8 Μαρτίου 2018 at 20:54

Φως στα μυστικά του εγκεφάλου

από

Φως στα μυστικά του εγκεφάλου

Πώς μαθαίνουμε; Πώς θυμόμαστε ό,τι μάθαμε; Πώς κινούμε τα χέρια και τα πόδια μας; Οι προσπάθειες να δοθούν απαντήσεις στα καίρια ερωτήματα της λειτουργίας του πολυπλοκότερου οργάνου εντείνονται και είναι αξιοθαύμαστες.

Γράφει η Σουφλέρη Ιωάννα Α.

Από τα λεπτομερή σκίτσα των νευρικών κυττάρων που παρατηρούσε στο μικροσκόπιο ο εμβληματικός ισπανός παθολογοανατόμος Ραμόν ι Καχάλ (Ramon y Cahal, 1852-1934 ) μέχρι τις εικόνες που λαμβάνονται με τις σύγχρονες απεικονιστικές τεχνικές και την εφαρμογή εξελιγμένων τεχνικών μοριακής βιολογίας, οι επιστήμονες συνεχίζουν να αναζητούν τα μυστικά της δομής και της λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου. Σταχυολογήσαμε σήμερα μερικά από τα πλέον πρόσφατα (όλα μέσα στο 2018) που αποδεικνύουν πόσο δρόμο έχουμε διανύσει, αλλά ταυτόχρονα και πόσα ακόμη έχουμε να μάθουμε για το πολυπλοκότερο όργανο που δημιούργησε η εξέλιξη.

Πώς μαθαίνουμε; Πώς θυμόμαστε ό,τι μάθαμε; Πώς κινούμε τα χέρια και τα πόδια μας; Οι προσπάθειες να δοθούν απαντήσεις στα καίρια ερωτήματα της λειτουργίας του πολυπλοκότερου οργάνου εντείνονται και είναι αξιοθαύμαστες.
Πώς μαθαίνουμε; Πώς θυμόμαστε ό,τι μάθαμε; Πώς κινούμε τα χέρια και τα πόδια μας; Οι προσπάθειες να δοθούν απαντήσεις στα καίρια ερωτήματα της λειτουργίας του πολυπλοκότερου οργάνου εντείνονται και είναι αξιοθαύμαστες.

Ζωτικές αναδιπλώσεις

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς επιστήμονας για να γνωρίζει ότι ο εγκέφαλός μας έχει όψη που παραπέμπει σε καρύδι: διαθέτει δύο ημισφαίρια και η επιφάνειά του δεν είναι λεία, αλλά αυλακώνεται από μικρές χαράδρες οι οποίες δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της εμβρυογένεσης. Το πόση σημασία έχουν οι αυλακώσεις του εγκεφάλου στη λειτουργικότητά του αποδεικνύεται από το γεγονός ότι τα μωρά που γεννιούνται χωρίς αυτές πάσχουν από βαριές αναπτυξιακές βλάβες και έχουν περιορισμένο χρόνο ζωής. Υπάρχει μάλιστα και ονομασία αυτής της γενετικής ασθένειας που εμφανίζεται με συχνότητα μία φορά ανά τριάντα χιλιάδες γεννήσεις, ονομάζεται «σύνδρομο του λείου εγκεφάλου».

Το γονίδιο στου οποίου τις μεταλλάξεις οφείλεται το σύνδρομο του λείου εγκεφάλου ονομάζεται LIS1 και εντοπίστηκε από ισραηλινούς ερευνητές του Ινστιτούτου Weizman το 1993. Από τότε, η ερευνητική ομάδα του καθηγητή Orly Reiner που το ανακάλυψε μελετά (μεταξύ άλλων) τη δράση του γονιδίου αυτού. Από τη δουλειά τους γνωρίζουμε σήμερα ότι το γονίδιο εμπλέκεται στη μετανάστευση των νευρικών κυττάρων κατά τη διάρκεια της εμβρυογένεσης, αλλά και στη ρύθμιση του κυτταροσκελετού (ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη διατήρηση, αλλά και τις μεταβολές του σχήματος των κυττάρων).

