9 Ιουλίου 2018 at 13:51

Το ποδόσφαιρο. Πώς φτάσαμε στο σημερινό άθλημα.

από

Το ποδόσφαιρο. Πώς φτάσαμε στο σημερινό άθλημα.

Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης

Το ποδόσφαιρο, έτσι όπως παίζεται σήμερα, είναι εφεύρεση των Άγγλων. Πώς όμως έφτασε το άθλημα αυτό στο Βρετανικό νησί; Μάλλον το παιχνίδι αυτό το έφεραν οι Ρωμαίοι μετά την κατάκτηση της χώρας το 43 μ.Χ. Το παιχνίδι, που έπαιζαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες, το έλεγαν harpastum και παιζόταν με μια μικρή μπάλα σε ένα ορθογώνιο γήπεδο που είχε μια μεσαία γραμμή και δύο τελικές. Σκοπός του παιχνιδιού ήταν να περάσεις την μπάλα από τη γραμμή του αντιπάλου περνώντας την από παίκτη σε παίκτη. Τα μαρκαρίσματα ήταν δυνατά και υπήρχαν θέσεις αμυντικών, επιθετικών και ενός παίκτη στο κέντρο, οργανωτή του παιχνιδιού, που λεγόταν medicurrens.

Bray Ken, Τα μαθηματικά του ποδοσφαίρου, εκδόσεις Τραυλός, Αθήνα 2007.
Bray Ken, Τα μαθηματικά του ποδοσφαίρου, εκδόσεις Τραυλός, Αθήνα 2007.

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι το ποδόσφαιρο έχει πιο παλιές ρίζες. Το 1929 ο Γ. Μπραντς Τζόνσον το αποκάλεσε ”κατάλοιπο της Μαγείας”, γιατί θεωρούσε ότι είναι κατάλοιπο μιας λαϊκής τελετουργίας λατρείας του θεού Ήλιου, που γινόταν για να τον ευχαριστήσουν για μια καλή συγκομιδή. Στη Σκοτία έπαιζαν μια πρωτόγονη μορφή του σημερινού ποδοσφαίρου. Η μία ομάδα πετύχαινε γκολ αν κατάφερνε να “θάψει” την μπάλα σε συγκεκριμένο σημείο, ενώ ο αντίπαλος αν κατάφερνε να την “πνίξει” βουτώντας την στο ποτάμι.

Αυτό το παιχνίδι προσπάθησαν να μιμηθούν οι Άγγλοι παίζοντάς το την περίοδο της Τυροφάγου. Ίσως γιατί έτσι ο κόσμος θα ξέδινε πριν ξεκινήσει η δύσκολη περίοδος της νηστείας της Σαρακοστής. Στην αρχή οι διαιτητές δεν ήταν απαραίτητοι. Η μπάλα που χρησιμοποιούνταν ήταν δερμάτινη, αλλά παραγεμισμένη, για να μπορεί να επιπλέει.

Η ομάδα Ρόγιαλ Εντζινίρς η οποία ήταν φιναλίστ στο πρώτο τελικό του κυπέλλου Αγγλίας το 1872
Η ομάδα Ρόγιαλ Εντζινίρς η οποία ήταν φιναλίστ στο πρώτο τελικό του κυπέλλου Αγγλίας το 1872

Στο συγκεκριμένο άθλημα μπορούσε να πάρει μέρος κάθε κάτοικος ενορίας, περιφέρειας, χωριού, γειτονιάς. Ο αγώνας διεξαγόταν σε μια τεράστια έκταση, που μπορούσε να περιλαμβάνει και το ποτάμι του χωριού, για παράδειγμα. Τα τέρματα οριοθετούνταν απλά από μια πόρτα ή ένα δέντρο ή κάποιες πέτρες. Ο αγώνας διαρκούσε μέχρι και 8 ώρες και φανταστείτε ένα τσούρμο από εκατοντάδες ανθρώπους να κυνηγούν την μπάλα σπρώχνοντας ή κλωτσώντας ή ακόμη και χρησιμοποιώντας τα χέρια τους για να γίνουν κάτοχοι της μπάλας και να πετύχουν γκολ. Ήταν άθλημα ιδιαίτερα δημοφιλές στις τάξεις των εργατών και των υπηρετών. Ήταν όμως φοβερά βίαιο, μέχρι και νεκροί έχουν καταγραφεί, με αποτέλεσμα να αρχίσουν οι απαγορεύσεις και το ποδόσφαιρο κινδύνευσε άμεσα εξαφανιστεί.

