2 Αυγούστου 2017 at 15:48

Κατάθλιψη: Τρόποι πρόληψης και αντιμετώπισης

από

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΨΥΧΙΚΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑ

Ή ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΕ ΚΡΙΣΕΙΣ

Τρόποι πρόληψης και αντιμετώπισης

Θλίψη ή Κατάθλιψη;

Γράφει η Μαρία Καρανίκου*

Κλινική ψυχολόγος – ψυχοθερπεύτρια

Όλοι έχουμε μέρες που δεν νιώθουμε καλά, έχουμε κακή διάθεση ή δεν έχουμε όρεξη να κάνουμε τίποτα. Πρόκειται για μια προσωρινή αίσθηση, που σε μια-δυο μέρες περνάει. Όταν όμως αυτό κρατάει για βδομάδες ή για μήνες είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίσει. Ίσως αποτελεί την απαρχή μιας καταθλιπτικής αντίδρασης.

Η κατάθλιψη δεν είναι ένα απλό δυσάρεστο συναίσθημα, μια κακοκεφιά που όλοι μας έχουμε, αλλά μια ψυχική διαταραχή της διάθεσης που στις μέρες μας γίνεται ολοένα και πιο συχνή. Είναι μια «αρρώστια» ανεξάρτητη από την οικονομική άνεση, την κοινωνική τάξη ή την ηλικία μας. Επηρεάζει βαθιά την γενική θεώρηση για τη ζωή και τον κόσμο, όπως και την αντίληψη για τον εαυτό μας, τους άλλους και το περιβάλλον μας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η κατάθλιψη το 2020 θα είναι η δεύτερη πιο συχνή αρρώστια μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Θα πλήττει το 80% του πληθυσμού κι αυτό φαίνεται να συνδέεται περισσότερο με τον σύγχρονο τρόπο ζωής του ανθρώπου, και θα έλεγα, την έλλειψη εκπαίδευσης για το τι είναι τελικά ζωή.

Θλίψη ή Κατάθλιψη;
Θλίψη ή Κατάθλιψη;

Συχνότητα

Οι έρευνες αναφέρουν ότι στην Ελλάδα 550.000 άνθρωποι φέρεται να έχουν κατάθλιψη.

Τη συναντάμε πιο συχνά στις γυναίκες, από ότι στους άντρες. 1:4 γυναίκες και 1:10 άντρες βρίσκονται σε κατάθλιψη. Οι γυναίκες είναι σχεδόν διπλάσιες, αν και αυτό αλλάζει τα τελευταία χρόνια, γιατί ολοένα και περισσότεροι άντρες στη μέση ηλικία (40-60 ετών) εμφανίζουν κατάθλιψη. Συχνά, αποδίδεται στο η υπερεκπροσώπηση των γυναικών αποδίδεται στην αναλυτική τους σκέψη. Οι γυναίκες είναι πιο εκφραστικές, μιλούν και αναζητούν πιο εύκολα βοήθεια. Αντίθετα, οι περισσότεροι άντρες δυσκολεύονται να αποδεχτούν τη συναισθηματική «αδυναμία», γι΄ αυτό και κρύβουν τα συναισθήματά τους ή νιώθουν ντροπή γι αυτά.

Πέραν όμως από τις παραπάνω διαφυλικές διαφορές, φαίνεται ότι και βιοχημικοί-ορμονικοί παράγοντες παίζουν ένα σημαντικό ρόλο, π.χ. γυναίκες στην εμμηνόπαυση, μετά μια γέννα (επιλόχειος κατάθλιψη), δυσλειτουργία του θυροειδή, αυτοάνοσα νοσήματα (η κατάθλιψη εμφανίζεται ως συνοδό σύμπτωμα).