Πώς όμως σχηματίζονται οι αύλακες του εγκεφάλου; Και πώς συμβάλλει σε αυτή τη διαδικασία το γονίδιο LIS1; Προκειμένου να απαντήσουν σε αυτά τα ερωτήματα, οι ισραηλινοί ερευνητές κατέφυγαν σε μια πολύ πρωτοποριακή τεχνική η οποία ονομάζεται brain on a chip (εγκέφαλος σε ένα τσιπάκι). Η τεχνική αυτή συνίσταται στην καλλιέργεια βλαστικών κυττάρων υπό συνθήκες τέτοιες που να δημιουργούνται δομές που προσομοιάζουν στον ανθρώπινο εγκέφαλο και έχει πρωτοαναπτυχθεί από ιάπωνες και αυστριακούς ερευνητές. Βελτιστοποιώντας την τεχνική αυτή, οι ισραηλινοί επιστήμονες μπόρεσαν να δημιουργήσουν εγκεφαλικό ιστό ο οποίος θύμιζε λιγάκι τις γνωστές μας αραβικές πίτες, με δύο λεπτά κυτταρικά στρώματα πάνω και κάτω και ένα κενό στη μέση. Η λεπτότητα της κατασκευής ήταν καθοριστικής σημασίας για τον πειραματισμό τους καθώς επέτρεπε την παρατήρηση της ανάπτυξης του ιστού σε πραγματικό χρόνο, αλλά και τη μέτρηση των φυσικών ιδιοτήτων μεμονωμένων κυττάρων. Ετσι διαπιστώθηκε ότι ο ιστός άρχισε από τη δεύτερη εβδομάδα της καλλιέργειας να αναπτύσσει αύλακες, οι οποίες στη συνέχεια βάθαιναν. Οπως εξηγούν οι ισραηλινοί επιστήμονες στο άρθρο τους, που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Nature Physics», οι αύλακες είναι προϊόντα μηχανικής πίεσης η οποία ασκείται αφενός από τις συσπάσεις του κυτταροσκελετού των εσωτερικών κυττάρων (και εδώ εμπλέκεται το γονίδιο LIS1) και αφετέρου από την αύξηση των πυρήνων των εξωτερικών κυττάρων της «πίτας». Με άλλα λόγια, οι αυλακώσεις δημιουργούνται επειδή το εξωτερικό της πίτας εκτείνεται με μεγαλύτερη ταχύτητα από το εσωτερικό της.

Η σύγκριση των ιστών που δημιουργούνται από υγιή βλαστικά κύτταρα και βλαστικά κύτταρα που φέρουν μεταλλαγμένο LIS1 έπεισε τους ερευνητές ότι η μηχανική πίεση που ασκείται στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο και η οποία επιτυγχάνεται μέσω του ελέγχου του κυτταροσκελετού συγκεκριμένων κυττάρων εξασφαλίζει τη δημιουργία των αυλακώσεων που είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργικότητά του. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η βελτιωμένη τεχνική τους για δημιουργία εγκεφαλικού ιστού στο εργαστήριο θα τους επιτρέψει να διερευνήσουν αντίστοιχες παραμέτρους που σχετίζονται με την επιληψία, τη μικροεγκεφαλία και τη σχιζοφρένεια.

Εγώ τα λέω, εσύ τα ακούς;

Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η ανάπτυξη της γλωσσικής επικοινωνίας υπήρξε το εφαλτήριο της ανθρώπινης κυριαρχίας πάνω στον πλανήτη Γη. Είναι άλλο να μπαίνεις στη σπηλιά και να λες «μια αγέλη λύκων φάνηκε στην κορυφή του λόφου» και άλλο να προσπαθείς να επικοινωνήσεις την ίδια πληροφορία με νοήματα και κραυγές. Οι ειδικοί λένε ότι σε μια καθημερινή συζήτηση ένας άνθρωπος αρθρώνει περί τις 120-200 λέξεις το λεπτό, πράγμα που αυτομάτως σημαίνει ότι ένας ακροατής είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται στον ίδιο χρόνο το νόημα αυτών των λέξεων. Και αν σε αυτό προσθέσουμε το γεγονός ότι πολλές φορές η ίδια λέξη έχει διαφορετικό νόημα, γίνεται φανερό το πόσο αξιοθαύμαστο «εργαλείο» είναι ο ανθρώπινος εγκέφαλος!

