17 Δεκεμβρίου 2013 at 20:37

Εμείς οι Sapiens

από

Εμείς οι Sapiens

Γράφει ο Μανόλης Πλούσος

Φανταστική απεικόνιση της καθημερινότητας των πρώτων Homo Sapiens
Φανταστική απεικόνιση της καθημερινότητας των πρώτων Homo Sapiens

Ήταν πριν 65 εκ. χρόνια όταν ένα νέο κεφάλαιο άνοιγε για τη ζωή πάνω στον πλανήτη γη. Οι δεινόσαυροι εξαφανίζονται μέσα σε μια σχετικά σύντομη περίοδο, πιθανώς λόγω της σύγκρουσης ενός κομήτη με τη γη στην περιοχή του σημερινού κόλπου του Μεξικού στην χερσόνησο του Γιουκατάν. Σύμφωνα με τους επιστήμονες δεν ήταν τόσο η σύγκρουση αυτή καθαυτή που συντέλεσε στην εξαφάνιση ενός μεγάλου μέρους της ζωής στον πλανήτη, όσο οι επιπτώσεις της σύγκρουσης. Παλιρροϊκά κύματα, καταστροφικές πυρκαγιές και ένα είδος «πυρηνικού χειμώνα» με τη σκόνη από την σύγκρουση να μην επιτρέπει στις ακτίνες του ήλιου να φτάσουν στην επιφάνεια της γης για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η καταστροφή αυτή των δεινοσαύρων αποτέλεσε την ευκαιρία για τα μικρόσωμα θηλαστικά να κυριαρχήσουν έχοντας απαλλαγεί από τους κυριότερους θηρευτές τους.

Αναπαράσταση Homo Erectus
Αναπαράσταση Homo Erectus

Μεταξύ των επιζησάντων και μια υποτάξη πρωτευόντων που ονομάστηκαν «ανθρωποειδή» (anthropoidea) κύριο χαρακτηριστικό των οποίων ήταν η ικανότητα δίποδης βάδισης και η χρήση των δυο άλλων άκρων για να πιάνουν και να χειρίζονται διάφορα αντικείμενα με μεγαλύτερη ευκολία. Το εξελικτικό άλμα γίνεται όταν περίπου 30 εκ. χρόνια πριν εμφανίζεται η οικογένεια των «ανθρωπίδων» (hominoidae) που έμοιαζαν ακόμη περισσότερο με ανθρώπινα όντα και επιπρόσθετα δεν είχαν ουρά. Ο πρόγονος πάντως των πρώτων Homo θα εμφανιστεί γύρω στα 5 εκ. χρόνια σε περιοχές της σημερινής Αιθιοπίας και ανήκε στο είδος Ardipithecus ramidus. Το εξελικτικό πλεονέκτημα σχετίζεται με τη διάπλαση της σπονδυλικής στήλης που αποκτά σταδιακά μορφή σχήματος «S» με ήπιες καμπυλώσεις που επιτρέπει στον πρόγονο μας να κινείται έχοντας το σώμα του σε κατακόρυφη στάση, ενώ παράλληλα δίνει στο βάδισμα ένα «tempo», έναν παλμό. Η μεγάλη ανακάλυψη γίνεται σε ένα λατομείο της Νότιας Αφρικής στα 1924 όταν ανακαλύπτεται ένα κρανίο, μικρότερο του δικού μας, από τον Raymond Arthur Dart ο οποίος προτείνει και την ονομασία «Αυστραλοπίθηκος» (Australopithecus), δηλαδή «πίθηκος του νότου». Στα 1974 έρχεται στο φώς και η διάσημη «Λούσυ» από τον αμερικανό ανθρωπολόγο Donald Johanson, ένα δείγμα Αυστραλοπίθηκου του αφαρενσίου (Australopithecus afarensis) που πήρε το όνομα του από την τοποθεσία Αφάρ. Από αυτό το είδος θα προκύψουν και οι παραλλαγές των Αυστραλοπιθήκων του Australopithecus Bosei, Aethiopicus, και Robustus που διέθεταν μεγάλα δόντια και κατά πάσα πιθανότητα διατροφή φυτοφάγου. Έτσι πριν από 3 εκ. περίπου χρόνια οι μόνοι ανθρωπίδες κάτοικοι της γης ήταν τα διάφορα είδη αυστραλοπιθήκων που ήταν εγκατεστημένοι στην ανατολική και νότια Αφρική.

