Κατηγορία: Ιστορία

Ο Επίκουρος του Νεοκλέους ο Γαργήττιος (Σάμος, 341 π.Χ. – Αθήνα, 270 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος. Ίδρυσε δική του φιλοσοφική σχολή, τον Κήπο του Επίκουρου, η οποία θεωρείται από τις πιο γνωστές σχολές της ελληνικής φιλοσοφίας.

Η διδασκαλία του Επίκουρου για τις αισθήσεις και τις ιδέες των ανθρώπων

«Αλλά, αν ο Επίκουρος θεωρεί την αίσθηση θεμέλιο κάθε γνώσης, ωστόσο δεν ανάγει κάθε γνώση στην αίσθηση: έχοντας κατά νου τα επιχειρήματα που στον Μένωνα του Πλάτωνα δικαίωναν τη θεωρία της ανάμνησης, παρατηρεί ότι δεν θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε ούτε να ονομάσουμε κάποιο αντικείμενο, αν δεν είχαμε στο πνεύμα μας κάποια προϊδέαση της μορφής του.»

Διαβάστε περισσότερα ›
Γιατί τιμούμε τον μαρτυρικό θάνατο του Ρήγα Φεραίου ή Βελεστινλή

Γιατί τιμούμε τον μαρτυρικό θάνατο του Ρήγα Φεραίου ή Βελεστινλή

H Χάρτα της Ελλάδος με την αρχαία πολιτική διαίρεση σε επαρχίες και τοπαρχίες και την ελληνική ονοματολογία, πρωτεργάτης έτσι της αντικατάστασης των ονομάτων του κατακτητή. Το πρωτοποριακό δημοκρατικό Σύνταγμά του, για την απελευθερωμένη μετά την επανάστασή του περιοχή των Βαλκανίων.Έμαθε στους σκλαβωμένους Έλληνες τον «τρόπον της απελευθερώσεως» τους, όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο στρατηγός Μακρυγιάννης,

Διαβάστε περισσότερα ›
Άγγελος Βλάχος

Άγγελος Βλάχος

Άγγελος Βλάχος Γράφει ο Κότσης Παναγιώτης Α. Η ρομαντική σχολή:     Μετά τον εθνικο-απελευθερωτικό Αγώνα των ετών 1821-1828, άρχισαν να καταφθάνουν στον ελεύθερο ελληνικό χώρο λόγιοι, με καταγωγή από το Φανάρι της Κωνσταντινούπολης και, με επαγγελματική εμπειρία στην Δυτική Ευρώπη. […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Η αριστερά και το μακεδονικό ζήτημα (PDF)

Η αριστερά και το μακεδονικό ζήτημα (PDF)

Ο Γιώργος Καραμπελιάς υπογραμμίζει, αρχικώς, τις γεωπολιτικές ιδεοληψίες του «μακεδονισμού» της Αριστεράς ως του «τελευταίου συνόρου» που ορίζει την ταυτότητα της. Στη συνέχεια εξετάζει την εθνογένεση των «Μακεδόνων» ως προϊόν του ρωσοβουλγαρικού πανσλαβισμού, που εν συνεχεία μεταβιβάστηκε στη ρητορική της Σοβιετικής Ένωσης, εξού και η επιβολή του «μακεδονισμού» στην ηγεσία του νεοσύστατου ΚΚΕ.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αλέξανδρος Δελμούζος: Παιδεία και κόμμα. (PDF)

Αλέξανδρος Δελμούζος: Παιδεία και κόμμα. (PDF)

Ο Αλέξανδρος Δελμούζος (1880-1956) ήταν Έλληνας παιδαγωγός και κύριος εκπρόσωπος του εκπαιδευτικού δημοτικισμού. Επίσης ίδρυσε το (Πρότυπο) Πειραματικό σχολείο Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης του ΑΠΘ.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι διανοούμενοι. Εισαγωγή - Μετάφραση – Σχόλια Θ. Χ. Παπαδόπουλος.  Εκδ. Στοχαστής. Αθήνα, 1972. Ο Γκράμσι γράφει για την παρουσία του ισλάμ γύρω στα 1930.

