11 Φεβρουαρίου 2018 at 10:00

Ένα τσιγγάνικο παραμύθι

από

Ένα τσιγγάνικο παραμύθι

Γράφει ο Γιώργης Έξαρχος*

Κάποτε ήταν ένας τσιγγάνος κι ένας βασιλιάς. Ο βασιλιάς είχε μια κόρη. Ήταν πολύ όμορφη.

Μια μέρα η πριγκιποπούλα καθόταν στο μπαλκόνι και κοίταζε τους περαστικούς. Βλέπει να περνάνε τσιγγάνοι με καραβάνια έξω από το παλάτι του βασιλιά.

Ένας όμορφος τσιγγάνος τράβηξε την προσοχή της πριγκιποπούλας, της άρεσε πολύ. Παρακαλεί τότε τον πατέρα της και του ζητάει να της τον δώσει για άντρα της.

Ο βασιλιάς με κανένα τρόπο δεν δεχόταν. «Πώς θα καταδεχτούμε εμείς, βασιλική οικογένεια, να πάρεις για άντρα σου έναν τσιγγάνο;» λέει ο βασιλιάς.

«Ή θα τον πάρω πατέρα, ή θα σκοτωθώ», επέμεινε η πριγκιποπούλα.

Αφού είδε και απόειδε ο βασιλιάς, πως δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά, δέχτηκε τον τσιγγάνο στο παλάτι του και του λέει:

«Αν θέλεις την κόρη μου γυναίκα σου να πάρεις, θα πρέπει να δεχτείς τον όρο που σου βάζω: Να πας στον πόλεμο. Αν γυρίσεις νικητής, τότε θα σου δώσω την κόρη μου.»

Χωρίς να δειλιάσει ούτε στιγμή ο τσιγγάνος, ξεκινάει για τον πόλεμο με το στρατό που του ’δώσε ο βασιλιάς.

Προχωράει μπροστά ο τσιγγάνος καβάλα στ’ άλογό του και ο στρατός τον ακολουθεί. Δρόμο παίρνουν δρόμο αφήνουν, φτάνουν σε ένα ποτάμι με καλαμιές. Κατεβαίνει τότε από το άλογο και αρχίζει να κόβει τις καλαμιές. Μόλις τον βλέπει ο στρατός του αρχίζει κι αυτός να κάνει το ίδιο.

Παίρνει τα καλάμια ο τσιγγάνος κι αρχίζει να τα βάζει στο ποτάμι, με την πρόθεση στο γυρισμό να πλέξει καλάθια. Το ίδιο κάνει κι ο στρατός. Μ’ όλα αυτά τα καλάμια φτιάξανε μια γέφυρα και περάσανε το ποτάμι. Στην αντίπερα όχθη κάθησαν να ξεκουραστούν.

Βρέθηκε ένας τσομπάνος με πρόβατα. Ο τσομπάνος τους είδε. Ο τσομπάνος είδε τόσο πολύ στρατό και τους ρώτησε:

-Για πού πάτε;

-Πάμε να πολεμήσουμε τον εχθρό μας.

Λέει τότε ο τσομπάνος στον τσιγγάνο:

-Εύχομαι να γυρίσεις νικητής για να παντρευτείς την πριγκιποπούλα.

Και ο τσομπάνος, τους εθυσίασε δύο σφαχτά.

Ο τσιγγάνος άρχισε να μαζεύει ξύλα, για να ανάψει μεγάλη φωτιά, για να ψήσει τα σφαχτά.

Το ίδιο κάνει και ο στρατός.

Εκείνη την ώρα που ψήνανε τα αρνιά παρουσιαστήκανε δύο μεγάλα σκυλιά του τσομπάνου.

Νομίζοντας ο τσιγγάνος ότι τα σκυλιά ερχόντανε να φάνε το κρέας, άρπαξε ένα μεγάλο αναμμένο ξύλο για να τα κυνηγήσει. Έκανε και ο στρατός το ίδιο: Πήραν κι αυτοί αναμμένα ξύλα. Τότε παρουσιάζεται ο εχθρός που μόλις είδε τ’ αναμμένα κοντάρια με χιλιάδες στρατό, φοβήθηκε και δεν έριξε ούτε μια τουφεκιά.

