Μήνας: Δεκέμβριος 2017

Ο Αριστοτέλης (αρχ.: Ἀριστοτέλης, 384 π.Χ. - 322 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και επιστήμονας που γεννήθηκε στα Στάγειρα της Χαλκιδικής στη βόρεια περιφέρεια της κλασικής Ελλάδας.

Η φιλοσοφία του Αριστοτέλη

Ο Αριστοτέλης είδε ότι το πολίτευμα μπορεί να παρουσιάζεται σε τρεις κύριες μορφές και τρεις εκτροπές από αυτές: οι τρεις κύριες μορφές είναι η βασιλεία, η αριστοκρατία και η δημοκρατία και οι αντίστοιχες εκτροπές από αυτές είναι της βασιλείας η τυραννίδα, της αριστοκρατίας η ολιγαρχία και της δημοκρατίας η οχλοκρατία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι τρεις Χάριτες, 1504, Chantilly, Μουσείο Κοντέ

Η φιλοσοφία του Πλάτωνα

Η θεωρία των ιδεών αποτέλεσε τον πυρήνα της φιλοσοφίας του Πλάτωνα (427-347 π.Χ.), του μεγαλοφυέστερου από τους μαθητές του Σωκράτη. Ο Πλάτων πίστευε ότι η ψυχή είχε γνωρίσει τις έννοιες των πραγμάτων σε μια υποτιθέμενη προσωματική περίοδο της ύπαρξής της.

Διαβάστε περισσότερα ›
Πίνακας του Ζακ-Λουί Νταβίντ (1787) Ο Θάνατος του Σωκράτη

Η φιλοσοφία του Σωκράτη (470-399 π.Χ.)

Ηθικός νόμος σήμαινε για το Σωκράτη ότι σε κάθε περίπτωση πρέπει να ακολουθούμε αυτό που μας φαίνεται καλύτερο ύστερα από ένα λογικό έλεγχο, όπου με συλλογισμούς έχει φανεί η δύναμη του καθενός από τα υπάρχοντα επιχειρήματα, υπέρ και κατά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Εμμανουήλ Ροΐδης

Εμμανουήλ Ροΐδης: Τα εφήμερα

Πολλοί εναβρύνονται πιστεύοντες, ότι το υποκείμενον αυτών προϋπήρχε λανθάνον παρά τοις ενδόξοις προγόνοις, οίτινες εγέννησαν τους μέλλοντας να γεννήσωσιν αυτούς, κατορθούντες ούτω να επεκτείνωσιν επί τινας αιώνας την ύπαρξιν αυτών εν τω παρελθόντι. Tούτων η μωρία είναι προφανής·

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Πρωταγόρας στο κέντρο μαζί με τον Δημόκριτο, Μουσείο Ερμιτάζ. Salvator Rosa - Démocrite et Protagoras

Οι Σοφιστές

Έτσι ο Πρωταγόρας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «για όλα τα πράγματα μέτρο είναι ο άνθρωπος, για όσα υπάρχουν ότι υπάρχουν, για όσα δεν υπάρχουν ότι δεν υπάρχουν».

Διαβάστε περισσότερα ›
Wassily Kandinsky, Circles in a circle

O Ηρόδοτος στους κύκλους (μέρος α΄)

Ο κύκλος ήταν η οργανωτική αρχή της Βαβυλώνας, με τη δυναμική του κέντρου του να φουσκώνει, να διογκώνεται σε καμπυλόσχημες εγγραφές προς κάθε κατεύθυνση πρόβλεψης, επιτήρησης κι ελέγχου. Κι έτσι διαμορφώθηκε ετούτη η Μεγά-πολις,

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Δημόκριτος από τα Άβδηρα της Θράκης έζησε περίπου από το 460 π.Χ. ως το 370 π.Χ. Χαρτονόμισμα των 100 δραχμών (λεπτομέρεια)

Οι Ατομικοί φιλόσοφοι. Ο Δημόκριτος, οι Ελεάτες και η θεωρία του «ατόμου»

Σύμφωνα με τη θεωρία του Ατόμου, ο Δημόκριτος δίδαξε ότι ένας κόσμος συντίθεται, όταν σε μεγάλο κενό του διαστήματος συναθροίζονται αλληλοσυγκρουόμενα πολλά άτομα και με τη φορά τους σχηματίζεται δίνη.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η επιστολή του Μεγαλέξανδρου στον Αριστοτέλη (Ψευδοκαλλισθένης)

Η επιστολή του Μεγαλέξανδρου στον Αριστοτέλη (Ψευδοκαλλισθένης)

«Είναι ανάγκη να σου διηγηθώ τα όσα παράδοξα μας συνέβησαν στην Ινδία»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ηράκλειτος και Δημόκριτος. "Eraclito e Democrito", Bramante, 1477, affresco trasferito su tela, Milano, Pinacoteca di Brera

Πυθαγόρειοι και Ελεάτες. Πυθαγόρας. Παρμενίδης. Ζήνων. Εμπεδοκλής. Αναξαγόρας

Έτσι ο Ηράκλειτος δίδαξε ότι «τον κόσμο τούτο, τον ίδιο για όλους γενικά, ούτε θεός ούτ’ άνθρωπος τον έκανε, μα ήταν πάντα και είναι και θα ‘ναι πυρ αείζωο, που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο».

