Συντάκτης: Θανάσης Μπαντές

Kirk Douglas as Spartacus in Spartacus (1960)

Ο κατά Χάουαρντ Φαστ Σπάρτακος και η κατά Μαρξ κατάργηση της δουλείας

Ο κατά Χάουαρντ Φαστ Σπάρτακος και η κατά Μαρξ κατάργηση της δουλείας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο «Σπάρτακος» του Φαστ είναι δημοφιλέστερος από το «Σπάρτακο» του Καίστλερ. Και μόνο το γεγονός ότι πάνω στο βιβλίο του […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Bannock Indians; Photographer unknown; No date; History - Indians

Ο Τράβεν, ο μεγαλοβιομήχανος και ο Ινδιάνος που νίκησε τον καπιταλισμό

Ο Τράβεν, ο μεγαλοβιομήχανος και ο Ινδιάνος που νίκησε τον καπιταλισμό Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Ο Τράβεν δεν είναι καθόλου αναγνωρισμένος στο ελληνικό κοινό. Δεν τον συναντάμε ούτε στις κατηγορίες των ευπώλητων, ούτε στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων ούτε στα προτεινόμενα […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Bob Dylan and The Band touring in Chicago, 1974

Ο Μπομπ Ντίλαν και οι γερασμένες αυθεντίες

Από τον πολιτικό στίχο και την αριστερά έφτασε να «τυλίγεται» με σημαίες, να εμφανίζεται με πρωταγωνιστές από τραγουδοριάλιτι (Καλομοίρα) και να τραγουδά για τους Ολυμπιακούς Αγώνες με το Χατζηγιάννη. Κάπως έτσι έφτασε και στο καλλιτεχνικό ναδίρ που αποθεώνεται με το δίσκο «Ξενοδοχείο» που φιλοξενεί τραγικές διασκευές ξένων τραγουδιών, φυσικά με τεράστια εμπορική επιτυχία. Ε λοιπόν, αυτή η κατηγορία των πρώην ποιοτικών και νυν τίποτα είναι ίσως η πιο επικίνδυνη απ’ όλες γιατί όχι μόνο νομιμοποιεί τον ευτελισμό, αλλά τον παγιώνει διαμορφώνοντας στρεβλά καλλιτεχνικά κριτήρια από το ύψος μιας γερασμένης αυθεντίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ρεμπέτες στο Καραϊσκάκη, Πειραιάς (1933). Αριστερά ο Μάρκος Βαμβακάρης με μπουζούκι, στο κέντρο ο Μπάτης με την κιθάρα..

Ο Ηλίας Πετρόπουλος, η ρεμπετολογία και η άλλη όψη της λαογραφίας

Το καλλιτεχνικό ανάστημα αυτού του παράλληλου κόσμου κι ο Πετρόπουλος είναι ο άνθρωπος που τον σκιαγραφεί. Η «Ρεμπετολογία», «Τα καλιαρντά», «Το άγιο χασισάκι», «Το μπουρδέλο» κτλ. είναι η προσωπική εστίαση του Πετρόπουλου μέσα στην ιστορία ή αλλιώς η άλλη όψη της λαογραφίας, η όψη που θα μείνει για πάντα έξω από τα πανεπιστήμια, γιατί ανήκει έξω από κάθε εθνική συνείδηση: «Οι ευρωπαίοι τουρίστες ταυτίζουν το μπουζούκι με την Ελλάδα. Το μπουζούκι δεν ταυτίζεται με την Ελλάδα, αλλά με τα ρεμπέτικα».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Γκερνίκα (Guernica στα ισπανικά ή Γκουέρνικα, με λατινική απόδοση στα ελληνικά), είναι το διασημότερο ίσως έργο του Πάμπλο Πικάσο.