Αλλά πώς φέρει εις πέρας ο εγκέφαλός μας αυτό το αξιοθαύμαστο έργο; Στην προσπάθειά τους να απαντήσουν στο ερώτημα αυτό ερευνητές από το Κολέγιο Trinity του Δουβλίνου κατέφυγαν αρχικά στην τεχνητή ευφυΐα, στην εκπαίδευση δηλαδή μηχανών να μαθαίνουν. Σε αντίθεση με τα ανθρώπινα μωρά που γεννιούνται εφοδιασμένα να μιλήσουν, οι μηχανές δεν έχουν την ικανότητα κατανόησης γλώσσας. Απαιτείται λοιπόν άλλου είδους εκπαίδευση, η οποία, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, περιλαμβάνει ένα στάδιο συσχέτισης της κάθε λέξης με αυτές που προηγήθηκαν.

Εφοδιασμένοι με αυτό το εύρημα, οι επιστήμονες εφήρμοσαν σε εθελοντές μια τεχνική που ονομάζεται ηλεκτροεγκεφαλογραφία και η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση της ενεργότητας του εγκεφάλου σε πραγματικό χρόνο. Διαπίστωσαν ότι υπάρχει μια περιοχή του εγκεφάλου η οποία ενεργοποιείται όταν μια λέξη ταιριάζει σε αυτές που προηγήθηκαν. Επιπροσθέτως, η εν λόγω περιοχή παραμένει «σβηστή» τόσο όταν δεν ακούει κανείς τη λέξη όσο και όταν δεν την αντιλαμβάνεται (όπως διαπιστώθηκε όταν στα ηχητικά αρχεία που άκουγαν οι εθελοντές παρεμβαλλόταν θόρυβος ή αυτά παίζονταν με αντίστροφη φορά και δεν παρήγαν νόημα).

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι οποίοι δημοσίευσαν την εργασία τους στην επιθεώρηση «Current Biology», ο εντοπισμός της περιοχής αυτής θα μπορούσε να αποβεί πολύ χρήσιμος σε πολλά πεδία, από την εκτίμηση της γνωστικής ανάπτυξης των παιδιών μέχρι την ικανότητα κατανόησης των οδηγιών σε άτομα με θέσεις ευθύνης (όπως παραδείγματος χάριν, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και οι πιλότοι), αλλά και για την εκτίμηση της νοητικής κατάστασης των ηλικιωμένων.

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς επιστήμονας για να γνωρίζει ότι ο εγκέφαλός μας έχει όψη που παραπέμπει σε καρύδι: διαθέτει δύο ημισφαίρια και η επιφάνειά του δεν είναι λεία, αλλά αυλακώνεται από μικρές χαράδρες οι οποίες δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της εμβρυογένεσης.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς επιστήμονας για να γνωρίζει ότι ο εγκέφαλός μας έχει όψη που παραπέμπει σε καρύδι: διαθέτει δύο ημισφαίρια και η επιφάνειά του δεν είναι λεία, αλλά αυλακώνεται από μικρές χαράδρες οι οποίες δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της εμβρυογένεσης.

Μαθαίνουμε γερνώντας

Μια αγγλική παροιμία λέει πως δεν μπορείς να διδάξεις νέα κόλπα σε ένα γέρικο σκυλί. Εμείς όμως ξέρουμε ότι είμαστε σε θέση να μάθουμε νέα πράγματα ακόμη και σε μεγαλύτερες ηλικίες (έστω και αν η ταχύτητα με την οποία μαθαίνουμε δεν είναι αυτή του νεότερου εαυτού μας). Γνωρίζουμε επίσης ότι ακόμη και αν δεν εξασκήσουμε κάτι που κάναμε συχνά στο παρελθόν, όπως παραδείγματος χάριν την ποδηλασία ή το παίξιμο ενός οργάνου, αν ξαναπροσπαθήσουμε ύστερα από χρόνια, γρήγορα θα το ξαναθυμηθούμε. Το πού οφείλουμε αυτές τις ικανότητές μας ανακάλυψαν πρόσφατα και μάλιστα κατά λάθος αμερικανοί ερευνητές του Ινστιτούτου Gladstone στην Καλιφόρνια.