Διαβάστε περισσότερα ›
Piet Mondrian

Αρχαία ελληνική κοσμολογία. Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης

Από θερμοκρασιακές μεταπτώσεις πάνω στην επιφάνεια της Γης αιτιολόγησε ο Αναξίμανδρος και την εμφάνιση της ζωής και υπέθεσε πρώτος ότι ο άνθρωπος έχει προέλθει «έξ άλλοειδών ζώων».

Διαβάστε περισσότερα ›
Γερμανικές φυλές στα μέσα του 1ου αιώνα μ.Χ. Σε πράσινο χρώμα, η περιοχή των Βανδάλων.

Ιστορία του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους από της εις Ιταλίαν εισβολής του Αττίλα μέχρι του 476 μ. Χ.

Ούτως η Ρώμη ειρηνικώς παραδοθείσα εις τας χείρας του φανερώς και επισήμως εις διαρπαγήν ερχομένου Βανδήλου ηγεμόνος, υπέστη φοβεράν λεηλασίαν διαρκέσασαν επί δύο ολόκληρους εβδομάδας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Δ' Οικουμενική Συνόδος - Άγιον Όρος, Μεγίστη Λαύρα

Ιστορία του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους από του θανάτου του Θεοδοσίου Β’ μέχρι της βασιλείας του Αναστασίου Α’ (450-491 μ. Χ.).

Είπομεν ότι μετά τον θάνατον του Θεοδοσίου Β’ την αρχήν και την διοίκησιν του κράτους ανέλαβεν η Πουλχερία μετά του Μαρκιανού. Και η μεν Πουλχερία εβασίλευσεν έτι τέσσαρα έτη, τελευτήσασα τω 454 μ. Χ. ο δε Μαρκιανός επέζησε 3 έτη τη Πουλχερία, καθ’ ά εκυβέρνησε μόνος το κράτος.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η δολοφονία του Μαρά. Πίνακας του Ζακ-Λουί Νταβίντ

Στιγμές και λόγοι της Γαλλικής Επανάστασης

«Κανένας δεν μπορεί να βασιλέψει αθώα… Όλοι οι βασιλιάδες είναι αντάρτες (κατά του λαού) και σφετεριστές» (Συμβατική, 13.11.90). «Όλα τα εγκλήματα είναι γεννήματα της τυραννίας – που είναι το πρώτο έγκλημα απ’ όλα»

Διαβάστε περισσότερα ›
Ως πρώτο μέτρο ο Ρωμανός Λακαπηνός εξέδωσε - μάλλον τον Απρίλιο του 922 - μια Νεαρά, η οποία αποκαθιστούσε το δικαίωμα των γειτόνων να προηγούνται στην αγορά των κτημάτων, πράγμα που είχε περιορίσει ο Λέων ΣΤ', δίνοντας έτσι νέα και σαφέστερη έκφραση στο σύστημα της «προτιμήσεως».

Georg Ostrogorsky: Ο Ρωμανός Λακαπηνός

Κατά κανόνα ο «δυνατός» ήταν συγχρόνως μεγαλοκτηματίας και κρατικός λειτουργός. Αντιμέτωπη στη θέληση της κεντρικής εξουσίας ήταν η σθεναρή θέληση της οικονομικά ισχυρότερης και κοινωνικά ανώτερης τάξεως. Αυτοί που ήταν υπεύθυνοι για την εφαρμογή των αυτοκρατορικών διαταγμάτων είχαν κάθε συμφέρον να επιδιώκουν τη ματαίωση της εφαρμογής τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Χριστουγεννιάτικα δώρα- Hugo Oehmichen – 1882

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Ο Αμερικάνος – Χριστουγεννιάτικο διήγημα

Ἡ θεια-Κυρατσώ, μετὰ τόσα ἔτη, ἐφόρεσεν, ἐπ᾽ ὀλίγας στιγμάς, χρωματιστὴν «πολίτικην» μανδήλαν, διὰ ν᾽ ἀσπασθῇ τὰ στέφανα. Καὶ τὴν παραμονὴν τοῦ Ἁγίου Βασιλείου ἑσπέρας, ἱσταμένη εἰς τὸν ἐξώστην, ἠκούσθη φωνοῦσα πρὸς τοὺς διερχομένους ὁμίλους τῶν παίδων:

―Ἐλᾶτε, παιδιά, νὰ τραγ᾽δῆστε!

