9 Μαρτίου 2015 at 20:10

Η κουβανική Επανάσταση

από

Η κουβανική Επανάσταση

Γράφει ο Γιάννης Σιατούφης

Η Κούβα υπήρξε αποικία των Ισπανών, αλλά το 1898 οι ΗΠΑ έδιωξαν τον ισπανικό στρατό από το νησί και το μετέτρεψαν σε χώρα υποτελή. Συγκεκριμένα δεν μπορούσε κανένας πρόεδρός της να συνάψει κάποια συμμαχία, αν δεν είχε πρώτα την αμερικανική έγκριση. Αμερικάνικες εταιρείες εκμεταλλεύονταν τα ορυκτά του νησιού και επιπλέον τη ζάχαρη, τον καπνό και τα φρούτα. Συνολικά το 70% των εξαγωγών πήγαιναν στην αμερικάνικη αγορά, ενώ οι εισαγωγές της Κούβας κατά 75% προερχόταν από τις ΗΠΑ. Αλλεπάλληλες ήταν οι επεμβάσεις της υπερδύναμης στο νησί, όταν έβλεπε ότι απειλούνταν τα συμφέροντά της.

Η Κούβα
Η Κούβα

          Το 1933 εμφανίστηκε στο προσκήνιο μία ισχυρή προσωπικότητα, ο συνταγματάρχης και αργότερα στρατηγός Φουλχένθιο Μπατίστα. Καταγόταν από φτωχή αγροτική οικογένεια, ήταν ικανότατος, ιδιαίτερα δημοφιλής στην αστική και λαϊκή τάξη και είχε τη φήμη του αδιάφθορου στρατιωτικού. Το 1933 ανέτρεψε τον διεφθαρμένο πρόεδρο Γκεράρδο Μασάδο. Όλα τα επόμενα χρόνια ρύθμιζε από το παρασκήνιο τα πολιτικά πράγματα της χώρας, μέχρι που φτάνουμε στο 1952. Τότε ήταν που ανέτρεψε έναν ακόμη διεφθαρμένο πρόεδρο, τον Κάρλος Πρίο, ο οποίος κατέφυγε στη γειτονική Φλόριντα των ΗΠΑ παίρνοντας μαζί του την τεράστια περιουσία του και συσπειρώνοντας μία ομάδα Κουβανών αντιφρονούντων. Ο στρατηγός Μπατίστα αυτή τη φορά ανέλαβε ο ίδιος πρόεδρος της Κούβας. Τοποθέτησε σε θέσεις κλειδιά πρόσωπα εμπιστοσύνης του, που όμως ήταν ανίκανα και διεφθαρμένα. Η Κούβα στις μέρες του δικτάτορα έγινε, εκτός των άλλων, τουριστικό θέρετρο των εύπορων Αμερικάνων, το «Λας Βέγκας της Καραϊβικής».

          Στις μέρες του στρατηγού Μπατίστα έκανε την εμφάνισή του ο Φιντέλ Κάστρο Ρουίζ, δικηγόρος, γιος εύπορου κτηματία. Στις 26 Ιουλίου 1953 με μία ομάδα 111 ανταρτών προσπάθησε να καταλάβει το στρατώνα Μονκάδο κοντά στην πόλη Σαντιάγο, αλλά απέτυχε, συνελήφθη και εξορίστηκε για 15 χρόνια στο νησί των Πεύκων στα ανοικτά της Κούβας. Περίπου 2 χρόνια μετά, στις 13 Μαΐου 1955 ο Μπατίστα αμνήστευσε τον Κάστρο, ο οποίος αναχώρησε για το Μεξικό, όπου με τον αδερφό του Ραούλ, τον Τσε Γκεβάρα και τον πρώην συνταγματάρχη του ισπανικού στρατού Αλμπέρτο Μπάγιο εκπαιδεύει περίπου 80 άντρες. Συναντάται με τον ανατραπέντα πρόεδρο της χώρας Κάρλος Πρίο, ο οποίος τους χρηματοδότησε στον ένοπλο αγώνα κατά του Μπατίστα. Ο Πρίο ήθελε να εκδικηθεί τον Μπατίστα, γιατί ήταν αυτός που τον ανέτρεψε.