Οι αμερικανοί επιστήμονες ήθελαν να διερευνήσουν αν το αίτιο κινητικών διαταραχών όπως το σύνδρομο Τουρέτ οφειλόταν στη δράση των βασικών γαγγλίων, μιας ομάδας διασυνδεδεμένων νευρώνων οι οποίοι σχετίζονται όχι μόνο με την κίνηση αλλά και με τη λήψη αποφάσεων και την επιλογή δράσεων. Μόλις το 1% από αυτούς τους νευρώνες έχει αυξημένη ταχύτητα μετάδοσης του ηλεκτρικού σήματος και οι αμερικανοί επιστήμονες θεωρούσαν ότι ήταν οι ύποπτοι για τα κινητικά σύνδρομα. Επειτα από διετή πειραματισμό που τους έπεισε ότι άδικα υποπτεύονταν αυτό το μικρό ποσοστό διασυνδεδεμένων νευρώνων, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι αυτοί σχετίζονταν περισσότερο με τη μάθηση (και πιθανόν με ψυχιατρικά νοσήματα) παρά με την κίνηση.

Με άρθρο τους στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «Cell», οι ερευνητές κατέδειξαν ότι τα κύτταρα αυτά ελέγχουν την πλαστικότητα του εγκεφάλου. Έτσι εξασφαλίζουν ότι και μπορούμε να μάθουμε νέα πράγματα, αλλά και να μην ξεχάσουμε τα παλιά.

Άλλο χέρια, άλλο πόδια

Μπορεί να είναι γνωστά με τον συλλογικό όρο «άκρα», αλλά τα χέρια και τα πόδια μας έχουν σχεδιαστεί εξελικτικά για διαφορετικού τύπου λειτουργίες. Ετσι, ενώ τα πόδια κάνουν κυρίως επαναλαμβανόμενες κινήσεις (όπως το περπάτημα και το τρέξιμο) που εξασφαλίζουν τη μετακίνησή μας στον χώρο, τα χέρια διαθέτουν αφενός μεγαλύτερο εύρος κινήσεων και αφετέρου πολύ περισσότερο εξειδικευμένων κινήσεων, όπως παραδείγματος χάριν το πέρασμα μια κλωστής από μια βελόνα, το κράτημα του μολυβιού και το γράψιμο, το παίξιμο ενός μουσικού οργάνου. Με δεδομένο ότι η κίνηση τόσο των χεριών όσο και των ποδιών ελέγχεται από τη σπονδυλική στήλη, το καίριο ερώτημα του πώς ο εγκέφαλος «ξεχωρίζει» τα χέρια από τα πόδια προκειμένου να δώσει τις κατάλληλες εντολές ζητούσε επιμόνως απάντηση. Με άλλα λόγια, αν η σπονδυλική στήλη είναι μια ομοιογενής κολόνα νευρικών κυττάρων, πώς επιτυγχάνεται η διαφοροποίηση των εντολών που δίνονται από την αυχενική μοίρα (η οποία ελέγχει την κίνηση των χεριών) από εκείνες που δίνονται από την οσφυϊκή (η οποία ελέγχει την κίνηση των ποδιών).

Την ομοιογένεια (ή μη) των νευρικών κυττάρων της σπονδυλικής στήλης αποφάσισαν να ελέγξουν αμερικανοί ερευνητές του ινστιτούτου Salk στην Καλιφόρνια. Βασισμένοι σε πρότερα ευρήματα σχετικά με τα κύτταρα που εμπλέκονται στην κίνηση, οι επιστήμονες εστίασαν σε μια υποομάδα νευρικών κυττάρων τα οποία ονομάζονται V2a και τα οποία εκφράζουν μεταξύ άλλων και το γονίδιο CHX10. Αξιοποιώντας μια σειρά από μοριακές τεχνικές οι οποίες επιτρέπουν μετρήσεις και σε επίπεδο μεμονωμένων κυττάρων, οι αμερικανοί επιστήμονες διαπίστωσαν τα εξής: πρώτον, τα επίπεδα έκφρασης του γονιδίου CHX10 ήταν αυξημένα στα V2a κύτταρα της οσφυϊκής μοίρας σε σχέση με τα αντίστοιχα της αυχενικής, όπου μάλιστα τα μισά κύτταρα δεν εξέφραζαν καθόλου το εν λόγω γονίδιο. Δεύτερον, τα V2a κύτταρα της οσφυϊκής μοίρας συνδέονταν στενά με άλλους κινητικούς νευρώνες, και μεταξύ τους, αλλά όχι απευθείας με τον εγκέφαλο. Αντιθέτως, η πλειονότητα των V2a νευρώνων της αυχενικής μοίρας που δεν εξέφραζε το γονίδιο CHX10 ήταν σε απευθείας σύνδεση με τον εγκέφαλο. Οπως εξηγούν οι ερευνητές στο άρθρο τους στην επιθεώρηση «Neuron», τα παραπάνω συνάδουν με το γεγονός ότι απαιτείται μεγαλύτερος έλεγχος από τον εγκέφαλο για την κίνηση των χεριών, ενώ η κίνηση των ποδιών είναι εν πολλοίς αυτοματοποιημένη.