Εργαλεία των Νεάντερταλ
Εργαλεία των Νεάντερταλ

Ο αρχαιότερος Homo ανακαλύπτεται στα 1960 από τον ανθρωπολόγο Luis S.B. Leaky στο φαράγγι Ολντουβάι της Τανζανίας με ηλικία 1,8 εκ. χρόνια. Ο ανθρωπίδης ονομάστηκε Homo Habilis (Άνθρωπος ο επιδέξιος) και είχε πιο στρογγυλό κεφάλι από κάθε άλλο είδος αυστραλοπιθήκου με μεγαλύτερο εγκέφαλο, ενώ τα πόδια του ήταν σχεδόν όμοια με τα δικά μας. Πρόκειται για το πρώτο είδος Homo που έχει τη δυνατότητα κατασκευής λίθινων εργαλείων κυρίως για την κοπή κρέατος ή σκαλίσματος ξύλων. Η εγκεφαλική του ανάπτυξη του έδινε ένα στρατηγικό πλεονέκτημα επιβίωσης αφού κατανοούσε την τεχνική της μορφοποίησης του λίθου για ποικίλες εργασίες. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει βάσιμα ότι αυτός είναι και ο γεννήτορας αυτού που εμείς οι σύγχρονοι ονομάζουμε τεχνολογία. Μάλιστα το πλεονέκτημα της χρήσης εργαλείων ίσως να οδήγησε και στην ανάπτυξη των κυνηγετικών ικανοτήτων του αντί να περιορίζεται στην πτωματοφαγία. Επιπρόσθετα καμένα οστά που βρέθηκαν στη νότια Αφρική δείχνουν ότι περίπου πριν από 1.5 εκ. χρόνια ο Homo Habilis είχε στοιχειώδη γνώση μαγειρικής, τέχνης απαραίτητης για τη διάσπαση των πρωτεϊνών του κρέατος που βοηθούν στην εγκεφαλική ανάπτυξη.

Ένα απολίθωμα του 1894 που ανακάλυψε ο Ολλανδός  ανθρωπολόγος Eugene Dubois στην Ιάβα εξέπληξε την επιστημονική κοινότητα. Ένα κρανίο, ένα μηριαίο οστό και δυο δόντια είναι τα πρώτα δείγματα ενός είδους Homo μεταγενέστερου του Homo Habilis που ονομάστηκε από τον Dubois Pithecanthropus Erectus (πιθηκάνθρωπος ο όρθιος). Μερικά χρόνια αργότερα στα 1927 ένα παρόμοιο εύρημα ανακαλύφθηκε στο Πεκίνο από τον Καναδό ανθρωπολόγο Davidson Black που ονόμασε το εύρημα του  Sinanthropus Pekinensis (Σινάνθρωπος του Πεκίνου). Τα λείψανα αναγνωρίστηκαν ως του ιδίου είδους και τελικά συμπεριλήφθηκαν στο γένος Homo ως Erectus (όρθιος). Το ύψος του ανερχόταν πιθανώς πάνω από 1,70 μέτρα ενώ το βάρος του υπολογίζεται γύρω στα 80 κιλά. Ο εγκέφαλος του ήταν αρκετά μεγάλος, σχεδόν τα τρία τέταρτα του δικού μας, γεγονός που του επέτρεπε να κατασκευάζει ακόμη καλύτερα λίθινα εργαλεία εν σχέσει με τον Habilis αλλά και να κυνηγά μεγαλύτερα θηράματα, όπως μαμούθ. Αυτές οι τακτικές που απαιτούσαν συνεργασία μεταξύ των κυνηγών ίσως να συνέβαλαν στην κοινωνικοποίηση του είδους και το οδήγησαν να εποικίσει και περιοχές πέραν της υποσαχάριας Αφρικής με καλύτερο κλίμα και πλουσιότερους κυνηγότοπους όπως η βόρεια Αφρική και η μέση Ανατολή.

