Συντάκτης: Χρήστος Μπαρμπαγιαννίδης

Ο Παύλος Μελάς (29 Μαρτίου 1870 – 13 Οκτωβρίου 1904) ήταν αξιωματικός πυροβολικού του ελληνικού στρατού. Ήταν γιος του Μιχαήλ Μελά και γαμπρός του Στέφανου Δραγούμη. Στάθηκε από τους πρωτεργάτες του Μακεδονικού αγώνα.

Φάκελος «Μακεδονικό»: μια (νηφάλια) ιστορική προσέγγιση του ζητήματος

Το πρόβλημα, λοιπόν, με το όνομα Μακεδονία υπάρχει απ’ το 1913 και όχι από το 1945, όταν ο Τίτο εγκαθίσταται στην εξουσία και, για λόγους δικής του πολιτικής σκοπιμότητας, δημιουργεί την Ομόσπονδη Δημοκρατία της Μακεδονίας, που μέχρι τότε ήταν περιφέρεια της Σερβίας και από πολλούς λεγόταν Μακεδονία!

Διαβάστε περισσότερα ›
Χάρτης: Oι Σλαβικοί λαοί τον 6ο αιώνα

Η κάθοδος των Σλάβων στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα

Στα μέσα του 9ου αιώνα λαμβάνει χώρα η βυζαντινή ανάκαμψη, με τους βυζαντινούς να θέτουν σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα επανάκτησης των αυτοκρατορικών εδαφών που κατέχονταν για τα διακόσια προηγούμενα χρόνια από τους Σλάβους και η αφομοίωση αυτών των βάρβαρων εισβολέων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Νόμισμα τύπου Φιλίππειου στατήρα, 323-317 π.Χ., απεικονίζεται ο Απόλλωνας με τα χαρακτηριστικά του Αλεξάνδρου

Φίλιππος Β΄ ο Μακεδών: Ο θεμελιωτής μιας αυτοκρατορίας

Ο Φίλιππος Β΄ είναι ένα μοναδικό φαινόμενο στην ιστορία. Στο πρόσωπό του θα συγκεντρωθούν οι έξοχες ικανότητες ενός στρατιωτικού, ενός κυβερνήτη μα προπαντός ενός ευφυέστατου πολιτικού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η «Μεγάλη Εταιρία των Καταλανών», ἤτοι όταν οι Καταλανοί ρήμαζαν τις ελληνικές χώρες

Η «Μεγάλη Εταιρία των Καταλανών», ἤτοι όταν οι Καταλανοί ρήμαζαν τις ελληνικές χώρες

Αυτή ήταν η περίεργη κατάληξη της ιδιόμορφης Εταιρίας. Μια χούφτα από εμπειροπόλεμους τυχοδιώκτες από την απώτερη Δύση επέβαλε δυναμικά την πορεία της από την Κωνσταντινούπολη και τη Φιλαδέλφεια ως την Αθήνα και πέτυχε να ιδρύσει μια δική της ηγεμονία στην αρχαία και ένδοξη αυτή πόλη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αττίλας (2 Σεπτεμβρίου 406 - 30 Απριλίου 453) ήταν βασιλιάς των Ούννων από το 434 έως το θάνατό του το 453. Ήταν ηγέτης της αυτοκρατορίας των Ούννων, μίας φυλετικής συνομοσπονδίας αποτελούμενης, μεταξύ άλλων, από Ούννους, Οστρογότθους και Αλανούς, στο έδαφος της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

Ο Έλληνας στρατιώτης που υπηρέτησε τον Αττίλα τον Ούννο και πολέμησε τους Ρωμαίους και τους Βυζαντινούς

Μια πενταετία μετά από αυτή τη περίεργη συνάντηση, το κράτος του Αττίλα διαλύθηκε και είκοσι δύο χρόνια έπειτα καταλύθηκε και το δυτικό ρωμαϊκό κράτος από τους Γερμανούς μισθοφόρους της Ιταλίας. Η ρωμαϊκή ιδέα επέζησε στην ανατολή και σιγά – σιγά έμπαιναν οι βάσεις για τη βυζαντινοποίηση του ρωμαϊκού κράτους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ταφική στήλη της Μνησαρέτης, όπου νεαρή υπηρέτρια κοιτάζει την αποθανούσα κυρία της. Αττική, περ. 380 π.χ., Γλυπτοθήκη του Μονάχου