Μαρμάρινη εικόνα στην οποία απεικονίζεται ένας αρχαίος Έλληνας να ισορροπεί μία μπάλα με το πόδι του. Έκθεμα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.
Μαρμάρινη εικόνα στην οποία απεικονίζεται ένας αρχαίος Έλληνας να ισορροπεί μία μπάλα με το πόδι του. Έκθεμα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Τότε ήταν που ήρθε η αναπάντεχη βοήθεια από τα παιδιά (αγόρια) των πλούσιων οικογενειών της Αγγλίας, που πήγαιναν σε ιδιωτικά σχολεία. Τα παιδιά της αριστοκρατικής και της αστικής τάξης, επειδή ήθελαν στον ελεύθερο χρόνο τους να παίζουν ένα παιχνίδι στο σχολείο τους, επινόησαν μια νέα μορφή ποδοσφαίρου, διαφοροποιημένο από το πρωτόγονο άθλημα που παιζόταν στον Μεσαίωνα. Τώρα περιόρισαν τον χώρο του παιχνιδιού, γιατί έπαιζαν στον μικρό χώρο του σχολείου τους, έβαλαν τερματοφύλακα, το λεγόμενο τσιράκι και περιόρισαν τον αριθμό των παικτών των αντίπαλων ομάδων. Όμως παρέμενε το ζήτημα ότι κάθε σχολείο έπαιζε με δικούς του κανόνες.

Για αυτό το 1863 έγιναν 6 συναντήσεις για τον καθορισμό ενιαίων κανόνων ποδοσφαίρου. Η πρώτη συνάντηση έγινε στις 26 Οκτωβρίου στο Λονδίνο, στην ταβέρνα των Ελευθεροτεκτόνων! Εκεί είχαμε διάσπαση. Η φατρία που υποστήριζε τις κλωτσιές στα πόδια και τη χρήση των χεριών αποχώρησε και έφτιαξε την Ομοσπονδία Ράγκμπι. Οι υπόλοιποι ίδρυσαν την Αγγλική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία, η οποία καθόρισε τους πρώτους 14 κανόνες του ποδοσφαίρου. Μεταξύ άλλων απαγορευόταν η χρήση των χεριών, οι κλωτσιές στα πόδια, καθορίστηκαν οι διαστάσεις των γηπέδων και των τερμάτων και καθιερώθηκε το οφσάιντ. Σύμφωνα με τον κανόνα, στην πρώτη του μορφή, σε θέση οφσάιντ ήταν ο παίκτης που βρισκόταν πιο κοντά στη γραμμή του τέρματος του αντιπάλου από ότι η μπάλα. Όμως πολύ γρήγορα, μόλις το 1867, άλλαξε ο κανονισμός και ένας παίκτης, για να μην είναι οφσάιντ, έπρεπε να καλύπτεται από τουλάχιστον 3 αμυντικούς, μαζί με τον τερματοφύλακα. Αργότερα, το 1925, το όριο έγινε 2 αντίπαλοι, μαζί με τον τερματοφύλακα.

Παραδοσιακοί ποδοσφαιριστές. Καθεδρικός ναός του Γκλάουσεστερ, γύρω στο 1340. Traditional footballers around 1340.
Παραδοσιακοί ποδοσφαιριστές. Καθεδρικός ναός του Γκλάουσεστερ, γύρω στο 1340. Traditional footballers around 1340.

Το 1873 άρχισε να τιμωρείται με ελεύθερο χτύπημα, δηλαδή φάουλ, το πιάσιμο της μπάλας με τα χέρια όπως και άλλες παραβάσεις. Στην αρχή οι ομάδες έπαιζαν με 4 αμυντικούς, μαζί με τον τερματοφύλακα, και με 7 επιθετικούς. Καθώς περνούσαν τα χρόνια το σύστημα παιχνιδιού των ομάδων βελτιώθηκε μειώνοντας τον αριθμό των επιθετικών και ενισχύοντας το κέντρο. Σταδιακά εγκαταλείφθηκε το σύστημα με τις συνεχείς ντρίπλες και άρχισε το παιχνίδι να γίνεται πιο ομαδικό με πολλές πάσες και εκμετάλλευση του κενού χώρου.