Βραχογραφία των πρώτων του είδους μας....
Βραχογραφία των πρώτων του είδους μας….

Η νοητική εξέλιξη του είδους Homo ήταν και το καταλυτικό στοιχείο της κυριαρχίας του. Για χιλιάδες χρόνια το είδος συνυπήρχε πλάι-πλάι με τους αυστραλοπίθηκους σε μια σχέση φυσικού ανταγωνισμού για τροφή. Η καλύτερη νοημοσύνη των Homo τους έδινε το τακτικό πλεονέκτημα της καλύτερης συνεργασίας και της τελικής επικράτησης στο κυνηγετικό πεδίο. Ο μεγαλύτερος εγκέφαλος των Homo τους επέτρεψε να οργανώνονται, να συνεννοούνται, να θυμούνται με συνθετότερους τρόπους δημιουργώντας έτσι και πιο προηγμένες κοινωνικές δομές. Δεν μπορεί να αποκλειστεί τέλος και η εξόντωση των αυστραλοπιθήκων από τους Homo στη διάρκεια του αγώνα για επικράτηση στους κυνηγότοπους της ανατολικής Αφρικής. Σε αυτήν την υπόθεση μας οδηγεί το γεγονός της ολικής εξαφάνισης του είδους των αυστραλοπιθήκων πριν από περίπου 1 εκ. χρόνια.

Από τότε και έπειτα ξεκινάει και ο αποικισμός της νότιας Ευρώπης καθώς και της Ινδίας από τον εξελικτικό συνεχιστή των Homo του επονομαζόμενου Heidelbergensis, με παρόμοια φυσιολογικά χαρακτηριστικά με τον Erectus αλλά καλύτερη τεχνολογία. Ο λίθος πλέον επεξεργάζεται λεπτομερέστερα πράγμα που επιτρέπει την κατασκευή πιο εξειδικευμένων εργαλείων και όπλων. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας επέτρεψε σε μικρότερες ομάδες να μετακινηθούν και να αποικίσουν περιοχές στην Ασία και την Ινδονησία χωρίς το φόβο της εξόντωσης από μεγαλύτερα σαρκοφάγα. Στην εποχή του τοποθετείται και η τιθάσευση της φωτιάς. Η φωτιά έδινε φώς τη νύχτα, προστασία από τα θηρία και ζεστασιά το χειμώνα. Επέτρεπε παράλληλα το ψήσιμο της τροφής κάνοντας το κρέας πιο εύγευστο ενώ  σκοτώνοντας τα διάφορα παράσιτα και βακτήρια καθιστούσε τη βρώση του ασφαλέστερη. Το μόνο μειονέκτημα που είχε ήταν ότι έπρεπε να διατηρείται συνεχώς αναμμένη αφού μόνο από τη φύση μπορούσε ο Homo να την προμηθευτεί, όπως από ενεργά ηφαίστεια, πυρκαγιές των δασών ή κεραυνούς.

Η εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου
Η εξέλιξη του ανθρώπινου εγκεφάλου