Διαβάστε περισσότερα ›
Χάρτης της ρωμαίικής αυτοκρατορίας. The Roman World Monarchy Republic Empire And Collapse

Παύλος Καρολίδης: Ο αυτοκράτωρ Γρατιανός (376-383) και ο Θεοδόσιος ο Μέγας (379-395 μ. Χ.).

Ο Γρατιανός ήτο, ως ο πατήρ αυτού, ορθόδοξος, δεν έδειξεν όμως την προς τους εθνικούς και προς τους ετεροδόξους Χριστιανούς υπό του Ουαλεντινιανού δειχθείσαν συνετήν μετριοπάθειαν και ανεξιθρησκείαν, αλλ’ εν τω ζήλω αυτού υπέρ της ορθοδόξου Χριστιανικής πίστεως κατεδίωξεν αμφοτέρους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η λογική στην εξορία

Η λογική στην εξορία

Οι περισσότεροι άνθρωποι σε αυτόν τον κόσμο πιστεύουν ότι ο Δημιουργός του σύμπαντος έχει γράψει ένα βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα ›
Γιόχαν Γκούσταφ Ντρόυζεν: Ιστορία των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου (PDF)

Γιόχαν Γκούσταφ Ντρόυζεν: Ιστορία των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου (PDF)

Γιόχαν Γκούσταφ Ντρόυζεν: Ιστορία των Διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου (PDF)

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844 - Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900)

Νίτσε: Για τη φυσική ιστορία του καθήκοντος και του δικαιώματος

Το δικαίωμα των άλλων είναι μια παραχώρηση του αισθήματος μας για δύναμη, προς το αίσθημα δύναμης αυτών των άλλων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844– Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900[1]). Γερμανικό γραμματόσημο

Νίτσε: Η αυτοκυριαρχία, η μετριοπάθεια και τα τελευταία τους κίνητρα

Δεν βρίσκω λιγότερες από έξι βαθιά διαφορετικές μεθόδους για να καταπολεμήσω τη σφοδρότητα μιας ορμής. Πρώτα πρώτα, μπορούμε να αποκρύψουμε τα ελατήρια για την ικανοποίηση της ορμής, να την αποδυναμώσουμε και να την αποστεγνώσουμε, αποφεύγοντας να την ικανοποιήσουμε για ολοένα μεγαλύτερα διαστήματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φλάβιος Αέτιος (390 - 21 Σεπτεμβρίου 454) ήταν Ρωμαίος ηγέτης (dux) και πατρίκιος, και στρατηγός της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Νίκησε τους Ούννους του Αττίλα στη περίφημη "μάχη των εθνών", το το 451 μ.Χ.

Παύλος Καρολίδης: Ο Αττίλας και οι Ούννοι. Το τέλος του Ουννικού κράτους.

Ενταύθα δε εν τοις Καταλαυνικοίς λεγομένοις πεδίοις (εν τοις πέριξ της νυν Γαλλικής πόλεως Chalons-sur-Marne) συνεκροτήθη (κατά το θέρος του 451 μ. Χ.) η πρώτη μεγίστη εν τη Δυτική Ευρώπη μάχη των λαών διαρκέσασα μέχρι βαθείας νυκτός, καθ’ ήν λέγεται ότι έπεσον αμφοτέρωθεν 300 χιλιάδες μαχητών.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αλάριχος Α΄, επίσης γνωστός και ως Αλάριχος ο Μέγας (γερμανικά: Alarik, λατινικά: Alaricus, περ. 370 - 410), ήταν αρχηγός των Βησιγότθων (395-410). Alaricus A, also known as Alaricus the Great (German: Alarik, Latin: Alaricus, c. 370-410), was the leader of the Visigoths (395-410).

Παύλος Καρολίδης: Η Μεγάλη Μετανάστευσις των λαών εκτεινομένη εις την Δύσιν.

Ο Στελίχων, ίνα δυνηθή ν’ αποκρούση τον Αλάριχον από της Ιταλίας, είχε καλέσει εις την χώραν ταύτην πάντα τα εκτός αυτής πέραν των Άλπεων εν Γαλατία, Ιβηρία και Βρεττανία Ρωμαϊκά στρατεύματα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, δημιούργημα της φύσης και της παιδικής φαντασίας

Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, δημιούργημα της φύσης και της παιδικής φαντασίας

Ένα χριστουγεννιάτικο δέντρο, δημιούργημα της φύσης και της παιδικής φαντασίας του Γιάννη Κύρκου Αικατερινάρη[*] Ο εγγονός μας Δημήτρης ζει αρμονικά με τους φίλους του σε ένα παιδικό σταθμό της Ν. Κορέας. Αν και είναι το μοναδικό παιδί με καταγωγή από […]

Διαβάστε περισσότερα ›
Μάλκολμ Λόουρυ: «Κάτω από το Ηφαίστειο»

Ο Μάλκολμ Λόουρυ και το ηφαίστειο

Το «Κάτω από το Ηφαίστειο», κατά τα πρότυπα του Τζόυς, εκτυλίσσεται σε μία μόνο μέρα και η παρουσίαση του κεντρικού ήρωα, του πρόξενου, γίνεται, κατά τα αρχαιοελληνικά πρότυπα, μέσα από τη συζήτηση τρίτων που περιγράφουν στις πρώτες σελίδες μια άκρως αινιγματική φυσιογνωμία βυθισμένη στο αλκοόλ.