Οι δούλοι στην αρχαία Αθήνα

Η απελευθέρωση ενός δούλου μπορούσε να δηλωθεί στη διαθήκη του ιδιοκτήτη και να αποκτήσει ισχύ μόνο μετά τον θάνατό του. Σε ορισμένες περιπτώσεις η πολιτεία απελευθέρωνε έναν δούλο χωρίς τη συναίνεση του κυρίου του, έτσι ένας δούλος που κατέδιδε ότι ο κύριός του είχε διαπράξει ιεροσυλία, απελευθερωνόταν, αν η καταγγελία αποδεικνυόταν αληθινή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Βυζαντινοί γεωργοί εισπράττουν τα ημερομίσθιά τους για την καλλιέργεια αμπελώνα.

Ο πραγματικός Βασίλειος Β΄ ο Βουλγαροκτόνος

Το 960 και σε ηλικία μόλις δυο ετών στέφεται συναυτοκράτορας, μαζί με τον αδελφό του Κωνσταντίνο Η΄, από τον πατέρα του. Αλλά το 963 ο Ρωμανός Β΄ πεθαίνει και η εξουσία βρίσκεται στα χέρια της αυτοκράτειρας, που ανέλαβε την αντιβασιλεία στη θέση των ανήλικων γιων της.

Διαβάστε περισσότερα ›
O Γεωργάκης Ολύμπιος (1772-1821) ήταν αρματολός, Φιλικός, αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης, από τους πιο άξιους συνεργάτες του Αλεξάνδρου Υψηλάντη κατά τον Αγώνα στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.

Η Φιλική Εταιρεία

Η κοινή θρησκεία των Ρώσων και των Ελλήνων, τα ελληνικά πλοία με ρωσική σημαία και η προστασία των εμπόρων, οι συχνοί ρωσοτουρκικοί πόλεμοι, το άσυλο που έδιναν οι Ρώσοι σε Έλληνες, οι παραδόσεις και οι προφητείες για το Ξανθό Γένος που θα έσωζε των Ελληνισμό και η κατά σύμπτωση ίδρυση της Εταιρείας στη Ρωσία, όλα αυτά βοήθησαν στη διάδοσή της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος (826-869, 815-885, Παλαιά Εκκλησιαστική Σλαβονική Кѷриллъ и Меѳодїи]] ήταν αδέλφια,Βυζαντινοί Χριστιανοί θεολόγοι και ιεραπόστολοι.

Κύριλλος και Μεθόδιος: οι Απόστολοι των Σλάβων

Σε διάστημα είκοσι ετών, ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος δεν παρείχαν στη νέα Σλαβική Εκκλησία μόνο μεταφράσεις στην τοπική διάλεκτο όλων των Χριστιανικών Γραφών, αλλά επίσης μεταφράσεις και διασκευές βυζαντινών νομικών και κοσμικών κειμένων. Αν και δραστηριοποιήθηκαν στην Κεντρική Ευρώπη, επηρέασαν εκπληκτικά και σε βάθος τους σλαβικούς πληθυσμούς της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης, οδηγώντας τους λαούς αυτούς στη σφαίρα επιρροής της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
χάρτης της βυζαντινής αυτοκρατορίας γύρω στο 500 μ. Χ.

Η καταγωγή των Βουλγάρων και η εγκατάστασή τους στη βαλκανική χερσόνησο

Η ελληνική ήταν η επίσημη γλώσσα του κράτους και της νεοεισελθούσης χριστιανικής θρησκείας. Διότι ούτε οι Βούλγαροι, ούτε οι Σλάβοι είχαν δικό τους αλφάβητο. Οι Βούλγαροι έφεραν βέβαια από την Ασία μια ρουνική γραφή, αλλά ή χρήση της ήταν περιορισμένη και μυστικιστική και δεν μπόρεσε ποτέ να καλύψει τις ανάγκες του κράτους και των κατοίκων. Ο εκχριστιανισμός ήταν για τους Βούλγαρους όχι μόνο θρησκευτική και πνευματική ανάγκη, αλλά και πολιτική επιλογή…

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο ναός του Απόλλωνα στους Δελφούς

