3 Νοεμβρίου 2018 at 02:15

Κωστής Παπαγιώργης: Η ερωμένη μεγαλούπολη

από

Η ερωμένη μεγαλούπολη

Toυ Κωστή Παπαγιώργη

Η πόλη αποτελεί ένα είδος ερωμένης που καθημερινά βγαίνουμε ραντεβού μαζί της. Ξέρουμε τις μοναξιές κάποιων παραλιακών δρόμων, την ξετρελαμένη πολυκοσμία των σικ βραδυνάδικων, μυστικές κρύπτες της νύχτας και κοσμικά καφενεία της ημέρας. Εκείνο που δεν σκεπτόμαστε είναι ότι στα μύχια διατηρούμε ένα παρήγορο απόθεμα της πόλης. Όπου κι αν βρεθούμε, όπως κι αν βρεθούμε, η πόλη δεν μας εγκαταλείπει.

Πόλεις δεν υπήρχαν στην Ευρώπη, αλλά και απανταχού της υφηλίου, όλες ξεπήδησαν από τα χωριά. Το χωρίον δήλωνε το χωράφι του αγρότη, άρα στην πόλη, όπου συγκεντρώνονταν σιγά σιγά οι πληθυσμοί, κάτι διαφορετικό επωαζόταν. Το χρήμα, το εμπόρευμα και ο έμπορος μπορούν να θεωρηθούν ιδρυτές της πολυκοσμίας που άρχισε να αυτονομείται από τις άμεσες ανάγκες της γης και από γεωπόνος εξελίχθηκε σε θαλασσοπόνο, ταξιδεύτρια και κερδοσκόπο. Ο αγροίκος ήταν ο άνθρωπος ξωμάχος, που μαχόταν έξω, στο ξώμπουργκο, σε αντίθεση με τον άνθρωπο της χώρας, που εργαζόταν μεν αλλά ανακάλυψε και τις απολαύσεις της σχόλης – άρα και τα αστεία (άστυ) και τα χωρατά.

Πόλεις δεν υπήρχαν στην Ευρώπη, αλλά και απανταχού της υφηλίου, όλες ξεπήδησαν από τα χωριά.
Πόλεις δεν υπήρχαν στην Ευρώπη, αλλά και απανταχού της υφηλίου, όλες ξεπήδησαν από τα χωριά.

Στον σημερινό πρωτευουσιάνο, ο οποίος κυκλοφορεί μέσα στην πόλη του με την αίσθηση ότι δεν του λείπει τίποτα (νερό, τροφή, στέγη, χρήμα, νοσοκομεία, σχολεία, αναψυκτήρια), δύσκολα μπορούμε να διαγνώσουμε αυτήν τη λησμονημένη αρχαιολογία. Κανείς δεν υποψιάζεται ότι κάτω από τις μεγάλες λεωφόρους θάφτηκαν σταροχώραφα, ότι κάτω από οικοδομικά τετράγωνα μπαζώθηκαν ποτάμια, ότι όλη η πόλη τέλος πάντων κάποτε ήταν βοσκοτόπια και κυνηγότοποι. Αλλά η μεγάλη ευτυχία στη μεγαλούπολη, πέρα από τα υλικά αγαθά και δαιμόνια, είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι.

Μεγάλη φιλολογία αναπτύχθηκε κατά τον 18ο και τον 19ο αιώνα γύρω από το πρόσωπο του επαρχιώτη που επιτέλους καταφθάνει στην πόλη. Εμβληματική μορφή ήταν ο Ρουσώ. Φευγάτος από την Ελβετία και μέγας περιπατητής, θα φτάσει κάποτε στο Παρίσι σαν προσκυνητής. Για την ακρίβεια, η άφιξή του δήλωνε τον άνθρωπο που αναζητεί τη μοίρα του ανάμεσα σε ένα άγνωστο πλήθος· η σημερινή συνθήκη δεν διαφέρει. Πηγαίνουμε στις μεγαλουπόλεις διότι εκεί υπάρχει εν δυνάμει το ίδιο μας το πρόσωπο που εκτός των τειχών αδυνατεί να ανθοφορήσει.

