25 Φεβρουαρίου 2018 at 01:14

Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ. Το σκοτεινό τρυγόνι

από

Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ. Το σκοτεινό τρυγόνι

Το απόσπασμα που ακολουθεί ανήκει στον Κωστή Παπαγιώργη από το έργο του Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ (Βίος και συγγραφή Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη), εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2002 (Τρίτη έκδοση. Η πρώτη λαμβάνει χώρα το 1997).

Αξίζει λοιπόν, να ανατρέξουμε στον βίο και στην πολιτεία του λογοτέχνη Παπαδιαμάντη χωρίς τους θρήνους, τον οίκτο και τα δάκρυα που μας έχουν συνηθίσει. Όπου υπάρχει ανώτερη μοίρα, τα υψηλά αισθήματα είναι καθήκον.
Αξίζει λοιπόν, να ανατρέξουμε στον βίο και στην πολιτεία του λογοτέχνη Παπαδιαμάντη χωρίς τους θρήνους, τον οίκτο και τα δάκρυα που μας έχουν συνηθίσει. Όπου υπάρχει ανώτερη μοίρα, τα υψηλά αισθήματα είναι καθήκον.

[80] Η παραλληλία έργου και ζωής, με όλες τις ψυχολογικές μεσιτεύσεις –αναπλήρωση, εκδίκηση, παιδικά σύνδρομα, στερήσεις … – διεκδικούν την ολότητα της ερμηνείας. Η γεωπονική δεν κάνει τίποτα διαφορετικό· σπουδάζοντας τις κλιματολογικές συνθήκες, το έδαφος και τον σπόρο, μπορεί να κομίσει πολλές διαφωτιστικές πληροφορίες για την ευδοκίμηση ενός άνθους. Το μόνο που της λείπει – και λείπει θορυβωδώς, γιατί είναι το ουσιώδες – αφορά την τελική μορφή, η οποία, παρότι προαπαιτεί τις συνθήκες, αρνείται να αναχθεί σε αυτές. Επειδή σε κάθε δημιούργημα – φυσικό ή ανθρώπινο – μετέχει ένα στοιχείο πνευματικό, η αναγκαία συνθήκη μόνο αυθαιρέτως μπορεί να προαχθεί σε επαρκή. Συμπέρασμα; Η ζωή από μόνη της δεν δωρίζει τη βασική αλήθεια του έργου. Άρα μπορεί να περιττεύει ή να αποτελεί πληροφορία τρίτης κατηγορίας.

Το λογοτέχνημα έχει δικούς του νόμους και ερμηνεύεται αφ’ εαυτού. Δεν παραπέμπει στον άνθρωπο – ακόμα κι αν πρόκειται για αυτοβιογραφία –, όπως ένα μουσικό κομμάτι δεν παραπέμπει στο όργανο που το εκτελεί. Όχι μόνο γιατί το ανώτερο δεν ανάγεται στο κατώτερο ή αλλογενές, αλλά κυρίως, γιατί στο περίπλοκο σχήμα των αλληλεπιδράσεων, κάθε μετάβαση σε άλλη τάξη – από το βίωμα στο έργο, από τον άνθρωπο στη γλώσσα –συνιστά γέφυρα και αυτόχρημα τομή. Σε αντίθεση με την υποβλητική πεποίθηση του Θερβάντες, ότι κάθε πράγμα γεννά το όμοιό του, άρα ότι το παιδί είναι αντιμούτσουνο [81] των γονιών του, το έργο, σαν πνευματικό τέκνο, μεσιτεύεται από παράγοντες που αψηφούν τη φυσική ομοιότητα. Γι’ αυτό, άλλωστε, στη φύση η γέννα είναι τόσο αβίαστη, ενώ στη λογοτεχνία σπανίζει.

