8 Σεπτεμβρίου 2018 at 18:27

Ο ελληνικός αλυτρωτισμός και το «Ρωμαίικον»

από

Ο ελληνικός αλυτρωτισμός και το «Ρωμαίικον»

Κείμενο: Γεώργιος Γαζής

Ρωμαίικον. Εις τας ψυχάς όλων των απλών χριστιανών, των υπό το κράτος της Τουρκίας, απ’ αιώνων τεσσάρων και επέκεινα (αφ’ ότου δηλ. εκυριεύθη υπό των Τούρκων η Ευρωπαϊκή λεγομένη Τουρκία, έπειτα καν αυτή η Κωνσταντινούπολις) διεφυλάττετο η ιδέα και ελπίς της ελευθερώσεως και ανακτήσεως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, υπό το όνομα «ρωμαίικον»- το οποίον έλαβε την ονομασίαν από τους βασιλείς της Κωνσταντινουπόλεως Ρωμαίους, εξ ων ωνομάσθη και όλη η Βυζαντινή Αυτοκρατορία Ρωμαϊκόν Κράτος και απλώς «Ρωμαίικον»- το οποίον ισοδυναμεί με την λέξιν «ελευθερία» εις τους χριστιανούς τους υπό το κράτος της Τουρκίας. Αύτη λοιπόν η ιδέα, «ρωμαίικον», έμεινεν εμπεφυτευμένη εις των χριστιανών Ελλήνων και ομοθρήσκων τας καρδίας, και τρεφομένη από τους χρησμούς μάλλον της Βυζαντίδος, του Χρονογράφου, και του Αγαθαγγέλου, ηύξησε τόσον, ώστε να ερωτά ο υιός τον πατέρα και ο νέος τον γέροντα, πότε θα ελθη το «ρωμαίικον»- και επέρασαν γενεαίδέκα τέσσαρες περιμένουσαι το «ρωμαίικον», ήγουν πότε να έλθη η ελευθέρωσις των χριστιανών από τους Τούρκους και η ανάκτησις της Κωνσταντινουπόλεως και Αγίας Σοφίας, περί ης ην διαδεδομένη εις τον λαόν (και σωζόμενη έτι πολλαχού) μία ιδέα, ότι: όταν εκυριεύθη η Κωνσταντινούπολις, εφονεύθη ο βασιλεύς Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος καθ’ ην ώραν εγίνετο η λειτουργία εις την Αγίαν Σοφίαν -όθεν ο λειτουργών ιερεύς την ώραν εκείνην δεν επρόφθασε να τελειώση την λειτουργίαν, αλλ’ εκφωνήσας το «Μετά φόβου Θεού, πίστεως…», έμεινε ξηρός και επάγωσε με το ποτήριον εις χείρας, και ευθέως έκλεισαν αι πύλαι της Αγίας Τραπέζης- και έκτοτε μέχρι σήμερον στέκει ο παπάς παγωμένος με το ποτήριον εις χείρας, έως ότου να ελευθερωθή η Κωνσταντινούπολις από τους Τούρκους· και τότε μέλλουσι δήθεν να ανοιχθώσιν αι πύλαι της Αγίας Τραπέζης υπό του αγγέλου, ο δε παπάς, εκφωνήσας και το «Σώσον ο Θεός τον λαόν σου…», να τελειώση τότε την λειτουργίαν και την ζωήν του.

Έγχρωμη γαλλική χαλκογραφία. Οι Έλληνες, ως τακτικός στρατός, τρέπουν σε φυγή τους Τούρκους. Αθήνα. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη.
Έγχρωμη γαλλική χαλκογραφία. Οι Έλληνες, ως τακτικός στρατός, τρέπουν σε φυγή τους Τούρκους. Αθήνα. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη.

