19 Νοεμβρίου 2017 at 09:13

Κωστής Παπαγιώργης: Υπεραστικά

από

Κωστής Παπαγιώργης: Υπεραστικά

[…] Κάθε φορά που ένας άνθρωπος δεν μπορεί να προβάλει τον εαυτό του σαν παράδειγμα, η μόνη λύση είναι η παραπειστική ρητορική. Άραγε, γιατί ο «ήρωας», ο «τίμιος», ο «γενναίος» εμφανίζονται εκ παραδόσεως σιωπηλοί; Όταν μιλούν οι πράξεις σου, δεν μένουν λόγια για σένα. Αντίθετα, όταν πρέπει να μιλάς διαρκώς, είναι γιατί οι ίδιες οι πράξεις σου σε κατηγορούν. […]

Είναι μήπως τυχαίο ότι οι μισθωτοί ρήτορες πάσχουν από τη νόσο της μεγαλοστομίας; Η επίκληση αρχών, επειδή ανακαλεί «μεγάλα» πράγματα, εκφράζεται και με «μεγάλα» λόγια.

Οπότε η νευματολογία του ρήτορα είναι επιβεβλημένη: οργή ανθρώπου που τον πνίγει το δίκιο του, χειρονομίες αρεστές στο πλήθος, κροτάλισμα φωνής που δηλώνει πειστικά ότι τα πράγματα έφτασαν στο μη περαιτέρω.

Όταν όλα δαπανώνται για το άμεσο, για το ευρέως αναλώσιμο και το λαϊκό, η κουτοπονηριά του εκτεθέντος και μη ιαθέντος δεν έχει άλλη λύση: κατασκηνώνει σε ένα «μέσα» που διαφημίζεται ως εξ ορισμού αλώβητο. Το «μέσα» μου, η «ψυχούλα» μου, το «μεράκι» μου κ.λπ.

«Πώς είναι δυνατόν άνθρωποι που ξεπουπουλιάζονται τόσο αναίσχυντα να επικαλούνται αξίες και αρχές;» αναρωτιέται ο άπραγος – και ποτέ αθώος – τηλεθεατής.

Η απάντηση είναι αποστομωτική. Κάθε φορά που ένας άνθρωπος δεν μπορεί να προβάλει τον εαυτό του σαν παράδειγμα, η μόνη λύση είναι η παραπειστική ρητορική. Άραγε, γιατί ο «ήρωας», ο «τίμιος», ο «γενναίος» εμφανίζονται εκ παραδόσεως σιωπηλοί; Όταν μιλούν οι πράξεις σου, δεν μένουν λόγια για σένα. Αντίθετα, όταν πρέπει να μιλάς διαρκώς, είναι γιατί οι ίδιες οι πράξεις σου σε κατηγορούν.

Σε μια κοινωνία που οι γενιές των «σιωπηλών» αποδεκατίστηκαν και οι στρατιές των αυτοσχέδιων ρητόρων πληθύνονται επικίνδυνα, ο πολίτης χρειάζεται εντατικά μαθήματα στο φροντιστήριο της πονηριάς για να αντεπεξέλθει. Κάθε φορά που κάποιος βάζει το χέρι στην καρδιά – η «καρδιά» δεν είναι εκεί. Κάθε φορά που κάποιος παίζει τη φάρσα της ειλικρίνειας – η «ειλικρίνεια» απουσιάζει.

Και, βέβαια, ο περίφημος για την ανωνυμία του τηλεθεατής δεν είναι αθώο θύμα. Εφ’ όσον όλα προσαρμόζονται στη δική του νοημοσύνη και αποσκοπούν μανιωδώς να κολακεύσουν τις δικές του συνήθειες, πώς είναι δυνατόν να μη μοιράζεται κι αυτός την ευθύνη και την ενοχή; Η αλήθεια είναι ότι ούτε την ουρά του δεν μπορεί να βγάλει απέξω – εκτός πια κι αν είναι κομμένη.