Το έκτακτο σε αυτή την περίπτωση είναι ότι το έργο αυτονομείται: διαβάζεται αυτοτελώς, χωρίς να γνωρίζουμε τίποτα για τον δημιουργό του. Εφόσον δεν λείπει κάτι από τα διηγήματα, το οποίο καλούμαστε να βρούμε στην άμεση ζωή, η ευφάνταστη κριτική διατείνεται ότι το έργο χρησιμοποιεί τα βιώματα του συγγραφέα, όπως η φωτιά τα προσανάμματα. Κατά συνέπεια, όχι μόνο δεν μπορούμε να δεχθούμε πλαστούς συλλογισμούς, όπου ο βίος επέχει θέση προκειμένων και το έργο θέση συμπεράσματος, αλλά πρέπει να αναγνωρίσουμε στο έργο την ικανότητα της εμμενούς διαμόρφωσης. Έτσι, άλλωστε, καταρρέει και το σαθρό παραμύθι για κάποιον βασανισμένο Σκιαθίτη που, πειναλέος, και ενδεής, συνέγραψε διηγήματα με άμεσο σκοπό την επιβίωση. Η νηστεία ήταν βέβαια γεγονός, η στέρηση και η αθλιότητα επίσης, αλλά ένα μεγάλο έργο δεν γίνεται ποτέ λόγω νηστείας. Στη λογοτεχνία υπάρχει πάντα ένας πνευματικός παράγοντας που υπερβαίνει απείρως τα δεδομένα του βίου.

Αξίζει λοιπόν, να ανατρέξουμε στον βίο και στην πολιτεία του λογοτέχνη Παπαδιαμάντη χωρίς τους θρήνους, τον οίκτο και τα δάκρυα που μας έχουν συνηθίσει. Όπου υπάρχει ανώτερη μοίρα, τα υψηλά αισθήματα είναι καθήκον. Στα μικρογεγονότα αυτού του εξόριστου νησιώτη, δεν έχει νόημα να αναγνωρίζουμε μόνο το βάσανο ενός ανθρώπου που κακόπεσε· προτιμότερο είναι να δούμε το ψυχικό δράμα μιας ισχυρής φύσης που, παίζοντας το θέατρο των περιστάσεων, κατάφερε να μην παγιδευτεί σε αυτό που απλώς έζησε, επειδή είχε το σπάνιο προνόμιο να μετατρέψει την ταπεινή ζωή της σε πνευματικό γεγονός πρώτης τάξεως. Μόνο με αυτή τη λογική άλλωστε, μπορούμε, εκ του αποτελέσματος, να αναγνωρίσουμε θετικά χαρακτηριστικά στις αντιξοότητες του βίου. Κάθε δύναμη έχει ανάγκη αγωνισμάτων για να ασκηθεί.

Οι αριθμοί στις αγκύλες αντιστοιχούν στον αριθμό των σελίδων της έντυπης έκδοσης.

Πηγή: https://mesaellada.wordpress.com/

Ακούστε:

(Εμφανιστηκε 244 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

  • Το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι δεν ξεχωρίζουμε πια το τραγούδι από τα παρατράγουδα. Το σκάρτο είναι εύκολο, γι’ αυτό κυριαρχεί.22 Αυγούστου 2015 Πεντάγραμμη απαισιοδοξία (0)
    Πώς γλένταγε ο κοσμάκης παλιά; Στα πανηγύρια. Εκεί, με νταούλια, βιολιά και κλαρίνα, «χάλαγε» ο συμβατικός κόσμος και ξαναστηνόταν ο κόσμος της καρδιάς. Ακόμα και σήμερα βλέπεις […]
  • 12 Απριλίου 2014 Για τα ονόματα – Διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (0)
    Ο Αποστόλης ο Καλούμας συνήθιζε λίαν πρωί, τας ημέρας των εορτών πού είχαν πολλά ονόματα, δια να μη κάμνει λάθος και παραλείπει κανένα εορτάζοντα, ενώ ακόμη ο κόσμος ήτο εις την […]
  • Νικολάι Τσερνισέφσκι29 Νοεμβρίου 2013 Σκέψεις και έργα υποψήφιων επαναστατών (0)
    Φυσικά, το Τι να κάνουμε; που ηχούσε λίγο σαν πατρική συμβουλή ή σαν νεανική βία, δεν ήταν πολιτικό μανιφέστο. Απεναντίας, ακολουθούσε τις συνταγές του μυθιστορήματος, πλάθοντας […]
  • Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)5 Ιουλίου 2014 Τα καλαμπούρια ενός δασκάλου (0)
    Ἦτο ἀξιοπερίεργος τύπος, κρᾶμα κυνικοῦ καὶ ἐπικουρείου. Εἶχεν ἰδιαιτέρας ὀνομασίας, ἰδικάς του λέξεις δι᾿ ὅλα. Τὸ Ἀρσάκειον τὸ ὠνόμαζεν Ἀρνάκειον. Τὸ Βαρβάκειον λύκειον ― ἐδῶ ἔτρεπε τὸ […]
  • Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)7 Φεβρουαρίου 2016 Η Σαπφώ Νοταρά διαβάζει Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη – Ωχ! Βασανάκια (1)
    Ἦτο ὥρα δεκάτη τῆς πρωίας. Ὁ διδάσκαλος, ἀφοῦ ἐτελείωσε τὸ πρωινὸν μάθημα τῆς πρώτης τάξεως, εἶχεν ἀποπέμψει τοὺς βαρυκεφάλους μαθητὰς καὶ εἶχεν ἀρχίσει νὰ παραδίδῃ εἰς τὴν δευτέραν. Κάτω […]
  • Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)12 Ιανουαρίου 2015 Σατιρικός Παπαδιαμάντης: Ἦχος πλάγιος δ´ (0)
    Τί σε Κωνσταντῖνε καλέσωμεν; κληρονόμον χαμαλίκας, τῶν βαστάζων ἀρχηγόν, ἀλλακτὴν τοῦ Ἀνανία, ἀηδέστατον μωρόν· φωστῆρα τῆς Καλκούτας διαλάμποντα, χαμάλην τῶν παπάδων προεξάρχοντα, τῶν […]
  • Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)16 Απριλίου 2014 Στην Αγι-Αναστασά – Διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (0)
    Ο συνοδίτης των τριών αρχαιολόγων και του δημοδιδασκάλου, ο πέμπτος, νεανίας εικοσαέτης, είχε κατά το φαινόμενον, το αξιώτερον υποζύγιον υπέρ πάντας τους λοιπούς, υψηλόν όνον, εύρωστον, […]
  • Fr. Millet, Οι σταχομαζώχτρες. 1857. Musée d' Orsay. Παρίσι.20 Δεκεμβρίου 2014 Ἡ Σταχομαζώχτρα (1889) (0)
    Ἀλλὰ τὸ πρώτιστον εἰσόδημα τῆς θεια-Ἀχτίτσας προήρχετο ἐκ τοῦ σταχομαζώματος. Τὸν Ἰούνιον κατ᾽ ἔτος ἐπεβιβάζετο εἰς πλοῖον, ἔπλεεν ὑπερπόντιος καὶ διεπεραιοῦτο εἰς Εὔβοιαν. Περιεφρόνησε τὸ […]
  • Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)6 Ιανουαρίου 2016 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: ΦΩΤΑ – ΟΛΟΦΩΤΑ (0)
    Ἐκινδύνευε νὰ βυθισθῇ εἰς τὸ κῦμα ἡ μικρὴ βάρκα τοῦ Κωνσταντῆ τοῦ Πλαντάρη, πλέουσα ἀνάμεσα εἰς βουνὰ κυμάτων, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἤρκει διὰ νὰ ἀνατρέψῃ πολλὰ καὶ δυνατὰ σκάφη καὶ νὰ μὴ […]
  • Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)10 Απριλίου 2014 «Γιατί έγινε το σχολειό» (1)
    Ολίγα τινά χωλά θρανία τα εκάρφωσε με τας χείρας του ο διδάσκαλος, άλλα πέντε ή έξ αντικατέστησαν οι ξυλουργοί. Είχε διατάξει να καθαρίσωσι το υπό την δασκαλοκαθέδραν σωφρονιστήριον, εκεί […]
  • Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης υπήρξε το αποτέλεσμα της πολιορκίας της βυζαντινής πρωτεύουσας, της οποίας Αυτοκράτορες ήταν ο Αλέξιος Δ' ο Αλέξιος Ε' Μούρτζουφλος και ο Θεόδωρος Α' από την Δ' Σταυροφορία, με επικεφαλής τον Ερρίκο Δάνδολο, τον Βονιφάτιο τον Μομφερατικό και τον Βαλδουίνο Α'. Η σταυροφορία διήρκεσε μέχρι το 1204 , όταν τελικά η Κωνσταντινούπολη αλώθηκε.15 Φεβρουαρίου 2014 Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και οι άνθρωποι που εμπορεύονται τα έθνη (1)
