9 Μαρτίου 2015 at 20:10

Η κουβανική Επανάσταση

από

Η κουβανική Επανάσταση

Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης

Η Κούβα υπήρξε αποικία των Ισπανών, αλλά το 1898 οι ΗΠΑ έδιωξαν τον ισπανικό στρατό από το νησί και το μετέτρεψαν σε χώρα υποτελή. Συγκεκριμένα δεν μπορούσε κανένας πρόεδρός της να συνάψει κάποια συμμαχία, αν δεν είχε πρώτα την αμερικανική έγκριση. Αμερικάνικες εταιρείες εκμεταλλεύονταν τα ορυκτά του νησιού και επιπλέον τη ζάχαρη, τον καπνό και τα φρούτα. Συνολικά το 70% των εξαγωγών πήγαιναν στην αμερικάνικη αγορά, ενώ οι εισαγωγές της Κούβας κατά 75% προερχόταν από τις ΗΠΑ. Αλλεπάλληλες ήταν οι επεμβάσεις της υπερδύναμης στο νησί, όταν έβλεπε ότι απειλούνταν τα συμφέροντά της.

Η Κούβα
Η Κούβα

          Το 1933 εμφανίστηκε στο προσκήνιο μία ισχυρή προσωπικότητα, ο συνταγματάρχης και αργότερα στρατηγός Φουλχένθιο Μπατίστα. Καταγόταν από φτωχή αγροτική οικογένεια, ήταν ικανότατος, ιδιαίτερα δημοφιλής στην αστική και λαϊκή τάξη και είχε τη φήμη του αδιάφθορου στρατιωτικού. Το 1933 ανέτρεψε τον διεφθαρμένο πρόεδρο Γκεράρδο Μασάδο. Όλα τα επόμενα χρόνια ρύθμιζε από το παρασκήνιο τα πολιτικά πράγματα της χώρας, μέχρι που φτάνουμε στο 1952. Τότε ήταν που ανέτρεψε έναν ακόμη διεφθαρμένο πρόεδρο, τον Κάρλος Πρίο, ο οποίος κατέφυγε στη γειτονική Φλόριντα των ΗΠΑ παίρνοντας μαζί του την τεράστια περιουσία του και συσπειρώνοντας μία ομάδα Κουβανών αντιφρονούντων. Ο στρατηγός Μπατίστα αυτή τη φορά ανέλαβε ο ίδιος πρόεδρος της Κούβας. Τοποθέτησε σε θέσεις κλειδιά πρόσωπα εμπιστοσύνης του, που όμως ήταν ανίκανα και διεφθαρμένα. Η Κούβα στις μέρες του δικτάτορα έγινε, εκτός των άλλων, τουριστικό θέρετρο των εύπορων Αμερικάνων, το «Λας Βέγκας της Καραϊβικής».

          Στις μέρες του στρατηγού Μπατίστα έκανε την εμφάνισή του ο Φιντέλ Κάστρο Ρουίζ, δικηγόρος, γιος εύπορου κτηματία. Στις 26 Ιουλίου 1953 με μία ομάδα 111 ανταρτών προσπάθησε να καταλάβει το στρατώνα Μονκάδο κοντά στην πόλη Σαντιάγο, αλλά απέτυχε, συνελήφθη και εξορίστηκε για 15 χρόνια στο νησί των Πεύκων στα ανοικτά της Κούβας. Περίπου 2 χρόνια μετά, στις 13 Μαΐου 1955 ο Μπατίστα αμνήστευσε τον Κάστρο, ο οποίος αναχώρησε για το Μεξικό, όπου με τον αδερφό του Ραούλ, τον Τσε Γκεβάρα και τον πρώην συνταγματάρχη του ισπανικού στρατού Αλμπέρτο Μπάγιο εκπαιδεύει περίπου 80 άντρες. Συναντάται με τον ανατραπέντα πρόεδρο της χώρας Κάρλος Πρίο, ο οποίος τους χρηματοδότησε στον ένοπλο αγώνα κατά του Μπατίστα. Ο Πρίο ήθελε να εκδικηθεί τον Μπατίστα, γιατί ήταν αυτός που τον ανέτρεψε.