Η αρχική αυτή ανατροπή της υπόθεσης της ομοιογένειας των νευρικών κυττάρων της σπονδυλικής στήλης ώθησε τους αμερικανούς επιστήμονες να διερευνήσουν την ύπαρξη περισσότερων υποομάδων V2a νευρώνων και πράγματι μπόρεσαν να τους κατηγοριοποιήσουν σε 11 διαφορετικές. Το τι μπορούμε να περιμένουμε από τις έρευνές τους το εξέφρασε με τον καλύτερο τρόπο ο επικεφαλής της ομάδας, καθηγητής Samuel Pfaff, λέγοντας: «Σήμερα, όταν προσπαθούμε να επιδιορθώσουμε βλάβες της σπονδυλικής στήλης χρησιμοποιώντας βλαστικά κύτταρα, είναι σαν να ανοίγουμε το καπό ενός αυτοκινήτου με χαλασμένα ηλεκτρικά και να πετάμε μέσα μια χούφτα καλώδια. Με τη δουλειά μας, ελπίζουμε να ανακαλύψουμε ποιο καλώδιο πάει σε ποια θέση».

Πηγή: http://www.tovima.gr/science/article/?aid=947656

(Εμφανιστηκε 471 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

  • Μοναδικά δείγματα αρχαίας ελληνικής ζωγραφικής σε τάφο της αρχαίας Ποσειδωνίας, στο σημερινό Paestum της Ιταλίας. Μια νέα προχωρεί παίζοντας αυλό, ακολουθεί με ρυθμικό και επίσημο βήμα ένας νέος και τέλος έρχεται ένας ώριμος άνδρας με ιμάτιο. 480 π.Χ. Μουσείο Paestum. Unique examples of ancient Greek painting at the tomb of ancient Posidonia, in today's Paestum, Italy. A new one goes on playing a flute, followed by a rhythmic and formal step by a young man, and finally comes a mature man with himation. 480 BC Paestum Museum.10 Νοεμβρίου 2018 Αριστοτέλης: Ο χαρακτήρας των νέων ανθρώπων (0)
    Ζουν κυρίως με την ελπίδα· ο λόγος είναι ότι η ελπίδα σχετίζεται με το μέλλον, ενώ η μνήμη με το παρελθόν, και για τους νέους το μέλλον είναι μεγάλο, ενώ το παρελθόν μικρό· στην αρχή, […]
  • Ιερώνυμος Μπος, Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων, λεπτομέρεια10 Μαΐου 2013 Ο Επίκουρος και η φιλοσοφία της ευτυχίας (ΙΙ) (11)
    Είναι μάταια τα λόγια του φιλοσόφου που δεν θεραπεύουν κανένα ανθρώπινο πάθος• ακριβώς όπως η ιατρική είναι ανώφελη αν δεν γιατρεύει τις αρρώστιες του σώματος, έτσι και η φιλοσοφία δεν […]
  • Τα βασικότερα γνωστά σωματίδια που συγκροτούσαν τον πυρήνα ήταν τα πρωτόνια και τα νετρόνια. Τι τα συγκρατούσε όμως δεμένα στον πυρήνα;7 Απριλίου 2013 Η Αριστοτελική ύλη είναι η ενέργεια της Φυσικής (0)
    Η Αριστοτελική ύλη είναι η ενέργεια της Φυσικής    . Γράφει ο Γιώργος Μπαντές (Η Αριστοτελική ύλη, η ύλη στη σύγχρονη φυσική, η ενέργεια στη φυσική (Αριστοτελική ύλη), η Αριστοτελική […]
  • Αποκρυφισμός, κωδικοποιημένα μηνύματα, ιερά σύμβολα, μυστικιστικοί αριθμοί, υπόγειες δραστηριότητες, περιζήτητοι χάρτες, Ροδόσταυροι, Ναϊτες, μυστικές συναντήσεις, μια παγκόσμια πλεκτάνη. Η δουλειά πάει ρολόι και τα κορόιδα συρρέουν. Μια φλέβα χρυσού.1 Ιουλίου 2013 Ο Ουμπέρτο Έκο, το εκκρεμές και η επιστήμη της ανιστορικότητας (3)