ΕΧΕΙ ΠΕΙ:

– «Για πολλά χρόνια δεν πέρασα καλά και ήταν αυτό το πρόβλημα. Δεν μίλαγα, δεν σπούδασα, δεν πήγα φαντάρος, δεν εργαζόμουν, δεν είχα φίλους, δεν είχα γκόμενες, δεν είχα λεφτά, στο Παρίσι που πήγα το ’68 έγινα ψιλοκλεφτάκος για να εξασφαλίζω τα βιβλία μου. Αυτό, βέβαια, με βοήθησε γιατί μ’ έκανε συγγραφέα, αλλά μου μπέρδεψε και άσχημα τη ζωή. Για πολλά χρόνια ένοιωθα ένα φοβερό αίσθημα αποτυχίας επειδή όλα μου πήγαιναν ανάποδα».

– «Στο Παρίσι επιχείρησα να υποδουλωθώ σε διάφορα μεγάλα πνεύματα, άρχισα να διαβάζω τα πάντα, λες και μου είχαν πει ότι σε μερικά χρόνια θα τυφλωνόμουν και έπρεπε να προλάβω. Πήγα εκεί και την ψώνισα και νόμιζα ότι θα κάνω έργο θεωρητικό. Μετά ήρθα στην Ελλάδα κι έγραφα για τον Χάιντεγκερ και τον Καντ, ενώ η φύση μου ήταν άλλη, ενός παιδιού βαρεμένου, το οποίο θα μίλαγε έτσι όπως μίλησε τελικά. Αλλά ώσπου να γίνει η στροφή, τράβηξα πολλά».

– «Επειδή δεν έκανα ‘σπουδές’, έγινα από μόνος μου σχολείο και πανεπιστήμιο, χωρίστηκα σε δάσκαλο και μαθητή με μια μονάχα επιθυμία. Αφού το στόμα μου ήταν χτισμένο παράθυρο, έπρεπε να βρω μια διέξοδο προς τον κόσμο. Μιλούσα γράφοντας, αλλά δεν μπορούσα να γράφω μιλώντας… Άρχισα να γράφω με το μολύβι στο στόμα. Αυτό είναι η γραφή: ένας υπάκουος Ααρών που σου δανείζει το στόμα του για να μιλήσεις».

*Απόσπασμα από το βιβλίο του Κωστή Παπαγιώργη (1947-2014), Υπεραστικά, Εκδόσεις Καστανιώτη, 2014

http://tvxs.gr/news/biblio/yperastika-toy-kosti-papagiorgi

http://www.efsyn.gr/diagonismos/dokimio-yperastika-toy-kosti-papagiorgi

Δείτε ακόμη:

  • Ο Κωστής Παπαγιώργης (πίσω) με τον ποιητή Γιάννη Πατίλη, εκδότη του περιοδικού «Πλανόδιον». Ο Παπαγιώργης είχε συνεργαστείμε το περιοδικό υπογράφοντας, με ψευδώνυμο, σημαντικά κριτικά κείμενα2 Μαΐου 2015 Κωστής Παπαγιώργης: Η αρχοντική μορφή των γραμμάτων (0)
    Ο συγγραφέας και μεταφραστής Κωστής Παπαγιώργης ήταν μια από τις αρχοντικότερες μορφές των νεοελληνικών γραμμάτων, το σπάνιο κι ακριβοθώρητο εκείνο κράμα πολυμαθούς λόγιου, ακέραιου […]
  • Κωστής Παπαγιώργης11 Ιανουαρίου 2017 Κωστής Παπαγιώργης: «Όταν πασχίζει κανείς να εκφραστεί, το μέγιστο εμπόδιο είναι η παιδεία του.» (1)
    Εδώ άλλωστε φωλιάζει το πρόβλημα με την ερίτιμο αδελφότητα των εγγραμμάτων: δε γυρεύουν να εγκολπωθούν την όποια διδασκαλία τους, να την εκθέσουν στα κύματα της ζωής, τους αρκεί να γίνουν […]
  • Κωστής Παπαγιώργης3 Μαΐου 2015 Κωστής Παπαγιώργης: Περί θανάτου (0)
    Μολονότι όλη η νεκρή ανθρωπότητα το μαρτυράει εν χορώ, ο θάνατος παραμένει για τον άνθρωπο κάτι απαράδεκτο και ακατανόητο. Γενικά την κρυπτική της βαθύτητα η ζωή την οφείλει πιθανώς στο […]
  • Απλοποιώντας υπερβολικά, μπορούμε να πούμε ότι θεωρούμε «μεταμοντέρνα» τη δυσπιστία απέναντι στις μετααφηγήσεις.7 Σεπτεμβρίου 2016 Η μεταμοντέρνα κατάσταση (0)
    Το κριτήριο της λειτουργικότητας είναι τεχνολογικό, δεν αρμόζει για να κρίνουμε το αληθές και το ορθό. Άραγε η συναίνεση μπορεί να επιτευχθεί με συζητήσεις, όπως πρεσβεύει ο Habermas; Αυτό […]
  • Νίκος Εγγονόπουλος18 Σεπτεμβρίου 2016 Raffaele Simone: «Το μειλίχιο τέρας – Γιατί η Δύση δεν πηγαίνει προς τα αριστερά;» (0)
    Raffaele Simone: «Το μειλίχιο τέρας - Γιατί η Δύση δεν πηγαίνει προς τα αριστερά;» Του Κωστή Παπαγιώργη* Η ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ Όσοι είχαν στο παρελθόν την ευκαιρία να προβληματιστούν για την […]
  • Το νέο δεδομένο, που αφορά πλέον όλα τα σπίτια, είναι ότι οι Αθηναίοι κοιμούνται λίγο πολύ με ορθάνοιχτες πόρτες. Οι κλειδαριές δεν αντέχουν. Τα παράθυρα επίσης. Οι πόρτες ασφαλείας κατάντησαν παιχνιδάκι.14 Μαΐου 2013 Κωστής Παπαγιώργης – Ανοχύρωτη Πόλη (0)
    Κωστής Παπαγιώργης - Ανοχύρωτη Πόλη Η πόλη ξαφνικά έγινε εχθρική, σάπιο σανίδι, φάκα για μικρούς και μεγάλους. Γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης* Υπήρχε εποχή που τη βγάζαμε αλάνικα και […]
  • Όποιος πλήρωνε, είχε σχολείο. Απλώς το σχολείο, φανερό πάντα, δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης. Επειδή λοιπόν τα λίγα κολλυβογράμματα τα ήξεραν οι ιερείς, εύκολα ταυτίστηκε η εκκλησία και το μοναστήρι με το σχολειό.8 Νοεμβρίου 2015 Το (ανύπαρκτο) κρυφό σχολειό (5)
    Όποιος πλήρωνε, είχε σχολείο. Απλώς το σχολείο, φανερό πάντα, δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης. Επειδή λοιπόν τα λίγα κολλυβογράμματα τα ήξεραν οι ιερείς, εύκολα ταυτίστηκε η εκκλησία και το […]
  • Ο Μπαρούχ Σπινόζα (Baruch Spinoza, 24 Νοεμβρίου 1632 - 21 Φεβρουαρίου 1677)22 Φεβρουαρίου 2014 Η κατά Σπινόζα τέχνη της ευτυχίας (0)
    Η κατά Σπινόζα τέχνη της ευτυχίας  Ο Μπαλταζάρ Τομάς αναλαμβάνει να ανανεώσει την ανάγνωση του φιλοσόφου. Γράφει ο Κωστής Παπαγιώργης* Χωρίς τη συμβολή των συναισθημάτων η νόηση […]
  • 26 Απριλίου 2015 Νόρα Πυλόρωφ, «Το διαμαντένιο Άλφα»: Μια άλλη θεώρηση της «ηθικής» και της ιστορίας (0)