Διαβάστε περισσότερα ›
Φρειδερίκος Νίτσε

Ο Φρειδερίκος Νίτσε και η κλασική φιλολογία

Γιατί βέβαια όπως δεν είναι και τόσο γνωστό, ο Νίτσε σπούδασε και δίδαξε ως πανεπιστημιακός καθηγητής κλασική φιλολογία· έγραψε και δημοσίευσε ακραιφνώς φιλολογικές μελέτες και άρθρα, και υπήρξε ιδρυτής μιας τουλάχιστον ένωσης κλασικών φιλολόγων σε μια από τις «ηρωικότερες» περιόδους της γερμανικής κλασικής φιλολογίας.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρίντριχ Βίλχελμ Νίτσε (γερμ. Friedrich Wilhelm Nietzsche) (Ραίκεν, 15 Οκτωβρίου 1844 - Βαϊμάρη, 25 Αυγούστου 1900)

Νίτσε: «Το ελάχιστο βήμα προς τα εμπρός»

Τίποτα δεν πληρώθηκε πιο ακριβά απ’ αυτό το μικρό κομμάτι ανθρώπινης λογικής και απ’ αυτό το αίσθημα της ελευθερίας για το οποίο είμαστε τόσο περήφανοι σήμερα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κέλτικος σταυρός σε παλιό νεκροταφείο των Βογομίλων στη Νέα Χαλκηδόνα. Celtic cross in an old cemetery of Bogomillas in Nea Chalkidona

Georg Ostrogorsky: Το Βυζάντιο και ο Συμεών Βουλγαρίας. Η αίρεση των Βογομίλων

Μετά το θάνατο του Συμεών άλλαξε τελείως η κατάσταση. Οι φιλόδοξες απαιτήσεις και το ακάματο αγωνιστικό πνεύμα του Συμεών ήταν κάτι το εντελώς ξένο στο γιο και διάδοχό του Πέτρο. Η συνέχιση του αγώνα δεν είχε πια κανένα νόημα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η επιδρομή των βαρβάρων στην Ευρώπη τον 5ο αι. μ.Χ. ήταν αποτέλεσμα της καταστροφής των Γότθων από τους Ούνους το 372-375 μ.Χ.

Παύλος Καρολίδης: Οι Ούννοι

Στίφη Αλανών και Γότθων φευγόντων προς δυσμάς έμπροσθεν του εμφανισθέντος βαρβάρου λαού διέδιδον τας τρομακτικωτάτας περί αυτού ειδήσεις, μαρτυρούσας οίαν εντύπωσιν εις την φαντασίαν αυτών ενεποίουν οι νέοι βάρβαροι επιδρομείς της Ευρώπης.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οπλιτοδρόμος, ανάγλυφη τραπεζιόσχημη πλάκα που βρέθηκε στην Αθήνα. Γύρω στο 500 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Stretcher, embossed billboard found in Athens. Around 500 BC National Archaeological Museum

Το βαρύνον φορτίο της ηθικής αρετής στην αριστοτελική εκπαιδευτική πρόταση

Πρακτικός και ρεαλιστής, λογικός και αναλυτικός ο Αριστοτέλης πρόσφερε την καθαρή του σκέψη, προκειμένου να οδηγήσει το άτομο στην ευδαιμονία μέσα από τη μαθητεία του στην ηθική αρετή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Γιώργος Καφετζίδης, πιο γνωστός με το χαϊδευτικό του «ΤΖΟΤΖΟΣ» (στο κέντρο)

Λαϊκές ιστορίες της Θεσσαλονίκης: Ο Τζότζος και η δόξα της άνω πόλης

Για δεκαετίες ήταν η κορυφή στη μυθολογία της Μικρής Θεσσαλονίκης («Κιουτσούκ Σελανίκ» έλεγαν οι Οθωμανοί την Άνω Πόλη), αυτός κρατούσε τα σκήπτρα. Η παρουσία του και το γλεντοκομείο του, ένα μοναδικό κίνητρο για να ανηφορίσει η παρέα προς τα Κάστρα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός (361-363 μ. Χ.). Emperor Julian (361-363 BC).

Παύλος Καρολίδης: Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός (361-363 μ. Χ.).