Έτσι, ο τσιγγάνος εγύρισε νικητής, αλλά την τέχνη του με τα καλάθια δεν την ξέχασε. Πήρε από το ποτάμι τα κομμένα καλάμια για να πλέξει καλάθια. Και δεν δέχτηκε να γίνει γαμπρός του βασιλιά, παρ’ όλο που γύρισε νικητής.

* * *

Μετά την παράθεση του ωραίου αυτού παραμυθιού […] δίνουμε και ένα δείγμα παροιμιών, επίσης στην τσιγγάνικη γλώσσα, με αντίστοιχη μετάφρασή τους:

  1. Τε κινγκεράβαμαν σαρχαλαβάμ γκαντά ματέρομες καλάβ.

[Αν βραχώ σαν πλένω ρούχα μεθυσμένο άντρα θα πάρω.]

  1. Μονακχατζόλ, μαριπεκαχάβ.

[Η μύτη μου με τρώει, ξύλο θα φάω.]

  1. Μετσαγκά χατζόν, μπόιτσαβ.

[Τα πόδια μου με τρώνε, μπόι ρίχνω.]

  1. Κοντζανέλ μπουτ, μπουστίρντελ.

[Όποια ξέρει πολλά, πολλά τραβάει.]

  1. Μοκάν σόλντελ σοκασουνάβ.

[Το αυτί μου βουίζει, κάτι θ’ ακούσω.]

Ο Τάκης Γιαννακόπουλος στο βιβλίο του Τα Τσιγγάνικα Παραμύθια (σ. 243-263) αναφέρεται στα γνωρίσματά τους, καθώς και στις διαφορές τους από τα «ευρωπαϊκά παραμύθια»:

-Αφηγητής συνήθως είναι Τσιγγάνα. Το παραμύθι «το ακούνε μονάχα οι γύφτοι. Το παραμύθι αυτό, πρωτόγονο και πρωτάκουστο, παίρνει αμέσως φτερά, απλώνεται σ’ ολόκληρη τη φάρα. Έτσι διατηρεί τον πρωτογονισμό και την μυστικότητα τους, γιατί οι γύφτοι εμποδίζονται από τα ταμπού τους να το αφηγηθούνε σε πρόσωπο μη γύφτο. Έτσι το κάθε παραμύθι παραμένει αναγκαστικά μέσα στο δικό τους λαό. Το ίδιο γίνεται και με τα τραγούδια».

-Τα παραμύθια τους μοιάζουν περισσότερο με θρύλο κι έχουν στενή σχέση με μάγισσες, βοτάνια, φαντάσματα κ.λπ. Όλα τους κλείνουν κάποιον ρεαλισμό που αναμφισβητήτως προκαλεί συγκίνηση σε πολλών τις καρδιές.

-Πολλά παραμύθια τα παίρνουν από τους λαούς μέσα στους οποίους περιπλανιώνται. Συμβαίνει κυρίως στους νομάδες γύφτους, γιατί όποιος ξεκόβει από το μπουλούκι αποξενώνεται από τους δικούς του και άρα, «μέσα του το παραμύθι νεκρώνεται».

-Από τα γύφτικα παραμύθια «λείπουν τα ουσιαστικά στοιχεία (προϊδέαση, κύριο θέμα, συμπέρασμα), στοιχεία ονομαζόμενα καλολογικά και «φιλολογικά» και είναι έξω από τις ευρωπαϊκές αισθητικές αντιλήψεις, που θέλουν τα παραμύθια να τα διέπει, μια λογική και μια αιτιακή σχέση, καθώς και κάποιες τεχνικές.

-Στα γύφτικα παραμύθια κυριαρχούν τα στοιχεία της περιπέτειας και οι λεπτομέρειες των περιπετειακών ασημαντοτήτων, σ’ αντίθεση με τα «ευρωπαϊκά» που ο μύθος διέπεται από λογική πορεία, που πιθανώς να εξυπηρετεί σκοπιμότητες ή αλήθειες.