Φυσιολογική αντίδραση ή αρρώστια;

Το ερώτημα όμως παραμένει ανοικτό: Η κατάθλιψη αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση ή είναι μια ψυχική νόσος;

Η κατάθλιψη δεν παρουσιάζεται με μια ενιαία μορφή. Εκτείνεται σε ένα μεγάλο φάσμα, το οποίο διαφέρει σε βαθμό και ένταση: από μια απλή προσωρινή θλίψη, ως φυσική αντίδραση σε μια σημαντική απώλεια (πραγματική ή φανταστική), μέχρι κάτι πιο σοβαρό και επίμονο, που γίνεται πια αρρώστια και στην ψυχολογική γλώσσα λέγεται «κλινική κατάθλιψη» ή «μείζον καταθλιπτική διαταραχή». Αυτού του είδους η κατάθλιψη, μπορεί να οδηγήσει ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων σε αυτοκαταστροφικές επιλογές, ακόμα και στην αυτοκτονία. (το 20% των ατόμων που βρίσκονται σε κατάθλιψη οδηγούνται στην αυτοκτονία)

Αντιδραστική κατάθλιψη

Η πιο συνηθισμένη μορφή κατάθλιψης που βλέπουμε στον περίγυρό μας και για την οποία συχνά οι άνθρωποι απευθύνονται για βοήθεια, είναι αυτή της αντιδραστικής κατάθλιψης. Αυτή η μορφή κατάθλιψης εμφανίζεται σε κατά βάση υγιή άτομα, όπου κάτω από συγκεκριμένες καταστάσεις της ζωή τους αυξάνεται σημαντικά το στρες. Το άτομο νιώθει ότι δεν έχει τα μέσα να τις αντιμετωπίσει ή να τις διαχειριστεί και καταρρέει. Ο στρεσογόνες καταστάσεις συνήθως συνδέονται με απώλειες: ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, ένας θάνατος αγαπημένου σου προσώπου, ένα διαζύγιο, μια αποτυχία στις εξετάσεις, μια ερωτική απογοήτευση. Μερικές φορές η απώλεια μπορεί να είναι «φανταστική» και με αυτό δεν εννοώ σε καμία περίπτωση ότι είναι λιγότερο σημαντική, καθώς έχει εφάμιλλη αξία με αυτή του «πραγματικού» γεγονότος, για το άτομο που το βιώνει. Για παράδειγμα μια συνειδητοποίηση σε κάποια φάση της ζωής ότι κάποια πράγματα δε θα γίνουν ποτέ: Δε θα παντρευτώ ποτέ, δε θα κάνω παιδιά, δε είμαι ο Αινστάιν, δεν είμαι η Τζένιφερ Λόπεζ, ο Ωνάσης, ο «επιτυχημένος» γείτονας… κλπ, συνιστούν μια πραγματική απώλεια του ιδανικού μας εαυτού. Η συναισθηματική κατάρρευση επιδεινώνεται, όταν δε έχω ή νομίζω ότι δεν έχω ούτε τα μέσα ή τους τρόπους να αντιμετωπίσω τις στρεσογόνες καταστάσεις. Πιστεύω δηλαδή ότι δεν έχω φίλους, χρόνο ή και καθόλου χρήματα. Το αποτέλεσμα είναι ότι για ένα διάστημα βγαίνω από τις ράγες, είμαι έξω από τη ζωή, αποσύρομαι, μπαίνω στην αυτολύπηση και την απελπισία, δεν έχω όρεξη να κάνω τίποτα…

Η πιο συνηθισμένη μορφή κατάθλιψης που βλέπουμε στον περίγυρό μας και για την οποία συχνά οι άνθρωποι απευθύνονται για βοήθεια, είναι αυτή της αντιδραστικής κατάθλιψης.
Η πιο συνηθισμένη μορφή κατάθλιψης που βλέπουμε στον περίγυρό μας και για την οποία συχνά οι άνθρωποι απευθύνονται για βοήθεια, είναι αυτή της αντιδραστικής κατάθλιψης.

