28 Ιανουαρίου 2017 at 13:40

Προβληματισμοί για το Κυπριακό: Μέρος 2ο

από

Προβληματισμοί για το Κυπριακό: Μέρος 2ο

Γράφει ο Αλέξανδρος Τζιρκώτης

Λάρνακα – Κύπρος

Με αφορμή σχόλια και παρατηρήσεις επί του άρθρου «Προβληματισμοί για το Κυπριακό«, που αναρτήθηκε στο ιστολόγιο του Ερανιστή, στις 16.1.2017, τα οποία μου διαβιβάστηκαν, θα ήθελα να κάνω κάποιες διευκρινίσεις. Ως εκ τούτου το παρόν κείμενο δεν στέκει από μόνο του αλλά αποτελεί συνέχεια του προαναφερθέντος. Κατά αρχάς διευκρινίζω ότι δεν εκπροσωπώ κανένα πολιτικό κόμμα. Οι απόψεις που ήδη διατύπωσα, όπως και αυτές που θα αναφέρω στη συνέχεια είναι αποκλειστικά δικές μου. Με το πρώτο άρθρο δεν είχα πρόθεση να κάνω λεπτομερή ιστορική αναδρομή του Κυπριακού για να εντοπίσω λάθη και παραλείψεις της πλευράς μας ή για να κρίνω τη στρατηγική που ακολούθησε η Τουρκία, η Μεγάλη Βρετανία (ΜΒ) κ.α. Προσπάθειά μου ήταν να παραθέσω πολύ συνοπτικά και όσο ψυχρά γίνεται τα κύρια γεγονότα από το 1950 μέχρι και την απόρριψη του σχεδίου Ανάν, τα οποία κατά τη γνώμη μου θέτουν, στο προβλεπτό μέλλον, τα πλαίσια τα οποία περιορίζουν τις ενδεχόμενες μορφές λύσης του Κυπριακού, και στη συνέχεια να εξετάσω τους πιθανούς τρόπους επίλυσής του.

Είναι βέβαιο ότι η Τουρκία και η ΜΒ επιδιώκουν να προωθήσουν τα δικά τους συμφέροντα αναφορικά με το Κυπριακό, τα οποία σε μεγάλο βαθμό είναι ασύμβατα ή συγκρούονται με τα δικά μας. Άλλωστε, αυτό επιδιώκει κάθε κράτος, συμπεριλαμβανομένου του Ελληνικού, παρόλο που αυτή η πραγματικότητα συχνά συγκαλύπτεται, αν και ο Θουκυδίδης την έχει διατυπώσει σαφώς στο μεγάλο του έργο. Αναφορικά με τις Συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου (Ζ-Λ) πιθανόν θα μπορούσαμε, ακόμα και με τα τότε δεδομένα (εννοώ ότι ακόμα κι αν το 1959 η απειλή της διχοτόμησης ήταν πρακτικά εφαρμόσιμη, παρόλο που ορισμένοι θεωρούν πως δεν ήταν, λόγω του ανάμικτου πληθυσμού), να είχαμε καταλήξει σε ευνοϊκότερες για μας Συμφωνίες Ζ-Λ. Αυτό όμως δεν αλλάζει την πραγματικότητα ότι τις Συμφωνίες Ζ-Λ τις αποδεχθήκαμε, τις υπογράψαμε και δεσμευτήκαμε από αυτές ενώπιον της διεθνούς κοινότητας. Σχετικά με την άποψη περί «ακυρότητας» των Συνθηκών Εγγυήσεως και Συμμαχίας προκειμένου να μην αποτελούν διαπραγματευτικό επιχείρημα της άλλης πλευράς, τις απόψεις μου τις ανέφερα στο άρθρο «Κυπριακό – Υφιστάμενες Συνθήκες Εγγυήσεως και Συμμαχίας», που αναρτήθηκε στο ιστολόγιο του Ερανιστή στις 15.1.2017.