Αντόνιο Γκράμσι: Μικρές σημειώσεις για την ισλαμική κουλτούρα

«Αυτή η λατρεία (των αγίων) εξαιτίας των κοινωνικών συνεπειών της, των πολιτιστικών και πολιτικών που πηγάζουν από αυτή, αξίζει να την μελετήσουμε ολοένα και περισσότερο κι ολοένα και προσεχτικότερα να την εξετάζουμε, αφού οι άγιοι αποτελούν μια δύναμη — μιάν ασυνήθιστη δύναμη — που μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο εμπόδιο στη διάδοση του δυτικού πολιτισμού· αν την εκμεταλλευτούμε όμως επιδέξια, μπορεί να γίνει ένας πολύτιμος βοηθός στην ευρωπαϊκή επέκταση».

Διαβάστε περισσότερα ›
Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος: Από την Πίζα στο Μεσολόγγι.

Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος: Από την Πίζα στο Μεσολόγγι.

Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος: Από την Πίζα στο Μεσολόγγι. Το κείμενο είναι από το βιβλίο του Κωστή Παπαγιώργη «Τα Καπάκια. Βαρνακιώτης, Καραϊσκάκης, Ανδρούτσος.» Αθήνα, εκδ. Καστανιώτη, 2003. Κείμενο: Κωστής Παπαγιώργης Όπως όλα τα μέλη των φαναριώτικων οικογενειών, ο Μαυροκορδάτος δεν είχε καμιά […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Διονύσιος ο Φιλόσοφος (Παραμυθιά, περ. 1560 - Ιωάννινα, 1611) ήταν Έλληνας κληρικός και ηγέτης αγροτικών εξεγέρσεων κατά των Τούρκων.

Η εξέγερση του Διονυσίου του «Σκυλοσόφου».

Ο Διονύσιος περιδιαβαίνοντας και ξεσηκώνοντας τα χριστιανικά χωριά πέριξ των Ιωαννίνων, κατάφερε να συγκεντρώσει περί τους 800 οπαδούς και την 7η Σεπτεμβρίου 1611 επιτέθηκε ενάντια σε δυο μουσουλμανικά χωριά, το Ζαραβούτσι και την Τουρκογρανίτσα, που βρίσκονταν κοντά στο ορμητήριό του, το μοναστήρι του Αγ. Δημητρίου. Αφού σκότωσαν αρκετούς κατοίκους από τα χωριά στη συνέχεια τα κατέστρεψαν ολοσχερώς.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ιωάννης Καποδίστριας

Η Δ’ Εθνοσυνέλευση (Άργος 1829)

Χάρη στο Ε’ ψήφισμα, της 29ης Ιουλίου, αναφερόταν στις οφειλόμενες αποζημιώσεις, στη σύσταση κωδικού για το δημόσιο χρέος και στη διανομή 200.000 στρεμμάτων εθνικής γης. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δικαιούχοι θα λάμβαναν προσωρινούς τίτλους ως την τελική τακτοποίηση των σχετικών ζητημάτων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το Κίνημα στο Γουδί ή Κίνημα του 1909 εκδηλώθηκε τη νύχτα προς την 15η Αυγούστου 1909, όταν ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος προχώρησε σε στάση που άλλαξε την ιστορία της νεώτερης Ελλάδας.