Στην πραγματικότητα –αν σκεφτούμε με φιλοσοφικούς/υπαρξιακούς όρους- τέτοιες απώλειες είναι συνυφασμένες με την ίδια τη ζωή. Από τα πρώτα μας σκιρτήματα, τις πρώτες ανάσες σε αυτή τη ζωή πρέπει να αντέξουμε μικρότερες ή μεγαλύτερες απώλειες: ότι η μάνα μας δεν είναι πάντα εκεί να μας ταΐζει, να μας πλένει, να μας ταχταρίζει όποτε εμείς θέλουμε. Να αντέξουμε να φύγουμε από η σιγουριά της οικογένειας για να πάμε στην πρώτη κοιτίδα κοινωνικοποίησης το σχολείο όπου θα συγκριθούμε και θα αναμετρηθούμε με άλλους που θέλουν κι εκείνοι να ξεχωρίσουν όπως εμείς. Αργότερα καλούμαστε να αποχωριστούμε την «ελευθερία» της εργένικης ζωής, να βρούμε σύντροφο, να κάνουμε παιδιά, να τα μεγαλώσουμε κτλ. Κάθε στάδιο στον κύκλο της ζωής ενέχει διαφορετικές προκλήσεις, διαφορετικές συγκρούσεις, διαφορετικά προβλήματα, διαφορετικά άγχη. Όλα μέσα στην ανθρώπινη φύση. Από τον τρόπο που θα αντιμετωπίσουμε αυτές τις απώλειες και τις συγκρούσεις θα διαμορφωθεί ένα στιβαρό ψυχικό υπόβαθρο για να αντέχουμε ή μια ευαλωτότητα που σε κάθε καινούρια κρίση αναζωπυρώνει τους ατελείς/τραυματικούς τρόπους επίλυσης του παρελθόντος.

Παλιότερα – και αυτό το γνωρίζουν καλά οι μεγαλύτεροι- στις παραδοσιακές κοινωνίες μέσω των τελετουργικών οι άνθρωποι είχαν αναπτύξει τρόπους να αντιμετωπίζουν προληπτικά μερικές επιβαρυντικές καταστάσεις. Για παράδειγμα θεωρούσαν πολύ φυσικό ότι όταν πέθαινε ο άνθρωπός σου θα ήθελες να κλάψεις, να ουρλιάξεις να χτυπηθείς, να μη θες να δεις κανέναν, να μη θες να πλυθείς, να μαγειρέψεις να καθαρίσεις, να ξυριστείς. Έβαζες τα μαύρα και οι άλλοι το καταλάβαιναν, σε «συντρέχανε». Το ίδιο συνέβαινε κι όταν κάποιος αρρώσταινε βαριά ή είχε προβλήματα με το παιδί του. Δηλαδή στην παραδοσιακή οργάνωση των κοινωνιών τα καταθλιπτικά συμπτώματα ως αντίδραση σε απώλειες ήταν και φυσικά και αποδεκτά. Η κοινότητα έδινε το χρόνο και το χώρο στον τραυματισμένο συνάνθρωπό του στηρίζοντάς τον μέσα από τα έθιμα/παραδόσεις να ξαναπάρει τη ζωή στα χέρια του… Βέβαια και τότε υπήρχαν άνθρωποι που το έπαιρναν πιο βαριά, τους έτρωγε «το μαράζι», «έπεφταν σε μελαγχολία». Αυτός ο τρόπος καταθλιπτικής αντίδρασης θα μας απασχολήσει λίγο αργότερα.

Στο σημερινό τρόπο ζωής και ειδικά στις μεγάλες πόλεις φτάσαμε στο σημείο να θεωρούμε τη λύπη «αφύσικη», σαν να τη στείλαμε εξορία. Έξω φοράμε μόνο τα καλά μας, τα χαμόγελά μας, τις επιτυχίες μας και βγαίνουμε να τις διαλαλήσουμε. Με τον φαντασμαγορικό τρόπο ζωής των πρωινάδικων και των σήριαλ υποχρεωνόμαστε, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, σε μια καταναγκαστική χαρά. Προσπαθούμε να ανταποκριθούμε σε μια εικόνα υποχρεωτικής ευτυχίας, οικονομικής άνεσης, ομορφιάς και επιτυχίας. Έτσι οι απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής φαίνεται να αυξάνουν το άγχος καθώς, πέρα από τις πραγματικές προκλήσεις της ζωής, μας υποχρεώνουν να συγκεράσουμε και τις αντιθέσεις που προκύπτουν από τα νέα εξιδανικευμένα πρότυπα και τον πραγματικό μας εαυτό. Μας οδηγούν σε υπερβολικές προσδοκίες: υπερεργασία, τελειοθηρία, μικρή ανοχή στην ματαίωση, υπερβολική έκθεση της προσωπικής ζωής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυρίως του ιδανικού μας εαυτού (ηλιοβασιλέματα, εικόνες ευτυχίας, ταξίδια κτλ)

Πίσω όμως από τους τοίχους, η μάσκα πέφτει και τα πραγματικά προβλήματα: τα οικονομικά, οι συγκρούσεις με τους «δικούς μας» ανθρώπους, η αναμέτρηση με τις ατέλειές μας, τα όνειρα που δεν μπορέσαμε ποτέ να ακολουθήσουμε, αυτά που περίμεναν οι άλλοι από εμάς και τους απογοητεύσαμε… θεριεύουν.