    Ο Ουμπέρτο Έκο, το εκκρεμές και η επιστήμη της ανιστορικότητας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές «Το εκκρεμές του Φουκώ» είναι το δεύτερο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο και κυκλοφόρησε το […]
  • 15 Μαΐου 2013 Γκασταρμπάιτερ με πτυχίο (0)
     Γκασταρμπάιτερ με πτυχίο Γράφει ο Πέτρος Κατσάκος* "Όλο και περισσότεροι θέλουν να πάνε στον γερμανικό παράδεισο" είναι ο τίτλος που επέλεξε η εφημερίδα Tagesspiegel για να […]
  • Ο Ουμπέρτο Έκο (Umberto Eco) είναι σύγχρονος Ιταλός λόγιος, ακαδημαϊκός καθηγητής και συγγραφέας.30 Μαΐου 2013 Ο Ουμπέρτο Έκο για τον πρωτοφασισμό (0)
    Ο Ουμπέρτο Έκο για τον πρωτοφασισμό Το πρωτότυπο κείμενο όπως δημοσιεύτηκε στο New York Review of Books το 1995 ξεκινά με κάποιες αναμνήσεις του Έκο από την παιδική του ηλικία […]
  • Πάπυρος της Οξυρρύγχου με το πιο παλιό διάγραμμα από τα Στοιχεία του Ευκλείδη11 Μαΐου 2013 Τα παράδοξα της Ευκλείδειας Γεωμετρίας (0)
     Τα παράδοξα της Ευκλείδειας Γεωμετρίας Γράφει ο Γιώργος Μπαντές   Εννοιολογικά θεμέλια Η γεωμετρία όπως είναι γνωστό ασχολείται με το χώρο, αφού καταστήσει σαφές τι είναι χώρος. […]
  • Ο Τζέιμς Τζόυς (James Augustine Aloysius Joyce, 2 Φεβρουαρίου 1882 - 13 Ιανουαρίου 1941) ήταν Ιρλανδός συγγραφέας και ποιητής. Θεωρείται ένας από τους κορυφαίους λογοτέχνες του 20ού αιώνα, δημιουργός του μυθιστορήματος Οδυσσέας (1922) και Finnegans Wake (1939). Παρά την καταγωγή του, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του εκτός Ιρλανδίας.18 Μαΐου 2013 Ο Τζαίημς Τζόυς, η πραγματικότητα και τα ομηρικά έπη (1)
    Ο Τζαίημς Τζόυς, η πραγματικότητα και τα ομηρικά έπη Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το βιβλίο του Τζόυς «Οδυσσέας» πρωτοεκδόθηκε το Φεβρουάριο του 1922. Εξαιρετικά ογκώδες μυθιστόρημα (ο […]
  • Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν τέλει μπορεί και να μην είμαστε τόσο απαραίτητοι στο σχολείο της αποικίας Ελλάδα και ότι υπάρχουν κι άλλοι που μπορούν να διδάξουν τα πολυπληθή και πολυποίκιλα διδακτικά μας αντικείμενα.7 Ιουλίου 2013 Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; (1)
    Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; Γράφει ο Τάσος Χατζηαναστασίου* Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν […]
  • Φανταστική απεικόνιση της καθημερινότητας των πρώτων Homo Sapiens17 Δεκεμβρίου 2013 Εμείς οι Sapiens (1)
    Το χαρακτηριστικό του Sapiens είναι η συνεχής αύξηση του πληθυσμού του σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του. Μάλιστα σημείο καμπής στην εξέλιξη του αποτέλεσε η επιλογή του να διακόψει τη […]
  • Στο πεδίο της Εκπαίδευσης Ενηλίκων θεμελιώδους σημασίας κρίνεται η «Θεωρία της μετασχηματίζουσας μάθησης», όπως διατυπώθηκε από το J. Mezirow στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και τις αρχές της δεκαετίας του 1980.26 Ιουνίου 2013 Η θεωρία της μετασχηματίζουσας μάθησης και η εκπαίδευση Ενηλίκων (0)