Ο Αλμπέρ Καμύ, το θέατρο εργασίας και οι Αστούριες

Οι αιώνια αδιαπραγμάτευτες αξίες (έρωτας, θάνατος, δικαιοσύνη, ηθική κλπ) όσο κι αν παραμένουν αναλλοίωτες, εντούτοις καθορίζονται απόλυτα από τις εκάστοτε ιστορικές συνθήκες και η κατάδειξη αυτού είναι η μεγαλύτερη αλήθεια. Το θέατρο εργασίας του Καμύ, ακολουθώντας το παράδειγμα των θεατρικών πειραματισμών του Μπρεχτ, συμμετέχει στα δρώμενα καθιστώντας την κριτική συλλογικότητα επιταγή, γιατί η τέχνη δεν αφορά ούτε τις αυθεντίες ούτε την αισθητική τελειότητα. Η τέχνη αφορά όλους, ως συναισθηματική ανταλλαγή και κάθε επιτηδευμένος καλλιτεχνικός ελιτισμός είναι υποκρισία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Στην ταινία Μοντέρνοι καιροί γίνονται ειρωνικές αναφορές για την έντονη βιομηχανοποίηση και την επιρροή που κατά τον Τσάπλιν έχει αυτή στις συνθήκες εργασίας (πχ λωρίδα παραγωγής).

Ο Μαρξ, το κεφάλαιο και οι μηχανές

Οι όροι ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα κτλ, είναι ακριβώς αυτό. Η παγκοσμιοποίηση που συνίσταται τόσο στην παραγωγή και εμπορία αγαθών όσο και στη διακίνηση κεφαλαίων – με όλα τα χρηματιστηριακά παρατράγουδα – σηματοδοτούν τη δεύτερη μεγάλη τομή του κεφαλαίου μετά την εμφάνιση της μηχανής. Αν η μηχανή ήταν επί της ουσίας η έναρξη της καπιταλιστικής παραγωγής, η παγκοσμιοποίηση είναι ο άξιος συνεχιστής της. Και βέβαια η παγκοσμιοποίηση δεν είναι τωρινή επινόηση, αλλά καπιταλιστικό όραμα αιώνων. Όμως αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Έρικ Μπάρτον. Eric Burdon and the Animals

Ο Έρικ Μπάρτον, το ροκ και οι βιομηχανίες

Ο Έρικ Μπάρτον, το ροκ και οι βιομηχανίες Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Γεννημένος τον Μάιο του 41 ο Έρικ Μπάρτον ή Μπέρντον – όπως αυτοσυστήνεται – συνεχίζει ακόμα τις εμφανίσεις (πριν 5 χρόνια – αν δεν κάνω λάθος – ξανάρθε […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Σπάρτακος ήταν μονομάχος θρακικής καταγωγής, που ηγήθηκε μεγάλης επανάστασης δούλων και άλλων κοινωνικώς καταπιεσμένων ατόμων εναντίον των Ρωμαίων. Σχεδόν όλες οι γνώσεις μας για τον Σπάρτακο περιορίζονται στα γεγονότα της επανάστασης που ηγήθηκε (73 π.Χ. – 71 π.Χ.), γνωστής και ως Επανάσταση του Σπάρτακου ή Επανάσταση των Μονομάχων. Spartacus: War of the Damned

Ο κατά Καίστλερ Σπάρτακος και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Ο κατά Καίστλερ Σπάρτακος και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Ο Σπάρτακος έμεινε στη ιστορία περισσότερο ως θρύλος παρά ως απτή προσωπικότητα. Τα απολύτως ελλιπή στοιχεία για την καταγωγή του, τα παιδικά του χρόνια, τις συνθήκες που τον […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Δον Κιχώτης (πρωτότυπος τίτλος: El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha, σύγχρονος τίτλος: El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha, κυριολεκτικά: Ο ευφάνταστος ευπατρίδης Δον Κιχώτης της Μάντσας) είναι κλασικό έργο λογοτεχνίας του Ισπανού συγγραφέα Μιγκέλ ντε Θερβάντες Σααβέδρα (Miguel de Cervantes Saavedra).