Η γέννηση της Αρχαίας Σπάρτης

Οι Σπαρτιάτες λοιπόν θα μετατρέψουν τους ντόπιους κατοίκους σε περίοικους, που θα έχουν αυτονομία στην εσωτερική τους ζωή, αλλά θα είναι υποχρεωμένοι να κατασκευάζουν τα όπλα τους και να τους ακολουθούν στρατιωτικά, ενώ, όσοι δεν συνεισέφεραν με αυτούς τους τρόπους, έδιναν έναν ελάχιστο φόρο. Πάντως οι σχέσεις των περιοίκων με τους Σπαρτιάτες ήταν φιλικές.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος Αύγουστος (Marcus Aurelius Antoninus, 20 Μαρτίου 203 – 11 Μαρτίου 222), γνωστός κοινώς ως Ηλιογάβαλος

Οι παρανοϊκοί Ρωμαίοι αυτοκράτορες

Δεν ήταν δειλός, αλλά τον ενδιέφερε ο πόλεμος εναντίον των μονομάχων και των θηρίων στην αρένα. Κάθε πρωί σηκωνόταν και σκότωνε μια τίγρη στην αρένα! Οι διοικητές της Ανατολής δεν προλάβαιναν να του τις στέλνουν (όπως διαπιστώνετε η περιβαλλοντική συνείδηση ήταν κάτι άγνωστο τότε)! Παίχτης, πότης με έναν σεράι από εκατοντάδες κορίτσια και αγόρια, ανάλογα με τις ορέξεις του, είχε μεγάλη όμως αδυναμία σε μια χριστιανή, τη Μαρτία, που ήταν και ερωμένη του και αυτό τους έσωσε από κάποιον πιθανό διωγμό.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο ελληνιστικός κόσμος της μητροπολιτικής Ελλάδας (200 π.χ.)

Κλεομένης Γ΄ της Σπάρτης: Ο τελευταίος μεγάλος Έλληνας

Στο στενό της Σελλασίας, στα βόρεια της Λακωνίας, τα άψυχα κορμιά των γενναίων της επανάστασης σκέπασαν το έδαφος. Θριαμβευτής ο παλιάτσος της ξεπεσμένης δουλοκτητικής αριστοκρατίας Άρατος. Η ιστορία καταγράφει το τέλος του κλασσικού κόσμου με τους νεκρούς της Σελλασίας. Πέθαναν υπερασπιζόμενοι τα δικαιώματα του πολιτικού ανθρώπου στο πνεύμα μιας κοινωνικής επανάστασης που θα έσωζε τον τραγικό άνθρωπο, τον δημιουργό του κλασσικού ελληνικού πολιτισμού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Χάρτης της μητροπολιτικής Ελλάδας το 200 π.Χ. Διακρίνεται η επικράτεια της Αιτωλικής Συμπολιτείας στην κεντρική Ελλάδα.

Η κυριαρχία του Κλεομένη Γ΄ και η κάθοδος των Μακεδόνων

Ο Κλεομένης, νύκτα και χωρίς να γίνει αντιληπτός, φτάνει έξω απ’ το Άργος με τον στρατό του. Οι Αργείοι τρομοκρατήθηκαν και, αδιαφορώντας για το συμβούλιο των Αχαιών που βρισκόταν στην πόλη τους, με επικεφαλής τον Αριστόμαχο, τον παλιό τύραννο, που είχε περάσει το Άργος στη Συμπολιτεία και κάποτε ήθελε να πολεμήσει τον Κλεομένη, παραδίδουν την πόλη μαζί με είκοσι ομήρους και δέχονται σπαρτιατική φρουρά. Αμέσως ο Φλιούντας, οι Κλεωνές, η Τροιζήνα και άλλες μικρότερες αργολικές πόλεις προσχωρούν στον Κλεομένη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η επικράτεια της Σπάρτης κατά την Κλασική Αρχαιότητα

Κλεομένης Γ΄ της Σπάρτης: Ο τελευταίος μεγάλος Έλληνας

Κλεομένης Γ΄ της Σπάρτης: Ο τελευταίος μεγάλος Έλληνας Μέρος 1ο : Η επανάσταση του Κλεομένη Γ΄  Μέρος 2ο : Η κυριαρχία του Κλεομένη Γ΄ και η κάθοδος των Μακεδόνων Μέρος 3ο : Η πτώση του Κλεομένη Γ΄  Γράφει ο Χρήστος […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Κνωσσός, ελληνικό γραμματόσημο

