28 Αυγούστου 2014 at 13:57

Τι σημαίνει: γρέκι

από

Τι σημαίνει: γρέκι

«Γένηκε γυαλί το γρέκι»

Γράφει ο Δημήτρης Τζήκας

γρέκι ή αγρέκι λέγεται το κρυσφήγετο άγριου ζώου, λημέρι, σπηλιά, καταφύγιο, πρόχειρο περίφραγμα· κατοικία. Ο Αραβαντινός αναφέρει το γρέκι ως κοίτη του λαγωού. Ετυμολογικά προέρχεται μάλλον από το τούρκικο eğrek, που σημαίνει αυλάκι.Βρίσκουμε τη λέξη και σ’ ένα ωραίο, παλιό σαρακατσάνικο τραγούδι:

Το πως αποκοιμήθηκα τρεις χρόνους σ’ ένα γρέκι,

κι όντα ξυπνώ ο έρημος νε πρόβατα νε γίδια,

παίρνω νερό και νίβομαι μαντήλι και σφουγγιώμαι

και παίρνω δίπλα τα βουνά  δίπλα τα κορφοβούνια.

Στον στίχο «νε πρόβατα νε γίδια», το «νε» έχει αρνητική σημασία και σημαίνει ούτε. Στην ορεινή Μακεδονία λέγονται ακόμη οι φράσεις «νε ντροπή, νε μισό», για ξεδιάντροπο άνθρωπο και «νε στον ήλιο νε στον ίσκιο», για τους αναποφάσιστους, κι όσους αντιμετωπίζουν διλήμματα.

(Εμφανιστηκε 3.866 φορές, 3 εμφανίσεις σήμερα)

3 Σχόλια

  1. Pingback: Τι σημαίν&e...

  2. To «γρέκι» είναι πιθανότερο να προέρχεται από το «αγροίκι», δηλαδή αγροικία: η οικία του αγρίου, του αγριμιού και κατ’ επέκταση γενικά του ζώου. Άλλωστε ο δίφθογγος «οι» προφέρονταν ως «ε», και ακόμα σε πολλά ιδιώματα προφέρεται ως «ε», βλέπε π.χ. προφορά: «κενωνία» για την «κοινωνία» κ.α.

  3. gevrgios gevrgopoulos

    Πιστεύω ότι η αγροικία δεν είναι το σπίτι του αγρίου αλλά τα μικρά οικήματα που ειχαν οι αγρότες στα κτηματά τους για να αναπαυονται για λίγο και να προφυλάσονται απο τα εκτακτα καιρικά φαινόμενα κατα τη διάρκεια της εργασίας τους επειδή τα κτήματα ησαν και είναι μακριά απο τα χωριά.Η ρήση που ελέγετο τότε ήταν / το έκανε γυαλι το γρεκι/ . που υποδηλώνει οτι δεν το προσεχει ./ειρωνικά/ αγρος-οικία