Ο Θερβάντες – Ο βίος – Η πολιτεία και ο Δον Κιχώτης

Ο Θερβάντες – Ο βίος – Η πολιτεία και ο Δον Κιχώτης Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Η αλήθεια είναι ότι έχουν γραφεί δεκάδες βιογραφίες του Θερβάντες κι αλήθεια είναι επίσης ότι τελικά ξέρουμε λίγα πράγματα γι’ αυτόν. Αυτό που έχει […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Κρατούμενοι του Έμπενζεε αμέσως μετά την απελευθέρωσή τους

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, το Μαουτχάουζεν και οι σύγχρονοι μετανάστες

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, το Μαουτχάουζεν και οι σύγχρονοι μετανάστες Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το Μαουτχάουζεν βρίσκεται στην Αυστρία και υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα συγκέντρωσης της ναζιστικής Γερμανίας. Η ιστορία του ξεκινά από το 1938, όταν, μετά την προσάρτηση […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Κάφκα κατατάσσεται στους κορυφαίους λογοτέχνες του 20ου αιώνα και η «Μεταμόρφωση», μαζί με τη «Δίκη» αποτελούν όχι μόνο τα πιο γνωστά, αλλά και τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της καφκικής σκέψης.

Ο Φραντς Κάφκα και οι μεταμορφώσεις

Όμως ο Κάφκα δεν σταματά στην οπτική του μεταμορφωμένου υποκειμένου, αλλά συνεχίζει περικλείοντας όλες τις οπτικές. Ο πατέρας τον τρομάζει ουρλιάζοντας και τον τραυματίζει πετώντας του μήλα. Η μητέρα θέλει να λιποθυμήσει όταν τον βλέπει. Τον απομονώνουν στο δωμάτιό του κι απαιτούν να μη βγαίνει ποτέ. Η αδερφή του είναι η μόνη που μπαίνει στο δωμάτιο και του φέρνει καθημερινά φαγητό. Η εμφάνιση του Γκρέγκορ μπροστά στους νοικάρηδες (που αναγκάστηκε να βάλει η οικογένεια στο σπίτι για οικονομικούς λόγους) ήταν η ολοκληρωτική καταστροφή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι μεγάλες λογοτεχνικές επιτυχίες του, όπως το θεατρικό του έργο «Το νησί της Αφροδίτης» που έκανε πάταγο στη Σοβιετική Ένωση με περισσότερες από 22.000 παραστάσεις, του έδωσαν τη δυνατότητα της επιστροφής στην Ελλάδα το 1963.

Ο Αλέξης Πάρνης και η παρωδία ως πολιτικό σχόλιο

Ο Αλέξης Πάρνης και η παρωδία ως πολιτικό σχόλιο Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το όνομα Αλέξης Πάρνης είναι το λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Σωτήρη Λεωνιδάκη. Γεννήθηκε το 1924 στον Πειραιά και από μικρός οργανώθηκε στην Εθνική Αντίσταση. Ο τραυματισμός του στα […]

Διαβάστε περισσότερα ›
O Φραντς Κάφκα (Franz Kafka, 3 Ιουλίου 1883 - 3 Ιουνίου 1924) ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς λογοτέχνες του 20ού αιώνα. Εβραϊκής καταγωγής, έζησε στη σημερινή Τσεχία και έγραψε όλα τα βιβλία του στη γερμανική γλώσσα.