Τοιαύται ιδέαι ήσαν και είναι ενσπαρμέναι εις τον απλούν λαόν, και δια τούτο είχε και έχει τον μέγαν ένθουσιασμόν διά το ρωμαίικον και το έξοχον σέβας εις τον ναόν της Αγίας Σοφίας. Έτι δε (άλλη πάλιν ιδέα) ο λαός της Τουρκίας [=οι υπόδουλοι στους Τούρκους] επρόσμενε το ρωμαίικον και το προσμένει ίσως ακόμη, να το απολαύση έτοιμον και αναίμακτον, όχι αφ’ εαυτού, αλλ’ από τον Μόσκοβον (ούτως ονομάζουσι την Ρωσσίαν), χωρίς πόλεμον και αιματοχυσίας και αιχμαλωσίας, ως το απήλαυσαν οι νυν Έλληνες- αυτό δεν είναι ρωμαίικον (λέγουσι)- δεν είναι Αυτοκρατορία της Κωνσταντινουπόλεως- δεν είναι Μόσκοβος(α) εις το μέσον- δεν είναι τρυφή και δόξα, παρά ελευθέρωσις, ελέω Θεού και βασιλέων, μιας χούφτας ανθρώπων εκ της Ελλάδος βασανισθέντων, κατασφαγέντων, αιχμαλωτισθέντων και εις τα χρέη βυθισθέντων. Όθεν τοιούτον ρωμαίικον ούτε το εννοούσιν, ούτε το επιθυμούσιν οι υπήκοοι της Τουρκίας».

Πηγή: Γεώργιος Γαζής, Λεξικόν της Επαναστάσεως και άλλα έργα, Ιωάννινα, Εταιρεία Ηπειρωτικών Μελετών, 1971, σελ. 132-133.

Δείτε ακόμη:

