο πλανήτης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η τέχνη της δασικής φραγματικής


Η τέχνη της δασικής φραγματικής


Μ’ έννοια ασκητική λοιπόν νοούνταν η τέχνη η μαστορική κι ενδότεροι ήταν οι μυχοί που κάμαν την πράξη ποιητική. Ο θεωρός της γης, ο νοός κι έντρυφος της φύσης, έπρεπε να «ταξιδέψει» στο κέντρο της, ν’ αναζητήσει το άβατό της, νάχει υπόμονη σπουδή για να ιδεί την ρίζα ‐ τέχνη, για να νοιωστεί με την ακέρια δημιουργία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Μια από τις κλασικές ταινίες του καλλιτεχνικού ζευγαριού Βουγιουκλάκη-Παπαμιχαήλ ήταν το “Ξύλο βγήκε απ’ τον παράδεισο” σε σενάριο και σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελλάριου, που έκανε πρεμιέρα στις αίθουσες στις 16 Νοεμβρίου 1959.

«Ή δείρε τ’ αρχοντόπουλο ή μην το φοβερίζεις.»

«Όποιος θέλει να δείρει παπά πρέπει να τον αφήσει ξερό στο ξύλο.» και η αραβική «Αν δώσεις σε κανέναν να φάει, χόρτασέ τον· και αν θέλεις να δείρεις κανέναν, δείρε τον να του πονέσει.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Σκρουτζ Μακ Ντακ ή Θείος Σκρουτζ (Αγγλικά: Scrooge McDuck ή Uncle Scrooge) είναι φανταστικός χαρακτήρας της Ντίσνεϊ.

«Κάλλιο αφέντης ενός άσπρου παρά χίλιων άσπρων δούλος.»

«Είναι κάλλιο να ‘ναι κανείς φτωχός αφέντης παρά πλούσιος δούλος.», «Είναι κάλλιο να ‘ναι κανείς αχαμνός αφέντης παρά παχύς δουλευτής.», «Είναι κάλλιο να ‘ναι κανένας αφέντης μιας βάρκας παρά μισθωτός καπετάνιος καραβιού.», «Είναι κάλλιο να ‘ναι κανείς αφέντης μιας σέσουλας παρά υπηρέτης μιας βάρκας.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Flora Graeca (Ελληνική Χλωρίδα) είναι ένα δεκάτομο έργο το οποίο εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1806-1840. Στο έργο αυτό περιγράφονται και εικονίζονται 966 αυτοφυή φυτά της Ελλάδας τα οποία μελέτησε ο John Sibthorp κατά τη διάρκεια των δυο ταξιδιών του στην Ελλάδα.

Κατεβαίνει ελεύθερα: «Flora Graeca» – Λεύκωμα ελληνικής χλωρίδας του John Sibthorp [10 τόμοι PDF]

Flora Graeca (Ελληνική Χλωρίδα) είναι ένα δεκάτομο έργο το οποίο εκδόθηκε στο Λονδίνο το 1806-1840. Στο έργο αυτό περιγράφονται και εικονίζονται 966 αυτοφυή φυτά της Ελλάδας τα οποία μελέτησε ο John Sibthorp κατά τη διάρκεια των δυο ταξιδιών του στην Ελλάδα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ (Jean-Auguste-Dominique Ingres, 29 Αυγούστου 1780 - 14 Ιανουαρίου 1867). Ο Οιδίπους λύνει το αίνιγμα της Σφίγγας.

Ο Αριστοτέλης για την καλοτυχία

«Ο νους, βέβαια, και η λογική και η επιστήμη φαίνονται τελείως άσχετα με την τύχη. Αλλά σίγουρα και η φροντίδα και η πρόνοια του θεού δεν μπορούν, επίσης, να θεωρηθούν καλοτυχία, αφού συναντώνται και σε ανθρώπους κακούς, και δεν είναι εύλογο να φροντίζει ο θεός τους κακούς ανθρώπους. Δεν απομένει παρά η φύση· αυτή είναι που έχει πολύ μεγάλη σχέση με την καλοτυχία»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Οδυσσέας Ελύτης (πραγματικό όνομα: Οδυσσέας Αλεπουδέλης) (Ηράκλειο Κρήτης, 2 Νοεμβρίου 1911 - Αθήνα, 18 Μαρτίου 1996), ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, μέλος της λογοτεχνικής γενιάς του '30.

Οδυσσέας Ελύτης: «Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου.»