«Οι απαλλαγέντες» και το Κίνημα στο Γουδί (1909)

«Οι απαλλαγέντες» και το Κίνημα στο Γουδί (1909) «Η αλήθεια είναι πως η τύχη ορίζει τις μισές μας πράξεις, αλλά αφήνει σε μας να κανονίσουμε τις άλλες μισές.» Νικολό Μακιαβέλι (1469-1527) Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Για πολλές δεκαετίες μετά την ίδρυση […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο κλέφτης του Μοριά Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ήρωας της Επανάστασης, επιζωγραφισμένη λιθογραφία, Adam Friedel, Παρίσι 1830

Άγιοι του Έθνους

Μιλάμε για τους Αγίους του ’21. Τους θεόπνευστους που ύψωσαν ανάστημα στη θηριώδη Οθωμανική Αυτοκρατορία και τη δεσποτική Ιερά Συμμαχία των Δυτικών. Με το σπαθί τους ελευθέρωσαν το υπόδουλο Έθνος.

Διαβάστε περισσότερα ›
Έλληνες στρατιώτες στη Μικρά Ασία, 1922.

«Οι λαοί δεν έχουν να χωρίσουν τίποτε μεταξύ τους;»

H αρχή ότι «οι λαοί δεν έχουν να μοιράσουν τίποτε μεταξύ τους» αποτελεί εφεύρεση όχι των λαών, αλλά των διανοουμένων, γι’ αυτό άλλωστε δεν αποσύρεται ποτέ, όσο κι αν τη διαψεύδει η εμπειρία. Αντίθετα, η εμπειρία μεθερμηνεύεται κατάλληλα, έτσι ώστε να παραμένει αλώβητη η αρχή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Παλιά φωτογραφία - καρτ ποστάλ από την πλατεία «Λιστόν» της Κέρκυρας, 1903.

Τα Επτάνησα κατά τα έτη 1797-1821

Η πρώτη εξέγερση κατά των Βρετανών σημειώθηκε στη Λευκάδα, τον Σεπτέμβριο του 1819. Σε συγκρούσεις με τον αγγλικό στρατό σκοτώθηκαν περίπου 20 στρατιώτες και ισάριθμοι ντόπιοι χωρικοί. Τα επεισόδια «ακολούθησε» η δίωξη και ο απαγχονισμός του ιερέα Ασπρογέρακα, ως υποκινητή των γεγονότων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Επίσημο γεύμα στο σπίτι Έλληνα άρχοντα στο Χρυσό. Έγχρωμη χαλκογραφία του Edward Dodwell (1821).

Οι κοτζαμπάσηδες

Η θέση τους στην οθωμανική διοίκηση επέτρεπε στους κοτζαμπάσηδες να πλουτίζουν και να εδραιώνουν περισσότερο την εξουσία τους. Πέραν της ενοικίασης των φόρων, ο πλούτος τους προερχόταν από τον δανεισμό στους φτωχούς αγρότες ή και σε ολόκληρη την κοινότητα και από το εμπόριο. Ως ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων, ενοικίαζαν πολλές από αυτές στους ραγιάδες καλλιεργητές, οι οποίοι εν συνεχεία τους πλήρωναν σε είδος.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νικόλαος Γύζης (1842-1901) - Μάνα με παιδί.

Παροιμίες του ελληνικού λαού για τη μάνα και το παιδί

Τα παλιά χρόνια που οι παροιμίες ήταν ένα αξιόλογο μέσο διαπαιδαγώγησης των αγράμματων λαϊκών ανθρώπων, σε κάθε μητέρα αντιστοιχούσαν πέντε, έξη, εφτά ή περισσότερα παιδιά, ενώ σήμερα σε κάθε παιδί αντιστοιχούν επτά, οκτώ ή περισσότεροι γέροι.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το σκοτεινό φαινόμενο της παιδεραστίας στην αρχαία Ελλάδα