300 χιλιάδες χρόνια πριν οι ανθρωπίδες έχουν εξελιχτεί σε τέτοιο βαθμό που να μοιάζουν φυσιολογικά με τον σύγχρονο άνθρωπο. Στα 1856 στην κοιλάδα του Νεάντερ της Γερμανίας ανακαλύφθηκαν τα απολιθώματα του διάσημου Homo Neanderthalensis. Κρανίο με προεξέχοντα φρύδια, μεγάλα σαγόνια, ευρύ μέτωπο ήταν χαρακτηριστικά και του Erectus.  Οι Νεαντερτάλιοι όμως ήταν πιο κοντοί και εύσωμοι από εμάς αλλά και πιο μυώδεις. Εγκεφαλικά ήταν σαν και εμάς αλλά με διαφορετική κατανομή βάρους, βαρύτερος πίσω και ελαφρύτερος μπροστά. Οι Νεαντερτάλιοι είναι και οι πρώτοι «Ευρωπαίοι» αφού καταφέρνουν να κυριαρχήσουν στην Ευρώπη 200 χιλιάδες χρόνια πριν. Κύριο πλεονέκτημα που είχαν απέναντι στον προγενέστερο Heidelbergensis ήταν πως διέθεταν τη δυνατότητα να ανάβουν φωτιά εκεί που πριν δεν υπήρχε καθόλου. Τα θηράματα τους δεν ήταν μόνο για τροφή, όπως ελάφια αλλά και θηρία που τους προμήθευαν με μέσα επιβίωσης όπως γούνες από αρκούδες και ελεφαντόδοντο από μαμούθ για την κατασκευή αιχμηρών εργαλείων και όπλων. Η κοινωνική εξέλιξη τους διαπιστώνεται και από το γεγονός της ταφής των νεκρών τους. Πέρα από την επιβίωση της ομάδας δείχνουν και ενδιαφέρον για τους νεκρούς τους πράγμα πρωτόγνωρο για τους προγενέστερους που άφηναν τους νεκρούς εκεί που πέθαιναν να τους φάνε τα άγρια θηρία. Τέλος τα διάφορα κτερίσματα που έχουν βρεθεί στους τάφους δηλώνουν και μια κάποια μεταφυσική ανησυχία των Νεαντερτάλιων.

Σύγκριση των κρανίων Νεάντερταλ και σύγχρονου ανθρώπου
Σύγκριση των κρανίων Νεάντερταλ και σύγχρονου ανθρώπου

Επιτέλους γύρω στο 200.000 π. Χ. στη σκηνή εμφανιζόμαστε και εμείς. Ένας τύπος Homo ψηλότερος, λεπτότερος και λιγότερο μυώδης του Νεαντερτάλιου με ελαφρώς μικρότερο εγκέφαλο αλλά καλύτερα κατανεμημένο, γεγονός που του επιτρέπει να αναπτύξει την ικανότητα της αφηρημένης σκέψης και του λόγου, κυριαρχεί στη γη ως το 30.000 π.Χ. χρονολογία που ορίζεται ως το τέλος της ύπαρξης των Νεαντερτάλιων. Κατά πάσα πιθανότητα συνέβη ότι και στο παρελθόν με το πιο εξελιγμένο είδος να επικρατεί. Από τότε και μέχρι σήμερα μιλάμε για τα μέλη του σύγχρονου ή σκεπτόμενου ανθρώπου, Homo Sapiens. Το μόνο του πλεονέκτημα έγκειτο στη διανόηση αφού φυσιολογικά μάλλον δεν είχε τύχη απέναντι στις προκλήσεις της φύσης. Μάλιστα η επιβίωση του Sapiens αποκτά τα χαρακτηριστικά άθλου αν αναλογιστούμε ότι η περίοδος εμφάνισης του συμπίπτει χρονικά με την τελευταία παγετώνια περίοδο της γης, που λήγει 30.000 χρόνια πριν. Ο μεγάλος νικητής ήταν αυτός που όχι μόνο μπόρεσε να προσαρμοστεί στο περιβάλλον αλλά παράλληλα μπόρεσε να προσαρμόσει το περιβάλλον στις ανάγκες του εφευρίσκοντας αργότερα τη γεωργία, την μεταλλευτική και πλήθος άλλες επιστήμες ανοίγοντας την ιστορική εποχή του Homo Sapiens. Το υπερόπλο του Homo Sapiens ήταν η τεχνολογία. Δάμασε τη φωτιά, τη γη, τα ζώα με αποτέλεσμα να αυξήσει το βιοτικό του επίπεδο σε σχέση με τους προγενέστερους Homo. Έχει υπολογιστεί χονδρικώς πως ο πληθυσμός των αυστραλοπιθήκων ίσως ποτέ να μην ξεπέρασε τις 200.000 παγκοσμίως. Ο  Homo Erectus ίσως να πλησίασε το 1 εκ. ενώ την εποχή της αγροτικής επανάστασης 10.000 π. Χ. ο σοφός άνθρωπος αριθμούσε ήδη 6 εκ. Το χαρακτηριστικό του Sapiens είναι η συνεχής αύξηση του πληθυσμού του σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του. Μάλιστα σημείο καμπής στην εξέλιξη του αποτέλεσε η επιλογή του να διακόψει τη ζωή του πλάνητα τροφοσυλλέκτη για τη σταθερή εγκατάσταση του γεωργού γεγονός που τον εκτόξευσε πληθυσμιακά. Από κει και ύστερα όλα τα άλλα είναι ιστορία…

Διαβάστε:

  • «Συνοπτική ιστορία του κόσμου», Geoffrey Blainey, εκδόσεις Φυτράκη.
  • «Το χρονικό του κόσμου», Isaac Asimov, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης. 