Να είναι κανείς άγνωστος μεταξύ αγνώστων αποτελούσε νεοφανή κατάσταση. Όπου τα μάτια είναι πολλά, δεν βλέπουν, αντίθετα, τα λίγα μάτια της επαρχίας διακρίνουν τα πάντα. Άρα δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι ο επαρχιώτης μεταναστεύει για να σωθεί από τα μάτια που τον κατασκοπεύουν μέρα νύχτα. Άλλωστε γιατί το αστυνομικό μυθιστόρημα μόνο στις πόλεις θα μπορούσε να σκηνοθετηθεί; Ο παραβάτης θέλει να είναι άγνωστος, διαβάτης χωρίς ταυτότητα, να μη διεγείρει την προσοχή, να βλέπει άλλα να μην τον βλέπουν. Μέσα στο αχανές Λονδίνο το έγκλημα τελεσφορεί, αναδιπλώνεται, αξιοποιεί το χρόνο του εκ του αφανούς. Στην κωμόπολη είσαι δαχτυλοδεικτούμενος, εκεί ακόμα και οι τοίχοι είναι διάφανοι, ενώ μέσα στο μέγα πλήθος η απομόνωση σε κάνει να επιστρέφεις στον εαυτό σου για να αντλήσεις δύναμη από το εγώ σου.

Πολλοί νέοι που καταφθάνουν στην Αθήνα το πρώτο που κάνουν είναι να πλέξουν το εγκώμιο της πολυκοσμίας. Εθισμένοι στην υπνοβατική επαρχία όπου οι κινήσεις έχουν καταμετρηθεί και η επανάληψη λαμβάνει διάσταση προσωπικής δυστυχίας, κινούμενοι πλέον μέσα σε εκατοντάδες χιλιάδες και εκατομμύρια συμπολίτες, αισθάνονται ότι αναγεννήθηκαν. Πώς να μη λατρέψουν τη διαφορά και την ανανεούμενη επανάληψη! Παντού τα πάντα αλλά συνάμα όλα καινούργια. Καθένας αξίζει επειδή είναι ένας και δεν αξίζει επειδή είναι μόνο ένας. Η απλή κίνηση στους κεντρικούς δρόμους προσφέρει την αίσθηση του απείρου.

Ως εκ τούτου, φαίνεται ευνόητο ότι ο αρτισύστατος Αθηναίος πρωταγωνιστεί σε φιλοδοξία. Μεγάλη τύχη να ξεκινάς από το μηδέν. Να είσαι μηδέν. Να έχεις κάτι να ζηλέψεις μέχρι τρέλας. Οπότε τάχιστα η πόλη μεταμορφώνεται σε μεγάλη γκανιότα. Ευκαιρίες, σχέσεις, πρόσωπα, φιλίες, συμμαχίες και αντιπάθειες ζώνουν τον φιλόδοξο, ο οποίος ανακαλύπτει με πόνο ότι η αρχική ευεργετική του ανωνυμία τώρα πια αποτελεί φριχτό ελάττωμα. Ενώ χαιρόταν που δεν τον ήξεραν, τώρα δυστυχεί για τον ίδιο λόγο. Χωρίς όνομα δεν είναι τίποτα, το πρόσωπό του δεν θυμίζει τίποτα ιδιαίτερο. Άρα πρέπει πάση θυσία να γίνει ιδιαίτερος, να τον αναφέρουν ονομαστί, να περάσει από την αφάνεια στη διασημότητα. Μιλήστε για μένα, κάντε με να νιώθω «κάποιος»!