Ήγεν ήδη ο Ιουλιανός το τριακοστόν έτος της ηλικίας, ότε διά της συνδρομής των περιστάσεων κατέστη, καθά είδομεν, μόνος κύριος του Ρωμαϊκού Κράτους εδρεύων εν Κωνσταντινουπόλει.

Διαβάστε περισσότερα ›
Η Άλωση της Θεσσαλονίκης το 904 από τους Σαρακηνούς πειρατές ήταν μία από τις χειρότερες καταστροφές που βρήκαν την Βυζαντινή Αυτοκρατορία στην διάρκεια του 10ου αιώνα.

Georg Ostrogorsky: Οι μεταρρυθμίσεις του Νικηφόρου Α’

Η βαθμιαία εδραίωση της βυζαντινής κυριαρχίας σε ορισμένες περιοχές της βαλκανικής χερσονήσου εκφράζεται καθαρά με την επέκταση του συστήματος των θεμάτων και την ίδρυση νέων.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Αριστοτέλης σε γραμματόσημο του 1996

Ο δημόσιος χαρακτήρας της αριστοτελικής Παιδείας ως βασική προϋπόθεση εφαρμογής της δικαιοσύνης στην εκπαίδευση και κατάκτησης της ευδαιμονίας

Είναι προφανές ότι ο δημόσιος χαρακτήρας της εκπαίδευσης αποτελεί προέκταση της στενής σχέσης που συνδέει την ηθική του Αριστοτέλη με την πολιτική αρετή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Pablo Picasso, Ακροβάτης.

Περί Αφροδισίων κι ένα αίνιγμα διττότητας.

Τον είχε για εύκολο η ρητορεία τον έπαινο της αρετής. Ένοιωθε πως σ’ αυτόν είχε εξαντλήσει όλα της τα αποθέματα κοινοτοπίας. Όμως, εκεί που η τέχνη έδειχνε πραγματικά τα γράδα της ήταν όταν επιχειρούσε ακροβασίες για να δοξάσει φέρσιμο αλλόκοτο, πρόσωπο διαβόητο, λίγο ώς πολύ στιγματισμένο στο κοινωνικό το θυμικό.

Διαβάστε περισσότερα ›
Δουλοπάροικοι αγρότες στο Βυζάντιο. Senior farmers in Byzantium

Georg Ostrogorsky: Τα βυζαντινά «θέματα»

Ο νέος στρατός των θεμάτων απαρτίσθηκε από στρατιώτες γεωργούς, εγκατεστημένους μόνιμα σε δικά τους κτήματα, από τα οποία εξοικονομούσαν τα μέσα για τη συντήρηση και τον εξοπλισμό τους.

Διαβάστε περισσότερα ›
Διαίρεση της αυτοκρατορίας μετά το θάνατο του Μ. Κωνσταντίνου. Πορτοκαλί: Κωνσταντίνος Β΄, Πράσινο: Κώνστας, Μπεζ: Δαλμάτιος, Γαλάζιο: Κωνστάντιος Β΄

Παύλος Καρολίδης: Οι διάδοχοι του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ο Κωνστάντιος Α’ (337-363 μ. Χ.)

Μετά τον θάνατον του Κωνσταντίνου του Μεγάλου οι υιοί αυτού Κωνστάντιος, Κώνστας και Κωνσταντίνος, κατά την εν μέρει εκτελεσθείσαν του πατρός προ του θανάτου διάταξιν, διενεμήθησαν του όλου Ρωμαϊκού Κράτους την αρχήν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το λοιμοκαθαρτήριο της Αγίας Μαύρας. Λιθογραφία του 1821. Αθήνα, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη. The sanctuary of St. Mavra. Lithography of 1821. Athens, Gennadius Library.

Η Κοινοτική διοίκηση των Ελλήνων κατά την Τουρκοκρατία

Οι δημογέροντες εξεπροσώπουν την κοινότητα εις τας μετά των Τούρκων σχέσεις και είχον υποχρέωσιν να εμφανίζωνται ενώπιον οιασδήποτε τουρκικής αρχής ή επισκεπτομένου τον τόπον τούρκου τιτλούχου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κορνήλιος Καστοριάδης – Παιδεία και πολιτική

Κορνήλιος Καστοριάδης – Παιδεία και πολιτική

Διάλεξη του 1993

Διαβάστε περισσότερα ›
Μαθήματα Κλασικής Παιδείας – Το ηθικό βάρος στην εκπαιδευτική πρόταση του Αριστοτέλη

Μαθήματα Κλασικής Παιδείας – Το ηθικό βάρος στην εκπαιδευτική πρόταση του Αριστοτέλη

Το τελευταίο μάθημα του 2017

Διαβάστε περισσότερα ›
Farmers during the Ottoman domination were free farmers, that is, they had the right to use it or the servants, ie landowners who usually cultivated the landowners' estates. Rural scene. Paris, National Library.