  • Ο Χαρίλαος Τρικούπης στο βήμα της Βουλής29 Μαρτίου 2013 Ο Εμμανουήλ Ροΐδης και Η Πολιτική εν Ελλάδι ρητορεία (0)
    Ο κ. Δεληγεώργης θα ηρίστευε βεβαίως από του βήματος, αν δεν επροτίμα ως ο Κορμενίνος τον κάλαμον του λόγου, έχων ίσως ύπ’ όψιν το «verba volant, scripta manent». Πάν­τες γνωρίζουσιν ότι ο […]
  • Η επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου. Διακρίνεται έφιππος ο Δημήτριος Καλλέργης (Συλλογή Λ. Ευταξία, Αθήνα)2 Ιουνίου 2013 Η εισαγωγή του βασιλευόμενου κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα (0)
    Η εισαγωγή του βασιλευόμενου κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα Το φεγγάρι κομμάτια κι ο ήλιος μισός, Κύριε ελέησον! Ποιος νόμος παρανόμως μου κρύβει το φως; Δεν έχω μέσον! Δήμος […]
  • Γελοιογραφία εποχής20 Απριλίου 2013 «Κυάμων απέχεσθε» (0)
    «Κυάμων απέχεσθε» Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας Η φράση  «κυάμων απέχεσθε» αποδίδεται στον μυστηριώδη  Πυθαγόρα και σημαίνει κατά λέξη  «να απέχετε από τα κουκιά». Ξέρουμε ότι τα […]
  • Όποιος πλήρωνε, είχε σχολείο. Απλώς το σχολείο, φανερό πάντα, δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης. Επειδή λοιπόν τα λίγα κολλυβογράμματα τα ήξεραν οι ιερείς, εύκολα ταυτίστηκε η εκκλησία και το μοναστήρι με το σχολειό.8 Νοεμβρίου 2015 Το (ανύπαρκτο) κρυφό σχολειό (5)
    Όποιος πλήρωνε, είχε σχολείο. Απλώς το σχολείο, φανερό πάντα, δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης. Επειδή λοιπόν τα λίγα κολλυβογράμματα τα ήξεραν οι ιερείς, εύκολα ταυτίστηκε η εκκλησία και το […]
  • Η υποψηφιότητα Τσίπρα και η δυναμική του ΣΥΡΙΖΑ οδηγούν σε έναν αναπροσανατολισμό της συζήτησης για την Ευρώπη, θυμίζοντας ότι η νεοφιλελεύθερη Ευρώπη είτε θα αλλάξει είτε θα διαλυθεί με τον πιο δραματικό τρόπο. Οι φιλοευρωπαίοι με τον Τσίπρα, οι αρνητές της Ευρώπης με τους νεοφιλελεύθερους18 Μαρτίου 2014 Νίκος Θεοτοκάς: Ο ΣΥΡΙΖΑ ωριμάζει βιαίως (0)
    «Η ανανεωτική Αριστερά είναι ο μόνος πολιτικός οργανισμός στη χώρα μας που έχει τολμήσει, δεκαετίες τώρα, να ανοίξει τα ντουλάπια με τους σκελετούς και να βγάλει στο φως τα δικά της […]
  • Καθημερινή σκηνή ελληνικής οικογένειας επί τουρκοκρατίας9 Αυγούστου 2016 Συνύπαρξη αλά Τούρκα… (0)
    Η αυτοδιοίκηση της Στερεάς Ελλάδας είχε γενικά τα ίδια χαρακτηριστικά με της Πελοποννήσου. Και εδώ υπάρχουν κοτζαμπάσηδες και επαρχιακές συνελεύσεις, αλλά ποτέ δεν έφτασε στο επίπεδο της […]
  • Το Υγειονομείο στη Λευκάδα,πίνακας του J. Cartwright, 182130 Ιουνίου 2013 Επιστολές κλεφτών και ο Νενέκος (0)
    Στα τέλη του 18ου αιώνα, παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης, δρούσαν στον ελλαδικό και τον ευρύτερο βαλκανικό χώρο πλήθος ενόπλων ομάδων, οι οποίες αποτελούνταν συνήθως από χριστιανούς […]
  • Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν τέλει μπορεί και να μην είμαστε τόσο απαραίτητοι στο σχολείο της αποικίας Ελλάδα και ότι υπάρχουν κι άλλοι που μπορούν να διδάξουν τα πολυπληθή και πολυποίκιλα διδακτικά μας αντικείμενα.7 Ιουλίου 2013 Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; (1)
    Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; Γράφει ο Τάσος Χατζηαναστασίου* Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν […]
  • Louis Dupré, Photo Pikos from Souli. Σουλιώτης21 Οκτωβρίου 2014 Αρβανίτες: Οι Δωριείς του Νέου Ελληνισμού (7)
    Αρβανίτες: Οι Δωριείς του Νέου Ελληνισμού Κείμενο: Βασίλης Ραφαηλίδης Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Έθνος (17.5.87) ΜΙΑ σειρά κειμένων για τους 'Ελληνες και την ελλη­νικότητα που […]