    Η Νόρα Πυλόρωφ στέκεται, παράλληλα με τη σημειολογία της τοπιογραφίας και των γεγονότων, στους συμβολισμούς που αποκτούν γι’ αυτήν ορισμένα αντικείμενα. Το κόκκινο σαλόνι, στο οποίο […]
  • Detail of painting of "Young Girl Defending Against Cupid" by Adolphe Bouguereau, 188025 Φεβρουαρίου 2015 Ο Μακιαβέλι για τον Έρωτα (1)
    «Όσο για τον Έρωτά σου, σου θυμίζω πως απ’ τον έρωτα ξεσκίζονται όσοι πάνε να του ψαλιδίσουν τις φτερούγες ή να τον δέσουν όταν τους πέφτει στην αγκαλιά. Σε εκείνους, όντας παιδί και […]
  • Η μάχη του Κρεσύ 1346, μινιατούρα. La bataille de Crécy. Miniature de Loyset Liédet tirée des Chroniques de Jean Froissart.11 Μαΐου 2017 Νίκος Τσιφόρος: Ιστορία της Αγγλίας – Εκατό χρόνια πόλεμος (0)
    Οι Άγγλοι τον θέλανε τον πόλεμο γιατί απέναντι η Γαλλία είχε πολύ πλιάτσικο και δεν τους χωνεύανε και τους Γάλλους. Και ξαφνικά, ένα πρωινό γέμισε ο τόπος καράβια και μαούνες με στρατό και […]
  • Το φάντασμα που εμφανίζεται δεν είναι παρά ο ίδιος ο Ρέντλω που ως άλλος εαυτός ξεστομίζει τις πιο μύχιες, κι ως εκ τούτου πιο πικρές, σκέψεις.20 Δεκεμβρίου 2014 Ο Κάρολος Ντίκενς και το πιο μεγάλο δώρο των Χριστουγέννων (2)
    Ο χημικός Ρέντλω όμως δεν ξεκινά από την ίδια αφετηρία. Ο Ρέντλω, τραυματισμένος επίσης από το παρελθόν, αδυνατεί να καταφύγει στο φάρμακο της λήθης – όπως ο Σκρουτζ. Αντιθέτως το αναζητά. […]
  • 29 Απριλίου 2015 O Άμλετ, o Δον Κιχώτης κι ο Τουργκένιεφ (0)
    Στις αρχές του 1600, πιθανολογείται το 1605, γεννήθηκαν στην Ευρώπη δυο τεράστιοι μυθιστορηματικοί χαρακτήρες που έμελλε να στοιχειώσουν την παγκόσμια λογοτεχνία, ο Άμλετ κι ο Δον Κιχώτης. […]
  • Νίκος Εγγονόπουλος, Ο Οδυσσέας διηγείται στον Όμηρο, ελαιογραφία, 1957. Αθήνα, Συλλογή Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος.6 Ιουνίου 2015 Οι Νεοελληνικές Διάλεκτοι (0)
    Mε τον όρο βόρειες διάλεκτοι (ή βόρεια νεοελληνικά ιδιώματα) εννοείται η παραλλαγή της νέας ελληνικής που χρησιμοποιείται και ακούγεται από τη βόρεια ακτή του κορινθιακού κόλπου ως τα […]
  • "Ο Θνήσκων Γαλάτης", Ρωμαϊκό μαρμάρινο αντίγραφο Ελληνιστικού έργου, Musei Capitolini, Ρώμη30 Απριλίου 2017 Νίκος Τσιφόρος: Ιστορία της Αγγλίας – Οι Κέλτες (0)
    Τούτοι δω οι Κέλτες ήτανε γερή ράτσα, ψηλοί, αδύνατοι, κατά πλειονότητα ξανθοί, πολεμιστές άγριοι, τρώγανε χοιρινό, βρασμένο κριθάρι αντί για ψωμί και πίνανε πάλι ένα ποτό από κριθάρι που […]
  • 10 Ιουλίου 2015 Η Φάρμα των ζώων (1)
    Τα ζώα, μετά την επιτυχημένη επανάσταση εναντίον του ανθρώπου - ιδιοκτήτη της φάρμας, αρχίζουν σιγά σιγά ν’ αντιμετωπίζουν πολλά πρακτικά προβλήματα. Τα γουρούνια, ως «τα πιο έξυπνα ζώα» […]
  • 20 Μαΐου 2017 Ο Όργουελ εξηγεί γιατί έγραψε το 1984 σε γράμμα του (0)
    Ο Όργουελ εξηγεί γιατί έγραψε το 1984 σε γράμμα του Μεταφράζει ο Κωνσταντίνος Σαπαρδάνης Τρία χρόνια πριν γράψει, και πέντε πριν δημοσιεύσει, το 1984, ο Όργουελ έγραψε ένα γράμμα που […]
  • 5 Μαρτίου 2015 Η ομοφυλοφιλία στον πλατωνικό μύθο (0)
    Γιατί όταν κάποιος «συναντήσει αυτό που πραγματικά ήταν το άλλο του μισό, είναι αδύνατο να περιγραφεί η συγκίνηση που νιώθει από την αγάπη, τη στοργή, τον έρωτα, και μάλιστα ούτε στιγμή δε […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.