          Οι Καστρικοί στις 26 Νοεμβρίου 1956, νύχτα, μετά από πολλές περιπέτειες βγαίνουν κολυμπώντας στην ακτή Κάβο Κρουζ στη νότια Κούβα. Ο Κάστρο είχε συνεννοηθεί με τον ηγέτη των κουβανών αντιφρονούντων στην Κούβα Φρανκ Παΐς να οργανώσει εξεγέρσεις σε πόλεις του νησιού. Όλες όμως απέτυχαν και τελικά στις 10 Δεκεμβρίου ο Φιντέλ, ο Ραούλ και άλλοι 8 κατέφυγαν στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα. Ο άλλος αδερφός του Κάστρο, ο Ραμόν, πλούσιος κτηματίας, ανέλαβε τον εφοδιασμό των επαναστατών, οι οποίοι βρίσκονταν σε δυσμενέστατη θέση. Ο Φρανκ Παΐς στρατολόγησε νέους αντάρτες και τον Ιανουάριο του 1957 ο κάστρο είχε περίπου 70 στρατιώτες. Αυτό τον έκανε να αιφνιδιάσει τον δικτάτορα Μπατίστα με μία επίθεση στο στρατώνα του Μανζανίλο. Εκεί σκότωσε όλους τους βαθμοφόρους, άφησε ελεύθερους τους στρατιώτες και έφυγε παίρνοντας όλον τον οπλισμό.

Ο κόλπος των χοίρων. στον οποίο έγινε η αποτυχημένη απόβαση για την ανατροπή του Κάστρο
Ο κόλπος των χοίρων. στον οποίο έγινε η αποτυχημένη απόβαση για την ανατροπή του Κάστρο

Αυτή ήταν άλλωστε η τακτική του Φιντέλ Κάστρο: ολοκληρωτικός ανταρτοπόλεμος με αιφνιδιαστικές επιθέσεις για κάμψη του ηθικού του αντιπάλου. Επιπλέον χρησιμοποίησε πολύ επιτυχημένα τον Τύπο. Μέσω αυτού έκανε γνωστό σε όλο τον κόσμο ότι δεν ήταν κομμουνιστής και όλοι οι αντιφρονούντες ήταν δεκτοί στην επαναστατική του ομάδα. Επέμενε ότι ο πρώτος στόχος του ήταν ο αναδασμός της γης υπέρ των φτωχών ακτημόνων. Όλα τα παραπάνω έκαναν πολύ δημοφιλές το κίνημά του σε γιατρούς, δικηγόρους και φοιτητές, αλλά και στον αγροτικό κόσμο. Η εκτέλεση όμως των βαθμοφόρων εξαγρίωνε τους αντίπαλους, οι οποίοι προέβαιναν σε αντίποινα ακόμη και σε βάρος του άμαχου πληθυσμού.

Το αμέσως επόμενο διάστημα οι αντάρτες που βρίσκονταν στο πλευρό του Κάστρο έφτασαν τους 200 και άρχισαν να προβαίνουν σε πράξεις δολιοφθοράς π.χ. εκτροχίαζαν τρένα, έβαζαν φωτιές σε φυτείες, ανατίναζαν γέφυρες κ.α. . Τον Μάιο του 1957 κατέλαβαν προσωρινά την κωμόπολη Ουμπέντο  και κατέστρεψαν στρατώνα στο Ελ Ουβέρο. 14 Ιουνίου 1957 δόθηκε στη δημοσιότητα από το ραδιοφωνικό σταθμό των ανταρτών η επαναστατική διακήρυξη, που ήταν ιδιαίτερα μετριοπαθής.

