19 Φεβρουαρίου 2018 at 21:41

Οι περιουσίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης

από

   Οι περιουσίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης

Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης

                Μία τραγική στιγμή της ιστορίας της Θεσσαλονίκης είναι η εξολόθρευση των 50 χιλιάδων περίπου Εβραίων της πόλης από τους Ναζί στα 1943-1944. Εκτός όμως από το τραγικό γεγονός αυτό καθεαυτό υπάρχει μία σκοτεινή σελίδα γύρω από το τι απέγιναν οι περιουσίες των Εβραίων που έχασαν τη ζωή τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς και του Μπίρκεναου. Ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την τύχη των περιουσιών των Εβραίων της Θεσσαλονίκης αναφέρει μεταξύ άλλων στο βιβλίο του “Έλληνες εναντίον Ελλήνων”, ο Στράτος Δορδανάς (σελ.398-437).

                Οι Έλληνες που είχαν συμμετάσχει στην απαλλαγή της πόλης από τους Εβραίους αλλά και στην προσπάθεια απαλλαγής της Ελλάδας από τους κομμουνιστές και τις οργανώσεις τους, διεκδίκησαν μερίδιο από τις περιουσίες των Εβραίων. Τα στελέχη της ναζιστικής οργάνωσης των Ε.Ε.Ε. καθώς και οι συνεργάτες των Γερμανών στη στρατιωτική διοίκηση και στην υπηρεσία της αντικατασκοπείας πήραν το καλύτερο κομμάτι των εβραϊκών περιουσιών. Μετά από αυτούς μέρος της περιουσίας, καρπώθηκαν Έλληνες αλλά και ξένοι πράκτορες, δηλαδή Αρμένιοι, Ρουμάνοι, Βούλγαροι, που ήταν διερμηνείς, εργαζόμενοι σε γερμανικές υπηρεσίες, συνεργάτες των Γερμανών κάθε ειδικότητας ή ακόμη και άτομα που με τα απαραίτητα χρήματα λάδωναν τις κρατικές και γερμανικές υπηρεσίες και έπαιρναν μερίδιο από την εβραϊκή περιουσία!

Μαξ Μέρτεν, ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής της Θεσσαλονίκης
Μαξ Μέρτεν, ο Γερμανός στρατιωτικός διοικητής της Θεσσαλονίκης

                 Ο Γεώργιος Πούλος ο χρήσιμος αυτός συνεργάτης των Γερμανών, πήρε το κοσμηματοπωλείο των Εβραίων αδερφών Ισαάκ και Ρόμπερτ Μποτόν που βρισκόταν στην οδό Μητροπόλεως 8 και Βασιλέως Κωνσταντίνου. Πρέπει εδώ να τονίσουμε ότι οι υπηρεσίες των Εβραίων υπάχθηκαν σε μία κρατική δομή, την Υπηρεσία Διαχείρισης Ισραηλιτικών Περιουσιών. Για να πάρει όμως ο Πούλος το κοσμηματοπωλείο έπρεπε να παρακαμφθεί αυτή η κρατική υπηρεσία και αυτό έγινε μετά από παρέμβαση του στρατιωτικού διοικητή της Θεσσαλονίκης Μαξ Μέρτεν, ο όποιος αυτοπροσώπως μαζί με τον βοηθό του Άρθουρ Καρλ Μάισνερ παρέλαβε από τους υπαλλήλους της κρατικής υπηρεσίας τα κλειδιά του κοσμηματοπωλείου και τα παρέδωσε ο ίδιος στον Γεώργιο Πούλο. Ο συνεργάτης των Γερμανών, εκτός από το κοσμηματοπωλείο που βρισκόταν στο ισόγειο, πήρε και όλο το κτίριο στη γωνία Μητροπόλεως και Βασιλέως Κωνσταντίνου.

                 Εκτός από τον Γεώργιο Πούλο και οι επιτελείς του πήραν μέρος στη διανομή της περιουσίας των Εβραίων. Για παράδειγμα, ο επικεφαλής της προσωπικής του φρουράς, Παναγιώτης Μελεμενλής, πήρε μία σειρά από καταστήματα μεταξύ των οποίων και το υποδηματοποιείο του Αβραάμ Σιαλώμ στην πλατεία Τερψιθέας, η οποία ήταν μία μικρή επιχείρηση από την οποία ο Μελεμενλής κέρδισε 151.000 δραχμές. Επιπλέον, τα αδέρφια τους Ιωάννης και Θεόδωρος Μελεμενλής, πήραν το κατάστημα τροφίμων του Ιακωώβ Μασαράνο επί της οδού Παύλου Μελά.