          Οι Καστρικοί στις 26 Νοεμβρίου 1956, νύχτα, μετά από πολλές περιπέτειες βγαίνουν κολυμπώντας στην ακτή Κάβο Κρουζ στη νότια Κούβα. Ο Κάστρο είχε συνεννοηθεί με τον ηγέτη των κουβανών αντιφρονούντων στην Κούβα Φρανκ Παΐς να οργανώσει εξεγέρσεις σε πόλεις του νησιού. Όλες όμως απέτυχαν και τελικά στις 10 Δεκεμβρίου ο Φιντέλ, ο Ραούλ και άλλοι 8 κατέφυγαν στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα. Ο άλλος αδερφός του Κάστρο, ο Ραμόν, πλούσιος κτηματίας, ανέλαβε τον εφοδιασμό των επαναστατών, οι οποίοι βρίσκονταν σε δυσμενέστατη θέση. Ο Φρανκ Παΐς στρατολόγησε νέους αντάρτες και τον Ιανουάριο του 1957 ο κάστρο είχε περίπου 70 στρατιώτες. Αυτό τον έκανε να αιφνιδιάσει τον δικτάτορα Μπατίστα με μία επίθεση στο στρατώνα του Μανζανίλο. Εκεί σκότωσε όλους τους βαθμοφόρους, άφησε ελεύθερους τους στρατιώτες και έφυγε παίρνοντας όλον τον οπλισμό.

Ο κόλπος των χοίρων. στον οποίο έγινε η αποτυχημένη απόβαση για την ανατροπή του Κάστρο
Ο κόλπος των χοίρων. στον οποίο έγινε η αποτυχημένη απόβαση για την ανατροπή του Κάστρο

Αυτή ήταν άλλωστε η τακτική του Φιντέλ Κάστρο: ολοκληρωτικός ανταρτοπόλεμος με αιφνιδιαστικές επιθέσεις για κάμψη του ηθικού του αντιπάλου. Επιπλέον χρησιμοποίησε πολύ επιτυχημένα τον Τύπο. Μέσω αυτού έκανε γνωστό σε όλο τον κόσμο ότι δεν ήταν κομμουνιστής και όλοι οι αντιφρονούντες ήταν δεκτοί στην επαναστατική του ομάδα. Επέμενε ότι ο πρώτος στόχος του ήταν ο αναδασμός της γης υπέρ των φτωχών ακτημόνων. Όλα τα παραπάνω έκαναν πολύ δημοφιλές το κίνημά του σε γιατρούς, δικηγόρους και φοιτητές, αλλά και στον αγροτικό κόσμο. Η εκτέλεση όμως των βαθμοφόρων εξαγρίωνε τους αντίπαλους, οι οποίοι προέβαιναν σε αντίποινα ακόμη και σε βάρος του άμαχου πληθυσμού.

Το αμέσως επόμενο διάστημα οι αντάρτες που βρίσκονταν στο πλευρό του Κάστρο έφτασαν τους 200 και άρχισαν να προβαίνουν σε πράξεις δολιοφθοράς π.χ. εκτροχίαζαν τρένα, έβαζαν φωτιές σε φυτείες, ανατίναζαν γέφυρες κ.α. . Τον Μάιο του 1957 κατέλαβαν προσωρινά την κωμόπολη Ουμπέντο  και κατέστρεψαν στρατώνα στο Ελ Ουβέρο. 14 Ιουνίου 1957 δόθηκε στη δημοσιότητα από το ραδιοφωνικό σταθμό των ανταρτών η επαναστατική διακήρυξη, που ήταν ιδιαίτερα μετριοπαθής.