Δείτε:

  • «The day we learned to think», BBC
  • «Origins of us», BBC


Δείτε ακόμη:

  • 10 Απριλίου 2013 Ο «Μαύρος Θάνατος» του 1346 (0)
    Ελάχιστες περιοχές της Ευρώπης έμειναν άθικτες από την πανδημία της πανώλης. Στη Γαλλία η περιοχή της Ακουιτανίας έμεινε σχεδόν ανέπαφη ενώ περιοχές της Μοραβίας και της Πολωνίας γλίτωσαν […]
  • 3 Απριλίου 2013 Ο εμφύλιος της Γιουγκοσλαβίας (1990-1995) (5)
    Ο εμφύλιος της Γιουγκοσλαβίας (1990-1995) Γράφει ο Μανόλης Πλούσος Ο Josip Broz Tito αφήνει την τελευταία του πνοή στις 4 Μάη του 1980. Η Γιουγκοσλάβοι συντετριμμένοι αποχαιρετούν […]
  • Οι παραδοσιακές ποικιλίες όπως πχ τα φασόλια Πρεσπών ή το ντοματάκι Σαντορίνης ή τα μήλα Τριπόλεως αποτελούν ένα δημόσιο αγαθό ενώ οι εταιρικές αποτελούν ιδιωτικό αγαθό καθώς καλύπτονται είτε από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή από πατέντες.17 Νοεμβρίου 2013 Ανοιχτή επιστολή του Πελίτι προς τους Έλληνες Ευρωβουλευτές (2)
    Ανοιχτή επιστολή του Πελίτι προς τους Έλληνες Ευρωβουλευτές Ανοιχτή επιστολή του Πελίτι προς τους Έλληνες Ευρωβουλευτές που είναι μέλη της επιτροπής περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού […]
  • Η επιστημονική έκθεση με τίτλο «Αντίο Μέλισσες- Γιατί οι μέλισσες αφανίζονται και η διατροφή μας κινδυνεύει;» (1) που δημοσίευσε η Greenpeace, σηματοδοτεί την έναρξη της νέας πανευρωπαϊκής εκστρατείας για να προωθηθεί η βιώσιμη γεωργία που παράγει τροφή χωρίς τα επικίνδυνα χημικά των πολυεθνικών αγροτεχνολογίας.23 Απριλίου 2013 Αντίο, μέλισσες! (0)
    Αντίο, μέλισσες! Αναδημοσίευση* Οι περισσότεροι από εμάς νομίζουμε ότι το πιο πολύτιμο προϊόν των μελισσών είναι το μέλι. Όμως το πολυτιμότερο αγαθό που μας δίνουν οι μέλισσες είναι η […]
  • Black Death13 Μαΐου 2017 Νίκος Τσιφόρος: Ο «Μαύρος θάνατος» (0)
    Το κακό το φέρανε οι Σταυροφόροι από την Ασία και σιγά σιγά έφτασε στην Αγγλία, αφού θέρισε όλη την Ευρώπη. Λένε ότι χάθηκε το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ευρώπης. Τότε. δηλαδή, πεθάνανε […]
  • Breguet 14 της στρατιωτικής αεροπορίας στη Μικρά Ασία28 Αυγούστου 2013 Η μικρασιατική εκστρατεία (1919-1922) (0)
    Η μικρασιατική εκστρατεία (1919-1922) Γράφει ο Μανόλης Πλούσος Στις 30 Οκτωβρίου 1918 υπογράφεται μεταξύ των συμμάχων νικητών του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου (Entente) και της Οθωμανικής […]
  • Ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης εκπροσώπησε το Πελίτι στις Ημέρες Δράσεις για τους Σπόρους 17-18 Απριλίου 2011 στις Βρυξέλες.24 Οκτωβρίου 2013 «Σπόροι που αντέχουν» (βίντεο) (0)