Για πρώτη φορά οι Αμερικανοί ασχολήθηκαν με την Κούβα τον Ιούλιο του 1957, όταν οι αντάρτες απήγαγαν αμερικάνους πεζοναύτες και μηχανικούς. Γρήγορα απελευθερώθηκαν, αλλά τα γενικευμένα αστυνομικά μέτρα του δικτάτορα Μπατίστα προκαλούσαν τη δυσφορία του κουβανικού λαού, αλλά και των ΗΠΑ, οι οποίες διέκοψαν τη στρατιωτική βοήθεια στο νησί. Ο Φ. Κάστρο άρχισε να αποτελεί εναλλακτική λύση για το πολιτικό αδιέξοδο που άρχιζε σιγά-σιγά να υπάρχει στην Κούβα.

Ο στρατηγός Μπατίστα που ανετράπη από τον Φ. Κάστρο
Ο στρατηγός Μπατίστα που ανετράπη από τον Φ. Κάστρο

Αρχές του 1958 ο αριθμός των ανταρτών ξεπερνούσε τους 700. Ο Κάστρο κάλεσε από το ραδιοφωνικό σταθμό το λαό της Κούβας σε γενική απεργία για τις 5 Φεβρουαρίου, αλλά χωρίς επιτυχία. Τότε αντάρτες με επικεφαλής τον Ραούλ Κάστρο εγκαθίσταται στην οροσειρά Εσκομπραί, πιο κοντά στην πρωτεύουσα Αβάνα, για να νιώσουν οι δυνάμεις του Μπατίστα μεγαλύτερη πίεση.

Ο δικτάτορας τελικά αποφασίζει το Μάιο του 1958 επίθεση στην οροσειρά Σιέρα Μαέστρα. Η επίθεση απέτυχε παταγωδώς και 200 αντάρτες με επικεφαλής τον Καμίλο Σιενφουέγκος κατευθύνονται στην Αβάνα. Η τελευταία μάχη δόθηκε στη Σάντα Κλάρα τον Δεκέμβριο του 1958 και οι επαναστάτες νίκησαν. 31 Δεκεμβρίου ο Μπατίστα αναχωρεί από το νησί για τη Φλόριντα των ΗΠΑ με μεγάλα ποσά σε χρυσό και συνάλλαγμα.

Πρωτοχρονιά του 1959 ο Κάστρο εισέρχεται θριαμβευτικά στην πρωτεύουσα Αβάνα. Τοποθετεί προσωρινό πρόεδρο τον ανώτατο δικαστικό Μανουέλ Ουρούτια και προχωρεί σε λαϊκές δίκες στο πάρκο της πόλης. Δε δίσταζε να εκτελεί όλους τους καταδικασθέντες παρά τις διαμαρτυρίες διεθνών οργανώσεων και ξένων κυβερνήσεων.

Και ενώ οι σχέσεις με τις ΗΠΑ φαίνονταν πολύ καλές, μετά μάλιστα την επίσημη επίσκεψη που πραγματοποίησε ο κουβανός ηγέτης στην Ουάσιγκτον τον Απρίλιο του 1959, όλα άλλαξαν μεμιάς. Ο Κάστρο προχώρησε σε εθνικοποιήσεις εταιρειών, όπως της εταιρείας πετρελαίου Esso Standard, κρατικοποίησε τις τράπεζες και αναδιένειμε τη γη σε ακτήμονες. Τοποθέτησε μέλη του ΚΚ στα υπουργεία Εργασίας και Δημόσιας Τάξης και τον Τσε Γκεβάρα διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κούβας. Οι ΗΠΑ απαντούν αμέσως με αποκλεισμό στα προϊόντα του νησιού, πράγμα το οποίο ισχύει μέχρι σήμερα. Ο Φ. Κάστρο σε αντίποινα στρέφεται στη Σοβιετική Ένωση, με την οποία αντάλλασε ζάχαρη και καπνό με ρωσικό πετρέλαιο. Ο Γ.Γ. Νικήτα Χρουστσώφ μάλιστα ανέλαβε επίσημα την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της Κούβας. Επίσης η Τσεχοσλοβακία την προμηθεύει με όπλα, η Πολωνία με γαλακτοκομικά και η Κίνα με ρύζι.

Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν η κίνηση της κυβέρνησης Αϊζενχάουερ να οργανώσει την ανατροπή του κουβανού ηγέτη. Την επιχείρηση οργάνωσε ο αρχηγός της CIA Άλεν Ντάλες. Με εντολή του ο πράκτορας της CIA Φρανκ Μπέντερ αρχίζει να στρατολογεί εξόριστους του Κάστρο. Αυτός στρατολογεί τον πρώην λοχαγό του κουβανικού στρατού Μανουέλ Αρτίμε, φανατικό αντικομμουνιστή και άλλους 200 αντικαστρικούς, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν στα βουνά της Σιέρα Μάντρε στον Παναμά, με την υποστήριξη, μάλιστα, του δικτάτορα του Παναμά. Τον Δεκέμβριο του 1960 οι στρατολογημένοι έφτασαν τους 1500, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν από αξιωματικούς του αμερικάνικου και του μεξικάνικου στρατού. Όταν ανέλαβε ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Τζων Κένεντυ, ενημερώθηκε για την επιχείρηση «εφαλτήριο» για την ανατροπή του Κάστρο και, μολονότι εξέφρασε επιφυλάξεις, αποφάσισε να προχωρήσει το σχέδιο, αλλά να μην εμπλακούν καθόλου αμερικάνικες δυνάμεις στην επιχείρηση.

Και πράγματι στις 15 Απριλίου 1961 αεροσκάφη ξεκινούν από τη Νικαράγουα και, αιφνιδιάζοντας τους Κουβανούς, πλήττουν αεροδρόμια του νησιού. Την επόμενη μέρα στον κόλπο των Χοίρων (Bahia de Cochinos) 7 αμερικάνικα αρματαγωγά επιβιβάζουν τους κουβανούς αντικαστρικούς και μάλιστα επικεφαλείς των βατραχανθρώπων ήταν 2 Αμερικανοί, πράγμα που σήμαινε ότι παρέβαιναν τις εντολές του προέδρου Κένεντυ για μη εμπλοκή των ΗΠΑ. Η έλλειψη συντονισμού, πυρομαχικών και εφοδίων έφερε σε δύσκολη θέση τους αντικαστρικούς. Ο πρόεδρος Κένεντυ αποφασίζει να βοηθήσει την επιχείρηση με μαχητικά από το αεροπλανοφόρο  USS ESSEX στα νότια του νησιού, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Στις 19 Απριλίου ήρθε το τέλος της άσχημα σχεδιασμένης και εκτελεσμένης επιχείρησης ανατροπής του Κάστρο. Οι περισσότεροι αντικαστρικοί συνελήφθησαν και τελικά απελευθερώθηκαν τον επόμενο χρόνο έναντι 50 εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν από τον Κάστρο για την αγορά φαρμακευτικού υλικού και τρακτέρ!

Λίγους μήνες μετά ο Χρουστσώφ επιχείρησε να εγκαταστήσει βαλλιστικούς πυραύλους στο νησί. Για πρώτη φορά ο κόσμος βρέθηκε μπροστά στον κίνδυνο έναρξης Γ΄ παγκόσμιου πολέμου και μάλιστα πυρηνικού, αλλά οι σοβιετικοί υποχώρησαν μπροστά στην αμετακίνητη στάση του Κένεντυ.

Ο Φ. Κάστρο με τον Τσε Γκεβάρα πριν διαφωνήσουν
Ο Φ. Κάστρο με τον Τσε Γκεβάρα πριν διαφωνήσουν

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Στρατιωτική Ιστορία,  τ. 75, Φεβρουάριος 2002.

Ρεημόν Καρτιέ, Η μεταπολεμική παγκόσμια ιστορία, Εταιρεία Εγκυκλοπαιδικών Εκδόσεων, Αθήνα 1970.