Για πρώτη φορά οι Αμερικανοί ασχολήθηκαν με την Κούβα τον Ιούλιο του 1957, όταν οι αντάρτες απήγαγαν αμερικάνους πεζοναύτες και μηχανικούς. Γρήγορα απελευθερώθηκαν, αλλά τα γενικευμένα αστυνομικά μέτρα του δικτάτορα Μπατίστα προκαλούσαν τη δυσφορία του κουβανικού λαού, αλλά και των ΗΠΑ, οι οποίες διέκοψαν τη στρατιωτική βοήθεια στο νησί. Ο Φ. Κάστρο άρχισε να αποτελεί εναλλακτική λύση για το πολιτικό αδιέξοδο που άρχιζε σιγά-σιγά να υπάρχει στην Κούβα.

Ο στρατηγός Μπατίστα που ανετράπη από τον Φ. Κάστρο
Ο στρατηγός Μπατίστα που ανετράπη από τον Φ. Κάστρο

Αρχές του 1958 ο αριθμός των ανταρτών ξεπερνούσε τους 700. Ο Κάστρο κάλεσε από το ραδιοφωνικό σταθμό το λαό της Κούβας σε γενική απεργία για τις 5 Φεβρουαρίου, αλλά χωρίς επιτυχία. Τότε αντάρτες με επικεφαλής τον Ραούλ Κάστρο εγκαθίσταται στην οροσειρά Εσκομπραί, πιο κοντά στην πρωτεύουσα Αβάνα, για να νιώσουν οι δυνάμεις του Μπατίστα μεγαλύτερη πίεση.

Ο δικτάτορας τελικά αποφασίζει το Μάιο του 1958 επίθεση στην οροσειρά Σιέρα Μαέστρα. Η επίθεση απέτυχε παταγωδώς και 200 αντάρτες με επικεφαλής τον Καμίλο Σιενφουέγκος κατευθύνονται στην Αβάνα. Η τελευταία μάχη δόθηκε στη Σάντα Κλάρα τον Δεκέμβριο του 1958 και οι επαναστάτες νίκησαν. 31 Δεκεμβρίου ο Μπατίστα αναχωρεί από το νησί για τη Φλόριντα των ΗΠΑ με μεγάλα ποσά σε χρυσό και συνάλλαγμα.

Πρωτοχρονιά του 1959 ο Κάστρο εισέρχεται θριαμβευτικά στην πρωτεύουσα Αβάνα. Τοποθετεί προσωρινό πρόεδρο τον ανώτατο δικαστικό Μανουέλ Ουρούτια και προχωρεί σε λαϊκές δίκες στο πάρκο της πόλης. Δε δίσταζε να εκτελεί όλους τους καταδικασθέντες παρά τις διαμαρτυρίες διεθνών οργανώσεων και ξένων κυβερνήσεων.

Και ενώ οι σχέσεις με τις ΗΠΑ φαίνονταν πολύ καλές, μετά μάλιστα την επίσημη επίσκεψη που πραγματοποίησε ο κουβανός ηγέτης στην Ουάσιγκτον τον Απρίλιο του 1959, όλα άλλαξαν μεμιάς. Ο Κάστρο προχώρησε σε εθνικοποιήσεις εταιρειών, όπως της εταιρείας πετρελαίου Esso Standard, κρατικοποίησε τις τράπεζες και αναδιένειμε τη γη σε ακτήμονες. Τοποθέτησε μέλη του ΚΚ στα υπουργεία Εργασίας και Δημόσιας Τάξης και τον Τσε Γκεβάρα διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κούβας. Οι ΗΠΑ απαντούν αμέσως με αποκλεισμό στα προϊόντα του νησιού, πράγμα το οποίο ισχύει μέχρι σήμερα. Ο Φ. Κάστρο σε αντίποινα στρέφεται στη Σοβιετική Ένωση, με την οποία αντάλλασε ζάχαρη και καπνό με ρωσικό πετρέλαιο. Ο Γ.Γ. Νικήτα Χρουστσώφ μάλιστα ανέλαβε επίσημα την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της Κούβας. Επίσης η Τσεχοσλοβακία την προμηθεύει με όπλα, η Πολωνία με γαλακτοκομικά και η Κίνα με ρύζι.