    Το μυθιστόρημα του Παπαδιαμάντη «Οι έμποροι των Εθνών» κυκλοφόρησε για πρώτη φορά, σε συνέχειες, στην εφημερίδα «Μη Χάνεσαι» από το Νοέμβριο του 1882 ως το Φεβρουάριο του 1883. Έκτοτε […]
  • Ήρα & Προμηθέας20 Μαΐου 2013 Ο Πρωταγόρας, η κοσμογονία και η ανθρωποκεντρική προσέγγιση του Θείου (0)
    Ο Πρωταγόρας, η κοσμογονία και η ανθρωποκεντρική προσέγγιση του Θείου Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Στο θρυλικό διάλογο του Πρωταγόρα με το Σωκράτη για το διδακτό της αρετής, ο […]
  • Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911)2 Μαΐου 2013 Ο ερωτισμός στον Παπαδιαμάντη (1)
    Ο ερωτισμός στον Παπαδιαμάντη Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Όσο αφορά τον Παπαδιαμάντη, δεν θα μπορούσε να βρεθεί μεγαλύτερη απόδειξη του αγεφύρωτου προσωπικού χάσματος απέναντι σ’ έναν […]
  • Γιάννη Κύρκου Αικατερινάρη23 Ιουνίου 2013 Η σημερινή πολιτική επικαιρότητα και ο διαχρονικός Σουρής (0)
    Η σημερινή πολιτική επικαιρότητα και ο διαχρονικός Σουρής Του Γιάννη Κύρκου Αικατερινάρη αρχιτέκτονα, π. προέδρου του Τεχν. Επιμελητηρίου Κ. Μακεδονίας  Θλιμμένη και κυρίως […]
  • Η αναγραφή στίχων του Κ. Π. Καβάφη στα τρόλεϊ πυροδότησε πλήθος αντιδράσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επί το πλείστον επικριτικών ή και χλευαστικών. Τα social media γέμισαν «τρολαρίσματα», αληθοφανείς παραποιήσεις και εκτροπές του αρχικού μηνύματος.19 Οκτωβρίου 2013 Επικίνδυνον πράγμα η ποίησις (0)
    Επικίνδυνον πράγμα η ποίησις Του Νίκου Ξυδάκη* Η αναγραφή στίχων του Κ. Π. Καβάφη στα τρόλεϊ πυροδότησε πλήθος αντιδράσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επί […]
  • Αυτό είναι το Αρχείο της ΕΡΤ: η αντανάκλασή μας καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα, με τα καλά μας και τα κακά μας: με στιγμιότυπα από τις ανεκδιήγητης αισθητικής γιορτές «πολεμικής αρετής» της χούντας στο Καλλιμάρμαρο, αλλά και με τον Ελύτη να μιλάει λίγο μετά το Νόμπελ στο «Μονόγραμμα» του Σγουράκη, ή με τη με τη φυματική γοητεία της Μάρμως στους «Πανθέους» και το Γιουσουφάκι να κλέβει την παράσταση στο «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται».7 Ιουλίου 2013 Aρχείο της ΕΡΤ: Από δω και πέρα τι; (0)
    Aρχείο της ΕΡΤ: Από δω και πέρα τι; Γράφει η Πατρίτσια Καλαφατά* Να αρχίσω αντίστροφα. Με το συμπέρασμα, με την πρόταση που επικάθεται σαν ίζημα τον τελευταίο καιρό, στη δική μου […]
  • Αποκρυφισμός, κωδικοποιημένα μηνύματα, ιερά σύμβολα, μυστικιστικοί αριθμοί, υπόγειες δραστηριότητες, περιζήτητοι χάρτες, Ροδόσταυροι, Ναϊτες, μυστικές συναντήσεις, μια παγκόσμια πλεκτάνη. Η δουλειά πάει ρολόι και τα κορόιδα συρρέουν. Μια φλέβα χρυσού.1 Ιουλίου 2013 Ο Ουμπέρτο Έκο, το εκκρεμές και η επιστήμη της ανιστορικότητας (3)
    Ο Ουμπέρτο Έκο, το εκκρεμές και η επιστήμη της ανιστορικότητας Γράφει ο Θανάσης Μπαντές «Το εκκρεμές του Φουκώ» είναι το δεύτερο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο και κυκλοφόρησε το […]
  • Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν τέλει μπορεί και να μην είμαστε τόσο απαραίτητοι στο σχολείο της αποικίας Ελλάδα και ότι υπάρχουν κι άλλοι που μπορούν να διδάξουν τα πολυπληθή και πολυποίκιλα διδακτικά μας αντικείμενα.7 Ιουλίου 2013 Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; (1)
    Φιλόλογε, πολύ ἀργά γιά δάκρυα; Γράφει ο Τάσος Χατζηαναστασίου* Και ξαφνικά εμείς οι φιλόλογοι, η ελίτ του σχολείου, οι θεματοφύλακες της ελληνικής παιδείας, συνειδητοποιήσαμε ότι εν […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.