     « Η θεωρία της Μετασχηματίζουσας μάθησης (J. Mezirow).  Ο κριτικός στοχασμός & τα προσκόμματα στη μαθησιακή διεργασία των ενηλίκων .»  Γράφει η Έφη […]
  • Πορεία φοιτητών ενάντια στο Σχέδιο Αθηνά19 Νοεμβρίου 2013 Ας πούμε ότι τα Πανεπιστήμια ανοίγουν: Μερικές απορίες και οι λογικές συνέπειές τους (0)
    Ας πούμε ότι τα Πανεπιστήμια ανοίγουν: Μερικές απορίες και οι λογικές συνέπειές τους Γράφει ο Κωστής Μηλολιδάκης* Το κείμενο που ακολουθεί αποστέλλεται σε πολλούς παραλήπτες, […]
  • Η καθαρά καπιταλιστική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων σηματοδοτείται ιστορικά από την παραίτηση των γαιοκτημόνων από οποιαδήποτε εργασία ή ευθύνη που θα μπορούσε να τους εμποδίσει από την απρόσκοπτη κατανάλωση απολαύσεων16 Σεπτεμβρίου 2013 Ο Καρλ Μαρξ, η πρόσοδος και η εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου (0)
    Ο Καρλ Μαρξ, η πρόσοδος και η εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το γεγονός ότι ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής έχει επικρατήσει και προσπαθεί να […]
  • Το ΚΕΘΕΑ, όπως το ήξεραν τα μέλη, οι εργαζόμενοι κι η ελληνική κοινωνία, κινδυνεύει με κατάργηση!30 Αυγούστου 2013 Να πεθαίνεις στα 30; (0)
    Να πεθαίνεις στα 30; Γράφει ο Θανάσης Τζιούμπας, προέδρος του συλλόγου εργαζομένων ΚΕΘΕΑ* Τριάντα χρόνια μετά την λειτουργία της πρώτης θεραπευτικής κοινότητας στην πατρίδα μας, οι […]
  • Ανθρωπάκια LEGO21 Αυγούστου 2013 Το σχολείο και ο κατακερματισμός της γνώσης (3)
    Το σχολείο και ο κατακερματισμός της γνώσης Γράφει ο Ερανιστής* Είναι εμπειρικά διαπιστωμένο ότι σε πολλά πανεπιστημιακά ιδρυμάτα του λεγόμενου δυτικού κόσμου τείνει να επικρατήσει η […]
  • Ο Αντόνιο Γκράμσι (Antonio Gramsci)-(κωμόπολη Άλες Σαρδηνίας, 22 Ιανουαρίου 1891 — Ρώμη, 27 Απριλίου 1937) ήταν Ιταλός φιλόσοφος, συγγραφέας, πολιτικός και πολιτικός επιστήμονας.27 Μαρτίου 2014 Οι παιδαγωγικές αντιλήψεις του Αντόνιο Γκράμσι και η φιλοσοφία της πράξης (1)
    Οι παιδαγωγικές αντιλήψεις του Αντόνιο Γκράμσι και η φιλοσοφία της πράξης Κείμενο: ομάδα εργασίας* Ιστορικό πλαίσιο Ο Αντόνια Γκράμσι γεννήθηκε το 1891 στη Σαρδηνία, μια από τις […]
  • Διαφήμιση της Benetton.26 Ιουνίου 2014 Eric J. Hobsbawm: Η εθνική γλώσσα (0)
    Αν η επιλογή της «επίσημης» εθνικής γλώσσας ήταν απλώς θέμα πρακτικής διευκόλυνσης, θα ήταν σχετικά εύκολη• θα έπρεπε να επιλέξει κάποιος το ιδίωμα που ήταν περισσότερο πιθανό να ομιλείται […]
  • Μαφάλντα14 Μαρτίου 2014 Αξιολόγηση εκπαιδευτικών και βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου (0)
    Αγγλοσαξονικές, νεοφιλελεύθερες πρακτικές, με αμφίβολα έως καταστροφικά αποτελέσματα εκεί όπου πρωτοεφαρμόστηκαν εισάγονται σε πολλές χώρες του πλανήτη για να υπονομεύσουν και να […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.