Αδαμάντιος Κοραής (1748-1833)

«Δια την αγάπην της πατρίδος, φίλοι συμπατριώται, πιστεύσατε ταύτην την αλήθειαν, ότι η μετάδοσις των επιστημών εις την Ελλάδα, αν ακολουθήσετε την καλήν μέθοδον, είναι αληθινή μετακένωσις από τα κοφίνια των αλλογενών εις τα κοφίνια των Ελλήνων…».

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός παραδίδει τον κώδικά του στον Τριβωνιανό. Τοιχογραφία του Ραφαήλ στο Βατικανό. Emperor Justinian delivers his code to Tibonian. Mural of Raphael in the Vatican.

Georg Ostrogorsky: Το νομοθετικό έργο του Ιουστινιανού και η σημασία του

Με τη νομική κατοχύρωση της μοναρχικής εξουσίας, το Corpus iuris civilis επέδρασε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της πολιτικής θεωρίας όχι μόνο στο Βυζάντιο αλλά και στη Δύση. Σε όλες τις εποχές της βυζαντινής ιστορίας θεμέλιο της νομικής ζωής ήταν το ρωμαϊκό δίκαιο.

Διαβάστε περισσότερα ›
Κατεβάστε τεύχη του ένθετου της Ελευθεροτυπίας ‘Ιστορικά’ (pdf)

Κατεβάστε τεύχη του ένθετου της Ελευθεροτυπίας ‘Ιστορικά’ (pdf)

Μεγάλη συλλογή

Διαβάστε περισσότερα ›
Καβάφης Κ. Π.: Η Πόλις

Καβάφης Κ. Π.: Η Πόλις

Είπες· «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.

Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τμήμα αττικής σαρκοφάγου με τον Μελέαγρο. 3ος αιώνας μ.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης. Department of Attic Sarcophagus with Meleagro. 3rd century AD Archaeological Museum of Thessaloniki.

Ο Αριστοτέλης και η ευτυχία ως πρόσβαση στο θείο

Η δικαιοσύνη, η φιλία, η γενναιότητα, η ορθή κρίση, η τήρηση του μέτρου, η λογική, όλα αυτά που πραγματώνουν την αρετή είναι οι όψεις της ανθρώπινης ολοκλήρωσης. Τα υλικά αγαθά, από μόνα τους, δεν έχουν τέτοιες δυνατότητες. Η ψυχή δεν τρέφεται με αυτά.

Διαβάστε περισσότερα ›
Προ της κτίσεως δ’ έτι της Κωνσταντινουπόλεως ο Κωνσταντίνος απέδειξε και κατ' άλλον τρόπον το προς την Χριστιανικήν Εκκλησίαν μέγα διαφέρον και την προς τους Χριστιανούς Έλληνας στοργήν και αγάπην αυτού.

Παύλος Καρολίδης: Ο Κωνσταντίνος ο Μέγας ως μόνος άρχων του Ρωμαϊκού Κράτους (323-337 μ.Χ.).

Μεθ’ όλα ταύτα το Κράτος του Κωνσταντίνου εν τω όλω αυτού περιλαμβάνον και το δυτικόν τμήμα του Ρωμαϊκού κράτους δεν δύναται να θεωρηθή Ελληνικόν, αλλά θεμέλιον στερεόν Ελληνικού Κράτους εν τω μέλλοντι, ευθύς ως ήθελε χωρισθή πολιτικώς, ως εγένετο μετ’ ού πολύ, η Ανατολή από της Δύσεως.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Μέγας Κωνσταντίνος μάχεται στη γέφυρα της Μουλβίας. The Battle of Milvian Bridge was part of the Wars of Constantine.

Παύλος Καρολίδης: Ο κατά Μαξεντίου πόλεμος του Κωνσταντίνου. Όλεθρος του Μαξιμίνου. Διαίρεσις του κράτους μεταξύ Κωνσταντίνου και Λικινίου.

Η νίκη του Κωνσταντίνου προήλθε προ πάντων εκ του ενθουσιασμού, μεθ’ ού εμάχοντο οι εν τω στρατώ αυτού πολυπληθείς Χριστιανοί, οίτινες νυν πρώτον κατά την στρατείαν ταύτην έβλεπον προπορευομένην του στρατού την σημαίαν (το λάβαρον) την φέρουσαν την εικόνα του σταυρού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Φρανσουά Μαρί Αρουέ (François-Marie Arouet, 21 Νοεμβρίου 1694 – 30 Μαΐου 1778), ευρύτερα γνωστός με το ψευδώνυμο Βολταίρος (Voltaire), ήταν Γάλλος συγγραφέας, ιστορικός και φιλόσοφος

Βολταίρος: «Είμαι ελεύθερος;»

Είμαι ελεύθερος σημαίνει να μην κάνω μια κακή πράξη αν ο νους μου τη φαντάζεται αναγκαστικά τέτοια· να δαμάσω ένα πάθος αν ο νους μου μου κάνει αισθητό τον κίνδυνό του, και η φρίκη αυτής της πράξης αντιμάχεται με δύναμη την επιθυμία μου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Σαρλ Λουί ντε Σεκοντά, Βαρόνος της Μπρεντ και του Μοντεσκιέ (Charles-Louis de Secondat, Baron de La Brède et de Montesquieu) κοινώς γνωστός ως Μοντεσκιέ, ήταν Γάλλος συγγραφέας και φιλόσοφος του Διαφωτισμού.