Δείτε ακόμη:

  • Ο θάνατος του Φιντέλ ή η τραγωδία της επανάστασης του 20ού αιώνα1 Δεκεμβρίου 2016 Ο θάνατος του Φιντέλ ή η τραγωδία της επανάστασης του 20ού αιώνα (0)
    Αν τοποθετήσουμε την κουβανική επανάσταση, τον Κάστρο και τον Τσε Γκεβάρα σε μια ευρύτερη ιστορική προοπτική, θα μπορούσαμε να πούμε πως εκπροσωπεί περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον τη […]
  • 7 Οκτωβρίου 2017 Γράμμα του Τσε Γκεβάρα στον Φιντέλ Κάστρο (0)
    Σήμερα όλα έχουν έναν τόνο λιγότερο δραματικό, γιατί είμαστε πιο ώριμοι. Τα γεγονότα, όμως, επαναλαμβάνονται.
  • Εβραίοι της Θεσσαλονίκης8 Δεκεμβρίου 2013 Ο εμπρησμός του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ της Θεσσαλονίκης (1)
    Ο εμπρησμός του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ της Θεσσαλονίκης Όταν η ιστορία αποσιωπάται. Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης Ένα γεγονός που συγκλόνισε την κοινωνία της Θεσσαλονίκης και […]
  • Φυλλάδια από το δημοψήφισμα του 1974 όπως εκτίθενται στη Βουλή3 Ιουλίου 2015 Τα δημοψηφίσματα στην Ελλάδα (0)
    Στην Ελλάδα το δημοψήφισμα θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά στο Σύνταγμα του 1927 (άρθρο 125 παρ. 2) και αφορά το συνταγματικό δημοψήφισμα. Στο ισχύον Σύνταγμα του 1975 ρυθμίζεται στο άρθρο 44 […]
  • 28 Νοεμβρίου 2016 Η Διεθνής Αμνηστία για την Κούβα του 2015 – Ανθρώπινα δικαιώματα, λογοκρισία, ακτιβιστές (0)
    "...χιλιάδες αυθαίρετες συλλήψεις πολιτικών αντιφρονούντων, καθώς και κρατήσεις ανθρώπων ώστε να μην λάβουν μέρος σε διαμαρτυρίες. Το δικαστικό σύστημα βρίσκεται στα χέρια της κυβέρνησης, […]
  • Σε ό,τι αφορά την ιδιωτική εκπαίδευση, απλοποιούνται οι διαδικασίας έναρξης λειτουργίας ιδιωτικού εκπαιδευτηρίου με απλή αναγγελία έναρξης επαγγέλματος. Επιπρόσθετα φροντιστήρια θα μπορούν να λειτουργήσουν και ιδιωτικά σχολεία μέσα στις κτιριακές εγκαταστάσεις των σχολείων τους, καθώς αίρονται οι σχετικοί περιορισμοί.20 Μαρτίου 2013 Η δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση στο νέο μνημόνιο (0)
    Η δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση στο νέο μνημόνιο Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης Σήμερα είχα μια συζήτηση με έναν ηλικιωμένο, οποίος που είπε ότι, όταν ήταν μαθητής, το 1948, ήταν υποχρέωση […]
  • Τσιγγανάκια17 Νοεμβρίου 2013 Οι Τσιγγάνοι (1)
    Οι Τσιγγάνοι θα απλωθούν από την Κωνσταντινούπολη στη Θράκη και σε όλη την ελληνική χερσόνησο. Σε κείμενο του 1415 οι Τσιγγάνοι περιλαμβάνονται ως ξεχωριστή εθνότητα με δική τους γλώσσα, […]
  • Εκδρομή του σχολείου της Alliance Israelite Universelle στη λίμνη Ιωννίνων, αρχές του 20ου αιώνα16 Σεπτεμβρίου 2014 Ο άγνωστος Γιωσέφ Ελιγιά (0)
    Η εβραϊκή κοινότητα των Ιωαννίνων άκμασε στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν η πόλη βρισκόταν υπό την εξουσία του Αλή Πασά (1788-1822). Πολλά μέλη της κοινότητας εργάστηκαν στον διοικητικό […]