Η οικονομική κρίση, που για μένα είναι και αποτέλεσμα αυτής της τεράστιας φούσκας –χωρίς να θέλω να πολιτικολογήσω εδώ- αποτελεί μια θαυμάσια αφορμή να ξεπεράσουμε τις παγίδες του lifestyle και να αποδεχτούμε τους περιορισμούς μας.

Σε αυτό το πλαίσιο φαίνεται να γίνεται λίγο πιο φυσικό και πάλι το να μιλήσουμε για τις αποτυχίες μας, την θλίψη μας ή για όσα χάσαμε. Μπορούμε να αποδεχόμαστε δημόσια πιο εύκολα ότι δεν είμαστε διαρκώς ευτυχείς και τολμούμε να αναζητήσουμε βοήθεια, όταν έχουμε καταθλιπτικά συμπτώματα. Πράγματι, σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά δεδομένα καταφεύγουν πλέον περισσότεροι άνθρωποι σε ειδικούς ψυχικής υγείας για βοήθεια, όταν αντιμετωπίζουν κρίσιμα θέματα σε μεταβάσεις ζωής (π.χ. διαζύγιο). Δυστυχώς όμως, όταν τα πράγματα σοβαρεύουν, αργούμε να αντιδράσουμε. Το καταθλιπτικό συναίσθημα φαίνεται να μετατρέπεται σε δίνη που καταπίνει εμάς κι ίσως και τον περίγυρο. Αναφέρομαι στην καταθλιπτική διαταραχή ή κλινική κατάθλιψη, η οποία θα μας απασχολήσει παρακάτω.

Η κλινική κατάθλιψη

Η κλινική κατάθλιψη ξεφεύγει από αυτό που περιέγραψα ως εδώ. Είναι πιο ύπουλη. Ξεκινάει ως αντίδραση σε ένα ψυχοπιεστικό γεγονός, αλλά σταδιακά σε αποδυναμώνει κι αυτό κάνει πιο δύσκολη την έγκαιρη αντιμετώπιση της.

Σε μια ξαφνική αρρώστια π.χ ένα βαθύ κόψιμο στο δάχτυλο αντιδρούμε αμέσως, αναζητούμε βοήθεια. Αντίθετα μια αρχικά ήπια κακή διάθεση δεν μας κλονίζει, παρόλο που επεκτείνεται σιγά σιγά και μας βαραίνει σαν μικρός, καθημερινός «θάνατος». Πιστεύουμε ότι θα τα βγάλουμε πέρα μόνοι μας, δε χρειάζεται να φορτωνόμαστε σε άλλους. Θεωρούμε ότι φταίμε εμείς, που είμαστε ανίκανοι, και δεν μπορούμε να τα καταφέρουμε. Και χωρίς να το πάρουμε είδηση, ακινητοποιούμαστε και ο περίγυρος δεν ξέρει τι να κάνει.

Ένα είναι σίγουρο ότι δεν φταίει το άτομο που βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση, ούτε φτάνει η δύναμη της θέλησής του να το αντιμετωπίσει. Το άτομο έχει αποδυναμωθεί, γιατί έχει μπει στη δίνη της καταθλιπτικής διαταραχής.

Πώς την αναγνωρίζουμε, συμπτώματα

Θα περιγράψω τα συμπτώματα, τα οποία χαρακτηρίζουν την καταθλιπτική διαταραχή, τολμώντας μια τεχνητή κατάταξη σε επίπεδο σώματος, συναισθήματος, σκέψης και συμπεριφοράς, καθώς επηρεάζεται όλη η ύπαρξη του ατόμου:

Στο σώμα

Χάνει την ενεργητικότητα που έχει συνήθως. Νιώθει πολύ γρήγορα κουρασμένο, ακόμα και για μικρά πράγματα.