Αλλά πέρα από το δράμα του αριβίστα που θέλει να πατήσει σε ψηλό σκαλί, η πόλη αποτελεί ένα είδος ερωμένης που καθημερινά βγαίνουμε ραντεβού μαζί της. Ξέρουμε τις μοναξιές κάποιων παραλιακών δρόμων, την ξετρελαμένη πολυκοσμία των σικ βραδυνάδικων, μυστικές κρύπτες της νύχτας και κοσμικά καφενεία της ημέρας. Εκείνο που δεν σκεπτόμαστε είναι ότι στα μύχια διατηρούμε ένα παρήγορο απόθεμα της πόλης. Όπου κι αν βρεθούμε, όπως κι αν βρεθούμε, η πόλη δεν μας εγκαταλείπει. Δεν είναι συμπτωματικό ότι σιγά σιγά όλοι μιλάμε με τον ίδιο τρόπο, καταλαβαίνουμε τα ίδια και σιχαινόμαστε επίσης τα ίδια. Οι πρωτευουσιάνοι συνιστούν «φυλή». Τα καλοκαίρια, όταν όλοι παίρνουν άδεια από τη σημαία και ξενιτεύονται στα νησιά, ένα μόνο σκέπτονται· ότι θα επιστρέψουν. Σε περιπτώσεις αιφνίδιων θαλασσοταραχών ή καθυστερήσεις πλοίων, διαβάζει κανείς στο πρόσωπό τους μιαν ειδική πικρία: Για μερικές ώρες νιώθουν ότι τους καταδίκασαν σε επαρχιακή κράτηση. Μέγιστη προσβολή!

Οι ρεαλιστές βέβαια, που έχουν το μυαλό πεσκέσι, γνωρίζουν ότι η πόλη αγκαλιάζει τούς πάντες, αλλά δεν αγαπά κανέναν. Πιο σωστά, δεν ανήκει σε κανέναν. Αυτό που προδίδει τους θνητούς είναι ο χρόνος. Τα οικοδομήματα της πόλης παραμένουν, αλλά ο χρόνος ξεπροβοδίζει όλα τα έμψυχα. Δρόμοι, πλατείες, χώροι θα μείνουν εκεί που ήταν. Πώς να φανταστείς μια πόλη όπου όλοι θα πέθαιναν ξαφνικά; Και όμως όλοι πεθαίνουν με τη σειρά τους, συνειδητοποιώντας ότι έζησαν σε πολυτελή σαρκοφάγο.