-«Τα γύφτικα παραμύθια εξυπηρετούν συστήματα λογικά και ηθικά απαράδεκτα. Τα παραμύθια δεν τελειώνουν με την νίκη του ήρωα, του πρωταγωνιστή, του παλικαριού. Το στεφάνι της νίκης και της ηθικής δεν στολίζει ποτέ ή πολύ σπάνια το κεφάλι του ήρωα-πρωταγωνιστή. Αντίθετα, στη διαδρομή των γεγονότων κάθε παραμυθιού, ο ήρωας πρωταγωνιστής φανερώνεται κατά κανόνα σκληρός, απάνθρωπος. Για το χατίρι της περιπέτειας, για το χατίρι της παραξενιάς ο γύφτος παραμυθάς παρουσιάζει πολλές φορές τον πρωταγωνιστή αυτόν σκληρό, απάνθρωπο, βάρβαρο.» Τα «ευρωπαϊκά παραμύθια», όμως, έχουν βασικό ήρωα, που έχει ηθικό ρόλο, που ανήκει στους καλούς και τίμιους, στους ειλικρινείς και δυνατούς, στους έξυπνους που λεν την αλήθεια και που πολεμάει τους ψεύτες, τους ανέντιμους, τους κακούς κ.ο.κ., τους οποίους πάντα νικάει και τιμωρεί. Ε, στο τέλος, όλο και προκύπτει κάποια διδαχή ή ηθικό δίδαγμα.

-Το γύφτικο παραμύθι κλείνει απότομα, αφού δεν νοιάζεται για λογική ροή των πραγμάτων. Η επιτυχία του υπάρχει όταν παραφουσκώσει με τις περιπετειώδεις ασημαντότητες. Στοιχεία φαντασίας ή υπερφυσικά δεν υπάρχουν. Οι θεοί και οι διάβολοι, τα καλά και τα κακά πνεύματα δεν είναι ιδιαιτέρως γνωστά στα γύφτικα παραμύθια, τα οποία στερούνται γενικώς κάποιου σκελετού («φιλολογικής ραχοκοκαλιάς»), ενώ στηρίζονται πολύ σε στιγμιαίους αυτοσχεδιασμούς της αφηγήτριας.

-«Οι γύφτοι είναι ο μοναδικός λαός της οικουμένης που δεν έχει παραμύθια τυποποιημένα γνωστά στην υπόλοιπη ανθρωπότητα.»

-«Το γύφτικο παραμύθι δεν το κρατάει στη ζωή η ανύπαρκτη παλιά παράδοση [μιας κοινωνίας μητριαρχικής], αλλά ο πατριαρχικός τρόπος της ζωής τους.»

-«Οι περισσότεροι γύφτοι αφηγητές παραμυθιών, έχουν τα δικά τους πρωτόγονα παραμυθικά θέματα, κουτσουρεμένα, μεταμορφωμένα, παραποιημένα, με τους πρώτους ρόλους αδύνατους, ασαφείς, ακριβώς για το λόγο που το κοινωνικό περίγυρο στο οποίο ζούνε δεν ανταποκρίνεται στην ιδιαίτερη κοινωνική τους ζωή.»

*Απόσπασμα από το βιβλίο Αυτοί είναι οι Τσιγγάνοι του Γιώργη Έξαρχου, εκδόσεις Γαβριηλίδης, σελ 68-73.

Οι φωτογραφίες είναι παρμένες από το λεύκωμα Γύφτοι σοφοί και γύφτοι μάγοι του Νίκου Δαβανέλλου, εκδόσεις Γνώση.

 