    «Σπόροι που αντέχουν» (βίντεο) Ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης εκπροσώπησε το Πελίτι στις Ημέρες Δράσεις για τους Σπόρους 17-18 Απριλίου 2011 στις Βρυξέλες. Οι «Σπόροι που αντέχουν» […]
  • Στα 1890 οι Η.Π.Α. θεσπίζουν τον πρώτο περιοριστικό των Τραστ νόμο ενώ σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες καθιερώνονται αντίστοιχοι νόμοι περί ανταγωνισμού. Στα 1898 μάλιστα εγκαινιάζεται η περίοδος του trust-busting στις Η.Π.Α. σε μια προσπάθεια να απελευθερωθεί η αγορά από τον εναγκαλισμό των υπερ-εταιρειών.10 Μαρτίου 2013 Τραστ «Too big to fail»… (0)
    Όσο δε ο αυτοματισμός και η ρομποτική θα εδραιώνονται περισσότερο στις γραμμές παραγωγής, τόσο ο προβληματισμός τελικά θα σχετίζεται με τον τρόπο διανομής του παραγόμενου πλούτου και όχι […]
  • 20 Οκτωβρίου 2013 KOKOPELLI: Νέες διευκολύνσεις για τη βιομηχανία σπόρων; (0)
    Δείτε τις απόψεις του Κοκοπελλί - εξαιρετικά δραστήριας γαλλικής οργάνωσης προστασίας παραδοσιακών σπόρων- η οποία προτείνει την εξαίρεση των παραδοσιακών σπόρων από το τελευταίο […]
  • Σόλων, ο πρώτος μεταρρυθμιστής της ευρωπαϊκής ιστορίας5 Ιουλίου 2013 Σόλων, ο πρώτος μεταρρυθμιστής της ευρωπαϊκής ιστορίας (2)
    Σόλων, ο πρώτος μεταρρυθμιστής της ευρωπαϊκής ιστορίας Γράφει ο Μανόλης Πλούσος Γύρω στα 600 π.Χ. η πλειοψηφία του πληθυσμού της Αθήνας βρισκόταν σε άθλια κατάσταση. Όπως […]
  • Η ανατολική ζωφόρος του θησαυρού των Σιφνίων. 525 π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών22 Μαρτίου 2017 Ο Ξενοφώντας και η διπλωματία του πολέμου (0)
    Το σπαρτιατικό σύστημα ήταν καθαρά στρατοκρατούμενο. Δεν είναι, όμως, τυχαίο που επιλέχθηκε αυτή η ζωή. Αν ο κόσμος χωρίζεται σε ισχυρούς και ανίσχυρους, καλύτερα να είσαι με τους […]
  • Οι Περσικοί Πόλεμοι ή τα Μηδικά, διεξήχθησαν το πρώτο μισό του πέμπτου αιώνα π.Χ, μεταξύ των Ελλήνων και των Περσών. Οι διαμάχες αυτές ξεκίνησαν από την κατάκτηση της Ιωνίας από τον Κύρο Β´.8 Οκτωβρίου 2013 Ηρόδοτος (485 – 421/415 π.Χ.) – Οι Περσικοί Πόλεμοι (PDF) (0)
    Ηρόδοτος (485 - 421/415 π.Χ.) - Οι Περσικοί Πόλεμοι (PDF) Ο Ηρόδοτος (485 - 421/415 π.Χ.) ήταν αρχαίος Έλληνας περιηγητής, γεωγράφος και ιστορικός του 5ου αιώνα π.Χ.. Έγραψε για […]
  • 29 Απριλίου 2013 Εμείς και ο Κόσμος (0)
    Εμείς και ο Κόσμος...  Γράφει ο Μανόλης Πλούσος «Ας εξετάσουμε τώρα τον μοναδικό πλανήτη στον οποίο σίγουρα ξέρουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι, και ο οποίος πρέπει να μας ενδιαφέρει […]