Μοντεσκιέ: Το Πνεύμα των Νόμων

Αν αμφιβάλλουμε για τη φυσική ικανότητα που έχει ο λαός να διακρίνει την αξία (τους άξιους ηγέτες), δεν έχουμε παρά να ρίξουμε μια ματιά πάνω σε κείνο το συνεχές αποτέλεσμα επιτυχημένων εκλογών, που έκαναν οι (αρχαίοι) Αθηναίοι και οι Ρωμαίοι και αυτό δε θα το αποδώσουμε βέβαια στην τύχη…

Διαβάστε περισσότερα ›
Διδασκαλία μαθητών από ελληνομαθείς και λατινομαθείς καθηγητές στην Κωνσταντινούπολη

Κωνσταντίνος ο Μέγας μέχρι του προς τον Μαξέντιον πολέμου (274-312 μ. Χ.).

Εν τη πολυαρχία των τότε το Ρωμαϊκόν κράτος κυβερνώντων αυτοκρατόρων ο μόνος όστις εξ αρχής έδειξεν αρετάς αληθούς ηγεμόνος ήτο ο Κωνσταντίνος. Μόνος αυτός εφρόντιζε περί της ευνομίας, της εσωτερικής τάξεως και πατρικής διοικήσεως του κράτους αυτού, ενώ των άλλων μόνη φροντίς και μέλημα ήτο στρατός, πόλεμος και στρατιωτική αυθαιρεσία.

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Τζων Λοκ (John Locke, 29 Αυγούστου 1632 – 28 Οκτωβρίου 1704) ήταν Άγγλος φιλόσοφος και ιατρός, ο οποίος θεωρείται ένας από τους πλέον σημαίνοντες στοχαστές του Διαφωτισμού και είναι ευρύτερα γνωστός ως ο Πατέρας του Κλασικού Φιλελευθερισμού.

Τζων Λοκ: Δοκίμιο για την Ανθρώπινη Νόηση

Επειδή ονόμασα την πρώτη πηγή των ιδεών μας αίσθηση, θα ονομάσω αυτήν εδώ τη δεύτερη πηγή ιδεών διαλογισμό (διαστοχασμό), γιατί απ’ αυτή την πηγή η ψυχή δέχεται ιδέες, που η ίδια τις δημιουργεί διαλογιζόμενη (διαστοχαζόμενη) πάνω στις δικές της ενέργειες.

Διαβάστε περισσότερα ›
Το στρατόπεδο θανάτου Μαϊντάνεκ (φωτογραφίες και pdf)

Το στρατόπεδο θανάτου Μαϊντάνεκ (φωτογραφίες και pdf)

Ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο στρατόπεδο, μετά το Άουσβιτς

Διαβάστε περισσότερα ›
Ο Ντενί Ντιντερό (Denis Diderot, 5 Οκτωβρίου 1713 – 31 Ιουλίου 1784) ήταν Γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας

Ντενί Ντιντερό: Σκέψεις για την ερμηνεία της φύσης

Έχουμε τρία κύρια μέσα έρευνας: την παρατήρηση της φύσης, το λογισμό και το πείραμα. Η παρατήρηση συγκεντρώνει τα φαινόμενα ο λογισμός επαληθεύει το αποτέλεσμα του συνδυασμού. Πρέπει η παρατήρηση της φύσης να είναι διαρκής, ο λογισμός μας να είναι βαθύς και το πείραμα να είναι ακριβές.

Διαβάστε περισσότερα ›
Τα δεινά του Πελοποννησιακού πολέμου

Τα δεινά του Πελοποννησιακού πολέμου

Για ποιο ακριβώς λόγο αυτός ο μάλλον σκοτεινός αρχαίος πόλεμος ανάμεσα σε δυο μικροσκοπικές πόλεις-κράτη, τη Σπάρτη και την Αθήνα, εξακολουθεί να είναι τόσο ζωντανός;

Διαβάστε περισσότερα ›
Τοιχογραφία με σκηνή ξυλοδαρμού. Εικονίζονται Ρωμαίοι και Λατίνοι. Συλλογή της οικογένειας Τορλόνια., Ρώμη.