Το σκοτεινό φαινόμενο της παιδεραστίας στην αρχαία Ελλάδα

Ποια ήταν όμως η απαρχή και προέλευση της ελληνικής παιδεραστίας; Σίγουρα όχι από τα ομηρικά έπη. Το περίφημο ζευγάρι των φίλων Αχιλλέα και Πάτροκλου έγινε ερωτικό κατά τον 5ο αι π.Χ. μέσω του έργου του Αισχύλου “Μυρμιδόνες” για το οποίο γίνεται λόγος στο Συμπόσιο του Πλάτωνος (180a). Η μεγάλη έξαρση και σημασία που είχε η παιδεραστία ξεκινά από την αριστοκρατική κοινωνία της αρχαϊκής εποχής.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τετράς η Ξακουστή του Πειραιώς:
Στράτος Παγιουμτζής, Μάρκος Βαμβακάρης, Γιώργος Μπάτης και Ανέστος Δελιάς.

Ο κατά Σκαμπαρδώνη Μάρκος και το ρεμπέτικο

Οι γυναίκες που εκπροσωπούνται από τη μάνα του Μάρκου, τη Ζιγκοάλα και τη Σκουλαρικού, την αγαπητικιά του Δελιά που είναι πόρνη και τον βουλιάζει κάθε μέρα στην ηρωίνη. Γυναίκες σκληρές και τραγικές που όφειλαν να μεταχειριστούν κάθε μέσο για να επιβιώσουν. Ο Πετρόπουλος στη «Ρεμπετολογία» γράφει: «Μπροστά στη ρεμπέτισσα οι σημερινές φεμινίστριες είναι κωμικά πρόσωπα».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο ιστορικός Fernard Paul Achille Braudel (1902-1985), αναδείχθηκε σε ηγετική φυσιογνωμία της Σχολής των Annales, σηματοδότησε και προσδιόρισε την πορεία της από το 1948 ως το 1964, χρονικό διάστημα που διηύθυνε και το περιοδικό της.

Η ιστοριογραφία και η σχολή των ANNALES

Ηγετική μορφή του Ιστορικισμού ήταν ο Leopold von Ranke, ο οποίος στόχευε να κάνει την Ιστορία έναν επιστημονικό κλάδο που θα υπηρετείται από επαγγελματίες μορφωμένους ιστορικούς. Για τον Ranke ο ιστορικός πρέπει να δίνει αξία στη ζωή και τα έργα σημαντικών προσωπικοτήτων και να εμπνέεται από τα πολεμικά και μεγάλα γεγονότα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Αθανάσιος Σταγειρίτης: Ωγυγία. Αρχαιολογία. 5 τόμοι. Βιέννη, 1815. (PDF)

Αθανάσιος Σταγειρίτης: Ωγυγία. Αρχαιολογία. 5 τόμοι. Βιέννη, 1815. (PDF)

Περιέχουσαν των Αρχαιοτάτων Εθνών, ή των δύο Πρώτων Αιώνων του Αδήλου και Ηρωικού, την Ιστορίαν, τας Κοσμογονίας, Θεογονίας, την αρχήν και πρόοδον της Ειδωολολατρείας, και πάσης Κτιστολατρείας, τας Ιεροπραξίας, Ιεροσκοπίας, Μυθολογίαν πληρετάτην των Θεών και Ηρώων κατά γενεαλογίαν, σαφηνιζομένην διά της Ιστορίας και Αλληγορίας, τας Τελετάς, τους Αγώνας, τα Μαντεία, και πάντα τα συμβεβηκότα και Έθιμα, προς γνώσιν της Αρχαιολογίας, και κατάληψιν των Ποιητών και Συγγραφέων’.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το Λύκειο του Αριστοτέλους

Το Λ ύ κ ε ι ο του Αριστοτέλους. Αθήνα.

Το Λύκειο του Αριστοτέλους βρισκόταν ανάμεσα στους (τότε) ποταμούς Ιλισσό και Ηριδανό (Λεωφ. Κωνσταντίνου και Βασ. Σοφίας, αντίστοιχα) πίσω από τη σημερινή Λέσχη Αξιωματικών στην Πλατεία Ρηγίλλης.

Διαβάστε περισσότερα ›