πράσινη γραμμή στην Κύπρο
πράσινη γραμμή στην Κύπρο

Σε κάθε περίπτωση, η τυπική ακύρωση των Συνθηκών, χωρίς τη συναίνεση όλων των συμβαλλομένων, χωρίς να το αποκλείω τελείως, νομίζω πως είναι κάτι που πολύ δύσκολα θα μπορέσουμε να πετύχουμε. Εικάζω πως θα πρέπει να προσβληθούν σε αρμόδιο δικαστήριο, αφού πρώτα συμφωνηθούν μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών οι όροι εντολής του. Δεν έχω τις απαιτούμενες νομικές γνώσεις για να μπορέσω να κρίνω τις πιθανότητες ευνοϊκής (για μας) έκβασης μιας τέτοιας δίκης, αλλά οι περιορισμένες γνώσεις και η σχετική εμπειρία με κάνουν απαισιόδοξο. Αναφορικά με τις διακοινοτικές ταραχές του 1963/64 δεν ισχυρίζομαι ότι το βάρος της ευθύνης ανήκει στην πλευρά μας, όπως ίσως ορισμένοι θεώρησαν, αλλά ότι είχαμε και εμείς ευθύνη (όπως έγραψα, “… και όχι χωρίς δική μας ευθύνη …”). Για τα γεγονότα που ακολούθησαν, μέχρι και την εισβολή, θεωρώ ότι είχαμε σοβαρές ευθύνες, υπό την έννοια ότι πολλές από τις κρίσεις που δημιούργησε η πλευρά μας υπονόμευσαν τη θέση μας και ενίσχυσαν αυτήν της Τουρκίας. Για το σχέδιο Ανάν, διευκρινίζω ότι είχα ψηφίσει υπέρ του, γιατί τότε έκρινα πως υπό τις περιστάσεις ήταν η πιο συμφέρουσα επιλογή.

Υπάρχει η άποψη ότι ήταν καταστροφικό και ότι η κυβέρνηση Κληρίδη φέρει μεγάλη ευθύνη γιατί συμμετείχε στην προπαρασκευή του, με αποτέλεσμα να “δεσμεύσει” την κυβέρνηση Παπαδόπουλου και να περιορίσει δραματικά τις επιλογές της. Δηλαδή, ό,τι «φαίνεται» σαν κακός πολιτικός χειρισμός του Παπαδόπουλου, οφείλεται στην προσπάθεια αποδέσμευσής του από την καταστροφική πορεία στην οποία οδήγησε το Κυπριακό ο Κληρίδης. Νομίζω ότι μετά το 1974 δεν υπήρχε άλλος εφικτός τρόπος επίλυσης του Κυπριακού παρά μόνο στη βάση μιας μορφής ΔΔΟ, το περιεχόμενο της οποίας θα εξαρτιόταν από το αποτέλεσμα σχετικών διαπραγματεύσεων. Θεωρώ πως αυτό πίστευε ο Κληρίδης και αυτό προσπάθησε να κάνει μέχρι που παρέδωσε την εξουσία. Από το Φεβρουάριο του 2003 και μετά, την ευθύνη των πολιτικών χειρισμών την είχε ο Παπαδόπουλος. Σε κάθε περίπτωση, σήμερα είναι άσκοπο να συζητούμε αν το σχέδιο Ανάν ήταν καλό ή κακό, αν καλώς ή κακώς απορρίφθηκε κ.τ.λ. Το σίγουρο είναι, και νομίζω πως κανένας δεν διαφωνεί μ’ αυτό, ότι οι χειρισμοί που έγιναν τότε και κυρίως τα αποτελέσματά τους, επηρέασαν δυσμενώς την άποψη της διεθνούς κοινότητας για το δίκαιο της πλευράς μας.