Από τη «Δίκη» του Κάφκα στο σήμερα

Από τη «Δίκη» του Κάφκα στο σήμερα Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Η «Δίκη» του Κάφκα είναι ίσως το βαθύτερο πολιτικό μυθιστόρημα της παγκόσμιας λογοτεχνικής παραγωγής. Ο Κ. κατηγορείται τελείως παράλογα από τους ανθρώπους του κράτους για ένα αδίκημα που δεν […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Δον Κιχώτης είναι ο ιδαλγός που επηρεασμένος από ευτελή ιπποτικά βιβλία αναζητά παθιασμένα ιπποτικές περιπέτειες που φυσικά δεν υπάρχουν και τις επινοεί. Έτσι μπλέκεται σε απίστευτες καταστάσεις κωμικές και τραγικές, τις περισσότερες φορές εξευτελιστικές, και διασύρεται προκαλώντας αρχικά την έκπληξη και στη συνέχεια το χλευασμό των άλλων.

Ο Δον Κιχώτης, η τρέλα και οι πραγματικότητες

Ο Δον Κιχώτης δεν χρειάζεται συστάσεις. Μυθιστορηματικός ήρωας του Θερβάντες που κυκλοφόρησε το 1605 και μεταφράστηκε σχεδόν σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, διασκευάστηκε στον κινηματογράφο, έγινε παιδικές σειρές κινουμένων σχεδίων και παγκόσμιο σύμβολο της τρέλας και του ασυμβίβαστου ρομαντισμού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φίλιπ Ροθ και οι μεταμορφώσεις

Ο Φίλιπ Ροθ και οι μεταμορφώσεις

Ο Φίλιπ Ροθ και οι μεταμορφώσεις Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το μυθιστόρημα του Ροθ «Το Βυζί» ξεπερνά κάθε όριο. Ο κύριος Ντέηβιντ Άλαν Κέπες, καθηγητής λογοτεχνίας στο πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών κι Επιστημών του Στόουνυ Μπρουκ έχει μεταμορφωθεί σε βυζί και […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αντώνης Σαμαράκης και τα ψυχολογικά παιχνίδια των δικτατόρων

Ο Αντώνης Σαμαράκης και τα ψυχολογικά παιχνίδια των δικτατόρων

Ο Αντώνης Σαμαράκης και τα ψυχολογικά παιχνίδια των δικτατόρων Γράφει ο Θανάσης Μπαντές «Το Λάθος» του Σαμαράκη δεν σημείωσε τεράστια εκδοτική επιτυχία μόνο στην Ελλάδα, αλλά έκανε παγκόσμιο πάταγο. Μεταφράστηκε σε δεκάδες γλώσσες κι απέσπασε εγκωμιαστικά σχόλια από την αφρόκρεμα […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Αν ο Ροθ στο «Βυζί»  έδωσε τη χιουμοριστική πλευρά της μεταμόρφωσης, ως αμετάκλητη προοπτική από την πλευρά του θύματος, ο Γκαρνέτ, στο μυθιστόρημα «Από γυναίκα αλεπού» έκανε ακριβώς το ίδιο, μόνο που άλλαξε οπτική. Η εστίαση δεν αφορά το υποκείμενο της μεταμόρφωσης, αλλά τον περίγυρο – και συγκεκριμένα το σύζυγο – που σε ανύποπτη βόλτα στο δάσος βλέπει τη γυναίκα του να μεταμορφώνεται σε αλεπού.

Ο Ντέιβιντ Γκαρνέτ και οι μεταμορφώσεις

Ο Ντέιβιντ Γκαρνέτ και οι μεταμορφώσεις Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Αν ο Ροθ στο «Βυζί»  έδωσε τη χιουμοριστική πλευρά της μεταμόρφωσης, ως αμετάκλητη προοπτική από την πλευρά του θύματος, ο Γκαρνέτ, στο μυθιστόρημα «Από γυναίκα αλεπού» έκανε ακριβώς το ίδιο, […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Σκίτσο του Αλτάν (altan