Παύλος Καρολίδης: Το ρωμαϊκό κράτος στις αρχές του 4ου μ.Χ. αιώνα

Η μεγάλη έκτασις, ήν είχε το Ρωμαϊκόν κράτος κατά τους χρόνους καθ’ ούς από του Οκταβιανού Αυγούστου η κατ’ όνομα Ρωμαϊκή δημοκρατία εγίνετο πράγματι μοναρχία στρατιωτική, κυβερνωμένη υπό ενός άρχοντος αυτοκράτορος (imperator) καλουμένου, καθίστα λίαν δυσχερή την διοίκησιν του κράτους από Ρώμης ως κέντρου, ιδίως μάλιστα την διοίκησιν την στρατιωτικήν.

Διαβάστε περισσότερα ›
Romaine Brooks, Woman with flowers.

Η μαύρη θέλξις στη Μήδεια.

Για την προδοτική απιστία του Ιάσονα στην Κόρινθο, η Μήδεια μισεί τα παιδιά της κι ούτε η όψη τους της δίνει χαρά (στυγεῖ δὲ παῖδας οὐδ΄ ὁρῶσ΄ εὐφραίνεται, στ. 36)· στυλώνει πάνω τους το μάτι σαν ταύρος που μελετάει το κακό (ἤδη γὰρ εἶδον ὄμμα νιν ταυρουμένην/ τοῖσδ΄͵ ὥς τι δρασείουσαν, στ. 92-3).

Διαβάστε περισσότερα ›
Χάρτης: Το κράτος του Μεγάλου Κωνσταντίνου

Παύλος Καρολίδης: Πώς εκ του Ρωμαϊκού κράτους παρήχθη το Βυζαντιακόν ή Βυζαντινόν καλούμενον Ελληνικόν κράτος.

Το δικαίωμα Ρωμαίου πολίτου εδίδετο νυν ευκολώτερον εις τους υπηκόους του κράτους και μάλιστα εις τους Έλληνας, οίτινες απέλαυσαν της εξαιρετικής ευνοίας μεγάλων τινών αυτοκρατόρων του Β’ μ. Χ. αιώνος, Αδριανού, Αντωνίου του Ευσεβούς και Μάρκου Αυρηλίου.

Διαβάστε περισσότερα ›
Εργοτάξιο της βυζαντινής εποχής. Μικρογραφία χειρογράφου.
Χρονικό Ιωάννη Σκυλίτζη (κώδ. Vitr. 26 – 2, φ. 141ˇα) 13ος αι. Ισπανία, Μαδρίτη, Biblioteca Naciona

Georg Ostrogorsky: Οι βυζαντινοί δήμοι και η στάση του Νίκα

Ανάμεσα στην κεντρική εξουσία και τις πολιτικές οργανώσεις του λαού ξέσπασε ένας άγριος αγώνας, που κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 532 στην Κωνσταντινούπολη με τη φοβερή στάση του Νίκα.

Διαβάστε περισσότερα ›
Pierre-Auguste Renoir. Reading (La Lecture), c. 1891. Oil on canvas, Overall: 18 1/8 x 22 1/16 in. (46 x 56 cm). BF107. Public Domain.

Εξαιρετική ψηφιακή συλλογή: Πάνω από 2.000 πίνακες ζωγραφικής online και δωρεάν

Το Ίδρυμα Barnes στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, ψηφιοποίησε και προσφέρει online και δωρεάν περισσότερους από 2.000 πίνακες ζωγραφικής του καλλιτεχνικού ρεύματος του ιμπρεσιονισμού και του μετα-ιμπρεσιονισμού.

Διαβάστε περισσότερα ›
Οι πρώτοι Σιωνιστές ήταν σοσιαλιστές

Οι πρώτοι Σιωνιστές ήταν σοσιαλιστές

Σταδιακά, ο σιωνισμός έγινε εθνικιστικό κίνημα, ενώ από τη μεριά των Παλαιστινίων η διαμάχη πήρε, και παίρνει, όλο και περισσότερο θρησκευτικό χαρακτήρα.

Διαβάστε περισσότερα ›
ο τέλος της παγκοσμιοποίησης δεν σχετίζεται απλά και μόνον με την αυτοϋπονόμευση του αντιπληθωριστικού καθεστώτος. Συνδέεται επίσης με το γεγονός ότι ο δυτικός κόσμος χάνει συνεχώς θέσεις έναντι της ταχέως αναπτυσσόμενης Ανατολής (της Κίνας ιδιαιτέρως).

Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση πεθαίνει …

Συνολικά, φαίνεται ότι η διαδικασία αποπαγκοσμιοποίησης θα είναι έντονα συγκρουσιακή. Κάθε άλλο παρά εύκολα η αποπαγκοσμιοποίηση θα ενεργοποιήσει έναν «ενάρετο κύκλο», όπου η ανάπτυξη, με καθοριστική συμβολή του εθνικού κράτους, θα συνδυάζεται με τη γενναία αύξηση των κοινωνικών παροχών.

Διαβάστε περισσότερα ›