Πηγή: www.lifo.gr

(Εμφανιστηκε 154 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

  • Νίκος Εγγονόπουλος18 Σεπτεμβρίου 2016 Raffaele Simone: «Το μειλίχιο τέρας – Γιατί η Δύση δεν πηγαίνει προς τα αριστερά;» (0)
    Raffaele Simone: «Το μειλίχιο τέρας - Γιατί η Δύση δεν πηγαίνει προς τα αριστερά;» Του Κωστή Παπαγιώργη* Η ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ Όσοι είχαν στο παρελθόν την ευκαιρία να προβληματιστούν για την […]
  • Το άγαλμα του Ηνίοχου αποτελεί το σωζόμενο τμήμα χάλκινου συμπλέγματος που είχε αφιερωθεί στο ιερό από τους Δεινομενίδες, δυναστική οικογένεια της Γέλας στη Σικελία. Βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών. The statue of Iniohos is the preserved part of a copper complex dedicated to the sanctuary by the Daenomenes, a dynastic family of the Gel in Sicily. It is located in the Archaeological Museum of Delphi.21 Μαρτίου 2018 Ο Αριστοτέλης και η ελευθεριότητα (0)
    Η ελευθεριότητα δεν έχει να κάνει με τον πλούτο, αλλά με την αντίληψη που έχει κάποιος στη διαχείριση και την αξία του […]
  • Ο Κωστής Παπαγιώργης (πίσω) με τον ποιητή Γιάννη Πατίλη, εκδότη του περιοδικού «Πλανόδιον». Ο Παπαγιώργης είχε συνεργαστείμε το περιοδικό υπογράφοντας, με ψευδώνυμο, σημαντικά κριτικά κείμενα2 Μαΐου 2015 Κωστής Παπαγιώργης: Η αρχοντική μορφή των γραμμάτων (0)
    Ο συγγραφέας και μεταφραστής Κωστής Παπαγιώργης ήταν μια από τις αρχοντικότερες μορφές των νεοελληνικών γραμμάτων, το σπάνιο κι ακριβοθώρητο εκείνο κράμα πολυμαθούς λόγιου, ακέραιου […]
  • Κωστής Παπαγιώργης3 Μαΐου 2015 Κωστής Παπαγιώργης: Περί θανάτου (0)
    Μολονότι όλη η νεκρή ανθρωπότητα το μαρτυράει εν χορώ, ο θάνατος παραμένει για τον άνθρωπο κάτι απαράδεκτο και ακατανόητο. Γενικά την κρυπτική της βαθύτητα η ζωή την οφείλει πιθανώς στο […]
  • Κωστής Παπαγιώργης11 Ιανουαρίου 2017 Κωστής Παπαγιώργης: «Όταν πασχίζει κανείς να εκφραστεί, το μέγιστο εμπόδιο είναι η παιδεία του.» (1)
    Εδώ άλλωστε φωλιάζει το πρόβλημα με την ερίτιμο αδελφότητα των εγγραμμάτων: δε γυρεύουν να εγκολπωθούν την όποια διδασκαλία τους, να την εκθέσουν στα κύματα της ζωής, τους αρκεί να γίνουν […]
  • Το νέο δεδομένο, που αφορά πλέον όλα τα σπίτια, είναι ότι οι Αθηναίοι κοιμούνται λίγο πολύ με ορθάνοιχτες πόρτες. Οι κλειδαριές δεν αντέχουν. Τα παράθυρα επίσης. Οι πόρτες ασφαλείας κατάντησαν παιχνιδάκι.14 Μαΐου 2013 Κωστής Παπαγιώργης – Ανοχύρωτη Πόλη (0)
    Κωστής Παπαγιώργης - Ανοχύρωτη Πόλη Η πόλη ξαφνικά έγινε εχθρική, σάπιο σανίδι, φάκα για μικρούς και μεγάλους. Γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης* Υπήρχε εποχή που τη βγάζαμε αλάνικα και […]
  • Απλοποιώντας υπερβολικά, μπορούμε να πούμε ότι θεωρούμε «μεταμοντέρνα» τη δυσπιστία απέναντι στις μετααφηγήσεις.7 Σεπτεμβρίου 2016 Η μεταμοντέρνα κατάσταση (0)
    Το κριτήριο της λειτουργικότητας είναι τεχνολογικό, δεν αρμόζει για να κρίνουμε το αληθές και το ορθό. Άραγε η συναίνεση μπορεί να επιτευχθεί με συζητήσεις, όπως πρεσβεύει ο Habermas; Αυτό […]
  • Ο Μπαρούχ Σπινόζα (Baruch Spinoza, 24 Νοεμβρίου 1632 - 21 Φεβρουαρίου 1677)22 Φεβρουαρίου 2014 Η κατά Σπινόζα τέχνη της ευτυχίας (0)
    Η κατά Σπινόζα τέχνη της ευτυχίας  Ο Μπαλταζάρ Τομάς αναλαμβάνει να ανανεώσει την ανάγνωση του φιλοσόφου. Γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης* Χωρίς τη συμβολή των συναισθημάτων η νόηση […]
  • Όποιος πλήρωνε, είχε σχολείο. Απλώς το σχολείο, φανερό πάντα, δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης. Επειδή λοιπόν τα λίγα κολλυβογράμματα τα ήξεραν οι ιερείς, εύκολα ταυτίστηκε η εκκλησία και το μοναστήρι με το σχολειό.8 Νοεμβρίου 2015 Το (ανύπαρκτο) κρυφό σχολειό (5)