                Η γυναίκα του άλλου συνεργάτη του Πούλου, του Γαρουφαλή, τοποθετήθηκε το Σεπτέμβριο του 1943 μεσεγγυούχος στο κατάστημα χρωμάτων του Γιουδέ Μαλλάχ Πιτσών μαζί με το ποσό των 2.390.000 δραχμών.

Αλλά και κατώτερα στελέχη του τάγματος του Πούλου ζήτησαν και πήραν μέρος από την περιουσία των Εβραίων. Για παράδειγμα ο εθελοντής λοχίας του Γερμανικού Στρατού Κωνσταντίνος Ο. υπέβαλε αίτηση στον Μαξ Μέρτεν όπου μεταξύ των άλλων ανέφερε: “είμαι Έλληνας εθελοντής λοχίας και υπηρετώ στον γερμανικό στρατό… συμμετείχα σε όλες τις μάχες εναντίον των κομμουνιστικών συμμοριών… είμαι ο προστάτης μιας φτωχής οικογένειας προσφύγων που αποτελείται από τη σύζυγό μου και και την ηλικιωμένη μητέρα μου…. επειδή η οικογένειά μου δεν διαθέτει απολύτως καμία άλλη πηγή εσόδων εκτός από το μισθό μου και το πολεμικό μου επίδομα για αυτό σας παρακαλώ θερμά να επιτρέψετε ώστε να παραχωρηθεί ένα διαθέσιμο εβραϊκό κατάστημα στο όνομα της γυναίκας μου Μαρίας και αυτό γιατί δεν γνωρίζω αν θα παραμείνω εν ζωή ή πολεμώντας κάπου αλλού εναντίον των εχθρών του ευρωπαϊκού πολιτισμού δηλαδή εναντίον των μπολσεβίκων και των Άγγλων θα χρειαστεί να πεθάνω”. Πράγματι ο λοχίας πήρε στην κατοχή του το οπωροπωλείο των Εβραίων Κασούτο και Μορδώχ, στην οδό Πτολεμαίων στις 27 Οκτωβρίου 1943. Μάλιστα πηγαίνοντας να το παραλάβει διαπίστωσε έκπληκτος ότι ο γείτονας είχε καρπωθεί το περιεχόμενο του οπωροπωλείου και είχε εγκατασταθεί αυθαίρετα μέσα. Οι υπάλληλοι της υπηρεσίας απέβαλαν τον γείτονα και τοποθέτησαν τον “νόμιμο” μεσεγγυούχο!

Ο Γ. Πούλος καρπώθηκε μέρος από τις περιουσίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης
Ο Γ. Πούλος καρπώθηκε μέρος από τις περιουσίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης

Μεγαλύτερα όμως κέρδη αποκόμισε ο πολύ χρήσιμος για τους Γερμανούς συνεργάτης, ο Λάσκαρης Παπαναούμ ο επονομαζόμενος “το κτήνος της Θεσσαλονίκης”. Αυτός, επειδή ασχολούνταν με το εμπόριο δερμάτων, έγινε μεσεγγυούχος της επιχείρησης δερμάτων των αδελφών Σαμουέλ Αβαγιού, δηλαδή του βυρσοδεψείου επί της οδού 26ης Οκτωβρίου και των πέντε καταστημάτων στις οδούς Πτολεμαίων 21, Φειδίου 8, Σαλαμίνας 21 και το γραφείο της επιχείρησης επί της οδού Βέροιας 4. Επίσης λίγο αργότερα πήρε το βυρσοδεψείο των Ισραηλιτών Αμίρ και Μεβοράχ, όπως και το γραφείο της επιχείρησής τους επί της Εγνατίας 2. Επιπλέον πήρε το κατάστημα υποδημάτων του Γιουδά Ιακώβ Γιουδά επί της Εγνατίας και το κατάστημα υαλοπινάκων του Σιμτώβ Σααδή Αρών. Σε αυτά αν προσθέσει κανείς ακίνητα, ένα μεγάλο ποσό σε χρυσές λίρες και ένα εβραϊκό σπίτι μπορεί να καταλάβει πόσο μεγάλη περιουσία δημιούργησε ο Παπαναούμ που του χάρισαν μία άνετη ζωή αργότερα στη Γερμανία!

Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στην πλατεία Ελευθερίας λίγο πριν βρεθούν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στην πλατεία Ελευθερίας λίγο πριν βρεθούν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Αλλά και ο αδερφός του Παπαναούμ, ο Ηφαιστίωνας έγινε μεσεγγυούχος δύο καταστημάτων, ένα κατάστημα υποδημάτων των Μπενίκε και και Ισαάκ Άντζελ και ένα κατάστημα νημάτων του Ααρών Λεβή.

Και οι συνεργάτες όμως του Λάσκαρη Παπαναούμ δεν έμειναν παραπονεμένοι. Για παράδειγμα ο Σταύρος Αδάμ, εκτός από τα λεφτά που έβγαλε εκβιάζοντας Εβραίους, πήρε στην κατοχή του το κατάστημα υποδημάτων επί της οδού Σολωμού, εβραϊκών συμφερόντων, όπως επίσης και ο άλλος συνεργάτης του ο Αγάθος πήρε στην κατοχή του το γαλακτοπωλείο του Αλμπέρτο Σαρφατή επί της οδού Βασιλέως Ηρακλείου 8, το οποίο με χιλιάδες αντικείμενα, μικρά και μεγάλα, από το κατάστημα υαλικών του Δαυίδ Μπενρουμπή μετέτρεψε σε πολυτελές γαλακτοπωλείο-ζαχαροπλαστείο, στέκι των Γερμανών και άλλων στελεχών των Ταγμάτων Ασφαλείας της εποχής.

Ο έμπιστος συνεργάτης του Παπαναούμ, Θεοχαρίδης, αποζημιώθηκε με το κατάστημα σιδηρικών του Σαμουέλ Κοέν και με το κατάστημα οπτικών του Τζιμ Σαρφατή.

Τέλος δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα πάσης φύσεως Τάγματα Ασφαλείας και τα στελέχη που τα απάρτιζαν χρηματοδοτούνταν και μισθοδοτούνταν από τους Γερμανούς με πόρους εκτός των άλλων και από την εκμετάλλευση της περιουσίας των εκτοπισμένων Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Τα 2.000 εβραϊκά καταστήματα, τα ακίνητά τους, όπως και τα εμπορεύματά τους ήταν ο αιμοδότης πολιτικών και στρατιωτικών συνεργατών των Γερμανών.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Στράτος Ν. Δορδανάς, Έλληνες εναντίον Ελλήνων, ο κόσμος των Ταγμάτων Ασφαλείας στην κατοχική Θεσσαλονίκη 1941-1944, Εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2006 (σελ. 398-437).

http://www.triklopodia.gr/%CF%85%CF%80%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CE%BC%CE%B1%CE%BE-%CE%BC%CE%AD%CF%81%CF%84%CE%B5%CE%BD-1-%CE%AE%CF%84%CE%B1%CE%BD-%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BB%CE%AE%CF%82/

https://www.seleo.gr/seleo-tv/193673-oi-dosilogoi-tis-thessalonikis-oi-tropoi-pou-ploytisan-tin-periodo-tis-katoxis#.WoXev65l_IU

 