Αλλάζει η όρεξή του αποφεύγει το φαγητό ή τρώει πολύ.

Η κίνηση γίνεται πιο αργή, όπως και ο ρυθμός της ομιλίας.

Δεν έχει ενδιαφέρον για τίποτα. Ασχολίες ή δραστηριότητες που θεωρούσε πριν ευχάριστες, τώρα το αφήνουν αδιάφορο ή και τις βαριέται Π.χ. να ντυθεί όμορφα για να βγει έξω, να μάθει ένα καινούριο παιχνίδι, να δοκιμάσει μια καινούρια συνταγή, να μιλήσει με τη γειτόνισσα κτλ

Μειώνεται η λίμπιντο-σεξουαλική διάθεση. Στους άντρες επηρεάζεται η στυτική λειτουργία και η εκσπερμάτιση (αναστέλλεται ή είναι πρόωρη). Στις γυναίκες μειώνεται ή δεν υπάρχει καθόλου ερωτική επιθυμία. Διαταράσσεται ο κύκλος, έχουν πολύ αίμα ή καθόλου.

Συχνά εκδηλώνονται σωματικές ενοχλήσεις, χωρίς να ανιχνεύεται από το γιατρό κάποια οργανική αιτία: επαναλαμβανόμενοι πονοκέφαλοι, πόνοι στη κοιλιά, δυσκοιλιότητα, ξηροστομία.

Ο ύπνος διαταράσσεται. Η γνωστή αϋπνία. (75% των καταθλιπτικών έχουν προβλήματα στον ύπνο) και είναι ο λόγος που καταφεύγουν στα χάπια, αναζητώντας μιαν άμεση ανακούφιση. Μπορεί να μην τον παίρνει ο ύπνος, να ξυπνάει μες στη νύχτα ή από τα άγρια χαράματα. Αλλά και το αντίθετο να κοιμάται πολύ (υπερυπνία), «αποσύρεται» στο κρεβάτι του. Ο ύπνος είναι σα λύτρωση, μια διαφυγή από το βαρύ συναίσθημα.

Όλοι έχουμε μέρες που δεν νιώθουμε καλά, έχουμε κακή διάθεση ή δεν έχουμε όρεξη να κάνουμε τίποτα.
Όλοι έχουμε μέρες που δεν νιώθουμε καλά, έχουμε κακή διάθεση ή δεν έχουμε όρεξη να κάνουμε τίποτα.

Στο συναίσθημα

Δεν μπορεί να χαρεί. Αυτό είναι και το πιο χαρακτηριστικό, αυτό που γνωρίζουμε συνήθως. Μια απέραντη παρατεταμένη θλίψη, απελπισία, απόγνωση, άγχος, ανησυχία, αυτολύπηση. Έχει μια αίσθηση αναξιότητας ή ενοχής σε μεγάλο βαθμό. Σα να είναι εντελώς ανίκανος ή να φταίει για όλα τα κακά του κόσμου. Μπορεί όμως να συμβαίνει και το αντίθετο. Να μη νιώθει τίποτα, ούτε λύπη ούτε χαρά. Δεν τον αγγίζουν τα πράγματα (ένα συναισθηματικό κενό). Π.χ. βλέπει ότι κάποιος πέφτει μπροστά στα μάτια του και χτυπάει. Δεν θα τον συγκινήσει, να προστρέξει, ενώ παλιότερα δεν ήταν έτσι.

Στη σκέψη

Μειώνεται η ικανότητα να σκεφτεί, να συγκεντρωθεί. Είναι «σκόρπιο» το μυαλό, όπως λένε στο χωριό μας. Πάει να πάρει κάτι, το ξεχνάει στο δρόμο και κάνει κάτι άλλο και θυμάται το προηγούμενο που άφησε στη μέση και ξαναγυρνάει. Πάει να διαβάσει εφημερίδα διαβάζει, δεν καταλαβαίνει, ξαναδιαβάζει το ίδιο κομμάτι ξανά και ξανά. Δεν του κάνει νόημα. Δεν μπορεί να πάρει καμιά απόφαση, είσαι ανασταλτικός, ή έχει αμφιβολίες για όλα (έτσι αναβάλλει διαρκώς και την επίσκεψη στο γιατρό).