Αγωνιστικό σύστημα ομάδας ποδοσφαίρου, στις αρχές της δεκαετίας του 1870. Soccer Team Racing System, in the early 1870s.
Αγωνιστικό σύστημα ομάδας ποδοσφαίρου, στις αρχές της δεκαετίας του 1870. Soccer Team Racing System, in the early 1870s.

Η μπάλα που θα χρησιμοποιηθεί σε κάθε αγώνα ήταν ένα σημαντικό πρόβλημα. Για παράδειγμα στον τελικό του Παγκοσμίου κυπέλλου του 1930 μεταξύ Αργεντινής και Ουρουγουάης δεν μπορούσαν να αποφασίσουν με ποια μπάλα θα έπαιζαν τον αγώνα. Τελικά αποφασίστηκε στο πρώτο ημίχρονο να παίξουν με την μπάλα της Αργεντινής, με αποτέλεσμα να προηγηθεί με 2-1 και στο 2ο ημίχρονο με την μπάλα της Ουρουγουάης, η οποία κέρδισε με 4-2 και πήρε το τρόπαιο! Τελικά, για να αποφεύγονται οι διαμάχες, ορίστηκε από τη δεκαετία του 1960 η μπάλα του αγώνα από τον διαιτητή. Η μπάλα έχει τελειοποιηθεί τα τελευταία χρόνια με τη προσθήκη εσωτερικά της φόδρας, ανάμεσα στη σαμπρέλα και το εξωτερικό περίβλημα και άλλαξε έτσι η αίσθηση, όταν την ακουμπάς και η “συμπεριφορά” της, όταν την κλωτσάς.

Κεντρικοί αμυντικοί που εκμεταλλεύονται τον κανόνα του οφσάιντ των «τριών αμυντικών». Ο κανόνας τροποποιήθηκε σε δύο αμυντικούς το 1925.
Κεντρικοί αμυντικοί που εκμεταλλεύονται τον κανόνα του οφσάιντ των «τριών αμυντικών». Ο κανόνας τροποποιήθηκε σε δύο αμυντικούς το 1925.

Το 1904 ιδρύθηκε η Παγκόσμια Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (FIFA) από το Βέλγιο, την Ολλανδία, τη Γαλλία, τη Δανία, την Ισπανία, τη Σουηδία και την Ελβετία. Πριν την κίνηση, αυτή αντιπροσωπεία των χωρών αυτών πρότειναν στην Αγγλία να αναλάβει ηγετικό ρόλο στη νέα Ομοσπονδία. Οι Εγγλέζοι όμως, που είχαν ήδη από το 1863 τη δική τους Ομοσπονδία, έβλεπαν με κακό μάτι την κίνηση αυτή και δε δέχτηκαν να συμμετάσχουν. Τελικά τον επόμενο χρόνο προσχώρησαν στη FIFA, αλλά το 1919 αποχώρησαν μέχρι το 1946. Αυτή η αποξένωση από το παγκόσμιο ποδόσφαιρο είχε ως συνέπεια οι Άγγλοι να μην παρακολουθήσουν την εξέλιξη του αθλήματος και να μείνουν πίσω για τις επόμενες δεκαετίες.

Το 4-2-4 της Βραζιλίας. Τελικός παγκοσμίου κυπέλλου εναντίον της Σουηδίας, 1958.
Το 4-2-4 της Βραζιλίας. Τελικός παγκοσμίου κυπέλλου εναντίον της Σουηδίας, 1958.

Αυτή ήταν με λίγα λόγια η εξέλιξη του ποδοσφαίρου και η μετατροπή του πρωτόγονου βικτωριανού αθλήματος στο δημοφιλέστερο ομαδικό άθλημα της εποχής μας.

Βιβλιογραφία και πηγές

Bray Ken, Τα μαθηματικά του ποδοσφαίρου, εκδόσεις Τραυλός, Αθήνα 2007.