(Εμφανιστηκε 652 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

  • Εβραίοι της Θεσσαλονίκης8 Δεκεμβρίου 2013 Ο εμπρησμός του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ της Θεσσαλονίκης (1)
    Ο εμπρησμός του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ της Θεσσαλονίκης Όταν η ιστορία αποσιωπάται. Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης Ένα γεγονός που συγκλόνισε την κοινωνία της Θεσσαλονίκης και […]
  • Εκδρομή του σχολείου της Alliance Israelite Universelle στη λίμνη Ιωννίνων, αρχές του 20ου αιώνα16 Σεπτεμβρίου 2014 Ο άγνωστος Γιωσέφ Ελιγιά (0)
    Η εβραϊκή κοινότητα των Ιωαννίνων άκμασε στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν η πόλη βρισκόταν υπό την εξουσία του Αλή Πασά (1788-1822). Πολλά μέλη της κοινότητας εργάστηκαν στον διοικητικό […]
  • Τσιγγανάκια17 Νοεμβρίου 2013 Οι Τσιγγάνοι (1)
    Οι Τσιγγάνοι θα απλωθούν από την Κωνσταντινούπολη στη Θράκη και σε όλη την ελληνική χερσόνησο. Σε κείμενο του 1415 οι Τσιγγάνοι περιλαμβάνονται ως ξεχωριστή εθνότητα με δική τους γλώσσα, […]
  • 27 Νοεμβρίου 2014 Απαντώντας στους αρνητές του Ολοκαυτώματος (1)
    Από την πρώτη στιγμή που αποκαλύφτηκαν οι φρικαλεότητες του 3ου Ράιχ, με την απελευθέρωση των στρατοπέδων θανάτου, το μέγεθος της φρίκης έκανε πολλούς να αποτροπιαστούν, να απορήσουν, αλλά […]
  • Απεικόνιση της «Καταστροφής» με την ελπίδα της επιστροφής από τους Παλαιστίνιους2 Οκτωβρίου 2014 Η Ίδρυση του Ισραήλ (3)
    Το 70μ.Χ. το Ισραήλ έπαψε να θεωρείται χώρα των Εβραίων. Ήταν η χρονιά που οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την Ιερουσαλήμ. Λίγο αργότερα, ο Αδριανός (78-138μ.Χ.) άλλαξε το όνομα της χώρας σε […]
  • Λάθος χιλιετία…31 Οκτωβρίου 2014 Ο Ύπουλος Αντισημιτισμός Του Mel Gibson (0)
    "Πέρα από αυτές τις εμβόλιμες σκηνές που εισήγαγε ο δημιουργός της ταινίας, με την επιλεκτική διαλογή εδαφίων της βιβλικής εξιστόρησης κάνει τους Ρωμαίους να μοιάζουν με υποχείρια των […]
  • Ο Φ. Κάστρο με τον Τσε Γκεβάρα πριν διαφωνήσουν9 Μαρτίου 2015 Η κουβανική Επανάσταση (0)
    Η Κούβα υπήρξε αποικία των Ισπανών, αλλά το 1898 οι ΗΠΑ έδιωξαν τον ισπανικό στρατό από το νησί και το μετέτρεψαν σε χώρα υποτελή. Συγκεκριμένα δεν μπορούσε κανένας πρόεδρός της να συνάψει […]
  • Σε ό,τι αφορά την ιδιωτική εκπαίδευση, απλοποιούνται οι διαδικασίας έναρξης λειτουργίας ιδιωτικού εκπαιδευτηρίου με απλή αναγγελία έναρξης επαγγέλματος. Επιπρόσθετα φροντιστήρια θα μπορούν να λειτουργήσουν και ιδιωτικά σχολεία μέσα στις κτιριακές εγκαταστάσεις των σχολείων τους, καθώς αίρονται οι σχετικοί περιορισμοί.20 Μαρτίου 2013 Η δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση στο νέο μνημόνιο (0)
    Η δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση στο νέο μνημόνιο Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης Σήμερα είχα μια συζήτηση με έναν ηλικιωμένο, οποίος που είπε ότι, όταν ήταν μαθητής, το 1948, ήταν υποχρέωση […]
  • Επιβλήθηκε η σε τακτό χρόνο δημόσια προσευχή16 Απριλίου 2016 Ποιος ήταν ο Μωάμεθ; (1)
    Στα μάτια των υποστηρικτών του φάνταζε ως ένας άνθρωπος που αρχικά αναζητούσε την αλήθεια, στη συνέχεια σάστισε από την εξουσία που του ανατέθηκε από τον ουρανό και ανυπομονούσε να […]