(Εμφανιστηκε 556 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

  • Τσιγγανάκια17 Νοεμβρίου 2013 Οι Τσιγγάνοι (1)
    Οι Τσιγγάνοι θα απλωθούν από την Κωνσταντινούπολη στη Θράκη και σε όλη την ελληνική χερσόνησο. Σε κείμενο του 1415 οι Τσιγγάνοι περιλαμβάνονται ως ξεχωριστή εθνότητα με δική τους γλώσσα, […]
  • 23 Ιουνίου 2017 Παροιμιώδεις εκφράσεις Ελλήνων για Τσιγγάνους (2)
    Η αντιπάθεια των Ελλήνων για τους Τσιγγάνους όπως κατα;δεικνύεται σε λαϊκές παροιμίες
  • Κοκκινοσκουφίτσα28 Σεπτεμβρίου 2017 Η Κοκκινοσκουφίτσα στ’ν Αλασσόνα… (0)
    Κοιτάει απ’ του παραθύρι, ταράθκι…. Η λύκους τ’ν κλιά ντούρλα κι κοιμούνταν. Πθινά η μάκου. Μπαίνει μέσα η κυνηγός , τουν τφικάει μια στουν κώλου, άνοιξι αυτός τ’ς έχισι κι τ’ς δυο, γιαγιά […]
  • Λευτέρης Γιακουμάκης, 20141 Ιουλίου 2014 Δύο Παραμύθια Χαμένα Από Καιρό (0)
    Ο πρίγκιπας σηκώθηκε και ξεκίνησε την αναζήτησή του, και έφτασε επί τέλους στη σπηλιά στο δάσος, αλλά δεν ήταν κανένας εκεί. Πήρε το καρφί και το κάρφωσε στον τοίχο της σπηλιάς, και […]
  • Μια πολύ τρυφερή ιστορία για «γενναία» παιδιά και ακόμη πιο «γενναίους» γονείς ξεδιπλώνεται από την Ιωάννα Γιαννακοπούλου με θέμα τη φιλία ως πολύτιμο όπλο ενάντια στις άσχημες εκφάνσεις της ζωής και μεταμορφώνεται σε ένα υπέροχο παραμύθι μέσα από τις μαγικές εικόνες της Ζωής Σεϊτάνη.18 Ιουλίου 2013 Βιβλίο: Ο σκαντζόχοιρος που ξέχασε να φοβηθεί (0)
    Βιβλίο: Ο σκαντζόχοιρος που ξέχασε να φοβηθεί Ο Οδυσσέας είναι ένα μικρό σκαντζοχοιράκι που έρχεται στον κόσμο και είναι πολύ χαρούμενο! Όμως, σύντομα γνωρίζει το φόβο, που του […]
  • 17 Ιουλίου 2014 Tζάνι Ροντάρι: «Παραμύθια από το τηλέφωνο» (2)
    «Παραμύθια από το τηλέφωνο» Γράφει η Δήμητρα Κουλούντζου O Tζάνι Ροντάρι γεννήθηκε στην επαρχία της βόρειας Ιταλίας. Ο πατέρας του, ένας αρτοποιός, πέθανε όταν ο Ροντάρι ήταν μόνο […]
  • Ο καλός μας Κύριος Ύπνος που χάθηκε19 Δεκεμβρίου 2015 Παιδικό Βιβλίο: Ο καλός μας Κύριος Ύπνος που χάθηκε (0)
    Η νέα παιδική ιστορία της Νίκης Δαγδαλιανίδου, «Ο καλός μας Κύριος Ύπνος που χάθηκε», με ζωγραφιές της Μαρίας Φλωριάν, που θα ταξιδέψει μικρούς και μεγάλους στο Βασίλειο της Αντάρια και […]
  • 15 Φεβρουαρίου 2018 Μάριος Πλωρίτης – Ανευθυνοϋπεύθυνοι, η ευθύνη ως χρέος και ως άλλοθι (0)
    «Όταν αξιώνεις ευθύνες απ’ τους άλλους, πρέπει ν’ αναδέχεσαι τις δικές σου»
  • Ο Ντενί Ντιντερό (Denis Diderot, 5 Οκτωβρίου 1713 – 31 Ιουλίου 1784) ήταν Γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας11 Δεκεμβρίου 2017 Ντενί Ντιντερό: Σκέψεις για την ερμηνεία της φύσης (0)
    Έχουμε τρία κύρια μέσα έρευνας: την παρατήρηση της φύσης, το λογισμό και το πείραμα. Η παρατήρηση συγκεντρώνει τα φαινόμενα ο λογισμός επαληθεύει το αποτέλεσμα του συνδυασμού. Πρέπει η […]
  • Νίκος Κούνδουρος25 Οκτωβρίου 2016 Νίκος Κούνδουρος: «Σήμερα ο τρομοκράτης έχει όνομα και ΑΦΜ» (0)
    Του Έλληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υποφέρει.«Δεν ξέρω για σήμερα, αλλά του τότε Ελληνα ο τράχηλος δεν άντεχε την ταπείνωση, την ευτέλεια, το τίποτε μιας παθητικής ζωής. Προτιμούσε την πιο […]