Όσον αφορά τους τρόπους επίλυσης του Κυπριακού νομίζω πως όλοι συμφωνούν πως η “Συμφωνημένη Ιδανική Λύση” και ο “Πόλεμος” δεν συζητούνται. Επιπλέον, ενώ εγώ θεωρώ τη “Διαιώνιση της Παρούσας Κατάστασης” επίσης απορριπτέα και θα ήθελα να αξιολογήσω τη ΔΔΟ σε σύγκριση με τη “Συμφωνημένη Διχοτόμηση” (που βεβαίως ποτέ δεν εξετάστηκε), πολλοί επιλέγουν τη “Διαιώνιση της Παρούσας Κατάστασης” ως το “μη χείρον”. Στηρίζουν το συλλογισμό τους σε μακροπρόθεσμο και πάγιο σχεδιασμό της Τουρκίας να ελέγξει ολόκληρη την Κύπρο, οπότε θεωρούν ότι η ΔΔΟ θα αποτελέσει ενδιάμεσο σταθμό για να πετύχει τον τελικό της στόχο. Ταυτόχρονα απορρίπτουν τη Συμφωνημένη Διχοτόμηση αφ’ ενός μεν γιατί δεν αποδέχονται τη διαγραφή με δική μας υπογραφή των δικαιωμάτων μας στις κατεχόμενες περιοχές, αφ’ ετέρου δε γιατί θεωρούν ότι δεν θα τη θέλει ούτε η Τουρκία, αφού πρόθεσή της είναι να ελέγξει πλήρως ολόκληρη την Κύπρο. Το ερώτημα είναι το εξής: αν η Τουρκία έχει αυτά τα σχέδια (που δεν το αμφισβητώ, γιατί όπως προανέφερα το κάθε κράτος, όπως και το κάθε άτομο, τελικά τα δικά του συμφέροντα επιδιώκει σε κάθε περίπτωση), θα έχει μακροπρόθεσμα λιγότερες ευκαιρίες να τα πετύχει εφόσον διαιωνιστεί η παρούσα κατάσταση; Μήπως οι εν λόγω ευκαιρίες θα μειωθούν αν προχωρήσουμε σε μια λύση συμφωνημένης Διχοτόμησης ή στη ΔΔΟ; Αν διαιωνιστεί η κατάσταση δεν βλέπω οποιαδήποτε περίπτωση είτε να επιστραφούν εδάφη είτε να λειτουργήσουμε πρακτικά σαν πλήρως ανεξάρτητο κράτος (αφού συνεχίζουν να ισχύουν οι συνθήκες του 1960 κ.τ.λ.). Επομένως, με την παρούσα κατάσταση ήδη μας ελέγχει σε πολύ μεγάλο βαθμό η Τουρκία και αυτό είναι προφανές.

Αφού, λοιπόν, η “Ιδανική” λύση είναι ανέφικτη, ο πόλεμος εκτός συζήτησης και η λύση της ΔΔΟ είναι για ορισμένους καταστροφική, τι μπορεί να προκύψει από τη διαιώνιση της παρούσας κατάστασης, που να είναι καλύτερο από μια Συμφωνημένη Διχοτόμηση; Δεν είναι προφανές ότι ο χρόνος λειτουργεί σε βάρος μας; Λέγεται (κάτι που κι εγώ θεωρώ πιθανόν), ότι η Τουρκία δεν θα θελήσει μια πραγματική και πλήρη διχοτόμηση γιατί στόχος της είναι να ελέγξει ολόκληρη την Κύπρο. Όμως, αυτό αποτελεί εκτίμηση και όχι αποδεδειγμένη θέση της Τουρκίας. Αν υποθέσουμε ότι η Τουρκία συναινεί σε μια τέτοια λύση πλήρους Διχοτόμησης, με διατήρηση της παρούσας διεθνούς “οντότητας” της ΚΔ σε περιορισμένη βέβαια εδαφική έκταση, μήπως κάτι τέτοιο θα ήταν καλύτερη λύση έναντι της υφιστάμενης κατάστασης; Μήπως θα εμπεριείχε λιγότερους κινδύνους για μας; Μήπως αξίζει να το διερευνήσουμε;

Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που προσπαθώντας να δω τελείως ψυχρά και ρεαλιστικά τα πράγματα, θεωρώ ότι εδώ που φτάσαμε οι καλύτερες επιλογές που έχουμε είναι, είτε μια Συμφωνημένη Διχοτόμηση, είτε η ΔΔΟ. Το τι θα περιλαμβάνει η πρώτη, μέχρι στιγμής, δεν το ξέρουμε γιατί ποτέ δεν εξετάστηκε. Το τι θα περιέχει το νέο σχέδιο ΔΔΟ, αν τελικά συμφωνηθεί, θα το δούμε, θα το αξιολογήσουμε και θα το κρίνουμε. Τώρα, ό,τι και να λέμε είναι εικασίες. Πάντως, δεν πρέπει να έχουμε ψευδαισθήσεις. Η εναλλακτική λύση της ΔΔΟ είναι η Διχοτόμηση. Προσοχή: δεν επιχειρηματολογώ υπέρ μιας διχοτομικής λύσης, η οποία είναι σίγουρο ότι θα εμπεριέχει κι αυτή πολλά δυσμενή στοιχεία. Απλά διαπιστώνω τις πραγματικές, κατά τη γνώμη μου, επιλογές μας, τις οποίες θα πρέπει να αξιολογήσουμε όσο είναι καιρός με ψυχραιμία και χωρίς συναισθηματισμούς.

(Εμφανιστηκε 231 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

Leave a Reply

avatar

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

  Εγγραφή  
Ενημέρωση όταν