Ακμή και παρακμή του αρχαίου ελληνικού κόσμου

Ο κλασσικός κόσμος του Αιγαίου θα βγαίνει περισσότερο αποδυναμωμένος, αλλοτριωμένος, υποταγμένος στη θέληση ισχυρών ηγεμόνων. Η δημιουργία της Αχαϊκής Συμπολιτείας θα προωθεί τα συμφέροντα των Πτολεμαίων εναντίον των Μακεδόνων. Τα ανώτερα στρώματα των πόλεων, η αριστοκρατία θα προσεταιριστούν τους ηγεμόνες σαν αδέσποτα, κερδίζοντας ενίοτε και κάποιο κόκαλο και όλοι μαζί θα απομυζούν και θα στραγγαλίζουν εκατομμύρια φτωχών ελεύθερων(;) αλλά και δούλων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Antonio Canova, Theseus Defeats the Centaur (1805-1819)

Η καταγωγή των αρχαίων Μακεδόνων

Το όνομα Μακεδνός απ’ την κατάληξή του φαίνεται ένα ουσιαστικοποιηθέν επίθετο ως προς το ουσιαστικό Μακεδνών. Το όνομα Μακεδόνες πρέπει να υπήρχε σαν ιδιαίτερο λαπιθικό όνομα, προτού βγουν οι Μακεδόνες στην Άνω Μακεδονία. Από τους Μακεδόνες δόθηκε και στους Δωριείς, επειδή ήρθαν σε συνάφεια στην Εστιαιώτιδα. Άρα, πρώτα υπήρξε το όνομα Μακεδών και μετά προήλθε το όνομα Μακεδονία, που δεν είναι μόνο όρος γεωγραφικός.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πινάκας του Georges Jules Victor Clairin που αναπαριστά την Θεοδώρα (1902)

Αυτοκράτειρα Θεοδώρα: Από τα σκάνδαλα στην αποθέωση

Η Θεοδώρα χρησιμοποίησε την απεριόριστη επιρροή της στον αυτοκράτορα, όχι μόνο κατά τη διάρκεια της Στάσης του Νίκα, αλλά καθ’ όλη τη ζωή της ως Αυγούστα. Ήταν δραστήρια σε όλες τις υποθέσεις του κράτους. Ο Ιουστινιανός την συμβουλευόταν και αυτή έβαλε το χέρι της παντού, στη διοίκηση, στην πολιτική, στη διπλωματία και στην Εκκλησία. Και αν ποτέ ήταν επιζήμια, σίγουρα είχε σωστή αντίληψη των συμφερόντων του κράτους. Φιλόδοξη και πανούργα, απαίτησε να έχει στο κάθε πράγμα την τελευταία λέξη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Γυναίκες στην αρχαία Σπάρτη. Jean-Jacques-François Le Barbier - Courage des femmes de Sparte.

Οι μοναδικές αρχαίες Σπαρτιάτισσες

Ο Αριστοτέλης επέκρινε τον σπαρτιατικό νόμο που επέτρεπε στις γυναίκες, σε αντίθεση με τους άνδρες, να ζουν άσωτα και με πολυτέλεια. Από τις μαρτυρίες συμπεραίνουμε ότι οι γυναίκες δε χρειαζόταν να ασκούνται ύστερα από τη γέννηση παιδιών ή αφού πέρασαν την ηλικία που μπορούσαν να τεκνοποιήσουν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η θεά Ίσις, τοιχογραφία

Οι διωγμοί του Ιουστινιανού

Εν κατακλείδι, η θρησκευτική πολιτική του Ιουστινιανού έβαλε την ταφόπλακα στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό. Ο Μεσαίωνας και ό,τι αυτός πρέσβευε, σκοταδισμός, απολυταρχία, δογματική κυριαρχία του χριστιανισμού, πολιτιστική και πνευματική εκμηδένιση, έκανε την εμφάνισή του. Ο αρχαίος πολιτισμός με την προοδευτικότητά του, παρ’ όλες τις αντινομίες του, εγκατέλειψε προς το παρόν τον μεσογειακό χώρο. Θα τον ανακαλύπταμε και πάλι αρκετούς αιώνες αργότερα.

Διαβάστε περισσότερα ›