  • 8 Οκτωβρίου 2017 Γράμμα του Τσε Γκεβάρα στους γονείς του (0)
    "Τώρα, μια θέληση που σφυρηλάτησα με χαρά καλλιτέχνη θα στηρίξει κάποια αδύναμα πόδια και κάποια κατάκοπα πνευμόνια. Θα το […]
  • 9 Οκτωβρίου 2017 Δύο γράμματα του Τσε Γκεβάρα στα παιδιά του (0)
    Δύο γράμματα του Τσε Γκεβάρα στα παιδιά του Το 1965 ο Τσε έφυγε από την Κούβα όπου ήταν Υπουργός Βιομηχανίας, για να οργανώσει νέα επαναστατικά κινήματα στο Κονγκό και μετά στη Βολιβία, […]
  • Ζάρια17 Ιουνίου 2013 Τα σύμβολα στα ζάρια (0)
    Τα σύμβολα στα ζάρια Του Νίκου Ξυδάκη* Την Τετάρτη η Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση, ηλικίας 75 ετών, ήταν τρεις μαύρες οθόνες στην τηλεόραση και βουβές […]
  • Απεικόνιση της «Καταστροφής» με την ελπίδα της επιστροφής από τους Παλαιστίνιους2 Οκτωβρίου 2014 Η Ίδρυση του Ισραήλ (3)
    Το 70μ.Χ. το Ισραήλ έπαψε να θεωρείται χώρα των Εβραίων. Ήταν η χρονιά που οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την Ιερουσαλήμ. Λίγο αργότερα, ο Αδριανός (78-138μ.Χ.) άλλαξε το όνομα της χώρας σε […]
  • 9 Φεβρουαρίου 2015 ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο; (6)
    ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο; «Δεν είναι μαλλιά τα γένια» (λαϊκή παροιμία) Γράφει ο καφετζής Όπως είναι γνωστό, η Ελλάδα έγινε μέλος της ΕΟΚ το 1981, με απόφαση της τότε […]
  • 25 Μαΐου 2016 Βουλγαρία: Όταν ο ολέθριος νεοφιλελευθερισμός διαδέχεται τον «παραποιημένο» σοσιαλισμό… (0)
    Όμως το φάντασμα της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της λιτότητας δεν απειλεί μόνο τη Βουλγαρία, αλλά και πολλές χώρες του αδύναμου κρίκου της ΕΕ, ανάμεσα στις οποίες και τη χώρα μας. Οι […]
  • 4 Ιουλίου 2015 Σκόρπιες σκέψεις για το δημοψήφισμα (0)
    "Λένε ότι δεν είναι δίκαιο να αναγκάζουμε «απλούς πολίτες» να παίρνουν αποφάσεις για δημοσιονομικά μέτρα, και μάλιστα με τόσο λίγο χρόνο στη διάθεσή τους («δουλειά της κυβέρνησης δεν […]
  • 18 Μαΐου 2014 Πώς και πού ψηφίζουμε – Στατιστικά των εκλογών του 2014 (0)
    Η άσκηση του εκλογικού δικαιώματος είναι υποχρεωτική, ενώ εξαιρούνται οι κάτοικοι του εξωτερικού, όσοι διαμένουν σε απόσταση άνω των 200 χλμ από το εκλογικό τμήμα που ψηφίζουν και όσοι […]
  • 25 Δεκεμβρίου 2014 Η Πραγματική Αιτία Θανάτωσης Του Σωκράτη (12)
    Ο Σωκράτης λοιπόν, πιστεύει πως η πραγματική αιτία που δικάζεται δεν είναι το κατηγορητήριό του, αφού κανένας στο δικαστήριο δεν μπορεί να […]
  • Περικεφαλαία αρχαίου Σπαρτιάτη οπλίτη. Horsetail of ancient Spartan Hoplite.28 Μαρτίου 2014 Ο Θουκυδίδης, η ρητορική του πολέμου και οι σαθρές δημοκρατίες (3)
    Ο Θουκυδίδης, η ρητορική του πολέμου και οι σαθρές δημοκρατίες Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Ο Περικλής είχε ξεκαθαρίσει ότι η Αθήνα είχε όλες τις δυνατότητες να κερδίσει τον πόλεμο με […]

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.