  • Ο Νίκος Σβορώνος έγραψε τη μελέτη του «Το ελληνικό έθνος: Γένεση και διαμόρφωση του νέου Ελληνισμού», στα μέσα της δεκαετίας του 196026 Μαρτίου 2015 Οι περιπέτειες της ελληνικής συνείδησης (0)
    Γραμμένη στα μέσα της δεκαετίας του 1960 η μελέτη του Νίκου Σβορώνου Το ελληνικό έθνος: Γένεση και διαμόρφωση του νέου Ελληνισμού παρέμεινε ανέκδοτη επί τέσσερις δεκαετίες για να εκδοθεί […]
  • Greece Expiring on the Ruins of Missolonghi by Eugène Ferdinand Victor Delacroix8 Μαΐου 2014 Η δυσκολία να είσαι Έλληνας (1)
    Στη διάρκεια της τουρκοκρατίας η Εκκλησία έκανε καλά τη δουλειά της από εκκλησιαστική άποψη. Και έκανε πολύ καλά που έκανε καλά τη δουλειά της. Αλλά είναι τερατώδες να βαφτίζουμε εθνικό […]
  • Με τη χαρακτηριστική προσωνυμία κουτσαβάκης, ή και κουτσαβάκι (το), (πληθυντικός: κουτσαβάκηδες ή κουτσαβάκια) φέρονταν στη Παλιά Αθήνα, περί το τέλος της Βασιλείας του Όθωνα και αρχές της Βασιλείας του Γεωργίου του Α΄ διάφοροι επιδεικνυόμενοι ως δήθεν παλληκαράδες, κοινώς "ψευτόμαγκες".27 Ιουνίου 2013 Πώς βγήκε η φράση «Απλώνει το ζωνάρι του για καβγά» (0)
    Πώς βγήκε η φράση «Απλώνει το ζωνάρι του για καβγά» Γράφει ο Ερανιστής Κουτσαβάκηδες ή κουτσαβάκια λέγανε τους μάγκες της παλιάς Αθήνας, την εποχή της Βασιλείας του Όθωνα (1840 […]
  • Ψηφιακές εκδόσεις από το schooltime.gr, την Ανοικτή Βιβλιοθήκη OPENBOOK, το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων, το Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, τις Εκδόσεις Σαΐτα, τη Βικιθήκη, το Project Gutenberg, καθώς και Αυτόνομες Εκδόσεις Ελλήνων Δημιουργών.13 Απριλίου 2013 90 Δωρεάν e-books για την ψηφιακή σας βιβλιοθήκη (0)
    90 Δωρεάν e-books για την ψηφιακή σας βιβλιοθήκη 90 Δωρεάν e-books για την ψηφιακή σας βιβλιοθήκη από το schooltime.gr Ενενήντα τίτλοι ψηφιακών βιβλίων για ελεύθερη on-line ανάγνωση, […]
  • Φώτης Κόντογλου: «Αρματολοί και Κλέφτες», 194826 Ιουνίου 2013 Ο νόμος των κλεφτών (0)
    Όπως έχει και η εντιμότης τους νόμο, οπού ο κλέφτης να προσκηνάγη, ό,τι πάρει να το δόση, έτσι έχομε και εμείς (οι κλέφτες) νόμο, οπού όποιον πιάσομε τα ό,τι έκαμε να πλερώση…. Όμως σας […]
  • Παλιά ταχυδρομική κάρτα με την πλατεία της Κοζάνης30 Αυγούστου 2014 Ιστορία της Κοζάνης: Επίσκοπος Βενιαμίν. Φιλική Εταιρεία. Εκστρατεία κατά του Αλή πασά (1)
    Περί τα τέλη του 1819, η Σουλτανική κυβέρνηση έλαβε γνώση των ενεργειών του Αλή πασά, ο οποίος ετοίμαζε σοβαρό κίνημα· ξύπνησε δε από τον λήθαργο, και απέσυρε την εμπιστοσύνη που είχε […]
  • Παλιά φωτογραφία της Κοζάνης3 Σεπτεμβρίου 2014 Ιστορία της Κοζάνης: Εκστρατεία Αμπαλαμπούτ πασά (1)
    Ύστερα απ' την έκρηξη της ελληνικής επανάστασης στη Χαλκιδική και την κατάσβεσή της, ο αιμοχαρής Διαρβεκήρ βαλεσή Αβδούλ – Αμπούτ ή Αμπαλαμπούτ πασάς, οδηγώντας 25 χιλιάδες στράτευμα […]
  • Στο αρχείο υπάρχουν φωτογραφίες της δεκαετίας του 1920-1930 απο τα χωριά Βωβούσα, Δίστρατο, Κεφαλόβρυσο, Λάιστα Ζαγορίου, Λαχανόκαστρο, Μαλακάσι, Μέτσοβο, Σαμαρίνα, Σμίξη, Φούρκα και τη Βέροια.5 Απριλίου 2014 Φωτογραφικό αρχείο της Margaret Hasluck (0)
    Φωτογραφικό αρχείο της Margaret Hasluck H Margaret Masson Hardie Hasluck, (1885 - 1948), ήταν σκωτσέζα γεωγράφος, γλωσσολόγος, αρχαιολόγος και μελετητής. Αποφοίτησε από το […]
  • Θεόδωρος Βρυζάκης, Έξοδος Μεσολογγίου25 Μαρτίου 2014 Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία! (0)
    Όσοι το χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αισθάνονται, ζυγόν δουλείας, ας έχωσι· θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία. 5β΄. Αυτή (και ο μύθος κρύπτει νουν αληθείας) επτέρωσε τον […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.