Αποτέλεσμα των παραπάνω ήταν η κίνηση της κυβέρνησης Αϊζενχάουερ να οργανώσει την ανατροπή του κουβανού ηγέτη. Την επιχείρηση οργάνωσε ο αρχηγός της CIA Άλεν Ντάλες. Με εντολή του ο πράκτορας της CIA Φρανκ Μπέντερ αρχίζει να στρατολογεί εξόριστους του Κάστρο. Αυτός στρατολογεί τον πρώην λοχαγό του κουβανικού στρατού Μανουέλ Αρτίμε, φανατικό αντικομμουνιστή και άλλους 200 αντικαστρικούς, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν στα βουνά της Σιέρα Μάντρε στον Παναμά, με την υποστήριξη, μάλιστα, του δικτάτορα του Παναμά. Τον Δεκέμβριο του 1960 οι στρατολογημένοι έφτασαν τους 1500, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν από αξιωματικούς του αμερικάνικου και του μεξικάνικου στρατού. Όταν ανέλαβε ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Τζων Κένεντυ, ενημερώθηκε για την επιχείρηση «εφαλτήριο» για την ανατροπή του Κάστρο και, μολονότι εξέφρασε επιφυλάξεις, αποφάσισε να προχωρήσει το σχέδιο, αλλά να μην εμπλακούν καθόλου αμερικάνικες δυνάμεις στην επιχείρηση.

Και πράγματι στις 15 Απριλίου 1961 αεροσκάφη ξεκινούν από τη Νικαράγουα και, αιφνιδιάζοντας τους Κουβανούς, πλήττουν αεροδρόμια του νησιού. Την επόμενη μέρα στον κόλπο των Χοίρων (Bahia de Cochinos) 7 αμερικάνικα αρματαγωγά επιβιβάζουν τους κουβανούς αντικαστρικούς και μάλιστα επικεφαλείς των βατραχανθρώπων ήταν 2 Αμερικανοί, πράγμα που σήμαινε ότι παρέβαιναν τις εντολές του προέδρου Κένεντυ για μη εμπλοκή των ΗΠΑ. Η έλλειψη συντονισμού, πυρομαχικών και εφοδίων έφερε σε δύσκολη θέση τους αντικαστρικούς. Ο πρόεδρος Κένεντυ αποφασίζει να βοηθήσει την επιχείρηση με μαχητικά από το αεροπλανοφόρο  USS ESSEX στα νότια του νησιού, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Στις 19 Απριλίου ήρθε το τέλος της άσχημα σχεδιασμένης και εκτελεσμένης επιχείρησης ανατροπής του Κάστρο. Οι περισσότεροι αντικαστρικοί συνελήφθησαν και τελικά απελευθερώθηκαν τον επόμενο χρόνο έναντι 50 εκατομμυρίων δολαρίων, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν από τον Κάστρο για την αγορά φαρμακευτικού υλικού και τρακτέρ!

Λίγους μήνες μετά ο Χρουστσώφ επιχείρησε να εγκαταστήσει βαλλιστικούς πυραύλους στο νησί. Για πρώτη φορά ο κόσμος βρέθηκε μπροστά στον κίνδυνο έναρξης Γ΄ παγκόσμιου πολέμου και μάλιστα πυρηνικού, αλλά οι σοβιετικοί υποχώρησαν μπροστά στην αμετακίνητη στάση του Κένεντυ.

Ο Φ. Κάστρο με τον Τσε Γκεβάρα πριν διαφωνήσουν
Ο Φ. Κάστρο με τον Τσε Γκεβάρα πριν διαφωνήσουν

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Στρατιωτική Ιστορία,  τ. 75, Φεβρουάριος 2002.

Ρεημόν Καρτιέ, Η μεταπολεμική παγκόσμια ιστορία, Εταιρεία Εγκυκλοπαιδικών Εκδόσεων, Αθήνα 1970.

(Εμφανιστηκε 1.549 φορές, 1 εμφανίσεις σήμερα)

Δείτε ακόμη:

Leave a Reply

avatar

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

  Εγγραφή  
Ενημέρωση όταν