ΜΑΝΑ ΠΟΥ’ ΣΑΙ να με δεις: όπως γεννήθηκα, έφυγα. Παραήμουνα λίγος -άλλωστε ποιος νογάει;- και πολλά τα σερνάμενα τέρατα με τα πλάγια, λιπαρά πόδια. Έτσι, στο μάκρος μιας ζωής με τόση δυσκολία στημένης δεν έχουνε απομείνει παρά μια μισοκαταστραμμένη πόρτα και πολλές μεγάλες σάπιες ανεμώνες του νερού. Κείθε περνάω και πάω – που ξέρεις;- για μια κοιλιά γλυκύτερη από την πατρίδα»,

Διαβάστε περισσότερα ›
Το Αρχείο Κουνάδη άρχισε να συγκροτείται στις αρχές της δεκαετίας του 1960 από τον Παναγιώτη Κουνάδη, ερευνητή και μελετητή της μουσικής και των τραγουδιών των Ελλήνων, και από το 2008 συστάθηκε ως αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία.

Δείτε: «Εικονικό Μουσείο Αρχείου Κουνάδη»

Το «Εικονικό Μουσείο Αρχείου Κουνάδη» αποτελεί μια προσέγγιση της εποχής του γραμμοφώνου και της δισκογραφίας των 78 στροφών υπό την οπτική των σύγχρονων ψηφιακών εφαρμογών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων (κάτω αριστερά με τα γένια), λεπτομέρεια από τοιχογραφία στο παλάτι των Μεδίκων, Φλωρεντία, Ιταλία.

Γεώργιος Πλήθων-Γεμιστός (1355 – 1452)

Κείνον τον καιρό ζούσε στο Μωριά, ένας σοφός άνθρωπος, ο περίφημος Γεώργιος Γεμιστός, ο Πλήθων που τον λέγανε… Ο Γεμιστός, Έλληνας μέχρι το μεδούλι του και πολύ σπουδασμένος, αλληλογραφούσε με τον αυτοκράτορα και συναντήθηκε μαζί του στον Ισθμό…

Διαβάστε περισσότερα ›
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

«Ο ταβερνιάρης πρέπει να ‘χει κοιλιά μεγάλη και τρύπια αυτιά.»

Μόνον ὁ Γιάννης τῆς Κ᾽σάφους τελευταῖον εἶπεν ὅτι «δὲν τοῦ γεμίζει τὸ μάτι κι αὐτὸς καὶ τὸ μαγαζί του». Ὁ κάπηλος ἐπειράχθη τότε, καὶ ἤρχισε νὰ τοὺς ὀνειδίζῃ σκληρῶς, ἀλλ᾽ ὁ Κωνσταντὴς ὁ Καλόβολος, μὲ ἀτάραχον μειδίαμα, τοῦ εἶπεν ὅτι «ἂν θέλῃ νὰ ἔχῃ μαγαζί, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ κοιλιὰ σὰν τὸ μαγαζί του, μεγαλύτερη μάλιστα ἀπ᾽ τὸ μαγαζί του».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης (384 π.Χ. - 322 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και επιστήμονας που γεννήθηκε στα Στάγειρα της Χαλκιδικής. Άγαλμα στη φερώνυμη πλατεία της Θεσσαλονίκης.

Ο Αριστοτέλης και η ηδονή ως επισφράγιση της αρετής

«Διότι τότε λέμε ότι υπάρχει αρετή, όταν το λογικό είναι σε καλή κατάσταση και είναι σύμμετρο με τα πάθη που και αυτά έχουν τη δική τους αρετή, και όταν παράλληλα τα πάθη είναι σύμμετρα με το λογικό· όταν συμβαίνουν αυτά, τότε το λογικό και τα πάθη θα συμφωνούν μεταξύ τους»

Διαβάστε περισσότερα ›
Πρακτικές συμβουλές για το ύφος και την τέχνη του λόγου

Πρακτικές συμβουλές για το ύφος και την τέχνη του λόγου

Με συνειδητή προσπάθεια δεν μπορεί κανείς ν’ απόκτηση καλό ύφος και να γίνει στυλίστας. Το καλύτερο που έχουν να κάμουν οι νέοι επί του προκειμένου είναι να μη κάμουν τίποτε. Αφού μελετήσουν καλά ό,τι αξιόλογο έχουν να πουν, να το διατυπώσουν με αβίαστη φυσικότητα και ειλικρίνεια και το ύφος, ας είναι βέβαιοι, θα έρθει μόνο του, αν είναι να ‘ρθει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η ΑΕΚ, ο Άρης, ο Ηρακλής που έχουν υποβιβαστεί στο παρελθόν για αδικήματα του αθλητικού νόμου, προφανώς δεν μετρούσαν τόσους πολλούς και τόσο τραμπούκους και καταστροφικούς σε δύναμη πυρός οπαδούς όσο ο ΠΑΟΚ που ωφελείται σήμερα.