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%BF%CE%B4%CF%8C%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%BF

(Εμφανιστηκε 247 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

  • Το Παγκόσμιο Κύπελλο –το μεγαλύτερο θέαμα στον κόσμο– λαμβάνει χώρα εν μέσω μιας αδυσώπητης, κατασκευασμένης στη Δύση (ή και σε μερικές ακόμη χώρες-δορυφόρους της), εκστρατείας προπαγάνδας ενάντια στην Κίνα και τη Ρωσία, η οποία προσλαμβάνει διαστάσεις ακραίας υστερίας.7 Ιουλίου 2014 Η γεωπολιτική του Παγκοσμίου Κυπέλλου (0)
    Μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες του Μουντιάλ, μέχρι στιγμής, υπήρξε αυτή της εθνικής ομάδας της Γερμανίας να παρακολουθεί τους χορούς των Ινδιάνων Παταχό, μερικές εκατοντάδες μέτρα […]
  • Εβραίοι της Θεσσαλονίκης8 Δεκεμβρίου 2013 Ο εμπρησμός του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ της Θεσσαλονίκης (1)
    Ο εμπρησμός του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ της Θεσσαλονίκης Όταν η ιστορία αποσιωπάται. Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης Ένα γεγονός που συγκλόνισε την κοινωνία της Θεσσαλονίκης και […]
  • Εκδρομή του σχολείου της Alliance Israelite Universelle στη λίμνη Ιωννίνων, αρχές του 20ου αιώνα16 Σεπτεμβρίου 2014 Ο άγνωστος Γιωσέφ Ελιγιά (0)
    Η εβραϊκή κοινότητα των Ιωαννίνων άκμασε στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν η πόλη βρισκόταν υπό την εξουσία του Αλή Πασά (1788-1822). Πολλά μέλη της κοινότητας εργάστηκαν στον διοικητικό […]
  • Σε ό,τι αφορά την ιδιωτική εκπαίδευση, απλοποιούνται οι διαδικασίας έναρξης λειτουργίας ιδιωτικού εκπαιδευτηρίου με απλή αναγγελία έναρξης επαγγέλματος. Επιπρόσθετα φροντιστήρια θα μπορούν να λειτουργήσουν και ιδιωτικά σχολεία μέσα στις κτιριακές εγκαταστάσεις των σχολείων τους, καθώς αίρονται οι σχετικοί περιορισμοί.20 Μαρτίου 2013 Η δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση στο νέο μνημόνιο (0)
    Η δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση στο νέο μνημόνιο Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης Σήμερα είχα μια συζήτηση με έναν ηλικιωμένο, οποίος που είπε ότι, όταν ήταν μαθητής, το 1948, ήταν υποχρέωση […]
  • Ο Φ. Κάστρο με τον Τσε Γκεβάρα πριν διαφωνήσουν9 Μαρτίου 2015 Η κουβανική Επανάσταση (0)
    Η Κούβα υπήρξε αποικία των Ισπανών, αλλά το 1898 οι ΗΠΑ έδιωξαν τον ισπανικό στρατό από το νησί και το μετέτρεψαν σε χώρα υποτελή. Συγκεκριμένα δεν μπορούσε κανένας πρόεδρός της να συνάψει […]
  • Τσιγγανάκια17 Νοεμβρίου 2013 Οι Τσιγγάνοι (1)
    Οι Τσιγγάνοι θα απλωθούν από την Κωνσταντινούπολη στη Θράκη και σε όλη την ελληνική χερσόνησο. Σε κείμενο του 1415 οι Τσιγγάνοι περιλαμβάνονται ως ξεχωριστή εθνότητα με δική τους γλώσσα, […]
  • Φυλλάδια από το δημοψήφισμα του 1974 όπως εκτίθενται στη Βουλή3 Ιουλίου 2015 Τα δημοψηφίσματα στην Ελλάδα (0)
    Στην Ελλάδα το δημοψήφισμα θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά στο Σύνταγμα του 1927 (άρθρο 125 παρ. 2) και αφορά το συνταγματικό δημοψήφισμα. Στο ισχύον Σύνταγμα του 1975 ρυθμίζεται στο άρθρο 44 […]
  • Cicero Denounces Catiline, fresco by Cesare Maccari, 1882–886 Αυγούστου 2013 Ο Τορκουάτος, οι αρετές και η ευτυχισμένη ζωή (0)