  • Η Κίνηση Πολιτών Άρδην στα πλαίσια της 9ης Πανελλαδικής Συνάντησής της στο Βελβεντό Κοζάνης πραγματοποίησε την Πέμπτη 29 Αυγούστου εκδήλωση με θέμα: “Η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και τα εναλλακτικά οικονομικά εγχειρήματα“.7 Σεπτεμβρίου 2013 Η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και τα εναλλακτικά οικονομικά εγχειρήματα (βίντεο-συζήτηση στο Βελβεντό Κοζάνης) (0)
    Η παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και τα εναλλακτικά οικονομικά εγχειρήματα (βίντεο-συζήτηση στο Βελβεντό Κοζάνης)* Η Κίνηση Πολιτών Άρδην στα πλαίσια της 9ης Πανελλαδικής […]
  • Η καταστροφή του κινεζικού στόλου στον κόλπο της Ασσόν στα 184112 Φεβρουαρίου 2015 Ο Πόλεμος του οπίου (1)
    Ο 19ος αιώνας απετέλεσε για την Κίνα την κομβική εκείνη χρονική περίοδο κατά την οποία ξεκίνησε ένα άνοιγμα προς τον δυτικό κόσμο. Από το 1644, που ένας μη κινεζικός λαός, οι Μαντσού, […]
  • 29 Μαΐου 2013 Ο Ψυχρός Πόλεμος (1945-1991) (1)
    Το αποτέλεσμα της μονοδιάστατης πολεμικής ανάπτυξης για μια καθυστερημένη οικονομία όπως της ΕΣΣΔ φάνηκε 74 χρόνια μετά την ίδρυση της. Η πολιτική ηγεσία της ΕΣΣΔ δεν κατανόησε ποτέ το […]
  • Η πρωτοβουλία για τη μη ιδιωτικοποίηση του νερού στην Ελλάδα ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2012 σε μια προσπάθεια ενημέρωσης της κοινής γνώμης και διασύνδεσης φορέων και προσώπων που επιφυλάσσονται για το δικαίωμα μιας ιδιωτικής εταιρίας να έχει τον έλεγχο ενός δημόσιου αγαθού απαραίτητου για την επιβίωση ανθρώπων , φυτών και ζώων. Δεν έχει καμία χρηματοδότηση και είναι ένα εγχείρημα εθελοντικό ανθρώπων διαφόρων ειδικοτήτων και πολιτικών θέσεων που συναινούν στη δημοκρατική και ορθολογική διαχείριση αυτού του πολύτιμου πόρου.27 Αυγούστου 2013 Guardian: Οι εταιρείες του νερού και η αποπνικτική δυσωδία της εκμετάλλευσης (0)
    Guardian: Οι εταιρείες του νερού και η αποπνικτική δυσωδία της εκμετάλλευσης Η ιδιωτικοποίηση του νερού είναι μια ιστορία απληστίας, ανικανότητας και οικονομικής απομύζησης […]
  • Ο Τζέιμς Τζόυς (James Augustine Aloysius Joyce, 2 Φεβρουαρίου 1882 - 13 Ιανουαρίου 1941) ήταν Ιρλανδός συγγραφέας και ποιητής. Θεωρείται ένας από τους κορυφαίους λογοτέχνες του 20ού αιώνα, δημιουργός του μυθιστορήματος Οδυσσέας (1922) και Finnegans Wake (1939). Παρά την καταγωγή του, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του εκτός Ιρλανδίας.18 Μαΐου 2013 Ο Τζαίημς Τζόυς, η πραγματικότητα και τα ομηρικά έπη (1)
    Ο Τζαίημς Τζόυς, η πραγματικότητα και τα ομηρικά έπη Γράφει ο Θανάσης Μπαντές Το βιβλίο του Τζόυς «Οδυσσέας» πρωτοεκδόθηκε το Φεβρουάριο του 1922. Εξαιρετικά ογκώδες μυθιστόρημα (ο […]

Ένα σχόλιο

  1. Pingback: Εμείς οι Sapiens | Ερανιστής

Απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.