Σκέφτεται άσχημα και αρνητικά για τον εαυτό του, για αυτά που δεν έκανε, για το πόσο «τίποτα» είναι, που δεν κατάφερε τίποτα στη ζωή του και δεν αξίζει τίποτα κτλ. και πάλι από την αρχή. Αλλά και για τους άλλους μπορεί να σκέφτεται αρνητικά πράγματα, για όσα δεν έκαναν για κείνον, για το πόσο «εαυτούληδες» είναι, που θα τους δείξει αυτός τι αξίζει κτλ.. (φαύλος κύκλος αρνητικών σκέψεων).

Όλα είναι «μαύρα» και το μέλλον δεν έχει φως, οπότε κάποιες φορές φτάνει και στη σκέψη ότι η ζωή δεν έχει νόημα, καλύτερος είναι ο θάνατος, θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του, που είναι τόσο ανάξιος ή που οι άλλοι είναι τόσο κακοί και θέλει να τους εκδικηθεί.

Στη συμπεριφορά

Αυτό που παρατηρούμε συνήθως είναι το «κλείσιμο». Δεν έχει όρεξη να βγει, να συναντήσει φίλους, γνωστούς. Να πάει σε γιορτές, εκδηλώσεις ή να ασχοληθεί με κάτι έξω από το σπίτι, ούτε όμως και μέσα στο σπίτι. Δεν έχει όρεξη να πλυθεί, να ντυθεί, να φροντίσει τον εαυτό του.

Διαφοροποιήσεις ανά φύλο και ηλικία

Στους άντρες η κατάθλιψη εκφράζεται συχνά με ανησυχία. Γίνονται πιο οξύθυμοι και επιθετικοί. Ασχολούνται με ριψοκίνδυνα πράγματα, αναπτύσσουν ταχύτητα, κάνουν κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών, ασχολούνται με τον τζόγο.

Στους έφηβους εκφράζεται συχνά με προβλήματα συμπεριφοράς, ευερεθιστότητα και γκρίνια. Δεν είναι ευχαριστημένοι με τίποτα (π.χ. θέλει να αλλάξει το δωμάτιό του να το κάνει εφηβικό κι αν το αλλάξει θέλει να το ξανακάνει όπως πριν).

Παρουσιάζει σωματικά ενοχλήματα (π.χ. κοιλιά, κεφάλι, χωρίς οργανικά αίτια)

Βαριέται, δεν κάνει μαθήματα, δεν θέλει να πάει σχολείο, να βγει έξω, να συναντήσει φίλους, να πλυθεί, λέει η ζωή δεν είναι ωραία, σταματάει να παίζει.

(Η Ε.Λαζαράτου, αναπληρώτρια καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής, παιδοψυχίατρος αναφέρει ότι σε έρευνα που διεξήχθει από το ΕΚΠΑ σε μαθητές Β΄Λυκείου διαπιστώθηκε ότι 1:4 έφηβους έχουν κατάθλιψη)

Στα παιδιά η κατάθλιψη εκφράζεται κυρίως με προβλήματα συμπεριφοράς. Είναι ανήσυχα, έχουν ένταση, γίνονται ευερέθιστα, μπλέκουν σε καβγάδες ή το αντίθετο είναι υπερβολικά ήσυχα.

Στους ηλικιωμένους συχνά παρατηρούμε παρατεταμένα σωματικά ενοχλήματα χωρίς να υπάρχουν οργανικά αίτια (παράπονα για ενοχλήσεις στην καρδιά, πόνοι στη σπονδυλική στήλη), συμπτώματα ψευδοάνοιας, απόσυρση.

Πότε ανησυχώ;

Ένδειξη για την κλινική κατάθλιψη έχουμε αν διαπιστώσουμε ότι συνυπάρχουν 3-4 από τα παραπάνω συμπτώματα σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό έντασης για τουλάχιστον δυο συνεχόμενες εβδομάδες.