    Όποιος πλήρωνε, είχε σχολείο. Απλώς το σχολείο, φανερό πάντα, δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης. Επειδή λοιπόν τα λίγα κολλυβογράμματα τα ήξεραν οι ιερείς, εύκολα ταυτίστηκε η εκκλησία και το […]
  • Ο Τζέιμς Τζόυς (James Augustine Aloysius Joyce, 2 Φεβρουαρίου 1882 - 13 Ιανουαρίου 1941) ήταν Ιρλανδός συγγραφέας και ποιητής. Θεωρείται ένας από τους κορυφαίους λογοτέχνες του 20ού αιώνα, δημιουργός του μυθιστορήματος Οδυσσέας (1922) και Finnegans Wake (1939). Παρά την καταγωγή του, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του εκτός Ιρλανδίας.18 Μαΐου 2013 Ο Τζαίημς Τζόυς, η πραγματικότητα και τα ομηρικά έπη (1)
    Ο Τζαίημς Τζόυς, η πραγματικότητα και τα ομηρικά έπη Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το βιβλίο του Τζόυς «Οδυσσέας» πρωτοεκδόθηκε το Φεβρουάριο του 1922. Εξαιρετικά ογκώδες μυθιστόρημα (ο […]
  • Γελοιογραφία εποχής20 Απριλίου 2013 «Κυάμων απέχεσθε» (0)
    «Κυάμων απέχεσθε» Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Η φράση  «κυάμων απέχεσθε» αποδίδεται στον μυστηριώδη  Πυθαγόρα και σημαίνει κατά λέξη  «να απέχετε από τα κουκιά». Ξέρουμε ότι τα […]
  • Η μάχη του Κρεσύ 1346, μινιατούρα. La bataille de Crécy. Miniature de Loyset Liédet tirée des Chroniques de Jean Froissart.11 Μαΐου 2017 Νίκος Τσιφόρος: Ιστορία της Αγγλίας – Εκατό χρόνια πόλεμος (0)
    Οι Άγγλοι τον θέλανε τον πόλεμο γιατί απέναντι η Γαλλία είχε πολύ πλιάτσικο και δεν τους χωνεύανε και τους Γάλλους. Και ξαφνικά, ένα πρωινό γέμισε ο τόπος καράβια και μαούνες με στρατό και […]
  • «Το όνομα του ρόδου» είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο και κυκλοφόρησε στην Ιταλία το 1980. Προκάλεσε πάταγο και τιμήθηκε στη χώρα του, την επόμενη χρονιά, με το βραβείο Strega και το 1982 στη Γαλλία με το βραβείο Medicis Etranger ως καλύτερο ξενόγλωσσο έργο.27 Ιουνίου 2013 Ο Ουμπέρτο Έκο και οι μάχες στο όνομα των θρησκειών (1)
    Ο Ουμπέρτο Έκο και οι μάχες στο όνομα των θρησκειών Γράφει ο Θανάσης Μπαντές «Το όνομα του ρόδου» είναι το πρώτο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο και κυκλοφόρησε στην Ιταλία το 1980. […]
  • The Name of the Rose30 Απριλίου 2013 Ο Ουμπέρτο Έκο, το μικρό επιμύθιο και η στοιχειώδης λογοτεχνική συμπεριφορά (0)
    Ο Ουμπέρτο Έκο, το μικρό επιμύθιο και η στοιχειώδης λογοτεχνική συμπεριφορά Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Είναι γνωστό ότι το «Όνομα του Ρόδου» συνοδεύεται από ένα μικρό συμπληρωματικό […]
  • Ο Εμμανουήλ Ροΐδης (28 Ιουλίου 1836 – 7 Ιανουαρίου 1904)13 Ιουνίου 2013 Ο σημερινός Έλλην (0)
    Ο σημερινός Έλλην Απόσπασμα από: Εμμανουήλ Ροΐδης: Η Πολιτική εν Ελλάδι  ρητορεία Ο σημερινός Έλλην εξαγόμενος της πολιτικής ομοιάζει οψάριον έκτος του ύδατος. Η διάνοια αυτού […]
  • Κρατούμενοι του Έμπενζεε αμέσως μετά την απελευθέρωσή τους9 Απριλίου 2013 Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, το Μαουτχάουζεν και οι σύγχρονοι μετανάστες (3)
    Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, το Μαουτχάουζεν και οι σύγχρονοι μετανάστες Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το Μαουτχάουζεν βρίσκεται στην Αυστρία και υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα στρατόπεδα […]
  • Black Death13 Μαΐου 2017 Νίκος Τσιφόρος: Ο «Μαύρος θάνατος» (0)
    Το κακό το φέρανε οι Σταυροφόροι από την Ασία και σιγά σιγά έφτασε στην Αγγλία, αφού θέρισε όλη την Ευρώπη. Λένε ότι χάθηκε το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης. Τότε. δηλαδή, πεθάνανε […]
  • 6 Ιανουαρίου 2015 Η ψυχή της Δυτικής Ευρώπης (0)
    Η ψυχή της Δυτικής Ευρώπης

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.