Ο Καρλ Μαρξ, η παγκοσμιοποίηση και ο εφεδρικός στρατός του κεφαλαίου

Όσοι βγάζουν το ψωμί τους με την καθημερινή τους εργασία δεν έχουν τίποτε άλλο που να τους παρακινεί να είναι εξυπηρετικοί, εκτός από τις ανάγκες τους και τις ανάγκες είναι έξυπνο να τις απαλύνει κανείς, θα ήταν όμως τρέλα να τις θεραπεύει. Το μόνο πράγμα που μπορεί να κάνει τον εργαζόμενο φίλεργο είναι ένας μέτριος μισθός.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Σερ Τσαρλς Σπένσερ Τσάπλιν ο νεότερος (Charles Spencer Chaplin Jr, 16 Απριλίου 1889 - 25 Δεκεμβρίου 1977), γνωστότερος με το υποκοριστικό Τσάρλι και, στην Ελλάδα κυρίως, με το προσωνύμιο "Σαρλό", υπήρξε Άγγλος ηθοποιός και σκηνοθέτης, που μεγαλούργησε στις πρώτες δεκαετίες του Χόλυγουντ.

Ο Τσάρλυ Τσάπλιν και η αιώνια καλλιτεχνική παρουσία

Η αγωνία του Καλβέρο για καλλιτεχνική δημιουργία δεν είναι παρά η αγωνία του Τσάπλιν που φοβάται τη ζωή χωρίς την τέχνη, αφού «Τα Φώτα της Ράμπας» γυρίστηκαν ταινία το 1952, χρονιά που, λόγω του Ψυχρού Πολέμου και της Μαύρης Λίστας, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Αμερική και να εγκατασταθεί μόνιμα στην Ευρώπη. (Μετά από αυτό γύρισε μόνο δύο ταινίες μέχρι το θάνατό του). Είναι η περίοδος που διαισθάνεται ότι αρχίζουν να σβήνουν «τα Φώτα της Ράμπας». Γιατί ο Τσάπλιν δεν τρέφει καμία αυταπάτη: «Όταν σβήνουν τα φώτα της ράμπας αρχίζει για το γέρο ηθοποιό το μαρτύριο μιας φρικτής απομόνωσης».

Διαβάστε περισσότερα ›
Η εύρεση εργασίας θα ήταν σίγουρα ευεργετική, αλλά αυτό δεν ενδιαφέρει το κράτος. Ο Όργουελ απορεί γιατί τα φτωχοκομεία δεν προσλαμβάνουν αλήτες για τις εργασίες τους. Βλέποντας ότι κάθε άσυλο έχει τεράστια έκταση γης που θα μπορούσε να γίνει προσοδοφόρο αγρόκτημα δεν βλέπει το λόγο να μην απασχολεί αλήτες: «Αν ο κάθε αλήτης αντιπροσώπευε έναν εργάτη για το άσυλο, και το άσυλο αντιπροσώπευε φαγητό γι’ αυτόν, το ζήτημα θα ήταν διαφορετικό. Τα άσυλα θα αναπτύσσονταν σε επιμέρους αυτάρκη ιδρύματα και οι αλήτες μένοντας εκεί θα παύαν να είναι αλήτες.

Ο Μαρξ, ο Όργουελ και οι αλήτες

Οι δέκα χιλιάδες περιπλανώμενοι αλήτες που αναφέρει ο Όργουελ είναι οι ίδιοι άνθρωποι που οφείλουν να ζουν στην εξαθλίωση. Γιατί ο καπιταλισμός του 1930 μπορεί να μην τους είχε άμεση ανάγκη αλλά αποτελούσαν πρώτης τάξεως βιομηχανική εφεδρεία. Εξάλλου το περιθώριο των αλητών, με όλη την εγγενή κοινωνική παθολογία που συνεπάγεται, προτίθεται για τρομερή καπιταλιστική κατανάλωση, θα λέγαμε προς πάσα χρήση, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Λουίς Μπουνιουέλ (Luis Buñuel Portolés, 22 Φεβρουαρίου 1900 – 29 Ιουλίου 1983) ήταν ένας από τους μείζονες σκηνοθέτες του κινηματογράφου. Συνδέθηκε με το κίνημα του υπερρεαλισμού ενώ κατόρθωσε με το έργο του, να διαμορφώσει ένα προσωπικό κινηματογραφικό ύφος. Πολλές από τις ταινίες του θεωρούνται σήμερα κλασικές.