Νότιος Αλβανία

Η Βρετανία καθάρισε το ποδόσφαιρό της από τους χούλιγκανς και το νταβατζιλίκι των ιδιοκτητών μέσα σε 24 ώρες. Με ένα νόμο κι ένα άρθρο, που θα ‘λεγε κι ένας ντόπιος γιαλαντζί επαναστάτης. Όπως έκαναν η Γαλλία, το Βέλγιο, η Γερμανία και η Ιταλία με τους τιφόζι. Τα ελληνικά αίσχη συνεχίζονται ανενόχλητα. Για έναν απλό λόγο. Δεν υπάρχουν κυβερνήσεις με παντελόνια. Γι’ αυτό.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης και η ηδονή σε σχέση με τη γένεση και την κακία

Ο Αριστοτέλης και η ηδονή σε σχέση με τη γένεση και την κακία

«Άλλο η φύση του αλόγου, άλλο του ανθρώπου, και του γαϊδάρου, και του σκύλου» (1205b 7.15). Επομένως: «Δεν ισχύουν τα ίδια και για το άλογο και για τον άνθρωπο και ομοίως ούτε για τα υπόλοιπα· αλλά αφού ακριβώς οι φύσεις τους είναι διαφορετικές, και οι ηδονές είναι διαφορετικές» (

Διαβάστε περισσότερα ›
Ανατολικό αέτωμα του Ναού της Αφαίας στην Αίγινα (λεπτομέρεια)· γύρω στο 500-490 π.Χ.

Ο Αριστοτέλης και η διαφοροποίηση του ακρατή από τον ακόλαστο

Διότι σώφρων είναι αυτός που δεν έχει πάθη, ενώ ο εγκρατής αυτός που έχει αλλά τα ελέγχει ή τουλάχιστον μπορεί και τα αντέχει· κανένα από αυτά τα δύο δεν είναι γνώρισμα του σώφρονος· γι’ αυτό και ο εγκρατής δεν είναι υποχρεωτικά και σώφρων»

Διαβάστε περισσότερα ›
Αρχαιολογικά ευρήματα από το Μετρό της Θεσσαλονίκης (φωτογραφίες)

Αρχαιολογικά ευρήματα από το Μετρό της Θεσσαλονίκης (φωτογραφίες)

Αρχαιολογικά ευρήματα από το Μετρό της Θεσσαλονίκης (φωτογραφίες)

Διαβάστε περισσότερα ›
Βίνσεντ βαν Γκογκ (Vincent Willem van Gogh). Εξώστης καφενείου τη νύχτα, 1888, Otterlo (Ολλανδία), Kröller-Müller Museum.

Ο Αριστοτέλης και η ακράτεια σε σχέση με τα πάθη και την οργή

«Από τα αγαθά άλλα είναι εξωτερικά, για παράδειγμα ο πλούτος, η εξουσία, οι τιμές, οι φίλοι, η δόξα, άλλα είναι αναγκαία και έχουν να κάνουν με το σώμα, για παράδειγμα η αφή και η γεύση. Αυτός που είναι ακρατής ως προς αυτά, αυτός θεωρείται και εν γένει ακρατής. Υπάρχουν και ηδονές σωματικές· και η μορφή ακράτειας που αναζητούσαμε φαίνεται πως με αυτές έχει να κάνει»

Διαβάστε περισσότερα ›
Κώστας Μαλάμος. (1913 – 2007).

Ο Αριστοτέλης και η διερεύνηση της λογικής με την επιστήμη, τη φρόνηση, το νου, τη σοφία και την υπόληψη

Ο συσχετισμός της σοφίας με την καταπολέμηση των παθών δεν μπορεί παρά να σηματοδοτεί το αλληλένδετο της γνώσης με την κατάκτηση της ηθικής αρετής. Σε τελική ανάλυση και η σοφία ανήκει στις αρετές.

Διαβάστε περισσότερα ›