    «Συνεπώς δεν θα ήταν σωστό να πούμε πως η Δικαιοσύνη είναι επιθυμητή αυτή καθ' αυτή. Είναι επιθυμητή επειδή σε μεγάλο βαθμό παράγει ικανοποίηση. Το να σ' έχουν σε υπόληψη και να σε […]
  • Ανέμη - Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών6 Ιουλίου 2013 Ανέμη – Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών (0)
    Η Ανέμη προσφέρει στον χρήστη του διαδικτύου μια πλούσια συλλογή βιβλιογραφικών πληροφοριών, ψηφιοποιημένων βιβλίων και άρθρων με έμφαση στο Νεοελληνικό πολιτισμό. 2.000.000 […]
  • Υποσιτίζεται το 27% των μαθητών στις πιο πληγείσες από την κρίση περιοχές της Ελλάδας17 Οκτωβρίου 2013 Υποσιτίζεται το 27% των μαθητών στις πιο πληγείσες από την κρίση περιοχές της Ελλάδας (0)
    Υποσιτίζεται το 27% των μαθητών στις πιο πληγείσες από την κρίση περιοχές της Ελλάδας Παγκόσμια ημέρα Διατροφής σήμερα, και η φετινή επέτειος βρίσκει την Ελλάδα με προβλήματα που […]
  • 4 Απριλίου 2016 «Ακατάληπτον Εστί» το δράμα της Συρίας… (0)
    Οι Σύριοι πάντα είχαν ενσωματωμένες στον Πολιτισμό και στις παραδόσεις τους την προσφορά και την βοήθεια στους κάθε προέλευσης κατατρεγμένους. Δεν θα πρέπει να περάσει απαρατήρητο το […]
  • 13 Νοεμβρίου 2014 Η έκθεση ‘Εικαστική Πορεία προς τις Πρέσπες 2007 – 2014’ (0)
    Στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνη στη Μονή Λαζαριστών, από τις 10 Οκτωβρίου 2014 έως τις 10 Ιανουαρίου 2015 (εγκαίνια: Παρασκευή 10 Οκτωβρίου στις 19:00. Μέρες και ώρες λειτουργίας: […]
  • 29 Νοεμβρίου 2014 Επτά + ένα μη Αντιπροσωπευτικά ποιήματα της Μαρίνας Χατζηκυριάκου (2)
    Επτά + ένα μη Αντιπροσωπευτικά ποιήματα της Μαρίνας Χατζηκυριάκου
  • Αρχαιομάθεια13 Μαΐου 2018 Τεστ: Αρχαιομάθεια VI (0)
    Οι σωστοί ορισμοί των λέξεων δίνονται με βάση το: LIDDELL & SCOTT, Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος 2007). Για να δείτε τα στατιστικά […]
  • 30 Ιανουαρίου 2015 Αλέξης Τσίπρας, ένας ηγέτης με γνώσεις και ήθος (0)
    Συνάντησα πριν από επτά και πλέον χρόνια και ύστερα από πρόσκληση κοινού φίλου μας, το σημερινό πρωθυπουργό μας Αλέξη Τσίπρα. Βρεθήκαμε στην οδό Διονυσίου Αρεοπαγίτου στην Αθήνα τις […]
  • 7 Σεπτεμβρίου 2015 Η εγκληματική όψη του νεοφιλελευθερισμού (1)
    Με δυο λόγια, οι δήθεν υποστηρικτές της ελεύθερης αγοράς αγωνίζονται να διεισδύσουν στους κρατικούς πόρους μεταφέροντας τα έξοδα στο κράτος και τα έσοδα σ’ αυτούς. Το τέχνασμα αυτό […]
  • Οι γονείς ως εταίροι του σχολείου ευνοούν και προάγουν την εκπαιδευτική διαδικασία5 Σεπτεμβρίου 2014 Εμπλοκή γονέων στην εκπαιδευτική διαδικασία (2)
    Εμπλοκή γονέων στην εκπαιδευτική διαδικασία Γράφει η Έφη Γεωργοπούλου Η ενεργός ανάμειξη των γονέων στην οργάνωση του σχολείου και η συμμετοχή τους σε διαφόρου τύπου σχολικές […]
  • Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας των H.G. Liddell & R. Scott17 Φεβρουαρίου 2015 Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας των H.G. Liddell & R. Scott (1)
    Ψηφιακή έκδοση σε βάση δεδομένων του Ενδιάμεσου Λεξικού της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας (An Intermediate Greek-English Lexicon, 1889) τωνHenry George Liddell & Robert […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.