Τα συμπτώματα έχουν διακυμάνσεις στη διάρκεια της μέρας. Το πρωί έχουν την πιο βαριά μορφή. Όλα είναι βουνό. Το να ντυθείς, να πας να πληρώσεις ένα λογαριασμό, να πάρεις ένα απλό τηλέφωνο φαίνεται αδύνατο. Τα πράγματα στρώνουν στη διάρκεια της μέρας.

Αντιμετώπιση

Όλα τα παραπάνω τα αναφέρουμε όχι για να τρομάξουμε αλλά για να καταλάβουμε ότι η καταθλιπτική διαταραχή θεραπεύεται. Το άτομο που υποφέρει μπορεί να βγει από αυτό, αλλά δεν θα τα καταφέρει μόνο του. Δεν φτάνει η θέλησή του ούτε η αγάπη και η καλή διάθεση της οικογένειας και των φίλων. Χρειάζεται βοήθεια. Οι άνθρωποι που τον αγαπούν μπορούν να αναγνωρίσουν έγκαιρα τα σημάδια και να προσπαθήσουν να τον καταλάβουν. Αν προσπαθήσουμε απλά να του φτιάξουμε το κέφι ή να τον πείσουμε ότι δεν είναι τίποτα και τον πιέζουμε να βγει έξω, να κάνει πράγματα όπως πριν αρρωστήσει τότε κάνουμε μεγαλύτερη ζημιά. Οι άνθρωποι που υποφέρουν από κατάθλιψη έχουν την τάση έτσι κι αλλιώς να κατηγορούν τον εαυτό τους, με μαζοχιστικό τρόπο. Τον υποτιμούν κι έχουν ενοχές που γίνονται ανίκανοι, οπότε έτσι σιγουρεύονται ότι έχουν δίκιο και πέφτουν ακόμα περισσότερο.

Η καλύτερη βοήθεια που μπορούμε να δώσουμε είναι να τον πείσουμε να απευθυνθεί σε ειδικό ψυχικής υγείας (ψυχολόγο-ψυχοθεραπευτή, ψυχίατρο) όπου μέσα από τη θεραπευτική σχέση που θα αναπτυχθεί θα ξαναβρεί σιγά σιγά τι πήγε στραβά, ποιο νόημα είχε αυτό το τέλμα, ποιο προσωπικό νόημα έχει η ζωή του. Θα έχει την ευκαιρία όχι μόνο για αυτογνωσία, αλλά και για ανάπτυξη νέων μηχανισμών και τρόπων αντιμετώπισης μέσω της θεραπείας, η οποία λειτουργεί ως επανορθωτική εμπειρία σε πρώιμους τραυματισμούς (πραγματικούς ή φαντασιωτικούς ανάλογα με το πώς έχουν αναπαρασταθεί ψυχικά από τον θεραπευόμενο).

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι στις πιο σοβαρές περιπτώσεις είναι απαραίτητη και η φαρμακευτική αγωγή, η οποία μπορεί να ανακουφίσει και να υποστηρίξει την ψυχοθεραπεία στην πιο αποτελεσματική λειτουργία της.

Αλλά η θεραπεία από μόνη της δεν δίνει μαγικές λύσεις, δημιουργεί τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να ξαναπάρουμε το νήμα της ζωής κι όταν συμβεί αυτό, τότε επανακτούμε την ενεργητικότητα και είμαστε σε θέση να αξιοποιούμε διάφορους μηχανισμούς αποφόρτισης που επιτρέπουν αλλαγές στον μέχρι τότε τρόπο ζωής και επιδρούν θετικά στην ποιότητά της. Βιβλία αυτοβοήθειας, έξοδοι με φίλους, αποφυγή χρήσης αλκοόλ, άσκηση.

Μαρία Καρανίκου, Κλινική Ψυχολόγος, TU-Berlin, εκ. μ. Εταιρείας Ομαδικής Ανάλυσης & Οικογενειακής Θεραπείας

*Διαβάστηκε σε ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουλίου 2017 στο Πολιτιστικό κέντρο Λιβαδερού Κοζάνης. Ευχαριστούμε την κ. Καρανίκου που μας παραχώρησε το κείμενο.

 

(Εμφανιστηκε 484 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)