  • Φυλλάδια από το δημοψήφισμα του 1974 όπως εκτίθενται στη Βουλή3 Ιουλίου 2015 Τα δημοψηφίσματα στην Ελλάδα (0)
    Στην Ελλάδα το δημοψήφισμα θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά στο Σύνταγμα του 1927 (άρθρο 125 παρ. 2) και αφορά το συνταγματικό δημοψήφισμα. Στο ισχύον Σύνταγμα του 1975 ρυθμίζεται στο άρθρο 44 […]
  • Η συντήρηση μαχητικών της Πολεμικής Αεροπορίας -κυρίως-, αλλά και συμμαχικών Αεροποριών, οι οποίες εμπιστεύονται απόλυτα το ποιοτικό αποτέλεσμα και πληρώνουν σε συνάλλαγμα, καθιστούν την ΕΑΒ σημαντική εξαγωγική δύναμη της Ελλάδας.5 Σεπτεμβρίου 2013 Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία: η ανατομία ενός εγκλήματος (0)
    Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία: η ανατομία ενός εγκλήματος Γράφει ο Αυγερινός Χατζηχρυσός* Την 1η Ιουλίου 2011, με τον νόμο 3986, συστάθηκε η εταιρεία με την ονομασία «Ταμείο […]
  • Οι "Δρυάδες" παρέχουν σπόρους ή σπορόφυτο καθαρών ποικιλιών -Δωρεάν- και οι καλλιεργητές οφείλουν να φροντίσουν τουλάχιστον πέντε φυτά μίας ποικιλίας και το 30% με 50% της παραγωγής να την κρατήσουν για σπόρο.26 Ιουλίου 2013 Δρυάδες: Δίκτυο σποροπαραγωγής, για την διατήρηση παραδοσιακών ποικιλιών (0)
     "Δρυάδες" Δίκτυο σποροπαραγωγής, για την διατήρηση παραδοσιακών ποικιλιών. Το δίκτυο "Δρυάδες"είναι ένα δίκτυο μεταξύ ατόμων και ομάδων που ασχολούνται ή θέλουν να ασχοληθούν με τη […]
  • Greece Expiring on the Ruins of Missolonghi by Eugène Ferdinand Victor Delacroix8 Μαΐου 2014 Η δυσκολία να είσαι Έλληνας (1)
    Στη διάρκεια της τουρκοκρατίας η Εκκλησία έκανε καλά τη δουλειά της από εκκλησιαστική άποψη. Και έκανε πολύ καλά που έκανε καλά τη δουλειά της. Αλλά είναι τερατώδες να βαφτίζουμε εθνικό […]
  • Βολανάκης Κωνσταντίνος (Ηράκλειο Κρήτης 1837-Πειραιάς 1907), Ναυμαχία Ναβαρίνου 1827,d’ après Carnerαy. Ελαιογραφία. 110x150 εκ.,11 Μαΐου 2014 Ο… φόβος κάνει τον εθνικόφρονα (1)
    Η περίφημη «εθνική υπερηφάνεια» δεν είναι παρά μια δημαγωγική «διακήρυξη». Ποιος τίμιος και ευαί­σθητος άνθρωπος που κατοικεί σε τούτο τον τόπο θα μπορούσε να είναι υπερήφανος, όταν ξέρει […]
  • Το Βυζάντιο και οι γείτονές του - online σταυρόλεξο14 Φεβρουαρίου 2014 Το Βυζάντιο και οι γείτονές του – online σταυρόλεξο (0)
    Το Βυζάντιο και οι γείτονές του - online σταυρόλεξο
  • "- Αυτή η κρίση θα κρατήσει χρόνια". "-Επιτέλους, λίγη σταθερότητα". Σκίτσο του Αλτάν26 Μαρτίου 2014 Μεγάλα αντεργατικά μυστικά (0)
    Καταρρέουν μέσα στο 2014 και τα εναπομείναντα μέτρα προστασίας των εργαζομένων με βάση τη συμφωνία της συγκυβέρνησης Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ με την τρόικα. Από τη μείωση του μισθού του 1,1 εκατομμυρίου […]
  • 18 Ιανουαρίου 2014 Ο Μαραθώνιος των αριθμών (0)
    Στην Ελλάδα της κρίσης και των ποικίλων προβλημάτων κάποιοι συμπατριώτες μας επιλέγουν πιο ενεργητικούς τρόπους για να δραπετεύσουν, έστω και για λίγο, από τη δύσκολη καθημερινότητα και τα […]
  • Σκίτσο του Αλτάν12 Σεπτεμβρίου 2013 Η εκπαίδευση στο εκτελεστικό απόσπασμα (0)
    Η εκπαίδευση στο εκτελεστικό απόσπασμα Καταργούν οργανικές θέσεις, κλείνουν τα ολοήμερα, κάνουν τα ωράρια λάστιχο, αυξάνουν τους μαθητές ανά τάξη  Δήλωση των εκπροσώπων των Παρεμβάσεων […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.