  • Ο Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος Αύγουστος (Marcus Aurelius Antoninus, 20 Μαρτίου 203 – 11 Μαρτίου 222), γνωστός κοινώς ως Ηλιογάβαλος14 Δεκεμβρίου 2016 Οι παρανοϊκοί Ρωμαίοι αυτοκράτορες (1)
    Δεν ήταν δειλός, αλλά τον ενδιέφερε ο πόλεμος εναντίον των μονομάχων και των θηρίων στην αρένα. Κάθε πρωί σηκωνόταν και σκότωνε μια τίγρη στην αρένα! Οι διοικητές της Ανατολής δεν […]
  • 1 Απριλίου 2018 Αντόν Τσέχωφ: Όταν η κωμωδία συνάντησε το δράμα… (0)
    «Φτάνει λοιπόν, πάψε!», είπε μορφάζοντας ο Παχύς. «Γιατί αυτό το ύφος; Εγώ κι εσύ είμαστε φίλοι από παιδιά κι αυτή εδώ η δουλοπρέπεια δεν έχει κανένα […]
  • Τζίμης Πανούσης, Πούστευε και μη ερεύνα, εκδόσεις opera, Αθήνα, 2005.14 Ιανουαρίου 2018 Τζίμης Πανούσης: Το φάντασμα του Τζέιμς Ντιν και ο μερακλής μουζαχεντίν (0)
    Ο Σίσυφος έβγαζε φως από πίσω! Όταν σταμάτησε να ξαποστάσει στη βραχοτσουλήθρα, άναψε φως στα πισινά, κόκκινο, μαϊμουδένιο. Άσε που ήτανε και αδερφάρα κραγμένη. Σίσυ ήτανε το χαϊδευτικό […]
  • πίνακς του Domenichino. Ο δρόμος προς τον Γολγοθά, λάδι σε χαλκό, Μουσείο Γκεττύ10 Δεκεμβρίου 2016 Ο Γκράμσι για τις πολιτικές προβλέψεις και τη βούληση των ανθρώπων (1)
    «Μπορούμε να αποκλείσουμε ότι οι άμεσες οικονομικές κρίσεις από μόνες τους παράγουν βασικά γεγονότα. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να δημιουργήσουν ένα έδαφος πιο ευνοϊκό για τη […]
  • Υποχώρηση του Ναπολέοντα από τη Μόσχα. Έργο του Αντόλφ Νόρτεν17 Φεβρουαρίου 2018 Κλαούζεβιτς: Περί του Πολέμου (0)
    Ο πόλεμος επομένως είναι μια πράξη βίας, προορισμένη στο να καταναγκάσει τον αντίπαλο να εκτελέσει τη θέλησή […]
  • Φύλο δεν επιλέγει κανείς στον έμβιο κόσμο. Γεννιέται ως φύλο. Έχει επιλεγεί από το χρωματόσωμα που τον δημιούργησε: Χ ή Υ.7 Οκτωβρίου 2017 Το φύλο δεν αλλάζει. Αλλάζει η συμπεριφορά (0)
    Αν ΕΙΝΑΙ, λοιπόν, ή ΓΙΝΕΙ με μια δήλωση στο Ληξιαρχείο, θα έχει αύριο το δικαίωμα ο πρώην άντρας να πάει στον ΣΕΓΑΣ και να ζητήσει να συμμετάσχει στη σφαιροβολία γυναικών. Θα μπορεί να […]
  • Μητέρα και παιδί/ Gustav Klimt11 Μαΐου 2018 Αναδοχή. Ένα μπάλωμα σ’ ένα κουρέλι (0)
    Οι μεγάλοι χαμένοι είναι τα παιδιά. Τα οποία έχουν ανάγκη όχι από μια επιδερμική και τάχαμου αγάπη. Γιατί η υπερβολική αγάπη και η υπερπροστασία δεν είναι αγάπη. Είναι η εγωπάθεια και η […]
  • Ανάγλυφο από τερακότα. Διακρίνονται: Πηνελόπη, Οδυσσέας, δεξιά, ως ξεσκούφωτος ζητιάνος, Τηλέμαχος, αριστερά από την Πηνελόπη, χωρίς γένια, Εύμαιος, καθισμένος κάτω και αριστερά πιθανότατα άλλος βοσκός. 460-450 π.Χ., Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης10 Ιανουαρίου 2017 Ι.Θ. Κακριδής: Η Γεωγραφία της Οδύσσειας (2)
    Για τον απλοϊκό αναγνώστη υπάρχει και ένας άλλος κίντυνος: Το έντυπο, σαν έντυπο και μόνο, και ας λέει ανυπόστατα πράγματα, ασκεί πάνω του μια πειστικότητα, που κανείς δεν τη φαντάζεται: […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.