Ο Λουίς Μπουνιουέλ και ο σουρεαλισμός

Γι’ αυτό και πήγαινε από σκάνδαλο σε σκάνδαλο. (Η δεύτερη ταινία του «Η χρυσή Εποχή» ήταν απαγορευμένη για δεκαετίες). «Αυτός ο τρελός έρωτας για το όνειρο, για την απόλαυση του να ονειρεύομαι, τελείως απαλλαγμένος από οποιαδήποτε ανάγκη για εξήγηση, είναι ένα από τα βαθιά αισθήματα που μ’ έφεραν κοντά στο σουρεαλισμό. Ο Ανδαλουσιανός σκύλος γεννήθηκε από τη συνάντηση ενός ονείρου μου μ’ ένα όνειρο του Νταλί. Αργότερα εισήγαγα όνειρα στις ταινίες μου, προσπαθώντας να αποφύγω τον λογικό κι επεξηγηματικό ρόλο που παίζουν συνήθως».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Πλάτων και η αλληγορία του σπηλαίου. Plato's Allegory of the Cave by Jan Saenredam, according to Cornelis van Haarlem, 1604, Albertina, Vienna

Ο Πλάτωνας, ο μύθος του σπηλαίου και οι επαΐοντες

Κι εδώ δεν μιλάμε για την καταγγελία της ανθρώπινης ανευθυνότητας που εκφράζεται με την επικίνδυνη παντογνωσία της ασχετοσύνης. Εδώ μιλάμε για την βαθύτερη πεποίθηση του υποδεέστερου που οφείλει να σιωπά. Για την απαξίωση της γνώμης μπροστά στον επαΐοντα. Για την απαίτηση της υπεροχής, που μόνο η κατοχή της μοναδικής αλήθειας μπορεί να νομιμοποιήσει. Ε λοιπόν, αυτές οι μοναδικές αλήθειες είναι οι πιο επικίνδυνες γιατί στην ουσία είναι το δεκανίκι του πιο απάνθρωπου φανατισμού. Και κάπως έτσι φτάνουμε στην αλήθεια των σοφιστών, που με τόσο μένος πολέμησε ο Πλάτωνας, δηλαδή στην άρνηση κάθε αλήθειας και στην αναγκαιότητα της πειθούς για τη δική μας αλήθεια.

Διαβάστε περισσότερα ›
Παιδιά που δουλέυουν σε εργοστάσιο, 19ος αιώνας

Ο Πωλ Λαφάργκ, η τεμπελιά και η εργασιακή προπαγάνδα του καπιταλισμού

Ο Πωλ Λαφάργκ, η τεμπελιά και η εργασιακή προπαγάνδα του καπιταλισμού  Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Και τι δεν ειπώθηκε για την εργασία. Για την προσφορά της εργασίας στην κοινωνία, αλλά και στον κάθε εργαζόμενο ξεχωριστά. Για την αναγκαιότητα της εργασίας […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Πρωταγόρας στο κέντρο μαζί με τον Δημόκριτο, Μουσείο Ερμιτάζ. Salvator Rosa - Démocrite et Protagoras

Ο Πρωταγόρας, ο Σωκράτης και η γέννηση της φιλοσοφίας

Ο Πρωταγόρας, ο Σωκράτης και η γέννηση της φιλοσοφίας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Ο διάλογος του Πρωταγόρα με το Σωκράτη για το διδακτό της αρετής έχει μείνει στην ιστορία όχι μόνο γιατί βλέπουμε ζωντανά την αντιπαράθεση των σοφιστών με το […]

Διαβάστε περισσότερα ›